3,0 điểm a Một học sinh thực hiện thí nghiệm về quá trình thoát hơi nước ở thực vật và thu được kết quả như hình sau: Quan sát thí nghiệm trong hình trên và cho biết: - Vì sao túi nilô
Trang 1UBND HUYỆN LAI VUNG
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
NĂM HỌC 2014 – 2015
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi gồm 02 trang)
MÔN THI: SINH HỌC
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 07/12/2014
Câu 1 (3,0 điểm)
a) Một học sinh thực hiện thí nghiệm về quá trình thoát hơi nước ở thực vật
và thu được kết quả như hình sau:
Quan sát thí nghiệm trong hình trên và cho biết:
- Vì sao túi nilông trùm lên cây có lá bị mờ sau 1 giờ?
- Thí nghiệm trên đã chứng minh điều gì về quá trình thoát hơi nước ở thực vật
- Nêu ý nghĩa của hiện tượng trên đối với đời sống của thực vật
b) Giới thực vật được chia thành những ngành nào? Trong các ngành đó, ngành nào là tiến hóa nhất Hãy kể tên các bậc phân loại nhỏ hơn ngành
Câu 2 (3,0 điểm)
a) Nông dân trồng cam quýt thường đem tổ kiến vàng về buộc trên cây trong vườn cam quýt Vì khi có mặt kiến vàng sẽ không xuất hiện kiến hôi (loại kiến đen làm cam quýt sượng, mất nước); kiến vàng cũng tiêu diệt rầy chổng cánh (đối tượng truyền bệnh vàng lá gân xanh trên cây có múi) và sâu vẽ bùa Hãy nêu tên và những ưu điểm của biện pháp phòng trừ sâu bệnh được nêu trong ví dụ trên
b) Thế nào là sinh sản hữu tính? Vì sao nói sinh sản hữu tính có ưu thế hơn sinh sản vô tính?
Câu 3 (3,0 điểm)
a) Trình bày hoạt động co dãn của tim Giải thích vì sao ở người, trung bình mỗi phút lại diễn ra 75 chu kì co dãn tim?
Trang 2b) Để bảo vệ sức khỏe tim mạch, chúng ta cần thực hiện và cần tránh những hoạt động nào?
c) Quá trình tiêu hóa bao gồm những hoạt động nào?
Câu 4 (3,0 điểm)
a) Hãy nêu cơ chế điều hoà lượng đường trong máu ổn định của tuyến tụy b) Thế nào là thụ tinh, thụ thai? Có ý kiến cho rằng trẻ đồng sinh cùng trứng có thể cùng giới tính hay khác giới tính Ý kiến này đúng hay sai? Vì sao?
Câu 5 (3,0 điểm)
a) Nêu điểm khác nhau về kết quả của quá trình nguyên phân so với quá trình giảm phân khi cùng xuất phát từ một tế bào 2n ban đầu
b) Một gen có chiều dài bằng 5100 A0 và có T = 600 nuclêôtit
- Xác định số nuclêôtit các loại còn lại của gen
- Nếu gen này xảy ra đột biến thay thế một cặp nuclêôtit A - T bằng một cặp nuclêôtit G - X thì số nuclêôtit từng loại của gen sau đột biến sẽ là bao nhiêu?
Câu 6 (3,0 điểm)
a) Thế nào là lai phân tích? Lai phân tích có ý nghĩa gì trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp?
