Sinh viên được học những kỹ năng chuyên nghiệp như KỸ NĂNG XÂY DƯNG MỐI QUAN HỆ, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thấu cảm, kỹ năng xác định vấn đề, công cụ 5WHY, kỹ năng tư duy phản biện,
Trang 1GV: Doãn Thi Ngọc, MSW, MEd in TESOL-Điều phối môn học
ThS CTXH & ThS GD Tiếng Anh
GV Bộ môn Giáo Dục Khai Phoáng, Khoa KHXH, Trường ĐH Hoa Sen
2.Chuẩn đầu ra môn học = năng lực
3.Nội dung môn học
CÔNG TÁC XÃ HỘI LÀ GÌ? CTXH là một nghề giúp đỡ chuyên
nghiệp (helping profession) và là một ngành khoa học ứng dụng (Applied
science) dựa vào quyền con người và nền tảng giáo dục khai phóng Sinh viên
được học những kỹ năng chuyên nghiệp như KỸ NĂNG XÂY DƯNG MỐI
QUAN HỆ, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thấu cảm, kỹ năng xác định vấn đề, công
cụ 5WHY, kỹ năng tư duy phản biện, tư duy theo 6 chiếc nón (six thinking hats),
tư duy giải quyết vấn đề theo hình xương cá, v.v để phân tích vấn đề trong thực
hành CTXH Sinh viên cũng được học kiến thức nền tảng gồm: lý thuyết hệ thống
(system theory), quan điểm Thế mạnh (Strengths perspective), quan điểm PIE=con
người trong môi trường, mô hình giải quyết vấn, nguyên tắc chung, đạo đức nghề
CTXH,
Môn học này cũng dành cho sinh viên các chuyên ngành khác
(other disciplines) theo học vì sẽ có thêm lăng kính lý thuyết hệ
thống (system thinking), tư duy PIE (Con người trong môi trường),
tư duy sinh thái để giải quyết các vấn đề thách thức ở cấp độ cá nhân,
gia đình, tổ chức, địa phương và toàn cầu
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THEO MÔ HÌNH PIE hay TƯ DUY SINH THÁI hay TƯ DUY HỆ THỐNG TRONG NGÀNH CTXH
Trang 22 CHUẨN ĐẦU RA MÔN HỌC
Gồm 5 chuẩn đầu ra=NĂNG LỰC:
• Nhận thức cụ thể và rõ ràng về ngành CTXH ,
• Giải thích được những kiến thức, giá trị cốt lõi, tiêu chuẩn
đạo đức, kỹ năng CTXH ở mức cơ bản,
• Phân biệt giá trị cá nhân và giá trị nghề nghiệp và chỉ nên
áp dụng giá trị nghề trong môi trường chuyên nghiệp ,
• Bắt đầu tự khám phá “Tôi là ai?” bằng khung nghiên
cứu Con người trong môi trường (PIE), và
• Ứng dụng kiến thức, giá trị, đạo đức, kỹ năng CTXH, thái
độ khách quan vào phân tích và giải quyết các trường hợp
điển cứu (case study) và các bài tập thực hành
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
3 NỘI DUNG – 8 CHƯƠNG
• C1: Lịch Sử Phát Triển Ngành CTXH
• C2: Nghề Công Tác Xã Hội
• C3: Vai Trò của Nhân Viên Xã Hội
• C4: Mô Hình Giải Quyết Vấn Đề
• C5: Quan Điểm Thế Mạnh trong Thực Hành CTXH
• C6: Lý Thuyết Hệ Thống trong Thực Hành CTXH
• C7: Qui Tắc Đạo Đức Ngành CTXH
• C8: Ba Cấp Độ Thực Hành Trong Ngành CTXH: Vi Mô, Trung Mô, & Vĩ Mô
6 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
TÀI LIỆU HỌC TẬP BẮT BUỘC
Tài liệu bắt buộc:
1 Bài giảng slide do giảng viên biên soạn trên trang mlearning.hoasen.edu.vn
2. Doãn Thị Ngọc (2019) Công tác xã hội nhập môn: Quan điểm & lý thuyết
NXB Hồng Đức Ký hiệu TV: 361.3 DO-N (sách có trong thư viện)
Tài liệu không bắt buộc (tham khảo):
1. Lê Chí An (2012) CTXH nhập môn NXB ĐH Mở TPHCM
2. Nguyễn Thị Oanh (2012) Công tác xã hội: Một ngành khoa học, một nghề
chuyên môn NXB Thanh Niên
Website chuyên ngành:
1 Hội đào tạo công tác xã hội Việt Nam: http://assw.vn/
2 Công tác xã hội: http://www.socialwork.vn/
3 International Federation of Social Workers http://ifsw.org/
4 National Association of Social Workers (NASW) in the U.S.A
http://www.socialworkers.org/
5 Sinh viên tự tìm tài liệu trên Google hoặc website trong đề cương hay ở thư
viên, hay danh mục tài liệu tham khảo ở từng bài đọc GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 7
4 PHƯƠNG PHÁP-KỸ NĂNG
Trang 35 HÌNH THỨC KIỂM TRA-ĐÁNH GIÁ
• 60% Điểm quá trình/điểm
giữa kỳ (giải đáp suốt trong 15 tuần),
• 40%: Thi cuối kỳ bằng
TRẮC NGHIỆM tại phòng máy theo lịch thi của
trường trên website
MLEARNING.HOASEN.E DU.VN
9 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
ĐIỀM ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH
(60%/100%)
CỘT 1 (20%): Đi học đầy đủ, đúng giờ (trước 10‟) &
tham gia phát biểu ít nhất 3 lần/tuần, tham gia thảo luận nhóm, đóng vai hàng tuần, thái độ tích cực-trách nhiệm- tôn trọng & hợp tác + mlearning.hoasen.edu.vn
CỘT 2 (20%): Điểm trắc nghiệm báo trước & bất thường
self-reflection theo hướng dẫn nộp qua turnitin và in nộp tại lớp
CỘT 3 (20%): Làm nhóm –chọn đề tài hay case study
và thuyết trình trước lớp và nộp trên mlearning.hoasen.edu.vn
Buổi học cuối cùng, sinh viên ký vào danh sách điểm, mọi thắc mắc về ĐIỂM QUÁ TRÌNH 60% sau buổi cuối cùng sẽ KHÔNG ĐƯỢC GiẢI QUYẾT CẢM ƠN! 10
Thảo luận hàng tuần trên website
• Tài liệu đã upload trên web
<https://mlearning.hoasen.edu.vn>
• Sinh viên chọn 1-3 câu để thảo luận từ 50-100
từ
• Sinh viên chọn trả lời cho 3 bạn, từ 30-50 từ
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 11
QUI TẮC ỨNG XỬ CHUNG
1 Đi học đầy đủ và đúng giờ trước 5-10‟; Nộp bài đúng hạn & Kiểm tra email hàng ngày
2 Hiểu rõ QUYỀN=VAI TRÕ-TRÁCH NHIỆM-NGHĨA VỤ và tuân thủ chính sách, qui định/tắc của Trường và Lớp học Không cần xin phép GV KHI NGHỈ HỌC, ngoại trừ trường hợp bất khả kháng Không tin tưởng mù quáng nếu chưa đọc, nghiên cứu đa chiều
3 Tự quyết định việc học tập của mình và tự cân nhắc cái giá phải trả cho từng hành động của mình Không biện minh hay đỗ lỗi cho người khác.
