BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI

BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI BÀI GIẢNG SINH LÝ HỌC 2 THẦY NGUYỄN BÁ MÙI

Sinh lý cỏc cơ quan chức năng

Chơng 7 Sinh lý tiờu hoỏ và hấp thu

Tiêu hoá?

* Phân giải T.ăn từ miệng à ruột già biến đổi các hợp chấthữu cơ phức tạp à đơn giản có thể hấp thu đợc (Protein à a.a, Gluxit à đ ường đơn ….)

* Dưới 3 tác động: cơ học, hoá học & VSV

Hệ tiêu hoá

Sơ đồ hệ tiêu hoá và một số tuyến ngoài ống tiêu hoá

Cấu tạo đoạn ruột non Phần lớn đờng tiêu hoá ở dạ dày đơn đều có cấu tạo tơng tự

Sơ đồ điều hoà hệ thần kinh đối với các cơ quan tiêu hoá

§ 1 – Tiêu hoá ở miệng

+ 3 giai ®o¹n: - LÊy T.¨n, níc uèng (SGK)

- Nhai vµ tÈm T.¨n víi n ưíc bät (SGK)

- Nuèt (SGK)

+ ChÞu t¸c dông 2 qu¸ tr×nh: - C¬ häc (nhai)

- Ho¸ häc (enzim)

LÊy T.¨n, n ưíc uèng (c¸c loµi ¹ cã c¸ch lÊy ¹ )

+ LÊy thøc ¨n: Lîn (dïng mòi ñi)

Tr©u bß (lìi, giËt) Ngùa, dª cõu (m«i trªn + r¨ng cöa) + Uèng níc: Loµi ¨n thÞt (thÌ l ưìi, cong nh th×a)

C¸c loµi kh¸c (¸p lùc xoang miÖng)

!

ØNhai (cung ph¶n x¹ nhai cã quan hÖ víi trung khu tiÕt n ưíc bät)

+ Cung ph¶n x¹:

T.¨n N.m miÖng Trung khu nhai

(hµnh tuû)

c¬ nhai nhai

+ Trung khu tiÕt níc bät ë hµnh tuû còng HF à nhai cµng kü à níc bät cµng nhiÒu

+ Loµi nhai l¹i (nhai 2 lÇn): lÇn 1 nhai s¬ qua, lÇn 2 î lªn nhai l¹i

Vá n·o

Nước bọt

- Mang tai (tuyÕn t¬ng dÞch): lo·ng, kh«ng nhÇy v× Ýt mucoproteit

nhng nhiÒu protein vµ men

* pH Î loµi (kiÒm yÕu)

(lîn 7.2; chã 7.36; tr©u bß 8, nhiÒu NaHCO3)

C hỉ xảy ra ở ngời, lợn Còn loài nhai lại, ngựa hầu nh k0 có men này

+ Hoà tan một số chất gây vị giác à KT vị giác (muối, đờng)+ Diệt khuẩn: Lysozime, ngoài ra còn có IgA

+ Điều tiết nhiệt = thoát hơi nớc (tuyến mồ hôi kém phát triển)

!+ Riêng loài nhai lại:

Tiết nhiều, kiềm mạnh (NaHCO3) àđộ ẩm, pH dạ cỏ thíchhợp vsv phát triển (trung hoà a béo)

Urê: Phân giải protêin tạo NH3 theo máu à Gan tạo Urê àmáu à nớc bọt à Dạ cỏ à Protein VSV à Nguồn d.dỡng

(Tiết kiệm Nitơ-phi protein)

1.3 Điều tiết tiết nước bọt (TK và TD)

+ PXC§K: C/quan nhËn c¶m (thÞ gi¸c, khøu gi¸c, thÝnh gi¸c) à TK vµo à Vá n·o à TK ra à hµnh tuû à g/c vµ phã g/c à TuyÕn níc bät.

ü ThÓ dÞch :

[A.bÐo] m¸u vµ calicrein (do TK phã g/c g©y tiÕt) lµm t¨ng tiÕt níc bät.

