ĐỌC HIỂU 3,0 điểm Đọc đoạn văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu phía dưới: “Nếu tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa Đã mười lần giặc đến từ biển Đông Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử Lũ T
Trang 1ĐỀ THI THAM KHAO KÌ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
NĂM 2021 Bài thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Tên tác phẩm: “Vợ chồng A phủ”, Tô Hoài
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu phía dưới:
“Nếu tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa
Đã mười lần giặc đến từ biển Đông Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử
Lũ Thoát Hoan bạc tóc kiếp trống đồng
Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân
Nếu tổ quốc neo mình đầu sóng cả Những chàng trai ra đảo đã quên mình Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh
Nếu tổ quốc nhìn từ bao mất mát Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi”
(Trích Tổ quốc nhìn từ biển- Nguyễn Việt Chiến)
Câu 1) Xác định thể thơ của văn bản trên (0,5 điểm)
Câu 2) Nhà thơ đã nhìn tổ quốc từ những góc nhìn nào? (0,5 điểm)
Câu 3) Đoạn thơ đã thể hiện tình cảm gì của tác giả về đất nước, Tổ quốc? (1,0 điểm) Câu 4) Anh/chị có đồng cảm với tác giả khi nghĩ về biển đảo của Tổ quốc hôm nay? Hãy
viết một mối đồng cảm sâu sắc nhất của anh/chị? (1,0 điểm)
II Làm văn (7điểm)
Câu 1: (2,0 điểm)
Trang 2Từ nội dung đoạn trích phần đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: lớp trẻ ngày hôm nay phải làm gì để xưng đáng với sự hi sinh của thế hệ cha anh?
Câu 2: (5 điểm)
“Ngày tết, Mị cũng uống rượu Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn người nhảy đồng, người hát Nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng Ngày trước Mị thổi sáo giỏi Mùa xuân này, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị
Rượu đã tan lúc nào Người về, người đi chơi đã vãn cả, Mị không biết Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà Mãi sau Mị mới đứng dậy Nhưng Mị không bước ra đường chơi, mà Mị từ từ bước vào buồng Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết Mị cũng chẳng buồn đi Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng Đã từ nãy Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui như những đêm Tết ngày trước Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mị muốn đi chơi Bao nhiêu người có chồng cũng
đi chơi Tết Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau! Nếu
có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài đường.
Anh ném pao, em không bắt
Em không yêu, quả pao rơi rồi…”
(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam,
trang 7-8)
Anh/ chị hãy phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn văn bản trên
Từ đó nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài
GỢI Ý:
I ĐỌC HIỂU (3điểm)
Phầ
n
I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
2 Nhà thơ đã nhìn tổ quốc từ những góc nhìn:
- Nhìn từ bao hiểm họa
- Nhìn từ bao mất mát
0,5
3 - Đoạn thơ đã thể hiện tình cảm gì của tác giả về đất nước, Tổ quốc
+ Xót thương trước những hiểm họa đau thương, mất mát mà đất nước
phải gánh chịu; sự hi sinh của những con người vì đất nước
+ Tự hào, trân trọng về một đất nước luôn kiên cường, bất khuất trước
những thử thách, gian lao; vững vàng tiến lên phía trước
1,0
4 HS có thể trả lời:
+Rất đồng cảm với tác giả khi nghĩ về biển đảo của Tổ quốc hôm nay
+Mối đồng cảm sâu sắc nhất : Mỗi người dân Việt Nam đều cảm nhận
1,0
Trang 3được sự mất mát, hi sinh của những người con vì tố quốc hi sinh Toàn dân Việt Nam đang đồng lòng, đồng sức quyết tâm bảo vệ biển đảo quê hương
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: lớp trẻ ngày hôm nay phải làm gì để xưng đáng với
sự hi sinh của thế hệ cha anh?
