PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TUY ANTRƯỜNG TIỂU HỌC AN CƯ ĐỀ TÀI BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH TRÊN MÁY TÍNH TRONG MÔN TIN HỌC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRƯỜNG TIỂU HỌC AN CƯ, HUYỆN TU
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TUY AN
TRƯỜNG TIỂU HỌC AN CƯ
ĐỀ TÀI
BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH TRÊN MÁY TÍNH TRONG MÔN TIN HỌC CHO HỌC SINH LỚP 4 TRƯỜNG TIỂU HỌC AN CƯ, HUYỆN TUY AN
Người thực hiện: Nguyễn Thành Tín Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học An Cư
Đề tài thuộc lĩnh vực: Tin học
An Cư, tháng 03 năm 2020
Trang 2MỤC LỤC
Trang
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.5 Những điểm mới của đề tài
2 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng 3
Tài liệu tham khảo
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây sự phát triển của công nghệ thông tin đang ngày càng lớn mạnh, đặc biệt là cuộc cách mạng 4.0 trên thế giới đã và đang có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các nước Nó quyết định quốc gia nào
sẽ tiếp tục phát triển hay sẽ tụt hậu Vì điều đó mà bản thân tôi nghĩ mình có thể đóng góp một phần nhỏ vào sự phát triển của nước nhà Với vai trò là một giáo viên dạy tin học trong trường Tiểu học, tôi mong muốn giúp học sinh có được những thành công nhất định ở bậc tiểu học để các em có nền móng vững chắc tạo đà cho các em trên các cấp học tiếp theo
Trong xu thế phát triển của hệ thống giáo dục hiện nay, môn Tin học đóng một vai trò hết sức quan trọng, nó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục toàn diện mà còn tạo tiền đề vững chắc cho các em học sinh trên con đường hội nhập Mặc dù vậy, việc triển khai dạy và học môn Tin học vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn và thách thức
Trường Tiểu học An Cư được nhập với 2 trường Tiểu học An Cư số 1 và Tiểu học An Cư số 2 được đầu tư phòng máy tính cho học sinh từ nhiều năm trước, các em học sinh mới được học tự chọn môn Tin học ở các khối lớp 3, lớp 4 và lớp 5 Trong quá trình dạy học tôi phát hiện các em rất thông minh và
có hứng thú trong việc học bộ môn này Tuy nhiên, kĩ năng thực hành của các
em còn chậm và hiệu quả chưa cao Qua thực tế đó tôi luôn băn khoăn, trăn trở
và mong muốn tìm ra biện pháp khắc phục, nâng cao chất lượng mỗi giờ thực
hành Chính vì thế mà tôi lựa chọn đề tài “Biện pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành trên máy tính trong môn Tin học cho học sinh lớp 4 trường Tiểu học An Cư, Huyện Tuy An” nhằm cải thiện được tình trạng nói trên 1.2 Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài: “Biện pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành trên máy tính trong môn Tin học cho học sinh lớp 4 trường tiểu học An Cư, Huyện Tuy An” được hình thành trên cơ sở thực tiễn nói trên, ngoài nâng cao
các kĩ năng thực hành Tin học còn giúp hoc sinh:
Có hiểu biết ban đầu về Tin học và ứng dụng Tin học trong học tập và trong đời sống
Có khả năng sử dụng máy tính trong việc học những môn học khác như
âm nhạc, toán, tiếng anh, vẽ Trong hoạt động vui chơi giải trí nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thích ứng với đời sống xã hội hiện đại
Trang 4Bước đầu làm quen với cách giải quyết vấn đề có sử dụng công cụ Tin học
Góp phần rèn luyện một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, nâng cao kiến thức cho học sinh
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là học sinh khối lớp 4 Trường Tiểu học An Cư
1.4 Phương pháp nghiên cứu
a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Bộ môn Tin học là một bộ môn mới ở trường Tiểu học và chủ yếu là sử dụng phương pháp trực quan sinh động để ứng dụng thực hành Do đó việc nghiên cứu lí luận là không thể thiếu, nên khi xây dựng đề tài này tôi đã nghiên cứu các tài liệu tham khảo sau: Giáo trình Word thực hành, Giáo trình Scritch thực hành, Tin Học Thực Hành, Đồ họa thực hành, Hướng dẫn sửa lỗi máy tính, sách Hướng dẫn học Tin học lớp 3, sách Hướng dẫn học Tin học lớp 4, sách Hướng dẫn học Tin học lớp 5, sách bài tập Hướng dẫn học Tin học lớp 3, sách bài tập Hướng dẫn học Tin học lớp 4, sách bài tập Hướng dẫn học Tin học lớp 5
b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp quan sát - Kiểm tra việc học tập của học sinh (bài cũ, bài mới, kĩ năng thực hành)
Phương pháp điều tra (Phỏng vấn học sinh khối 4)