b) Ở cà chua, gen A quy định quả đỏ, a quy định quả vàng; B quy định quả tròn, b quy định quả bầu dục Khi cho lai hai giống cà chua quả đỏ, dạng bầu dục và quả vàng, dạng tròn với nhau thu được F1 có 4 loại kiểu hình, trong đó kiểu hình quả vàng, bầu dục chiếm 1/4 trong tổng số cây F1 Biết các gen quy định màu quả và dạng quả nằm trên các nhiễm sắc thể khác nhau
- Biện luận, tìm kiểu gen của bố mẹ
- Xác định tỉ lệ các loại kiểu gen và kiểu hình của các cây con F1
Câu 7 (2,0 điểm)
a) Nêu các biện pháp hạn chế phát sinh tật, bệnh di truyền
b) Bệnh mù màu ở người do gen lặn m nằm trên NST giới tính X qui định (không có trên NST giới tính Y) Hãy biện luận, xác định kiểu gen của 4 thành viên trong gia đình sau đây: bố mẹ đều nhìn màu bình thường; họ sinh được 1 con trai nhìn màu bình thường và 1 con trai mù màu
- HẾT -
Họ và tên thí sinh: Số báo danh: Chữ ký của giám thị 1: Chữ ký của giám thị 2:
Lưu ý: Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Trang 3PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN LAI VUNG
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
NĂM HỌC 2014 – 2015 MÔN: SINH HỌC
a) Hơi nước thoát ra từ lá bám lên thành túi nilông làm túi bị mờ 0,5
* Thí nghiệm chứng minh cây thoát hơi nước chủ yếu qua lá 0,5
* Ý nghĩa của thoát hơi nước qua lá:
- Tạo sức hút góp phần cho nước và muối khoáng hòa tan vận
- Giúp cho tế bào lá khỏi bị đốt nóng dưới ánh nắng mặt trời 0,25 b) Giới thực vật được chia thành các ngành: Tảo, Rêu, Dương xỉ, Hạt
Các bậc phân loại nhỏ hơn ngành: Lớp, Bộ, Họ, Chi, Loài 0,5
a) Biện pháp đã sử dụng là đấu tranh sinh học (sử dụng thiên địch) 0,5
* Ưu điểm:
- Không gây ảnh hưởng xấu tới sinh vật có ích và sức khỏe con
- Không có hiện tượng kháng thuốc như khi sử dụng thuốc hóa học 0,25
b) Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa tế bào
sinh dục đực (tinh trùng) và tế bào sinh dục cái (trứng) 0,5
Sinh sản hữu tính có ưu thế hơn sinh sản vô tính vì: sinh sản hữu tính
tạo ra vô số các biến dị tổ hợp ở cá thể con (sự kết hợp các đặc điểm
sinh học khác nhau của bố mẹ)
0,5 Giúp cơ thể con thích nghi với điều kiện sống thay đổi 0,5
a) Hoạt động co dãn của tim:
- Mỗi chu kì tim gồm 3 pha: pha nhĩ co, pha thất co, pha dãn chung 0,25
* Vì mỗi chu kì tim kéo dài trong 0,8 giây; 1 phút có 60 giây; nên
trong 1 phút sẽ có 60 : 0,8 = 75 chu kì co dãn tim 0,5
b) Những hoạt động cần thực hiện và cần tránh để bảo vệ tim mạch:
- Khắc phục và hạn chế các nguyên nhân làm tăng nhịp tim và 0,25
Trang 4NỘI DUNG ĐIỂM
huyết áp không mong muốn
- Hạn chế ăn, uống các chất có hại cho tim mạch (món ăn chứa
nhiều mỡ động vật, rượu, bia, chất kích thích, ) 0,25
- Luyện tập tim mạch thường xuyên, vừa sức (tập thể dục, xoa bóp) 0,25 c) Quá trình tiêu hóa bao gồm những hoạt động:
- Tiêu hóa thức ăn (tiết dịch, biến đổi lí học và hóa học) 0,25
a) Cơ chế điều hòa đường huyết ổn định của tuyến tụy:
- Khi đường huyết tăng cao so với bình thường, các tế bào của
Insulin chuyển glucôzơ thành glicôgen dự trữ trong gan và cơ
- Khi đường huyết giảm so với bình thường, các tế bào của đảo
Glucagôn chuyển glicôgen thành glucôzơ nâng đường huyết
b) Thụ tinh: Trứng và tinh trùng kết hợp tạo thành hợp tử 0,25 Thụ thai: Phôi đến và làm tổ trong lớp niêm mạc thành tử cung rồi
Vì trẻ đồng sinh cùng trứng sẽ có cùng kiểu gen nên sẽ cùng giới