-Yêu cầu: Đảm bảo dung lượng, hình thức, nội dung của đoạn văn
-Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo một số ý sau:
+ Trước sự hi sinh của thế hệ cha anh, thế hệ hôm nay cần nhận thức rõ ràng về trách nhiệm, vai trò to lớn của mình trong việc bảo vệ, giữ gìn đất nước, phát huy truyền tthống vẻ vang của cha anh
+ Học tập, tu dưỡng để có tri thức, để trưởng thành từ đó sẵn sang đóng góp công sức xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước
+ Ý thức vai trò trách nhiệm của bản thân trong gia đình, từ đó phấn đấu
để làm tròn nghĩa vụ của một thành viên trong gia đình Vì có câu, gia đình là tế bào của xã hội
+ Cống hiến, Sẵn sàng hòa nhập với thế giới, nhưng không đánh mất bản sắc dân tộc…
D/C: Giáo sư Ngô Bảo Châu, kiện tướng Lê Quang Liêm, hai anh em Quốc Cơ, Quốc Nghiệp…
+ Ý thức tự giác của mỗi công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
2.0
2 Anh/ chị hãy phân tích tâm trạng nhân vật Mị trong đoạn văn bản sau:
“Ngày tết, Mị cũng uống rượu…… Em không yêu, quả pao rơi rồi.”
Từ đó nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài
5.0
a Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
+ Tô Hoài là nhà văn lớn, có số lượng tác phẩm đạt kỉ lục trong văn học hiện đại Việt Nam Với vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục tập quán của nhiều vùng khác nhau trên đất nước và giọng điệu trần thuật hóm hỉnh, sinh động, đặc biệt là tài năng xây dựng và khắc họa nhân vật, Tô Hoài đã để lại dấu ấn khó phai mờ trong lòng bạn đọc cả trước và sau Cách mạng tháng Tám 1945…
+ Năm 1952 Tô Hoài đi cùng với bộ đội vào giải phóng Tây Bắc Trong chuyến đi này nhà văn đã có dịp sống gắn bó với đồng bào các dân tộc thiểu số ( Thái , Mường, Mông , Dao ) nên đã để lại nhiều kỉ niệm, hiểu biết về cuộc sống con người miền núi Đều này thôi thúc
Tô Hoài viết " Truyện Tây Bắc" trong đó có Vợ chồng A Phủ (1952).
Truyện được giải nhất Truyện và kí Việt Nam năm 1954- 1955 Tác
Trang 4phẩm gồm hai phần, đoạn trích trong sách giáo khoa là phần một
- Đoạn trích “Ngày tết, Mị cũng uống rượu…… Em không yêu, quả
pao rơi rồi.” là một phần diễn biến tâm trạng và hành động của nhân
vật Mị trong đêm tình mùa xuân Qua đó người đọc thấy được đăc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của Tô Hoài
b Thân bài:
* Giới thiệu về nhân vật Mị
- Trước khi về làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra, Mị là cô gái trẻ đẹp, hiếu thảo, lao động giỏi, tự tin và khao khát sống tự do… Mị có những phẩm chất rất đáng tôn trọng và rất xứng đáng được hưởng hạnh phúc
- Làm con dâu gạt nợ cho nhà thống lí, Mị trở thành một nô lệ bị đọa đày, áp bức, bóc lột về thể xác và bị đầu độc, áp chế về tinh thần Vì bị tước hết mọi quyền sống nên Mị không còn ý niệm về thời gian, thời gian của Mị chỉ được tính bằng công việc, sống như cái xác không hồn, (ngồi bên tảng đá trơ lạnh, mặt Mị luôn cúi xuống buồn rười rượi, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa…) Thế giới mà cô nhận thức được qua các ô cửa vuông bằng bàn tay “mờ mờ trăng trắng” “không biết là sương hay là nắng”
-Tiếng sáo và “những đêm tình mùa xuân” đánh thức sức sống tiềm tàng mãnh liệt và giấc mộng lứa đôi một thời Mị đã từng khao khát
Cô nhớ quá khứ, sống trong quá khứ, quên đi thực tại phũ phàng đầy cay đắng
* Phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích
- Hành động uống rượu bất thường và tâm trạng đắm chìm trong quá khứ, sống với quá khứ.