4 Vắng 4 buổi bị cấm thi Nghỉ một buổi bị trừ 2 điểm ở cả 4 cột điểm
5 Lịch sự, cởi mở, hợp tác, lắng nghe, bình đẳng, dân chủ, công khai-minh bạch, giải trình sự việc, khoan dung, thấu cảm, giúp đỡ, không nói chuyện riêng hay dùng điện thoại v.v
6 Có quyền sai và sửa sai ; không sợ hay mắc cỡ khi phát biểu , hay tự ái khi bị sửa sai Tập đón nhận các phê bình, chỉ trích một cách cởi mở, khách quan, và bình tĩnh
7 Học trước-trong-sau khi tới lớp Tập trung trao đổi đúng nội dung hoặc vấn đề
8 Tôn trọng & có quyền bảo vệ chính kiến & không đồng ý về quan điểm, nhưng cần chứng minh quan điểm khoa học mới hay kinh nghiệm cá nhân phù hợp với nội dung
9 Không quay phim, chụp hình, thâu âm, gửi tài liệu cho người khác hay trên các phương tiện truyền thông …khi chưa xin phép giảng viên Thực hiện quyền sở hữu trí tuệ, tránh đạo văn – Trích dẫn theo phong cách APA
10 Thắc mắc về điểm số hay NỘI DUNG, hoạt dộng của môn học HỎI NGAY GV: 1) qua
email, 2)qua trao đổi trực tiếp ở lớp 3)hẹn qua email để gặp GV ở văn phòng hoặc những địa điểm công cộng/chuyên nghiệp Thời gian trả lời email từ 5h – 3 ngày hoặc chậm nhất
là 1 tuần sau khi nhận được email của sinh viên GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 12
Trang 4MÔ HÌNH TƯ DUY PHÂN TÍCH-BIỆN
LUẬN/TRANH LUẬN/LẬP LUẬN
GV: Doãn Thi Ngọc- 2018 - sources:
MÔ TẢ
PHÂN TÍCH CHỦ ĐỀ/VẤN ĐỀ/TIÊU ĐỀ
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Tóm lại : Giới thiệu môn CTXHNM
• Vừa trình bày 6 điểm quan trọng của khoá học
• Nhiều người học chia sẻ ““Học môn CTXHNM hay ngành CTXH giúp họ có thể tự thay đổi mình , tự
hiểu mình, tự quyết các vấn đề của mình tốt hơn,
biết kiểm soát cảm xúc, biết lắng nghe, biết thấu cảm Họ trưởng thành hơn là nhờ tò mò, tự làm các bài tập.”
• Tôi hi vọng bạn cũng như họ
14 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
CÂU HỎI?
15
Cảm ơn các bạn!
Chúc các bạn học tập chủ động!
Mọi thắc mắc, vui lòng liên hệ
NGAY với giảng viên & điều phối
môn học qua email
• Tuần trình bày từ tuần 7-tuần 13
• Đề tài gợi ý trình bày:
Xả rác bừa bãi, bạo lực học đường, căng thẳng, nghèo đói, thất nghiệp, bạo lực gia đình, xâm hại tình dục trẻ em, quấy rối tình duc, mại dâm, tội phạm, ô nhiễm hay biến đổi khí hậu, kẹt xe, người cao tuổi, các vấn đề của giới trẻ, ma túy, ly hôn v.v
Trang 5HƯỚNG DẪN TRÌNH BÀY PPT
1 Chọn chủ đề rõ ràng
2 Ghi đầy đủ họ tên các thành viên
3 Mô tả vấn đề qua số liệu – 1 slide
4 Trình bày các nguyên nhân –chọn 3 nguyên nhân gốc rẽ - Yếu
tố nào gây ra các nguyên nhân này Cho ví dụ cụ thể -3 slide
5 Trình bày các tác động tiêu cực của 3 nguyên nhân này tới
cấp độ cá nhân, gia đình, bạn bè, tổ chức, cộng đồng, xã hội –
3-5 slide
6 Trình bày giải pháp và hoạt động cho từng giải pháp ở cấp độ
cá nhân, gia đình, bạn bè, tổ chức, cộng đồng, xã hội – 5-7
slide
7 Tài liệu tham khảo
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THEO MÔ HÌNH PIE hay TƯ DUY SINH THÁI hay TƯ DUY HỆ THỐNG TRONG NGÀNH CTXH
• Bắt đầu quan sát và suy nghĩ về hành vi chuyên nghiệp
• Ứng dụng kiến thức & kỹ năng XÂY DỰNG MQH, KN lắng nghe, xác định vấn
đề, ghi chép, quan sát, đặt câu hỏi, tìm kiếm tài liệu, thiết lập mục tiêu SMART
…ở mức độ cơ bản
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 6• Lịch sử phát triển ngành CTXH ở Việt Nam
• Thực hành kỹ năng và phân tích case study
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 21
C1: CON SỐ BIẾT NÓI &
LỊCH SỬ PT NGÀNH CTXH
KỸ NĂNG (KN) CHUYÊN NGHIỆP LỊCH SỬ PT
NGÀNH CTXH
Ở VIỆT NAM
LỊCH SỬ PT NGÀNH CTXH Ở ANH, MỸ
Jane Addams tiên phong
SINH VIÊN & CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI
• Vấn đề xã hội là những
vấn đề gì?
