DI ĐỘNG XÃ HỘI VÀ BIẾN ĐỔI XÃ HỘI
Trang 1CHƯƠNG VIII
DI ĐỘNG XÃ HỘI VÀ BIẾN
ĐỔI XÃ HỘI
Ths Nguyễn Thị Hải Hà
Trang 2Nội dung chính
1 Di động xã hội
1.1 Khái niệm di động xã hội
1.2 Các loại di động xã hội.
1.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến di động xã hội.
2 Biến đổi xã hội
2.1 Khái niệm biến đổi xã hội
2.2 Các loại biến đổi xã hội
2.3 Đặc điểm của biến đổi xã hội
2.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến biến đổi xã hội
2.5 Một số xu hướng có tính quy luật của sự BĐXH.
Trang 3I DI ĐỘNG XÃ HỘI
1.1 Khái niệm
Di động xã hội là sự vận động của con người từ một vị trí xã hội này đến một
vị trí xã hội khác trong hệ thống phân tầng xã hội.
Trang 41.2 CÁC LOẠI DI ĐỘNG XÃ HỘI
- Căn cứ vào nội dung di động:
+ Di động vai trò và vị thế: Cỏ nhõn thay đổi vị thế, vai trũ theo hoàn cảnh hoặc do di chuyển địa lý hay thăng tiến.
+ Di động địa vị, quyền lực: Là kết quả tổng hợp của di chuyển vai trũ, vị thế hoặc do di chuyển vị thế then chốt
- Căn cứ vào hình thức di động:
+ Di động theo chiều ngang
+ Di động theo chiều dọc.
- Căn cứ vào nguyên nhân của di động xã hội:
+ DĐXH có ý chí và DĐ tinh
+ DĐ không có ý chí và DĐ thô.
- Căn cứ vào tương quan giữa các thế hệ:
Trang 51.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến DĐXH
- Điều kiện kinh tế XH:
+ Trong XH khép kín thì các cá nhân có ít cơ hội thay đổi vị trí của
mình trong XH (VD: XHPK hay XH đẳng cấp)
+ Trong XH mở sự di động XH diễn ra nhanh hơn (VD: XH công
nghiệp)
- Trình độ học vấn
- Yếu tố giới: Sự DĐXH của nữ thường thấp hơn nam, do các yếu tố
liên quan như: dư luận XH, chuẩn mực XH, các quan niệm, các thiết chế VD: Nữ ít có điều kiện học lên cao như nam
- Nơi cư trứ: Vị trí, nơi ở, nơi sinh sống có những khả năng lựa chọn
công việc và môi trường làm việc khác nhau ảnh hưởng đến sự thăng tiến của cá nhân.
- Ngoài ra: Thành phần xuất thân, thâm niên công tác, lứa tuổi, tôn
giáo…
Trang 7II BIẾN ĐỔI XÃ HỘI
2.1 Khái niệm biến đổi xã hội
Biến đổi xã hội là một quá trình qua đó những khuôn mẫu của các hành vi xã
hội, các quan hệ xã hội, các thiết chế xã hội và các hệ thống phân tầng xã hội
được thay đổi qua thời gian.
Trang 82.2 CÁC LOẠI BIẾN ĐỔI XÃ HỘI
- Căn cứ vào nội dung của BĐXH:
Biến đổi cơ cấu xã hội - Biến đổi văn hoá xã hội
- Căn cứ vào khả năng kiểm soát của sự biến đổi:
Biến đổi có hoạch định và biến đổi không hoạch
định.
- Căn cứ vào tốc độ biến đổi:
Biến đổi chậm, biến đổi nhanh, biến đổi tuần tự và biến đổi
nhảy vọt
- Căn cứ vào phạm vi ảnh hưởng của BĐXH:
Trang 92.3 NHỮNG YẾU TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN BIẾN ĐỔI XÃ HỘI
Con người
Môi trường tự nhiên
Sự tăng hoặc giảm dân số
Công nghệ
Văn hoá
Sự phát triển kinh tế.
Kiểm soỏt xó hội …
Trang 10BIẾN ĐỔI XÃ HỘI VÀ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN
1. Rối loạn xã hội:
- Có nguồn gốc trực tiếp từ xung đột xã hội, khi xung đột
xã hội vượt quá giới hạn cho phép, làm cho xã hội mất
sự cân bằng sẽ dẫn tới rối loạn xã hội.
- Biểu hiện:
+ Xã hội mất ổn định
+ Các thiết chế xã hội và tổ chức kiểm soát xã hội không đủ
khả năng thực hiện quyền lực xã hội
+ Các cá nhân không giữ đúng vị thế, vai trò của mình,
mâu thuẫn vai trò…
=> Làm cho Xh phát triển thụt lùi hoặc là bước chuẩn bị
Trang 11BIẾN ĐỔI XÃ HỘI VÀ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN
2 Tiến bộ xã hội
Chỉ sự biến đổi XH theo xu hướng tích cực, đi
lên, làm cho XH ngày càng văn minh hơn, các
tổ chức XH, thiết chế XH ngày càng hoàn thiện hơn, hệ thống chuẩn mực XH ngày càng hợp lý, toàn diện và khoa học hơn.
- Marx:
Tiến bộ của Xh loài người trải qua những hình thái XH khác nhau, từ thấp đến cao dựa trên phương thức sản xuất, trong đó lực lượng sản xuất giữ vai trò quyết định.
Trang 122.5 Một số xu hướng có tính quy luật của sự biến đổi xã hội
Xu hướng tăng trưởng các nhu cầu XH
Nhu cầu tự khẳng định
Nhu cầu tình cảm
Nhu cầu được thừa nhận
Nhu cầu an toàn
Nhu cầu sinh tồn
Trang 13Xu hướng công nghệ hoá và đô thị hoá
Trang 14 Xu hướng quan liêu hoá
triển nhân cách con người
đời sống xã hội
Trang 15BÀI TẬP VỀ NHÀ
ANH/CHỊ HÃY CHỈ RA NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA
XÃ HỘI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI.
Gợi ý: Tìm đọc các văn kiện của Đảng; Các tài liệu
tổng kết sau hơn 20 năm tiến hành đổi mới đất nước
