CHƯƠNG 7: VĂN HÓA VÀ XÃ HỘI HÓA

VĂN HÓA VÀ XÃ HỘI HÓA

CHƯƠNG VII VĂN HOÁ VÀ XÃ HỘI HOÁ

I Văn hoá

 1 Khái niệm văn hoá

 2 Cơ cấu của văn hoá

 3 Lối sống và dư luận xã hội

 4 Chức năng của văn hoá

Khái niệm văn hóa

 - Thuật ngữ: cultus, cultura

 - Các quan niệm về văn hoá

 - XHH quan niệm về văn hoá

 - Các khái niệm liên quan

 + văn hiến, văn hoá, văn

minh

 + Nền VH, tiểu VH, VH nhóm

 + Phản văn hoá

CÁC QUAN NIỆM VỀ VĂN

HOÁ

 Theo nghĩa chung : VH là tổng thể nói chung

những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử.

 * Giáo dục học: VH = trình độ học vấn.

 * Nghệ thuật: VH = các loại hình HĐ nghệ thuật

 * Khảo cổ học: VH = Di chỉ VH

 Unesco : VH là những cái do con người sáng tạo

ra và khác với tự nhiên, phục vụ lợi ích của con người VH gồm ý thức hệ, VH vật chất, VH tinh thần, những di sản được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Văn hóa

Cái mà xã hội

tạo ra

Giá trị, chân lý, chuẩn mực, mục tiêu thống nhất trong tương tác

và thời gian

Tri thức, quan điểm, khuôn mẫu, hành vi

XHH ĐỊNH NGHĨA VỀ VĂN HÓA

VH là một hệ thống các chân lý, giá trị, chuẩn mực, mục tiêu mà con người cùng thống nhất với nhau trong quá trình tương tác

và trải qua thời gian.

Tuy nhiên, ngòai Văn hóa thì còn có:

 Tiểu văn hóa

 Phản văn hóa

 Văn hóa nhóm

Trong đó:

Văn hóa cộng đồng Mang sắc thái riêng

Bộ phận văn hóa chung Không đối lập văn hóa chung

Tiểu văn

hóa

- Phản văn hóa:

Tập hợp các chuẩn mực, giá trị của một nhóm người trong xã hội đối lập, xung đột với các chuẩn mực, giá trị chung của toàn xã hội.

- Văn hóa nhóm:

Hệ thống các giá trị, các quan niệm, tập tục được hình thành trong nhóm Văn hóa nhóm hình thành khi các quan hệ trong nhóm được thiết lập và cùng với thời gian các quy chế được hình thành, các thông tin được trao đổi

và các thành viên cùng trải qua các sự kiện.

CƠ CẤU VĂN HÓA

CHÂN LÝ

 Triết học: Chân lý là tri thức phản ánh đúng thế giới

khách quan trong ý thức con người, phù hợp với hiện

thực, được thực tế kiểm nghiệm.

 XHH: Chân lý là cái mà qua tương tác XH các cá

nhân thoả thuận với nhau là đúng, là phải, là thật.

 Lưu ý: + Mang tính tương đối, theo sự kiểm chứng bởi những nhóm người khác nhau, theo từng thời điểm khác nhau Mỗi XH có một hệ chân lý riêng.

 + Được hình thành bởi một số đông người.

 + Thước đo, cơ sở để đánh giá hành vi con người

GIÁ TRỊ

 Giá trị: Là cái mà con người cho là quan

trọng, đáng giá, đáng mong muốn, đáng

vươn tới, là cái ảnh hưởng, cái hướng dẫn ta hành động.

 Đặc tính: + Giỏ trị XH được một số đông người thừa nhận và chia sẻ

 + Có khả năng đáp ứng, thoả mãn những nhu cầu, lợi ích, mong muốn nào đó của các cá nhân & XH.

 + Chứa đựng yếu tố nhận thức, tình cảm.

 + Có chức năng định hướng, đánh giá,

phê phán HĐ của con người.

CHUẨN MỰC XÃ HỘI

 ĐN: Tổng số những yêu cầu, những qui định, những mong đợi của XH về một kiểu hành vi lý tưởng tương ứng với một vị thế XH nhất định.

 Chuẩn mực XH = Qui định XH

 + Qui định thành văn, chặt chẽ (luật pháp)

 + Qui định bất thành văn, lỏng lẻo (phong tục, tập quán, lề thói, phép tắc )

 *****

 Chức năng: Định hướng, điều chỉnh hành vi con người.

Mục tiêu

trong XH theo đuổi và phấn đấu hoàn thành.

tưởng, có tác dụng định hướng HĐ con người.

cần phấn đấu, cần HĐ để đạt được.