CẢM XÖC TIÊU CỰC
SỨC KHỎE TÂM THẦN
Trang 7KẸT XE NHỮNG CON SỐ BIẾT NÓI- NGHÈO ĐÓI
Khoảng 17.270 hộ nghèo
(Theo Cục Thống kê – tháng 6/2016)
Nguồn: Nguyễn T Oanh
NGƯỜI CAO TUỔI
(Theo Nghiên cứu Triển vọng dân số thế
giới của LHQ) Nguồn: Nguyễn T Oanh
NHỮNG CON SỐ BIẾT NÓI TRẺ EM CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN
26 triệu trẻ em dưới 16 tuổi 1,5 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt
chiếm 5.7% tổng số trẻ em trên cả nước
2,1 triệu trẻ em có nguy cơ bị rơi vào hoàn cảnh đặc biệt
(Nguồn: Thống kê của Bộ LĐTBXH, năm 2017)
Nguồn: Nguyễn T Oanh
Trang 8Có khoảng hơn 13.000 người bán dâm
(Theo Báo cáo của UBQG phòng chống HIV/AIDS và
chống tệ nạn ma túy – Năm 2017)
Nguồn: Nguyễn T Oanh
NHỮNG CON SỐ BIẾT NÓI- HIV/AIDS
Phát hiện mới 9.800 trường hợp nhiễm HIV
1.800 người nhiễm HIV tử vong
Số người nhiễm HIV còn sống trên 208.000 người
(Theo Báo cáo của UBQG phòng chống HIV/AIDS và chống tệ nạn ma túy – Năm 2017)
Nguồn: Nguyễn T Oanh
Trang 9SỨC KHỎE TÂM THẦN*
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
có 30% dân số bị rối loạn tâm thần
(Viện Sức khỏe tâm Thần, 2017)
có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần,
chủ yếu stress
(Theo Bộ Y tế vào năm 2017)
Nguồn: Nguyễn T Oanh
• Hoạt động cho gạo, mỳ gói, cho cơm, cho tiền
người ăn xin, hiến máu, làm lồng đèn
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Điểm tương đồng giữa công tác xã hội và
công tác từ thiện là…
• Là những hoạt động NHÂN ĐẠO hướng tới
trợ giúp người có nhu cầu, đặc biệt người có hoàn cảnh khó khăn giải quyết vấn đề, có cơ hội vươn lên và hòa nhập cộng đồng
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 10Những yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa
CÔNG TÁC XÃ HỘI & TỪ THIỆN là
gì?
• Động cơ giúp đỡ chuyên nghiệp , mối quan hệ
chuyên nghiệp , và giải quyết vấn đề dựa vào
phương pháp khoa học, đánh giá nhu cầu,
quyền con người và cách tiếp cận tư duy hệ
thống hay sinh thái
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
1 KỸ NĂNG XÂY DỰNG MỐI QUAN HỆ
• Đặc điểm tính cách quan trọng của NV
• Yếu tố quan trọng để xây dựng MQH tích cực
• Làm thế nào để giảm căng thẳng khi XDMQH?
• Các hành vi hữu ích khi bắt đầu XDMQH
• “MỐI QUAN HỆ không bao giờ chấm dứt,
mà chúng chỉ thay đổi - never end, they just change.”
• “MỐI QUAN HỆ luôn trong tiến trình thay đổi - Relationships are always in the process
of change.”
Trang 11CÁC LOẠI MỐI QUAN HỆ
Chúng ta mô tả mối quan hệ ra sao?
• Bình thường-Casual
• Thân thiết - Close
• Không thoải mái-Uncomfortable
• Tốt đẹp - Good
• Tồi tệ - Bad
• Xa cách - Distant
Tóm lai: Tất cả mối quan hệ này đều
dưa vào cảm nhận, cảm giác , và sư
đầu tư về cảm xúc của chúng ta với
người khác
Tại sao ngành CTXH lại cần kỹ năng xây
dựng MQH tốt đẹp?
• Tạo “môi trường an toàn”
cho khách hàng hay thân chủ
để họ chia sẻ cảm nhận, vấn
đề, v.v
• Tạo không khí tin tưởng và tôn trọng=môi trường thuận lợi cho sự thay đổi
• Tạo môi trường không có sự
đe dọa hay chê bai hay phán xét
Tại sao chúng ta cần có MQH tích cực với KH?*
• Vì sẽ làm cho mục tiêu của
buổi trò chuyện hay vấn
is not about “being liked”
Đặc điểm tính cách quan trọng của NV
Khách hàng cho biết có 4 đặc điểm tính cách dưới đây của
Trang 12của chúng ta với người khác
– Chu đáo (considerate),
– Thân thiện (friendly), tôn trọng (respectful), thành
thật (honest), cởi mở (open)…
• Phẩm chất của MQH tiêu cực?
– Vô cảm (Impersonal),
– Thiếu chu đáo (inconsiderate),
– Không thân thiện (unfriendly),
– Xem nhẹ, coi thường (belittling),
– Kiêu căng, tự cho mình siêu việt (condescending
– Critical (phán xét), rejecting (bác bỏ)…
YẾU TỐ ĐỂ CÓ MQH TÍCH CỰC GIỮA
KH&NV MQH tích cực giữa KH & NV được mô tả như sau:
1 Thúc đẩy quyền TỰ QUYẾT của KH
– Làm việc CÙNG với họ
– Thể hiện tính bảo mât đối với KH
– Tin tưởng vào KH
Trang 13tình-– Thật-Be real
– Rất con người-Be human
– Trung thực -Be honest
Trang 14YẾU TỐ ĐỂ CÓ MQH TÍCH CỰC GIỮA
KH&NV
6 Bảo mật -Confidentiality
– Bộ qui tắc đạo đức-Social
Work Code of Ethics
• “Tôn trọng sự riêng tư &
bảo mật mọi thông tin
• Đặc điểm tính cách quan trọng của NV
• Yếu tố quan trọng để xây dựng MQH tích cực
• Làm thế nào để giảm căng thẳng khi XDMQH?