+ Hành động Mị “uống ực từng bát” rượu như đang nuốt tất cả
những nỗi cay đắng, tủi cực vào bên trong Uống để quên nhưng lại
nhớ, uống để trôi đi nhưng lại lắng đọng bao nhiêu cảm xúc “Ngày tết… từng bát”
+ Tâm trạng đắm chìm trong quá khứ, sống với quá khứ, một quá
khứ huy hoàng, rực rỡ: “Nhưng lòng Mị…… đi theo Mị”
(Tài năng – Thổi sáo giỏi, thổi lá cũng hay như thổi sáo; sắc đẹp - Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị;hương tình
yêu nồng nàn)
=>Âm thanh tiếng sáo và men rượu đã tác động rất lớn đến tâm trạng của nhân vật Mị, làm cho Mị như ý thức được mình đang sống giữa hai thế giới: quá khứ và hiện tại; tỉnh và say; hạnh phúc và bi kịch
- Hành động âm thầm lặng lẽ và tâm trạng phấn chấn, phơi phới,
vui sướng đột ngột “Rượu đã tan từ lúc nào… Mị muốn đi chơi.”
+ Hành động: từ từ bước vào buồng, ngồi xuống giường, trông ra cái
Trang 5cửa sổ lỗ vuông… thể hiện sự bất lực đầy ngan ngán, chán chường, tuyệt vọng
+ Tâm trạng : thấy phơi phới, đột nhiên vui sướng, nhận ra mình còn trẻ và muốn đi chơi dấu hiệu của sự hồi sinh trong tâm hồn của Mị.
- Ý nghĩ tiêu cực và sự đan xen giữa thực tại đầy cay đắng với
khát vọng sống mãnh liệt “Huống chi… quả pao rơi rồi…”
+Nhận thức hoàn cảnh thực tại phủ phàng, caycđắng: hôn nhân không
tình yêu “không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau”
+ Ý nghĩ tiêu cực để thoát khỏi bất hạnh: ăn lá ngón tự tử
+Sống với âm thanh tiếng sáo
=>Mị khao khát tình yêu, tự do Khao khát ấy chưa bao giờ bị dập tắt Sức sống ấy như hòn than phủ đầy tro bụi, có cơ hội sẽ bùng cháy mạnh mẽ
* Nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài: Nhà văn Tô Hoài xây dựng nhân vật Mị với nhiều điểm nghệ thuật đặc sắc Giới thiệu nhân vật tự nhiên mà ấn tượng, kể chuyện ngắn gọn, dẫn dắt tình tiết khéo léo đặc biệt tâm trạng được miệu tả, lí giải cụ thể, hợp lí:
- Đó là việc khắc họa hình tượng nhân vật, đặc biệt là phương diện miêu tả tâm lí
- Đó là việc Tô Hoài xây dựng nhân vật theo kiểu con người phân lập:
cô Mị ở hiện tại và cô Mị ở quá khứ hòa chung vào nhau Hai con người ấy đan xen, khi tách ra khi hòa vào một tạo nên một cô Mị hết sức sinh động, mới lạ
c Kết bài:
- Đoạn trích góp phần hoàn thiện chân dung nhân vật Mị: dù nghèo khó, bị áp bức nhưng trong sâu thẳm tâm hồn vẫn tiềm tàng một sức sống mãnh liêt Sức sống và khát vọng của Mị trong đoạn trích đã góp phần nêu bật giá trị nhân đạo của tác phẩm
- Với nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật tinh tế và tài năng viết truyện ngắn độc đáo, ngôn ngữ sinh động, chọn lọc, câu văn giàu tính tạo hình, thấm đẫm chất thơ, nhân vật Mị trong đoạn trích nói riêng và trong tác phẩm nói chung đã để lại trong lòng bao thế hệ bạn
đọc một dấu ấn khó phai mờ Nhân vật Mị và Tác Phẩm “Vợ chồng A Phủ” đã góp phần làm nên tên tuổi của Tô Hoài.