§ 2- tiêu hoá ở dạ dày

A- Tiêu hoá ở dạ dày đơn (chã, ngùa)

+ T¬ng m¹c + C¬ tr¬n (vßng, däc, chÐo)

+ H¹ niªm m¹c + N.m¹c: 3 lo¹i TB

H¹ vÞ (Chñ, v¸ch) C¬ vßng h¹ vÞ

CO 2 + H 2 O anhydraza cacbonic H 2 CO 3 H + + HCO3- M¸u

NaCl Cl - (TB v¸ch) + Na +

T.¨n

* C¬ chÕ h×nh thµnh HCl:

b Tác dụng của HCl

+ pH thích hợp cho pepsin h.động (1,5 – 2,5)

+Trơng nở protein, tan colagen tạo điều kiện tiêu hoá

+ Diệt khuẩn (đặc biệt VK trong T.ăn)

+ Đóng mở cơ vòng hạ vị: T.ăn toan xuống tá tràng KT đóng cơ vòng hạ vị, khi dịch tá tràng trung hoà hết gây mở

+ Kích thích tiết dịch tuỵ

c Tác dụng của các enzim trong dịch vị

* Enzim T/hoá protein: pepsinogen (400a.a, do TB chủ tiết)

Pepsinogen (400 a.a) HCl Pepsin (327 a.a)

Protein Albumoz + Pepton + a.a

(pH = 2-3)

+ G/s non men catepxin (yếu hơn pepsin, pH = 4-5, HCltự do ít)

+ Protein sữa do kimozin à đông sữa

Cazeinogen Kimozin Cazein + Ca++ à Cazeinat canxi õbông

tan trong sữa (pH = 6-7) (lu lâu ở dạ dày tạo đk tiêu hoá)

* Enzim tiªu ho¸ mì:

Lipaza tiªu ho¸ mì s÷a (h/® pH axÝt) Mét phÇn tõ ruét non, Ýt t/d

* Tiªu ho¸ gluxÝt: k0 cã men Men tõ níc bät vµ tõ T.¨n.

d C¬ chÕ tù b¶o vÖ cña d¹ dµy

YÕu tè tÊn c«ng + HCl

+ M¸u ( NaHCO3 cao)à thµnh d.dµy

pH cao à pepsin k 0 h/® à k 0 loÐt

àKhi 2 yÕu tè c©n b»ng à kh«ng bÞ loÐt d¹ dµy

mÊt c©n b»ng à loÐt

2 Điều tiết

a TK + PXKĐK: trung khu ở hành tuỷ

+ PXCĐK: Thời gian, địa điểm, dụng cụ, mùi thức ăn…

b TD:

* Các chất KT tiết

Enterogastrin (n.m tá tràng tiết) tác dụng vùng thân vị

Histamin (sp phân giải a.a histidin) KT tiết HCl

Coctisol (vỏ th.thận) à tăng tiết dịch vị

* Các chất ức chế

Gastron (n.m hạ vị), enterogastron (n.m tá tràng), urogastron (nớc tiểu)…/.

progastrin HCl gastrin à tăng tiết d.vị

Pha TK trong ®iÒu tiÕt sù tiÕt dÞch vÞ

B Tiêu hóa ở dạ dày lợn

2 Đặc điểm tiêu hoá ở dạ dày lợn trởng thành

a Đặc điểm phân tiết

+ Tiết liên tục (khi ăn tăng tiết, sáng > chiều)

+ Lợng dịch vị ẻ T.ăn: T.ăn rang > ngâm, T.ăn sống > chín

T.ăn ủ men > không ủ

à Chế biến + thành lập PXCĐK à ư hiệu quả tiêu hoá

+ Nhu động yếu, xếp lớp àpH các lớp ạ à hoạt tính men ạ

b Qu¸ tr×nh tiªu ho¸

%, axetic 31%) vµo m¸u (nguån E)

+ VSV ph©n gi¶i protein vµ sö dông urª t¹o a.a vsv à gi¸ trÞd.dìng cao

3 Đặc điểm tiêu hoá dạ dày lợn con

+ Điều tiết TK cha hoàn thiện, cha có pha tiết d.vị = p/x Sau20-25 ngày mới xuất hiện (khi ăn d.vị tăng tiết)

+ < 1 tháng d.vị thiếu HCl tự do (tiết ít, k/h dịch nhầy) à vsv

có đk ưà bệnh đờng ruột (phân trắng)

+ Tiêu hoá protein sữa nhờ trypsin dịch tuỵ K/n ngng kết sữa

ư theo tuổi, sau 1 tháng ¯ Hoạt lực pepsin ưrõ

+ Hai thời kỳ khủng hoảng lợn con (sau 20 ngày + sau cai sữa)

à Tập ăn sớm: KT tăng HClà ư men à ư k/n tiêu hoá

Tránh thiếu HCl, sức tiêu hoá ưà cai sữa sớmà bảo vệ mẹ, ư lứa/năm

Cần cho lợn con bú sữa đầu (VTM, KT, Khoáng)

• Cấu tạo: 4 túi

+ 3 trớc (dạ cỏ, tổ ong, lá sách)

Không tuyến, TB phụ (dịch nhầy)