• Các hành vi hữu ích khi bắt đầu XDMQH
Thực hành KNXDMQH
theo cặp – 15 phút
Yêu cầu: Sắm vai –theo cặp – đổi vai
• Tập chào hỏi giữa bạn bè với nhau
• Tập chào hỏi giữa sinh viên và thầy cô
• Tập chào hỏi giữa NVXH & TC ( Chào hỏi thân thiện, thái
độ thân thiện, lịch sự, nồng ấm, đáng tin cậy Giới thiệu
ngắn gọn về họ tên, tổ chức, vị trí công việc, dịch vụ cung
cấp, tính bảo mật
Chia sẻ hoạt động sắm vai với cả lớp: Bạn thấy thế nào về 3
mối quan hệ này? Bạn rút ra được điều gì từ hoạt động
này? Bạn sẽ làm gì khác với trước kia khi gặp các mối
quan hệ khác nhau?
2 KỸ NĂNG THẤU CẢM Nội dung:
• Khái niệm thấu cảm
• Các yếu tố của thấu cảm theo Daniel Goleman
56
Hình ảnh: unpluggd.ca
Trang 15KHÁI NIỆM THẤU CẢM
1 CTXH định nghĩa TC là khả năng đặt mình vào
hoàn cảnh của người khác để cố gắng hiểu tình
huống của họ
2 Theo từ điển Chambers English Dictionary (1989), TC là
khả năng hiểu được tính cách của người khác và tưởng
tượng được các trải nghiệm của anh ta
3 Theo Daniel Goleman (lý thuyết về Thông Minh Cảm Xúc)
cho rằng thấu cảm là nhận thức về cảm xúc, nhu cầu và
mối quan tâm của người khác
4 Tim Minchin định nghĩa rằng thấu cảm không chỉ là trực
giác, mà còn là một thứ bạn có thể làm việc dựa vào trí
nghe tốt, và chú ý đến giao tiếp
không lời, chọn các dấu hiệu tinh tế
gần như mang tính tiềm thức
• Thể hiện sự nhạy cảm và hiểu được
quan điểm của người khác
• Có thể giúp đỡ người khác dựa vào
việc hiểu những nhu cầu và cảm xúc
Giúp người khác phát triển
Hành động theo nhu cầu và mối quan tâm của họ,
• Khen thưởng và khen ngợi, phản hồi mang tính xây dựng
• hướng dẫn, tư vấn và huấn luyện phát triển hết tiềm năng
• Cung cấp các bài tập thư giãn
• Trang bị thêm kỹ năng lãnh đạo, tạo động lực cho người khác
Trang 16Có định hướng dịch vụ
• Đặt nhu cầu của TC lên hàng
đầu và cải thiện sự hài lòng và
lòng trung thành của TC
• Tới NƠI để gặp họ
• Trở thành một „cố vấn đáng tin
cậy‟, phát triển mối quan hệ
lâu dài giữa TC và tổ chức
Tận dụng sự đa dạng
• Người này có khả năng tạo và phát triển cơ hội cho mọi người, nhận diện & khuyến khích sự khác biệt & đa dạng trong khi thảo luận
• Tôn trọng mọi người, liên kết mọi người với nhau
• Nhìn sự đa dạng là điểm mạnh, cơ hội cho tổ chức, nhóm
Nhận thức về những gì đang xảy ra*
• Ý thức,hiểu, hồi đáp với sự
những cảm xúc & mối quan
hệ quyền lực trong nhóm
• Nhận thức những gì đang
xảy ra để lái/điều hành MQH
trong nhóm hay tổ chức hiệu
quả Tạo điều kiện để họ đạt
Trang 17THỰC HÀNH KỸ NĂNG THẤU CẢM
• Thực hành theo cập (20 phút) giữa NVXH với TC :
Dùng kỹ năng thấu cảm với những cá nhân mà họ nói
họ bị bệnh ung thư, bị thất tình, bị quấy rối tình dục, bị
nhiễm HIV/AIDS, bị bạo hành, bị mất tiền, cảm thấy
chán nản với cuộc sống, người già cảm thấy cô đơn,
người nghiện hay tái nghiện, ngoại tình v.v Thực
• Dạo này tớ chán đời lắm Bị ông bà già mắng hoài vì học hàng sa sút
• Tớ hi sinh vì chồng vì con, nhưng lão chồng tớ đánh chửi, nhậu nhẹt thường xuyên Tớ nói với mẹ chồng thì bà bảo “Cô phải làm sao thì chồng cô mới hành xử như thế chứ”
• Em bị nhiễm HIV rồi, nhưng em cẩn thận lắm mà
• Tao bị bồ đá rồi Tao bị trầm cảm quá
CÂU HỎI ĐỘNG NÃO THEO NHÓM
• Bạn đã được ai giúp đỡ chưa ? Bạn suy nghĩ hay cảm thấy thế
nào về tâm trạng hay vị thế của người đi giúp đỡ ? Động cơ
giúp đỡ của bạn thực sự là gì ?
• Ai đã từng giúp đỡ bạn? Họ đã đáp ứng nhu cầu nào của bạn ?
Bạn cảm thấy thế nào khi nhận sự giúp đỡ từ người khác? Tâm
trạng và vị thế của họ ra sao ? Tại sao bạn lại nhận sự giúp đỡ
của họ ? Bạn đã đánh đổi điều gì để nhận được sự giúp đỡ ?
• Nêu một số vấn đề mà bạn và mọi người trong xã hội đang đối
mặt
• Theo bạn, sự khác biệt giữa giúp đỡ thông thường và giúp đỡ
chuyên nghiệp là gì ? Thế nào là giúp đỡ chuyên nghiệp?
• Điểm tương đồng giữa CTXH và từ thiện là gì?