3 Lối sống và dư luận xã hội

 - Biểu hiện của lối sống

 - Phân biệt DLXH - tin đồn

 - Các yếu tố tác động - Các yếu tố tác động

LỐI SỐNG

tiện sống )

niềm tin )

đồng, lối sống của toàn XH

DƯ LUẬN XÃ HỘI

Định nghĩa:

giá và thái độ của các nhóm XH đối với những vấn đề mà xã hội quan tâm.

Chủ thể của DLXH:

Nhóm XH mà lợi ích của họ có mối quan hệ với những vấn đề diễn ra và được đưa ra thảo luận.

Đối tượng của DLXH:

Các sự kiện, hiện tượng, quá trình đang diễn ra trong XH tạo ra

sự quan tâm của người dân.

Cơ sở hình thành DLXH:

Thảo luận, trao đổi ý kiến công khai

CÁC BƯỚC HÌNH THÀNH DƯ LUẬN XÃ HỘI

1. Các cá nhân tiếp xúc, làm quen với thông tin về sự

kiện, hiện tượng, quá trình đang diễn ra Các cá nhân tìm kiếm thêm thông tin, trao đổi, thảo luận với nhau

và dần hình thành những ý niệm ban đầu về sự việc

2. Các ý kiến cá nhân được trao đổi, bàn bạc trong nhóm

3. Các nhóm trao đổi, tranh luận với nhau, cùng tìm đến

những điểm chung trong quan điểm và ý kiến

4. Các nhóm đi đến ý kiến phán xét đánh giá chung

được đa số thừa nhận và ủng hộ DLXH thể hiện thái

độ của đông đảo ccộng đồng người cũng như những khuyến nghị thúc đẩy hành động thực tiễn

4 Chức năng của văn hoá

  Chi phối, định hướng hành vi con người trong

5 Một số tính chất điển hình của văn hoá

II XÃ HỘI HOÁ

1 Khái niệm xã hội hoá

2 Môi trường xã hội hoá

3 Những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình xã hội hoá

1 Khái niệm xã hội hoá

 Bản chất tự nhiên và xã

hội của con người.

 b Định nghĩa xã hội hoá

 c Đặc trưng của xã hội

hoá

QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT

XÃ HỘI CỦA CON NGƯỜI

thần thánh & của tư duy trưù tượng.

XH => Là một thực thể thống nhất giữa mặt vật chất và mặt tinh thần, mặt sinh học và mặt XH => Vừa chịu tác động của qui luật tự nhiên, vừa chịu tác động của qui

luật XH.

Bản chất tự nhiên của con người

nhận thức thế giới;

nền văn hoá;

b Định nghĩa xã hội hoá

trình tương tác giữa người này và người khác, kết quả là một sự chấp nhận khuôn mẫu hành động và

sự thích nghi với các khuôn mẫu hành động đó”.

cá nhân và XH, qua đó cá nhân học hỏi, lĩnh hội, tiếp nhận các giá trị, chuẩn mực XH, các khuôn

mẫu, tác phong XH phù hợp với vị thế, vai trò XH của mình để hội nhập XH.

c Đặc trưng của xã hội hoá:

thúc), diễn ra liên tục suốt cả cuộc đời

- Xã hội hoá là quá trình có hai mặt:

các kinh nghiệm xã hội

- Xã hội hoá là quá trình không đồng đều, không áp đặt Sự học hỏi, tiếp thu ở mỗi cá nhân là khác nhau

Xã hội hoá và giáo dục

Xã hội hoá và giáo dục

không chính thức;

mục đích, kế hoạch được XĐ trước.

cuộc đời con người;

thời gian nhất định của cuộc đời con người.

MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI HÓA

Là nơi cá nhân có thể thực hiện thuận lợi các tương tác xã hội nhằm mục đích thu

nhận và tái tạo kinh nghiệm xã hội

Theo anh/chị, quá trình xã hội hóa cá nhân diễn

ra trong những môi trường nào?

PHÂN ĐOẠN QUÁ TRÌNH XÃ HỘI HÓA

1 Giai đoạn trước lao động:

+ Giai đoạn trẻ thơ – XHH sớm.

+ Giai đoạn học hành.

2 Giai đoạn lao động

3 Giai đoạn sau lao động.

3 Những nhân tố ảnh hưởng đến

quá trình xã hội hoá

đô thị hoá, Sự ổn định của TTXH; tính đồng bộ của hệ thống chuẩn mực XH, hiệu lực của kiểm soát XH

BÀI TẬP

• Theo số liệu thống kê của Bộ Công an năm 2010, trên địa bàn

• Câu hỏi: Vận dụng kiến thức về quá trình xã hội hóa, hãy lý giải

hiện tượng phạm tội của trẻ vị thành niên ở nước ta hiện nay.