Phương pháp khảo nghiệm thăm lớp, dự giờ Kiểm tra kết quả sau giờ thực hành
1.5 Những điểm mới của đề tài
2 Nội dung đề tài.
2.1 Cơ sở lý luận:
Tin học là vô cùng quan trọng Trong luồng quay nhanh chóng của công nghệ đòi hỏi giáo dục hiện nay phải đem lại cho học sinh tư duy, khả năng sáng tạo, thích ứng với thách thức và những yêu cầu mới mà các phương pháp giáo dục truyền thống không thể đáp ứng Đâu đâu quanh ta, ở hầu hết các lĩnh vực ngành nghề đều có sử dụng các sản phẩm của tin học Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương chính sách đầu tư và phát triển về ứng dụng công nghệ thông tin như:
Trang 5Chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đã chỉ rõ : “ Ứng dụng
và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên tring chiến lược phát triển kinh tế
xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”
Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của bộ GD&ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngàng giáo dục đã chỉ rõ : “Nâng cao nhận thức về vai trò của CNTT, ứng dụng và phát triển CNTT trong GD&ĐT
sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục” Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: tổ chức tốt việc dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ cập tin học trong nhà trường… Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TT ngày 9/12/2000 về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình là tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy và học
Chỉ thị số: 3398 /CT-BGDĐT của bộ giáo dục đào tạo ngày 11/8/2011
chỉ rõ một trong những nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục là “ Tăng cường ứng
dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp dạy - học và công tác quản lý giáo dục”.
Đặc trưng của môn Tin học là lí thuyết gắn liền với thực hành, do vậy bên cạnh việc cung cấp lí thuyết cho học sinh còn phải hướng dẫn các em kĩ năng thực hành, ứng dụng tin học vào học tập và cuộc sống Môn tin học lớp 4 được thiết kế xen kẽ giữa lí thuyết và thực hành nên học sinh cũng nhanh chóng nắm bắt được các chuẩn của từng bài, từng chủ đề
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng đề tài:
Trước khi thực hiện đề tài tôi đã khảo sát học sinh khối 4 thông qua giờ dạy lí thuyết và thực hành Kết quả thu được:
Năm học: 2017 – 2018
Mức độ thao tác Trước khi thực hiện đề tài
Số học sinh Tỉ lệ %
Trang 6Chưa biết thao tác 11/55 20,0
Năm học: 2018 - 2019
Mức độ thao tác Trước khi thực hiện đề tài
Số học sinh Tỉ lệ %
Thuận lợi:
Được các cấp lãnh đạo, nhà trường quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, phòng máy, phụ huynh học sinh trang bị cho con em đầy đủ sách vở, một
số gia đình phụ huynh còn có máy tính để bàn ở nhà cho học sinh thực hành Nội dung sách nhẹ nhàng, trình bày đẹp, sách chú trọng nhiều về phần thực hành rất phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học
Phần lớn học sinh đều có hứng thú với máy tính
Việc thực hành mang lại kết quả ngay lập tức và có được cái nhìn trực quan, sinh động chính vì thế các em thích học tin học, nhất là tiết thực hành Được Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên đầu tư kinh phí để nâng cấp, sửa chữa phòng máy
Môn Tin học là một môn học Tự chọn nên học sinh tiếp thu kiến thức một cách thoải mái, không bị gò ép
Học sinh đã nắm được các kiến thức cơ bản của bài học Từ đó các em đã biết sử dụng và ứng dụng phần mềm vào việc học tập
Kỹ năng thực hành của một bộ phận học sinh khá tốt
Nhà trường đã trang bị cho phòng máy mạng internet để kết nối và tải các phần mềm học tập khi cần thiết
Khó khăn