CĐ1: Lịch sử PT ngành CTXH Ở
ANH Các học giả thông nhất rằng
• CÁI NÔI đầu tiên của ngành
CTXH trên thế giới từ nước Anh
• Cuối thế kỷ 19, người dân Anh đối mặt với nhiều vấn đề như:
nghèo đói, xung đột về quan điểm, bệnh tật, thất nghiệp, phân biệt đối xử, mồ côi,…
Nguồn: Hutchison, 2008; Lê Chí An, 2012
68 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 18• COS giúp đỡ những người
nghèo khó trong xã hội bằng
phương pháp “tiếp cận-ghi chép
và đánh giá nhu cầu-huy động
• Quan điểm giúp đỡ của ngành
CTXH ở Anh dần chuyên nghiệp hơn nên NGƯỜI GIÖP
ĐỠ, lòng trắc ẩn & chuyên nghiệp hơn
• Phong trào COS từ Anh lan sang
• Những người đi tiên phong là người có trình độ,
kiến thức sâu rộng, đa ngành, đa kỹ năng và có
lòng trắc ẩn - yêu thương con người
• CTXH Anh đã đề xướng ra phong trào COS để
giúp đỡ người dân yếu thế bằng phương pháp
khoa học và COS lan sang Mỹ
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 71
CĐ2: Lịch sử PT ngành CTXH Ở MỸ
Ngành CTXH ở Mỹ:
• Học sáng kiến COS từ người Anh, phong trào COS này truyền cảm hứng cho người dân Mỹ
• COS phát triển ở New York vào năm 1886
Nguồn: Hutchison, 2008; Lê Chí An, 2012
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 72
Trang 19học, tiếp cận, tìm hiểu, điều tra,
phân tích, đánh giá nhu cầu,
• NVXH hay CTV có trình
độ cao, đạo đức để giúp người dân tự giúp mình, tự thay đổi cộng đồng
• Luôn cầu thị, kiên nhẫn, thấu cảm, quan tâm tới đối tượng được giúp đỡ
Nguồn: Hutchison, 2008; Lê Chí An, 2012 74 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
• 1955 Hiệp hội CTXH Hoa Kỳ (NASW) được thành
lập
• Ngày nay, ngành CTXH ở Mỹ tiếp tục phát triển mạnh
và chuyên nghiệp
• NVXH có kiến thức khai phóng sâu & rộng-về nhiều
ngành như tâm lý học, XHH, Luật, Y khoa, tâm thần,
tham vấn, kỹ năng chuyên nghiệp, thái độ, PPKH để
tiếp cận-đánh giá-can thiệp-lượng giá các hoàn cảnh &
vấn đề theo hệ thống
• Theo hướng tổng quát và chuyên sâu –toàn cầu
Nguồn: Hutchison, 2008; Lê Chí An, 2012
Lịch sử PT ngành CTXH Ở MỸ*
75 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Tóm lại chủ đề 2
• Lịch sử ngành CTXH ở Mỹ: nhanh chóng tiếp thu sáng kiến COS của Anh
Trung tâm cộng đồng để giúp đỡ những người khó khăn bằng phương pháp khoa học với tấm lòng từ thiện, thấu cảm
• Ngành CTXH Mỹ phát triển mạnh mẽ và rất chuyên nghiệp cho tới tận ngày nay
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 76
Trang 20CHỦ ĐỀ 3
LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN
NGÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
VIỆT NAM
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
CÂU HỎI ĐỘNG NÃO
• Các bạn có biết nước ta có bao nhiêu người chán ăn, béo phì, bị tâm thần hay trầm cảm, bị tai nạn giao thông, bị ung thư, bị bỏ học, bị thất nghiệp, người cao tuổi không người chăm sóc, người nhiễm HIV/AIDs, không có kỹ năng làm cha mẹ, mâu thuẫn gia đình, ly hôn, bạo lực gia đình, mại dâm, ma túy, v.v.?
Ai sẽ giúp đỡ những người này?
• Chia sẻ những hiểu biết của bạn về những hoạt động, chương trình, dự án tổ chức liên quan tới CTXH, phát triển cộng đồng
để giải quyết những vấn đề trên?
Nền tảng văn hóa của người Việt
• Truyền thống tốt đẹp của Việt Nam là sự
gắn bó với gia đình, anh em, bà con họ
• Cuối những năm 80, hệ luỵ của chiến tranh để lại cho dân ta nhiều vấn đề xã hội rất nghiêm trọng,
• Năm 1986, đất nước ta mở của, đổi mới kinh tế, đặt nặng phát triển kinh tế hơn
là phát triển con người và xã hội
• Nhu cầu khôi phục ngành CTXH bắt đầu được quan tâm
(1,2,3,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 21• Kỹ năng thiết lập mục tiêu S-M-A-R-T
• Kỹ năng vẽ sơ đồ mindmap cho nội chung 8 chương
• Kỹ năng ghi chú theo phương pháp Cornell
• Kỹ năng SOI GƯƠNG-self-reflection
• Kỹ năng lắng nghe
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
KỸ NĂNG LẮNG NGHE HIỆU
QUẢ
• Gồm: có mục tiêu cho buổi nói chuyện,
chuẩn bị cuốn sổ nhỏ, cây viết, nước, khăn
giấy, nói rõ ràng, nói phù hợp với từng đối
tượng, và khi lắng nghe cần…
• Lưu ý hành vi có lời, ghi chép thong tin cẩn
thận, đặt câu hỏi để làm rõ, xem xét chính thái
độ của mình khi gặp người này có định kiến
hay không
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
CHƯƠNG 2 NGHỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI
84 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 22MỤC TIÊU C2
Sau khi học xong C2, người học có khả năng:
• Giải thích những kiến thức cơ bản của ngành CTXH
gồm: khái niệm CTXH, sứ mệnh, mục tiêu, nguyên
tắc chung, chức năng, phương pháp trọng tâm của
ngành CTXH,
• Phân tích được tầm quan trong của những kiến thức
cơ bản này trong thực hành
• Ứng dụng kỹ năng nghề chuyên môn ở mức độ cơ
bản: Kỹ năng lắng nghe, thấu cảm, soi gương, ghi
chép, quan sát, đặt câu hỏi, tìm kiếm tài liệu …
• Tự thực tập quan sát hành vi và thái độ tốt và không
tốt của mình và những người xung quanh
• Áp dụng những kiến thức cơ bản này để phân tích
trường hợp điển cứu hay các vấn đề trong thực tế
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
C2: Nghề CTXH
CTXH là gì?
