Chuyên đề kim loại

Trần Thị Khuyên Trường THPT A Hải HậuHóa học 9 Phần 2: Một số dạng bài tập chuyên đề kim loại... Trần Thị Khuyên Trường THPT A Hải HậuHóa học 9 Phần 2: Một số dạng bài tập chuyên đề kim

Trang 1

Trần Thị Khuyên Trường THPT A Hải Hậu

Trang 2

Trang 3

HÓA

HỌC

9

Chuyên đề I Các hợp chất vô cơ

Chuyên đề II Kim loại

Chuyên đề III Phi kim – Bảng HTTH các NTHH Chuyên đề IV Hidrocacbon – Nhiên liệu

Chuyên đề V Dẫn xuất hidrocacbon

Trang 4

4

CHUYÊN ĐỀ 2: KIM LOẠI

5

Nhôm Sắt

Ăn mòn KL, bảo vệ KL không bị ăn mòn Hợp kim sắt: gang, thép

Luyện tập chương II Thực hành: Tính chất hóa học của nhôm, sắt

Trang 5

Trần Thị Khuyên4 Trường THPT A Hải Hậu

MỤC TIÊU

Kiến thức trọng tâm

5

Một số dạng bài tập

3

Câu hỏi TN theo

ĐHPTNL

Trang 6

Phần 1: Kiến thức trọng tâm – Các vấn đề cần lưu ý

I Tính chất của kim loại

* Tính chất vật lí

Trang 7

(Hóa học 9)

Tính dẻo

Lavabo, vòi nước mạ vàng

Lon bia, nước ngọt bằng nhômBao bì túi nhôm

đóng gói sữa bột

Trang 8

(Hóa học 9)

Tính dẫn điện

Lõi dây điện trong nhà bằng đồng

Dây điện cao thế

có lõi bằng đồng

và nhôm

Trang 9

(Hóa học 9)

Tính dẫn nhiệt

(hợp kim sắt, crom, niken, mangan,cacbon )

Trang 10

(Hóa học 9)

Ánh kim

Trang 11

Kim loại cứng nhất là Crôm (Cr)

Crôm là TP của thép không gỉ

Kim loại có nhiệt độ nóng chảy thấp

nhất là thủy ngân (Hg) (-38,83°C)

Nhiều kim loại mềm như sáp có thể dùng dao cắt dễ dàng như Liti (Li), Natri (Na), Kali (K)

Trang 12

* Tính chất hóa học

Trang 13

1.

Trang 14

Các kim loại Au, Ag, Pt không tác dụng với oxi; kim loại Na,

K, Ca, Ba phản ứng với oxi ở điều kiện thường

(II,III) (II)

Fe phản ứng với O2 tạo thành Fe3O4, với S tạo thành FeS, với

(III)

clo tạo FeCl3

Thủy ngân tác dụng với lưu huỳnh ở nhiệt độ thường (ứng dụng dùng thu hồi thủy ngân khi nhiệt kế bị vỡ)

1.

Trang 15

Nhiệt kế vỡ, thủy ngân

thoát ra ngoài vô cùng nguy hiểm

Có thể dùng lưu huỳnh hoặc lòng đỏ trứng gà để thu gom thủy ngân

Trang 16

Trang 17

Các kim loại hoạt động yếu như Cu, Ag không tác dụng với dung dịch axit HCl, H2SO4 loãng

Sắt phản ứng với dung dịch axit HCl, H2SO4 loãng tạo muối sắt(II), với dung dịch H2SO4 đặc, nóng tạo

Trang 18

Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu↓

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2+2Ag↓

Chú ý:

Kim loại hoạt động hóa học mạnh (trừ các kim loại phản ứng với nước như Na, K, Ca, Ba ) đẩy kim loại hoạt động hóa học yếu hơn ra khỏi dung dịch muối.