Các em học sinh của trường chủ yếu là con em vùng nông thôn, điều kiện kinh tế còn khó khăn, chưa có nhiều điều kiện để tiếp cận với môn Tin học Trong khi đây là một môn học mới, cần sự hỗ trợ từ máy tính Do vậy việc tiếp thu bài học của các em cũng còn rất hạn chế
Mặt khác, do điều kiện kinh tế khó khăn, về nhà các em không có máy tính để học mà chỉ khi đến lớp mới có máy để thực hành nên cũng ảnh hưởng lớn tới chất lượng dạy và học môn Tin học
Đây là môn học tự chọn nên một số học sinh học chưa nghiêm túc và phụ huynh chưa quan tâm
Trang 7Việc rèn luyện thói quen gõ 10 ngón tay cho học sinh còn gặp khó khăn
do các em không có nhiều thời gian cho việc luyện tập trên lớp
Sĩ số học sinh trong một lớp đông, máy tính cũ lại hay bị hỏng, vì thế các
em phải ngồi 2 người một máy và thay ca thực hành nên thời gian thực hành trong một tiết học chưa đảm bảo
Học sinh học tiết thực hành thường hay mất trật tự
2.3 Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Tin học là môn học đặc thù và có liên quan chặt chẽ với sử dụng máy tính, đặc trưng quan trọng của bộ môn này là học lí thuyết phải đi đôi với thực hành
Do vậy, để dạy học Tin học có hiệu quả, giáo viên vừa phải trang bị cho học sinh kiến thức khoa học về Tin học, phát triển tư duy, vừa phải chú trọng rèn luyện kỹ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để học sinh được thực hành, nắm bắt và tiếp cận những công nghệ mới của tin học phục vụ học tập và đời sống Tuy nhiên, từ thực tế dạy học tại trường Tiểu học An Cư, bản thân tôi nhận thấy, nhiều học sinh tỏ ra ngại thực hành, thao tác cơ bản trên máy còn chưa chuẩn; đa số thực hành trên máy chỉ tập trung vào học sinh khá
và tiến bộ, số còn lại chỉ quan sát nên khi giáo viên hỏi không thực hiện được công việc theo yêu cầu Để có thể khắc phục được hạn chế nêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra một số Biện pháp như sau:
Biện pháp 1: Thiết kế giáo án phù hợp
Đây là công việc bắt buộc của tất cả các tiết học, môn học Tuy nhiên với tiết thực hành Tin học, ngoài việc soạn giảng bình thường theo quy định giáo viên cần phải nêu rõ các yêu cầu cho từng bài thực hành, trong đó nêu rõ các yêu cầu từ thấp đến cao và yêu cầu cho từng đối tượng học sinh chưa hoàn thanh, học sinh hoàn thành và học sinh hoàn thành tốt
Thiết kế bài dạy thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh là nội dung quan trọng cần lưu ý, bởi việc này sẽ giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn
về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, tiến trình của một tiết dạy thực hành Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kỹ năng Tìm
ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những kiến thức
kỹ năng dành cho học sinh khá giỏi, tham khảo thêm tài liệu để mở rộng, đi sâu hơn vào bài giảng, giúp giáo viên nắm tổng thể, giải thích cho học sinh khi cần thiết Giáo viên cũng cần nắm được mục đích yêu cầu, chuẩn kiến thức của từng chủ đề, của từng bài để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với trình
độ học sinh và điều kiện dạy và học; đồng thời, hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể
Trang 8Biện pháp 2: Kiểm tra phòng máy trước giờ dạy
Trước mỗi giờ thực hành, giáo viên cần đến trước để kiểm tra phòng máy, các thiết bị điện, màn hình, cây máy tính, sự hoạt động của máy tính, máy chiếu, các bàn ghế ngồi học… đảm bảo cho một tiết dạy thực hành được ổn định, an toàn với tất cả học sinh
Phòng thực hành máy tính trước giờ học
Biện pháp 3: Điều hành tổ chức giờ dạy