CHỨC NĂNG
NGUYÊN TẮC SỨ MỆNH
CĐ1: CTXH LÀ GÌ?
nghiệp dựa vào thực hành và là một ngành khoa học ứng dụng nhằm thúc đẩy sự thay đổi và phát triển xã hội, gắn kết xã hội, tăng quyền lực và giải phóng con người ……CTXH thúc đẩy sự tham
gia của mọi người và của các cơ cấu-tổ chức để cùng nhau nhận diện những thách thức trong cuộc
Trang 23GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THEO MÔ HÌNH PIE hay TƯ DUY SINH THÁI hay TƯ
• NVXH được đào tạo chuyên nghiệp không
phải để chữa bệnh như bác sĩ, mà để giúp đỡ
TC về mặt tâm lý và mối quan hê xã hội
• Vì vậy, nhiệm vụ của NVXH là giúp TC ổn
định về tâm lý, thay đổi lối sống, hướng tới giao tiếp, nhận thức, thói quen hành vi tích cực nhằm phát huy sự TỰ QUYẾT, TỰ GIÖP và TRÁCH NHIỆM với chính họ
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
QUYỀN CON NGƯỜI & NHU CẦU
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
THÁP NHU CẦU CỦA MASLOW
2 BỐN SỨ MẠNG CỦA NGÀNH CTXH
Thúc đẩy sự phát triển xã hội Thúc đẩy sự
thay đổi xã hội
Nâng cao an sinh hạnh phúc Tạo sự đoàn kết xã hội
NGUỒN: Hội liên hiệp CTXH Quốc Tế 2014
Trang 242 Sáu mục tiêu của ngành CTXH
1 Tăng cường các chức năng xã hội
2 Đáp ứng nhu cầu
3 Kết nối người lực
4 Cải thiện các dịch vụ xã hội
5 Thúc đẩy công bằng xã hội
6 Nâng cao chất lượng cuộc sống
94
3 Năm nguyên tắc chung ngành CTXH
Công bằng
Liêm chính 1 Sự tận
tâm
2 Sự
tự quyết
3 Không làm hại thân chủ
Tại sao NVXH cần hành động dựa vào nguyên
Trang 25GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
• NVXH không đƣợc làm bất kỳ điều gì gây tổn hại
về cảm xúc, nhận thức, kinh tế, tình cảm, thể chất, mối quan hệ của TC
NVXH giúp đỡ TC, nhƣng không tạo ra sự ỷ lại
98
(Nguồn: 1,2,5,7,8)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Công bằng xã hội & tính liêm chính*
NVXH không làm việc theo kiểu
cảm tính yêu ghép, mà cần có thái
độ tôn trọng, chuyên nghiệp, bình
đẳng với mọi người, dựa vào tiêu
chuẩn, có giải trình,
NVXH nên thành thật, đáng tin cậy
với TC và cam kết là đối tác của
1.Phòng ngừa
2 Trị liệu
3 Phục hồi
4.Phát triển
100
(Nguồn:1,6)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 26Chức năng phòng ngừa & trị liệu
1 Chức năng phòng ngừa thể
hiện qua các hoạt động truyền
thông, giáo dục tại tổ chức hay
cộng đồng
2 Chức năng trị liệu nhằm trợ
giúp TC giải quyết vấn đề khó
khăn đang xảy ra NVXH sẽ
chọn lựa phương pháp hay mô
hình thực hành can thiệp phù
hợp
101
(Nguồn:1,6)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Chức năng phục hồi & phát triển
3 Chức năng phục hồi thể hiện
ở việc giúp đỡ TC khôi phục lại các chức năng đã bị suy giảm hay
bị hư hại,
4 Chức năng phát triển thể
hiện qua việc nghiên cứu, phân tích hay xây dựng chính sách, chương trình xã hội, phát triển dịch vụ xã hội để đáp ứng nhu cầu đa dạng của TC
đề, từng đối tượng và tuân thủ qui tắc đạo đức:
• Phương pháp làm việc với cá nhân,
• Phương pháp làm việc với gia đình,
• Phương pháp làm việc với nhóm,
• Phương pháp làm việc với cộng đồng,
• Phương pháp nghiên cứu,
• Phương pháp quản lý, quản trị,
• Phương pháp quản lý ca và các phương pháp
• Kỹ năng xây dựng mối quan hệ chuyên nghiệp
• Kỹ năng phân tích case 1 – Trang 76-77 trong sách CTXH Nhập Môn: Quan điểm và lý thuyết
• Kỹ năng SOI GƯƠNG-self-reflection
• Kỹ năng vẽ sơ đồ mindmap
• Kỹ năng ghi chú theo phương pháp Cornell
• Kỹ năng động não
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 27Kỹ năng làm việc NHÓM
• Kỹ năng làm việc NHÓM là nhiều người cùng thực
hiện tốt một nhiệm vụ và hướng đến mục tiêu chung
Tuy nhiên, khi làm nhóm sẽ không tránh khỏi những
bất đồng khiến nhóm dễ tan vỡ Để tránh những điều
tiêu cực, mỗi thành viên cần phải BỎ CÁI TÔI, bình
tĩnh, lắng nghe nhiều bên, thái độ không cố chấp, thể
hiện trách nhiệm, hỗ trợ & tôn trọng nhau, gắn kết, vô
tư, thẳng thắng, lấy ý kiến số đông, rộng lượng, loại bỏ
cái tôi cao ngạo, bổ sung thiếu sót cho nhau, tạo sự
đồng thuận, cùng hướng tới mục tiêu chung là kết quả
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 106
Chương 3: VAI TRÕ CỦA NHÂN
VIÊN XÃ HỘI (NVXH)
(Roles of Social Workers)
107 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
• Bắt đầu khám phá về giá trị bản thân, giá trị nghề CTXH, giá trị dân tộc, giá trị toàn cầu
• Áp dụng những kiến thức & kỹ năng cơ bản này để phân tích trường hợp điển cứu trong thực tế
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 288 PHẨM CHẤT VAI TRÒ
NĂNG LỰC
CĐ1: PHẨM CHẤT CỦA NVXH
NVXH cung cấp dịch vụ xã hội, thông tin, giáo dục,
…Vì vậy, NVXH cần có 8 phẩm chất cốt lõi sau:
1 ĐẠO ĐỨC & TRÁCH NHIỆM