Trang 19

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)+2Ag↓

Chú ý:

Kim loại hoạt động hóa học mạnh (trừ các kim loại phản ứng với nước như Na, K, Ca, Ba ) đẩy kim loại hoạt động hóa học yếu hơn ra khỏi dung dịch muối.

Khi tham gia phản ứng với dung dịch muối không có tính oxi hóa sắt thể hiện hóa trị (II).

Trang 20

(Hóa học 9)

2 Dãy hoạt động hóa học của kim loại

Trang 21

Tên gọi Kali Natri Bari Canxi Magie Nhôm Kẽm Sắt Niken Thiếc Chì Hidro Đồng Thủy ngân Bạc Bạch kim Vàng

Phân loại Kim loại rất mạnh Kim loại mạnh Kim loại trung bình Kim loại yếu

Ghi nhớ Khi Nào Bạn Cần May Áo Záp Sắt Nhớ Sang Phố Hỏi Cửa Hàng Á Phi Âu

Trang 22

(Hóa học 9)

2 Dãy hoạt động hóa học của kim loại

Trang 23

(Hóa học 9)

Trang 24

1 Khả năng hoạt động hóa học của kim loại giảm dần

DÃY HOẠT ĐỘNG HÓA HỌC CỦA KIM LOẠI

3.Kim loại đứng trước (H) phản ứng với một số dung dịch axit (HCl, H2SO4 loãng ) giải phóng khí hidro

Mg + H2SO4 → MgSO4 +H2

4.Kim loại đứng trước (trừ Na, K, Ca, Ba ) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dung dịch muối

Cu + 2AgNO3 → Cu(NO3)2 + 2Ag↓

Ý nghĩa dãy hoạt động hóa học của kim loại

Trang 25

Trang 26

Trang 27

Trang 28

Trang 29

đồ dùng gia đình

dây dẫn điện

vật liệu xây dựng

hợp kim đuyra

Trang 30

Trang 31

(Hóa học 9)

t 0

Tính chất riêng: tác dụng với dung dịch kiềm

Chú ý:

Ở điều kiện thường nhôm tác dụng với oxi tạo thành lớp nhôm oxit mỏng, bền bảo vệ đồ vật bằng nhôm

ngăn không cho nhôm tác dụng với không khí và nước

Nhôm thụ động (không phản ứng) với dung dịch H2SO4 đặc, nguội, HNO3 đặc, nguội.

Nhôm tác dụng với dung dịch kiềm do đó không dùng các đồ vật bằng nhôm để đựng vôi.

Đuyra (hợp kim của nhôm với đồng và 1 số kim loại khác) nhẹ, bền được sử dụng chế tạo vỏ máy bay, ô tô, tàu vũ trụ

Nguyên liệu sản xuất nhôm là quặng boxit (thành phần chính là Al2O3).

(Hóa học 9)

3 Nhôm

Trang 32

(Hóa học 9)

Chú ý:

Ở điều kiện thường nhôm tác dụng với oxi tạo thành lớp nhôm oxit mỏng, bền bảo vệ đồ vật bằng nhôm ngăn không cho nhôm tác dụng với không khí và nước

Nhôm thụ động (không phản ứng) với dung dịch H2SO4 đặc, nguội, HNO3 đặc, nguội.

Nhôm tác dụng với dung dịch kiềm do đó không dùng các đồ vật bằng nhôm để đựng vôi.

Đuyra (hợp kim của nhôm với đồng, mamgan, magie ) nhẹ, bền được sử dụng chế tạo vỏ máy bay, ô tô, tàu vũ trụ

Nguyên liệu sản xuất nhôm là quặng boxit (thành phần chính là Al2O3).