Điều quan trọng trong tiết thực hành là giáo viên phải tổ chức và điều khiển các đối tượng học sinh trên lớp Trong điều kiện hiện nay cơ sở vật chất nhà trường không đảm bảo 1 máy/1 học sinh, giáo viên nên chia lớp thành hai nhóm thực hành Bước này vô cùng quan trọng, bởi vì học sinh thường hay mất trật tự trong các giờ thực hành Với việc chia nhóm, học sinh nhóm sau có thể quan sát các bạn nhóm trước thực hành và rút ra kinh nghiệm cho bản thân mà không cần đến sự giúp đỡ của giáo viên Tuy nhiên, để thực hành theo nhóm hiệu quả, buộc giáo viên phải lựa chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh
Vì vậy, giáo viên cần xác định đúng mức nội dung thực hành, phải vừa sức với học sinh, thuộc nội dung học sinh đã được nghiên cứu, dễ tổ chức thực hiện trong điều kiện trang bị máy tính hiện có của nhà trường
Trang 9Học sinh ngồi 2 em/ 1 máy tính trong nhóm
Giáo viên hướng dẫn học sinh các kỹ năng thao tác trong bài thực hành, thao tác mẫu bằng máy chiếu cho học sinh quan sát Tổ chức hướng dẫn học sinh thực hành, gợi mở, khuyến kích học sinh tích cực hoạt động; đồng thời quan sát, theo dõi và bổ trợ học sinh khi cần Phát hiện những nhóm thực hành không có hiệu quả để uốn nắn điều chỉnh kịp thời, chỉ trợ giúp, tránh đi sâu can thiệp làm hạn chế khả năng độc lập sáng tạo của học sinh Giáo viên có thể đưa
ra nhiều cách để thực hiện một thao tác giúp các em rèn luyện và nâng cao kỹ năng thực hành
Biện pháp 4: Chia nhỏ nội dung bài tập thực hành
Một số bài thực hành gồm nhiều yêu cầu khác nhau, giáo viên có thể chia nhỏ ra thành nhiều yêu cầu với mức độ từ dễ đến khó, cho học sinh thực hành theo những yêu cầu đã nêu Giáo viên phải đặt ra mỗi yêu cầu hoàn thành trong khoảng thời gian nhất định nào đó với mỗi nhóm đối tượng Điều đó có thể thúc đẩy sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của học sinh; học sinh khá giỏi có
Trang 10thể thực hiện theo nhiều cách để có thể hoàn thành nhiệm vụ trong khoảng thời gian nhanh nhất
Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Vẽ và tô màu theo mẫu” với nội dung bài thực hành
dưới đây:
Giáo viên có thể chia nhỏ nội dung như sau:
- Dùng công cụ chọn màu xám vẽ cây đèn giao thông,
- Chọn màu đỏ để vẽ hai hình vuông phía dưới trụ đèn
- Sau đó chọn màu trắng để vẽ hình vuông ở giữa
- Dùng công cụ để vẽ 1 hình tròn trong đèn giao thông
- Dùng công cụ để sao chép 1 hình trong thành 3 hình trong sau đó
di chuyển đến 3 vị trí tương ứng
- Dùng công cụ để thực hiện chọn 3 màu xanh, đỏ vàng tô vào 3 hình tròn tương ứng với 3 màu đèn giao thông
- Thực hiện thao tác lưu bài vẽ với tên “Bài vẽ 1”
- Dùng công cụ để vẽ con diều và nơ diều
- Dùng công cụ để vẽ đuôi diều
- Dùng công cụ để thực hiện chọn các màu tô vào con diều và nơ diều sao cho phù hợp
- Thực hiện thao tác lưu bài vẽ với tên “Bài vẽ 2”
Ví dụ 2: Khi dạy bài : “Hoạt động thực hành”
Trang 11Giáo viên có thể chia nhỏ thành các yêu cầu sau:
Dùng công cụ vẽ hai thân tau, ô cửa sổ, phần đế tàu
Dùng công cụ vẽ mái trên toa tàu
Dùng công cụ vẽ bánh con tàu
Thực hiện thao tác lưu bài vẽ với tên “TAU HOA 1”
Các bài tập không quá dài mà được nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, ngoài ra giáo viên có thể kết hợp với kiến thức của bài học trước hoặc liên
hệ với môn học khác
Ví dụ: Khi thực hành vẽ hình vuông, giáo viên có thể yêu cầu học sinh vẽ theo mẫu sau:
Ở hình vẽ trên, ngoài việc vẽ hình vuông học sinh còn được ôn lại cách
vẽ đường thẳng, đường cong, tô màu và trang trí hình vuông Qua đó các em sẽ liên tưởng đến bài trang trí hình vuông trong môn Mĩ thuật lớp 4
Biện pháp 5: Phát động phong trào “đôi bạn cùng tiến”
Phương pháp này không chỉ dùng trong môn Tin học, ở cấp Tiểu học Mà
ở các môn học khác, cấp học khác vẫn có hiệu quả cao Trong phương pháp này, giáo viên chia lớp thành hai nhóm lớn, trong mỗi nhóm lại chia thành các cặp mỗi cặp ngồi một máy tính, ngồi cố định với nhau trong suốt học kì, các
em sẽ cùng học, cùng thực hành ngay từ đầu năm học cho đến hết năm học