1 PHẨM CHẤT ĐẠO ĐỨC & TRÁCH NHIỆM*
NVXH là người được đào tạo :
• Hành động cần chuyên nghiệp,
• Hành vi, lời nói đều tuân thủ giá trị, nguyên tắc, tiêu chuẩn đạo đức nghề,
Trang 292 PHẨM CHẤT LÕNG TRẮC ẨN*
• TẬN TÂM, yêu quí con người
• Không ngại khó, ngại khổ…
• Áp dụng phương pháp khoa
học, nhưng kiên nhẫn, hiểu
biết, thấu cảm…đưa ra quyết
định đúng đắn,
• Không vội vàng, dành thời
gian lắng nghe sâu, đặt câu
• hiểu những điểm mạnh và hạn chế của mình
• không định kiến, không phán xét
• cố gắng tạo một môi trường an toàn, tôn trọng, tin tưởng, thân thiện nhưng phải chuyên nghiệp
• Vì TC thường trong tình trạng lo sợ, bất lực, kém cỏi, vô vọng
• NVXH thường có khả năng thấu cảm cao
hơn khi cung cấp những dịch
vụ xã hội hiệu quả và có
bằng chứng thực nghiệm
Nguồn 1&2
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
5 PHẨM CHẤT LINH HOẠT*
• Xuất hiện dưới nhiều hình thức,
• Cần có khả năng thích nghi nhanh,
và có khả năng nhiều việc cùng một lúc
• Nhiều cách tiếp cận cho một vấn
đề
• Nâng cao nghiệp vụ và CẬP NHẬT những kiến thức mới,
• Cần có thái độ mở và có khả năng làm việc với mọi người
• Có thể đối phó các tình huống khác nhau
116
Nguồn 1&2
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 30• Quan sát tốt và nhạy cảm với
mọi động thái để xây dựng mối
quan hệ tin tưởng, chuyên
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH MỞ TPHCM-2017 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
7 PHẨM CHẤT THÀNH THẬT -
ĐÁNG TIN CẬY*
• Là điểm cốt lõi để cùng làm việc với nhau
• Được TC tin tưởng
• Ý kiến và thông tin của NVXH sẽ có giá trị nếu TC tin tưởng
• TC của chúng ta không cần
gì khác ngoài sự hỗ trợ chuyên nghiệp
118 GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
8 PHẨM CHẤT ĐAM MÊ VỚI NGHỀ*
• Cần hiểu rõ động cơ khi bước
vào ngành, năng nổ, nhiệt thành,
tự lực, cởi mở
• Làm vì điều đúng, vì muốn thay
đổi và phát triển xã hội
• Tự giác, tự kỷ luật, tự chịu trách
nhiệm, có nguyên tắc, có chuẩn
Trang 31Kiến thức chuyên ngành, đa ngành, xuyên ngành mới và cập nhật GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
KHUNG NGHIÊN CỨU CON NGƯỜI
TRONG MÔI TRƯỜNG (PIE)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Áp dụng TIẾN TRÌNH CAN THIỆP
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 32YẾU TỐ KIẾN THỨC*
• Kiến thức đa ngành: giao
tiếp, hành vi con người,
an sinh xã hội, chính sách
xã hội, tham vấn, tâm lý
phát triển, sức khoẻ tâm
• Giá trị công bằng xã hội
• Tôn trọng nhân phẩm và giá
• Kỹ năng tư duy phản biện,
• Kỹ năng soi gương, nhằm ổn định, bảo trì
hoặc thay đổi hệ thống GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen 127
128
(Nguồn:1,2,3)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 33NVXH LÀM VIỆC VỚI AI?
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Đối tƣợng giúp đỡ của ngành CTXH
Trẻ em
Phụ nữ
Người cao tuổi
Người
khuyết tật
Người dân tộc thiểu số
Người nghiện
Người
Người căng thẳng, trầm cảm
LĨNH VỰC HOẠT ĐỘNG CỦA
NGÀNH CTXH
Phát triển cộng đồng
Tham vấn tâm lý/trị liệu tâm lý
Quyền con người
Phân tích &
vận đọng chính sách công
khuyết tật Người
cao tuổi Môi trường/
Biến đổi khí hậu Doanh nghiệp
xã hội/Startup Can thiệp các vấn đề
khủng hoảng
Giáo dục
Nâng cao năng lực cho các tổ chức
SKSS/SKGT Chính Sinh kế
trị
Trang 34Nhân viên gây quỹ
Kế toán Thủ quỹ
NVXH trường học
Nhà trị liệu/chuyên gia tham vấn tâm lý
Nhân viên văn phòng hay hành chánh hay nhân sự
Nhân viên xã hội bệnh viện
Nhân viên phát triển cộng đồng
VAI TRÕ CỦA NVXH
• Vai trò giáo dục (Trainer hay educator),
• Vai trò điều hoà (Facilitator),
• Vai trò trung gian (Broker)
• Vai trò biện hộ (Advocate)
• Vai trò tham vấn (Counselor),
• Vai trò tổ chức (Organizer),
• Vai trò lập kế hoạch (Planner)
134
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VAI TRÕ LÀ NGƯỜI GIÁO DỤC
• Tìm cách chuyển thông tin nhanh,
chính xác tới TC
• Hoạt động truyền thông
• Đào tạo kỹ năng sống, kỹ năng
làm cha mẹ, quyền trẻ em, quyền
con người, quyền phụ nữ,
135
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VAI TRÕ LÀ NGƯỜI ĐIỀU HOÀ
• Tạo những điều kiện thuận lợi cho
TC để giúp TC trở thành người chủ động trong tiến trình giúp đỡ,
• Tạo môi trường an toàn & không gây thêm áp lực cho TC,
• Giúp TC nói ra những khó khăn, nhu cầu qua việc lắng nghe &
thúc đẩy động cơ xác định nhiệm
vụ, huy động sự trợ giúp của môi trường
136
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 35VAI TRÕ LÀ NGƯỜI TRUNG GIAN
• NVXH hiểu nhu cầu của TC, kết nối
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VAI TRÕ LÀ NGƯỜI BIỆN HỘ