(Hóa học 9)

3 Nhôm

Trang 33

4 Sắt – Hợp kim của sắt

(Hóa học 9)

Trang 34

-Nguyên liệu: Gang

-Nguyên tắc: Oxi hóa các

Trang 35

Trang 36

Trang 37

Trang 38

Fe phản ứng với dung dịch muối của kim loại yếu hơn tạo thành muối sắt (II)

+3H2O

Trang 39

(Hóa học 9)

5 Ăn mòn kim loại, bảo vệ kim loại khỏi sự ăn mòn

Tra dầu, nhớt vào xích xe đạp Thợ sơn sơn tháp eiffel Hợp kim inox

Trang 40

(Hóa học 9)

Phần 2: Một số dạng bài tập chuyên đề kim loại

Trang 41

(Hóa học 9)

1 Bài tập định tính

1.1 Dạng bài nêu hiện tượng khi cho kim loại vào dung dịch muối

1.2 Dạng bài làm sạch kim loại hoặc dung dịch bị lẫn tạp chất

2 Bài tập định lượng

-Dạng bài kim loại tác dụng với dung dịch muối

-Bài tập định lượng phần gang, thép

Trang 42

(Hóa học 9)

1.1 Dạng bài nêu hiện tượng khi cho kim loại

vào dung dịch muối

- Kim loại phản ứng tan dần

- Sự đổi màu dung dịch

- Giải phóng kim loại trong muối (Xuất hiện chất

rắn màu bám vào kim loại tham gia phản ứng

(trừ TH kim loại phản ứng dạng bột)

•Chú ý:

Dung dịch muối sắt (III) màu vàng nâu, dung

dịch muối đồng (II) màu xanh lam

Màu của một số kim loại: đồng màu đỏ, sắt

màu trắng xám, nhôm, kẽm, magie màu trắng, bạc

màu xám

Khi cho các kim loại Na, K, Ca, Ba vào dung

dịch muối, kim loại tác dụng với nước tạo thành

bazơ và khí hidro, sau đó bazơ sinh ra phản ưng

với muối (nếu có)

Ag

Trang 43

(Hóa học 9)

Dạng bài nêu hiện tượng khi cho kim

loại vào dung dịch muối

VD1: Khi thả 1 đinh sắt vào dung dịch muối

PTPƯ: Fe + CuSO4 → FeSO4 + Cu↓ màu đỏ

Trang 44

(Hóa học 9)

đồng (II)sunfat

Trang 45

(Hóa học 9)

Trang 46

(Hóa học 9)

1.2 Dạng bài làm sạch kim loại hoặc dung dịch muối bị lẫn tạp chất

Áp dụng tính chất của muối “Kim loại mạnh đẩy kim loại yếu hơn ra khỏi dung

dịch muối”

VD1: Nhôm có lẫn Magie, trình bày phương pháp loại bỏ Mg để thu được nhôm

nguyên chất

Trang 47

(Hóa học 9)

Trang 48

(Hóa học 9)

*Ghi nhớ: Hỗn hợp chứa 2 kim loại, để loại bỏ kim loại mạnh dùng lượng dư muối của kim loại yếu hơn

Trang 49

(Hóa học 9)

dịch muối”

VD2 (BT4/trang 58/SGK Hóa học 9): Dung dịch muối AlCl3 lẫn tạp chất CuCl2

có thể dùng chất nào sau đây để làm sạch muối nhôm? Giải thích và viết phương

trình hóa học? A AgNO3 B HCl C Mg D Al E Zn

Trang 50

(Hóa học 9)

dịch muối”

Dung dịch AlCl3 ,CuCl2

Đáp án: D

Trang 51

(Hóa học 9)

dịch muối”

Dung dịch AlCl3 ,CuCl2

Đáp án: D

*Ghi nhớ: Dung dịch chứa 2 muối cùng gốc axit, để loại bỏ muối của kim

loại yếu hơn dùng lượng dư kim loại trong muối của kim loại mạnh hơn

Trang 52

Phương trình tổng quát: kim loại + muối → muối mới + kim loại mới

Đề bài cho khối lượng lá kim loại tăng hay giảm là m thì áp dụng như sau:

Khối lượng lá kim loại tăng lên, ta có: m kim loại bám vào - m kim loại tan ra = m tăng