a) Điểm khác nhau về kết quả quá trình nguyên phân so với giảm
phân:
0,5 0,5
Điểm khác nhau Nguyên phân Giảm phân
b) Số nuclêôtit từng loại của gen:
Tổng số nuclêôtit của gen là:
N = L : 3,4 x 2 = 5100 : 3,4 x 2 = 3000 (nuclêôtit) 0,25
Trang 5NỘI DUNG ĐIỂM
Theo NTBS thì:
G = X = N : 2 – A = 3000 : 2 – 600 = 900 (nuclêôtit) 0,5
* Số nuclêôtit từng loại của gen sau đột biến:
a) Lai phân tích: là phép lai giữa cơ thể mang tính trạng trội cần xác
định kiểu gen với cơ thể mang tính trạng lặn tương ứng 0,5
Ý nghĩa thực tiễn của lai phân tích: kiểm tra độ thuần chủng của
b) Xác định kiểu gen của P:
P: Quả đỏ, bầu dục Quả vàng, tròn
A-bb aaB-
F1: Xuất hiện cây quả vàng, bầu dục (aabb) nên bố và mẹ đều phải
mang gen a và b
0,5
Kiểu gen của bố, mẹ là
Cây quả đỏ, bầu dục: Aabb
Cây quả vàng, tròn: aaBb
0,5
Tỉ lệ kiểu gen của F1: 1AaBb : 1Aabb : 1 aaBb : 1aabb 0,5
Tỉ lệ kiểu hình của F1: 1 đỏ, tròn : 1 đỏ, bầu : 1 vàng, tròn : 1 vàng,
a) Các biện pháp hạn chế phát sinh tật, bệnh di truyền:
- Đấu tranh chống sản xuất, thử, sử dụng vũ khí hạt nhân, vũ khí
hóa học và các hành vi gây ô nhiễm môi trường 0,5
- Sử dụng đúng cách các loại thuốc trừ sâu, diệt cỏ, thuốc chữa
- Hạn chế kết hôn giữa những người có nguy cơ mang gen gây các
tật, bệnh di truyền hoặc hạn chế sinh con của các cặp vợ chồng này 0,25 b) Kiểu gen của các thành viên trong gia đình
- Người bố và người con trai nhìn màu bình thường đều có kiểu gen:
- Người con trai bị mù màu có kiểu gen: XmY 0,25
Mẹ nhìn màu bình thường (XMX-), con trai bị mù màu XmY nhận
giao tử Y từ bố và Xm từ mẹ Kiểu gen của mẹ: XMXm 0,5
-HẾT -
Trang 6PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN LAI VUNG
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
NĂM HỌC 2015 – 2016
Thời gian làm bài: 150 phút Ngày thi: 17/01/2016
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Chữ ký của giám thị 1: Chữ ký của giám thị 2:
NỘI DUNG ĐỀ THI
(Đề thi có 02 trang, gồm 8 câu)
Câu 1 (2,0 điểm)
a) Vì sao ở các cây có lá mọc nằm ngang màu sắc mặt trên của lá đậm hơn mặt dưới, trong khi đó ở các cây có lá mọc gần như thẳng đứng thì màu sắc hai mặt của lá lại không khác nhau?
b) Việc trồng thêm nhiều cây xanh trong các khu đô thị mang lại những ý nghĩa gì?
Câu 2 (3,0 điểm)
a) Trong 4 loài động vật: cá voi, cá mập, cá heo và thỏ, loài nào có quan hệ họ hàng xa với các loài còn lại nhất? Giải thích
b) Hệ tiêu hóa ở chim bồ câu có gì sai khác so với những động vật thuộc các lớp khác trong ngành động vật có xương sống?
c) Quan sát hình mặt bụng phần đầu của giun đất Hãy cho biết tên gọi các bộ phận ở vị trí các số 1, 2, 3, 4
Câu 3 (3,0 điểm)
a) Khi nói về việc truyền máu, bạn Lan cho rằng chỉ những người có quan hệ huyết thống mới có thể truyền máu cho nhau Theo em nhận xét của bạn Lan có đúng không? Giải thích
b) Quá trình tiêu hóa quan trọng nhất xảy ra ở đâu trong các cơ quan tiêu hóa?
Vì sao?
c) Nêu các bước trong sơ cứu và băng bó cố định cho người gãy xương cẳng tay
Câu 4 (2,0 điểm)
Ở Đậu Hà lan, khi cho lai hai cây hoa đỏ lưỡng bội với nhau, người ta thấy ở
F1 xuất hiện cây hoa trắng Biết rằng mỗi gen quy định một tính trạng, gen nằm trên nhiễm sắc thể thường không xảy ra hiện tượng đột biến
a) Hãy biện luận và viết sơ đồ lai
Trang 7b) Nếu các cây hoa đỏ F1 tiếp tục tự thụ phấn thì F2 sẽ có tỉ lệ phân li kiểu hình như thế nào?