• NVXH có thể đại diện cho TC chuyển
và đề đạt những bức xúc, nhu cầu của
TC tới các cơ quan, yêu cầu các tổ chức hợp tác &giải quyết vấn đề của
TC và phản hồi cho TC nhanh nhất
• NVXH có thể tạo diễn đàn để TC hay người dân được nói ra các vấn đề, nhu cầu của mình và kết nối nguồn lực để
TC được đáp ứng nhu cầu
138
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VAI TRÕ LÀ NGƯỜI LẬP KẾ HOẠCH
• NVXH và TC cùng lên kế hoạch
dựa trên các thông tin thu thập &
đánh giá và cùng TC thực hiện
kế hoạch hành động và lượng
giá liên tục để điều chỉnh, bổ
sung kịp thời và phù hợp trong
suốt tiến trình can thiệp
139
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VAI TRÕ LÀ NGƯỜI THAM VẤN
• Nhằm giúp TC vượt qua khủng hoảng, căng thẳng, trầm cảm, cung cấp thông tin-kiến thức cho TC để họ đạt được mục tiêu đề ra
• Cung cấp dịch vụ tham vấn tâm lý tại các trung tâm cai nghiện hay các cơ sở
xã hội cho những thân chủ bị nhiễm HIV/AIDs
• Cung cấp dịch vụ tham vấn ở bệnh viện, ở trường học cho học sinh, sinh viên, cha mẹ và các thầy cô giáo…
140
(Nguồn: 1,2,3,4,5)
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 36Tóm lại Chân Dung của NVXH
MỘT SỐ KỸ NĂNG
• KỸ NĂNG LẮNG NGHE
• KỸ NĂNG TÓM TẮT
• KỸ NĂNG ĐẶT CÂU HỎI MỞ
• KỸ NĂNG TỔNG HỢP THÔNG TIN
• KỸ NĂNG GHI CHÉP
• KỸ NĂNG QUAN SÁT
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
KỸ NĂNG LẮNG NGHE
• Cần tập trung và hướng suy nghĩ vào những gì TC đang
nói như: ý kiến, quyết định, chọn lựa, ý định, nhận thức,
điểm mạnh, điểm hạn chế, mong muốn, nhu cầu, ước mơ
• NVXH không chỉ hiểu những gì TC nói, mà cần hiểu cả ẩn
ý trong câu nói của họ để có thể đưa ra những đánh giá,
đặt những câu hỏi phù hợp và những hướng dẫn tốt nhất
• NVXH cần ghi chép, đặt câu hỏi, tóm tắt thông tin, quan
sát tốt, nhạy cảm với những ngôn ngữ không lời và có lời
để xây dựng mối quan hệ chuyên nghiệp với TC
• Chọn nơi yên tĩnh, ít có sự phân tán từ bên ngoài và tỏ sự
đồng cảm, thấu cảm, hiểu chuyện thông qua cách phản
hồi: “Thế à”, “nếu tôi nghe đúng thì anh/chị/em nói…”Có
phải như vậy?”, và kiềm chế sự nôn nóng khi muốn phản
hồi và chờ cho họ nói hết ý
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
KỸ NĂNG TÓM TẮT
• NVXH chú trọng đến nội dung thông tin về vấn đề của
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 37KỸ NĂNG ĐẶT CÂU HỎI MỞ
• Hãy cho chị biết mọi việc ở
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
Trang 38Chương 4
MÔ HÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
(Tiến trình giải quyết vấn đề) (Problem-solving model in social work)
ưu, lên kế hoạch cho các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống gia đình và trong công việc
• Ứng dụng mô hình giải quyết vấn đề vào những tình huống hay trường hợp cụ thể
GV: DOÃN THI NGỌC -ĐH Hoa Sen
VẤN ĐỀ &
LOẠI VĐ
MÔ HÌNH GQVĐ
CÔNG CỤ &
KỸ THUẬT GQVĐ
LOẠI VĐ THEO YẾU TÔ NGUYÊN NHÂN
Trang 39Vấn đề là gì?*
Khái niệm VẤN ĐỀ đƣợc hiểu nhƣ sau:
• Vấn đề có thể là một tình huống, một chủ đề hay đề tài cần thảo luận hay
• Vấn đề có thể có sự sai biệt mà chúng ta chƣa rõ nguyên nhân và chƣa tìm
Ví dụ 3: Một sinh viên siêng năng, học giỏi bỗng nhiên đi học trễ, ngủ
gật ở lớp, không hoàn thành bài tập…
• Vấn đề là một mục tiêu nhƣng chƣa biết cách thực hiện hoặc chƣa biết
cách thực hiện nào là tối ƣu”
Ví dụ: Bạn mơ ƣớc trở thành một ca sĩ nổi tiếng, nhƣng chƣa biết cách
nào để thực hiện Đó là vấn đề của bạn.*
Tóm lại: Vấn đề là điều cần được xem xét, nghiên cứu hoặc có thể là chưa rõ
nguyên nhân và chưa biết cách khắc phục và cần giải quyết
CÁC TÌNH HUỐNG PHÁT SINH “VẤN ĐỀ”
• Khi có sự khác biệt giữa kết quả hiện tại so với kết quả
kỳ vọng
• Khi khả năng đáp ứng thiếu
so với yêu cầu để đạt đƣợc kết quả kỳ vọng
• Khi không biết đƣợc làm cách nào để đạt đƣợc kết quả kỳ vọng.*
PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ THEO TÌNH HUỐNG
Trang 40PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ THEO TÌNH HUỐNG
– Số nhân viên bỏ việc tăng
PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ THEO TÌNH HUỐNG*
• CÁC VẤN ĐỀ HOÀN THIỆN:
Là các vấn đề liên quan đến việc làm sao để có năng suất cao hơn, hiệu quả hơn, và thích ứng nhanh hơn trong tương lai
• Ví dụ:
– Nâng cấp sản phẩm, trang thiết bị
– Nâng cao phương pháp, kỹ năng
– Lắp đặt một hệ thống mới
– Trang bị kỹ năng mới cho nhân viên
– Thay đổi qui trình để đáp ứng tiêu chuẩn mới
PHÂN LOẠI VẤN ĐỀ THEO CẤP ĐỘ KHÓ
• Ví dụ:
– Giải quyết yêu cầu tăng lương của nhân viên trong tổ chức
– Nâng cao chất lượng giáo dục
– Giải quyết vấn đề bạo lực gia đình
– Giải quyết vấn đề xâm hại tình dục