Khối lượng lá kim loại giảm, ta có: mkim loại tan ra - m kim loại bám vào = m giảm

Ví dụ: Ngâm một đinh sắt trong dung dịch đồng (II)clorua, sau một thời gian lấy đinh sắt ra rửa

nhẹ, làm khô thấy khối lượng đinh sắt tăng lên 0,08 gam Khối lượng sắt phản ứng là bao nhiêu gam? A 0 B 0,56 C 0,64 D 5,6

Bài giải: Gọi số mol Fe phản ứng là x (mol)

PTPƯ Fe + CuCl2 → FeCl2 + Cu↓

x x (mol)

mFe tan ra = 56x (g) ; mCu bám vào = 64x (g)

Ta có 64x – 56x = 0,08 → x = 0,01 (mol) → mFe phản ứng = 56.0,01 = 0,56 (g) → Đáp án B

Trang 53

(Hóa học 9)

2 Bài tập định lượng

- Bài tập định lượng phần gang, thép

Ví dụ: BT 6/trang 63/SGK Hóa học 9 Tính khối lượng quặng hematit chứa 60% Fe2O3 cần thiết

để sản xuất được 1 tấn gang chứa 95% Fe Biết hiệu suất của quá trình là 80%

Bài giải: mFe trong gang= 1 x 95% = 0,95 (tấn)

Bài tập định lượng phần gang thép:

- Có thể sử dụng sơ đồ chất đầu, chất cuối

chuyển hóa thay cho PTPƯ

- Đơn vị tính khối lượng lớn (thường là tấn),

do đó nên tính khối lượng theo PTPƯ hoặc SĐ

chuyển hóa

-Thường hiệu suất phản ứng không đạt 100%

luyện gang

Trang 54

Nhận biết

Thông hiểu

Vận dụng thấp Vận dụng cao

(Hóa học 9)

Phần 3: Câu hỏi trắc nghiệm theo định hướng phát triển năng lực

Trang 55

Phần 3: Một số câu hỏi theo mức độ nhận thức

Câu 1: Trong các kim loại sau đây, kim loại dẫn điện tốt nhất là:

A Nhôm (Al) B Bạc (Ag) C Đồng (Cu) D Sắt (Fe)

Câu 2: Sắt không phản ứng với:

A Dd HCl B Dd H2SO4loãng C Dd H2SO4 đặc, nóng D Dd H2SO4 đặc, nguội

Câu 3: Dãy kim loại được sắp xếp theo chiều hoạt động hóa học tăng dần:

A K , Al , Mg , Cu , Fe B Cu , Fe , Mg , Al , K

C Cu , Fe , Al , Mg , K D K , Cu , Al , Mg , Fe

Câu 4: Nguyên liệu sản xuất nhôm là quặng:

A Hematit B Manhetit C Bôxit D Pirit

Câu 5: Thép là hợp kim của sắt với cacbon và một số nguyên tố khác trong đó hàm lượng

cacbon chiếm:

A Trên 2% B Dưới 2% C Từ 2% đến 5% D Trên 5%

Trang 56

A Nhôm (Al) B Bạc (Ag) C Đồng (Cu) D Sắt (Fe)

Trang 57

A Nhôm (Al) B Bạc (Ag) C Đồng (Cu) D Sắt (Fe)

Trang 58

A Nhôm (Al) B Bạc (Ag) C Đồng (Cu) D Sắt (Fe)

Câu 2: Sắt không phản ứng với:

A Dd HCl B Dd H2SO4loãng C Dd H2SO4 đặc, nóng D Dd H2SO4 đặc, nguội

Tiêu đề	Kim Loại
Tác giả	Trần Thị Khuyên
Trường học	Trường Thpt A Hải Hậu
Chuyên ngành	Hóa Học
Thể loại	Chuyên Đề

Định dạng
Số trang	97
Dung lượng	7,28 MB