Câu 5 (3,0 điểm)
a) Biến dị tổ hợp xuất hiện phong phú ở những loài sinh sản hữu tính được giải thích trên cơ sở tế bào học nào?
b) Một hợp tử của loài A nguyên phân một số lần tạo ra số tế bào con gấp 2 lần số nhiễm sắc thể đơn trong bộ nhiễm sắc thể 2n của loài Quá trình nguyên phân của hợp tử đó đã đòi hỏi môi trường nội bào cung cấp nguyên liệu tương đương 120 nhiễm sắc đơn
- Xác định bộ nhiễm sắc thể 2n của loài
- Một tế bào thuộc thể ba nhiễm của loài này sẽ có số lượng và trạng thái (đơn hoặc kép) nhiễm sắc thể như thế nào khi đang ở kì đầu và kì sau của nguyên phân?
Câu 6 (3,0 điểm)
a) Khi phân tích thành phần hóa học một mẫu axit nuclêic lạ, một nhà khoa học đã xác định được tỉ lệ các loại nuclêôtit của nó như sau: A = 20%, T = 30%,
G = X = 25% Theo em, mẫu axit nuclêic lạ đó là ADN hay ARN, có cấu trúc mạch đơn hay kép? Giải thích
b) Xét một cặp nhiễm sắc thể tương đồng chứa một cặp gen dị hợp Aa, hai gen này có chiều dài bằng nhau Gen A có chứa 2850 liên kết hiđrô Gen a có tỉ
lệ nuclêôtit loại G chiếm 32,5% tổng số nuclêôtit của gen và chuỗi polipeptit hoàn chỉnh do gen này tổng hợp có 398 axit amin
- Xác định số nuclêôtit từng loại có trong các loại giao tử bình thường được tạo ra từ cơ thể có kiểu gen Aa
- Nếu tế bào của một thể đột biến có chứa 1590 nuclêôtit loại Ađênin thì kiểu gen của tế bào đột biến đó là như thế nào?
Câu 7 (2,0 điểm)
Trong các phát biểu sau đây, phát biểu nào đúng, phát biểu nào sai? Giải
thích
- Phát biểu 1: Các trẻ đồng sinh cùng trứng có thể có giới tính giống hoặc khác nhau
- Phát biểu 2: Những trẻ đồng sinh khác trứng vẫn có thể mang những đặc điểm giống nhau
Câu 8 (2,0 điểm)
Từ một cây quýt Hồng tốt ban đầu, theo em ta nên sử dụng phương pháp nhân giống nào để có thể trong thời gian ngắn vẫn tạo được một số lượng lớn cây con
có phẩm chất giống hệt cây mẹ ban đầu? Nêu cơ sở tế bào học và sơ lược các bước của phương pháp nhân giống đó
- HẾT -
Lưu ý: Thí sinh không được sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Trang 8PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN LAI VUNG
Hướng dẫn chấm gồm 05 trang
HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
NĂM HỌC 2015 – 2016 MÔN: SINH HỌC
I HƯỚNG DẪN CHUNG:
1 Học sinh làm bài không theo cách nêu trong hướng dẫn chấm nhưng đúng, chính xác, chặt chẽ thì cho đủ số điểm của câu đó
2 Việc chi tiết hóa (nếu có) thang điểm trong hướng dẫn chấm phải đảm bảo không làm sai lệch hướng dẫn chấm và phải được thống nhất thực hiện trong tổ chấm thi
3 Điểm toàn bài tính theo thang điểm 20, làm tròn số đến 0,25 điểm
II HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM:
Câu 1 (2,0 điểm)
- Ở cây có lá mọc nằm ngang, mặt trên của lá nhận được nhiều ánh
sáng hơn → các tế bào thịt lá ở mặt trên có nhiều lục lạp hơn so với
mặt dưới nên mặt trên có màu sẫm hơn mặt dưới
0,5
- Ở cây có lá mọc gần như thẳng đứng, hai mặt của lá nhận được ánh
sáng như nhau → các tế bào thịt lá ở hai mặt có số lượng lục lạp gần
như nhau nên màu sắc hai mặt lá gần như nhau
0,5
- Điều hòa lượng khí cacbônic và ôxi trong không khí 0,25
- Lá cây có thể ngăn bụi và khí độc giúp không khí trong sạch 0,25
- Một số loài cây như bạch đàn, thông có thể tiết ra các chất có tác
- Tán lá cây có tác dụng giảm nhiệt độ môi trường trong khu vực khi
Câu 2 (3,0 điểm)
Loài có quan hệ hàng xa các loài còn lại nhất là cá mập 0,5
Vì cá mập thuộc lớp cá trong khi cá voi, cá heo và thỏ thuộc lớp thú 0,5
Trang 9Nội dung Điểm
- Có dạ dày cơ (mề) và dạ dày tuyến tiêu hóa thức ăn 0,25
- Tốc độ tiêu hóa cao đáp ứng nhu cầu năng lượng lớn để thích nghi với
Câu 3 (3,0 điểm)
Vì chỉ cần có nhóm máu phù hợp theo sơ đồ truyền máu thì có thể
truyền máu cho nhau, không cần phải có quan hệ huyết thống 0,5
Sơ đồ truyền máu :
0,25
Tiêu hóa xảy ra ở ruột non là quan trong nhất 0,25
Vì ở ruột non có nhiều tuyến tiêu hóa hỗ trợ như gan, tụy, các tuyến
ruột nên ruột non có đủ các loại enzim phân giải các chất phức tạp của
thức ăn (gluxit, lipit, prôtêin) thành các chất đơn giản cơ thể hấp thụ
được (đường đơn, glixêrin, axit béo và axit amin)
0,75
- Đặt nẹp gỗ (hoặc tre) dọc theo chỗ xương gãy 0,25
- Lót trong nẹp bằng gạc hay vải sạch gấp dày ở các chỗ đầu xương 0,25
- Buộc định vị ở 2 chỗ đầu nẹp và 2 bên chỗ xương gãy 0,25
- Dùng băng y tế hoặc băng vải băng từ trong ra cổ tay và làm dây đeo
Trang 10Câu 4 (2,0 điểm)
Ta có P: Đỏ x Đỏ, ở F1 xuất hiện cây hoa trắng Chứng tỏ hoa đỏ là tính
Quy ước: Gen A quy định tính trạng hoa đỏ; a quy định hoa trắng
Để F1 xuất hiện cây hoa trắng (aa) thì bố mẹ đều cho giao tử a P có
kiểu gen Aa
0,25
Sơ đồ lai:
P: Aa (hoa đỏ) x Aa (hoa đỏ)
Gp: 1/2A : 1/2a 1/2A : 1/2a
F1: Kiểu gen: 3A – : 1 aa
Kiểu hình: 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng
0,25
Cây hoa đỏ F1 có kiểu gen AA và Aa với tỉ lệ 1/3AA : 2/3Aa 0,25 Khi xảy ra tự thụ phấn:
F1 x F1 : 1/3(AA x AA) và 2/3(Aa x Aa); 1/3 AA x 2/3Aa 0,25
F2: 1/3AA và 2/3(1/4AA : 2/4Aa : 1/4aa); (1/3 2/3)(1/2AA:1/2Aa) 0,25
Tỉ lệ kiểu gen F2:
(1/3 + 2/3.1/4+1/9)AA + (2/3.2/4+1/9)Aa + 2/3.1/4 aa
= 11/18AA + 8/18Aa + 3/18 aa
0,25
Tỉ lệ kiểu hình F2:
Câu 5 (3,0 điểm)
Được giải thích dựa trên hoạt động của nhiễm sắc thể (NST) trong hai
- Trong giảm phân: sự trao đổi chéo giữa các NST kép tương đồng
trong lần phân bào I của giảm phân và sự phân ly độc lập của các NST
trong giảm phân đã tạo nên nhiều loại giao tử khác nhau về nguồn gốc
NST
0,5
- Trong thụ tinh: diễn ra sự kết hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử đã
tạo ra những hợp tử mang những tổ hợp NST khác nhau 0,25