+ 1 túi sau có tuyến (múi khế)

Sự nhai lại

+ Nhai lại là 1 đặc điểm sinh lý của loài nhai lại

à Giúp ăn nhanh, khi yên tĩnh ợ lên nhai lại + Nếu ngừngà rối loạn tiêu hoá, chớng hơi…

(Gia súc non dạ cỏ và dạ tổ ong kém phát triển)

Dạ cỏ

Dạ tổ ong

Dạ lá sách Dạ múi khế

B Tiờu húa ở dạ dày kộp

1 T¸c dông cña r·nh thùc qu¶n

• Tõ thùc qu¶n àlç tæ ong- l¸ s¸ch, lßng m¸ng

• Gia sóc non (bó, uèng) à khÐp t¹o èng à L¸ s¸ch, mói khÕ

• §ãng kh«ng kÝn às÷a vµo d¹ cá à lªn men à chíng bông

®Çy h¬i

• Cµng lín cµng kh«ng thÓ khÐp hoµn toµn (gê dÉn níc)

• Thô quan ph¶n x¹: mµng nhÇy ë m«i, lìi, miÖng Trung khu

ë hµnh tủy liªn quan víi trung khu mót, bó

2.2 Hệ VSV dạ cỏ

+ Nấm (nấm yếm khí, Neocallimastix frontalis, Piramonas communis và

Sphaeromonas communis)

+ Vi động vật (chủ yếu protozoa, ằ120 loài, 105 TB/g chất chứa )

+ Vi khuẩn: ằ 200 loài VK 109 vk/g chất chứa

Thời gian sống tối đa

Mật độ ợng/ml)

1 Nhóm phân giải xơ (cellulose)

Bacteroides succinogenes, Ruminococcus flavefaciens, Butyrivibrio fibrisolvens,

Ruminococcus albus, Cillobacterium cellulosolvens

2 Nhóm phân giải Hemicellulose

Bacteroides ruminicola, Butyrivibrio fibrisolvens, Lachnospira multiparus

3 Nhóm phân giải tinh bột

Bacteroides amilophilus, Butyrivibrio fibrisolvens, Succinimonas amylolytica,

Bacteroides ruminantium, Selenomonas ruminantium, Streptococcus bovis

4 Nhóm phân giải đờng: các vk p.giải xơ đều có thể phân giải đờng

5 Nhóm phân giải protein: Peptostreptococcus, Clostridium

6 Nhóm tạo NH3 Bacteroides Ruminicola

7 Nhóm tạo mêtal (CH4): Methano baccterium, Methano ruminanlicum, Methano

forminicum

8 Nhóm phân giải mỡ

9 Nhóm tổng hợp vitamin B12

10 Nhóm sử dụng các axít hữu cơ: Peptostreptococcus elsdenii, propioni

bacterium, Selenomonas lactilytica, Veillonella alacalescens , Veillonella gazogenes

2.3 Vai trò vsv

- Cơ giới: xé màng Xenluloze, nghiền nát T.ăn

- Hoá học: enzim của vsv

- VSV tổng hợp protein bản thân (dinh dỡng quí)

2.4 Tiêu hoá các chất trong dạ dày cỏ

a Xenluloz, Hemixenluloz (TP chủ yếu trong t.ăn loài nhai lại)

Nhờ men vsv (80% xelluloz ăn vào)

Xenluloz quan trọng với trâu bò: cung cấp E, d.d, đảm bảov/đ d.dày & khuôn phân à phải đảm bảo tỷ lệ trong kF

(<14%à táo bón do xơ có t/d KT nhu động ruột)

Xellulaza

• Xenluloz Depolimepaza Polysacarit Glucozidaza Xenlubioz Xenlulobiaza 2b Glucoze

Siloz (5C + 6C Mantose+ Galactose)

+ Tinh bột Amilaza Mantoz + Dextrin

(VSV)

Mantaza (VSV)2a-Glucoz

àthêm đờng vào KF à k/n tiêu hoá xenlulose¯ (vk có k/n s/d ờng ưà/c vk p.giải xenlulose).

đ-+ Hemixenluloz (VSV) Silobioz + các sp ạ

(VSV) Silobioza

b Tiêu hoá tinh bột: (95% tiêu hoá ở dạ cỏ)

+ D.dày đơn đờng vào máu ngayà glucoz huyết D.kép 6% vào máu, còn lại lên men vsvà A.béo bay hơià máu (nguồn E qua oxh) 70% E nhờ A.béo, nguồn nguyên liệu tạo đờng, mỡ sữa

Cellulose Tinh bột Saccarose

Glucose Axit Pyruvic

Axit citric Axit lactic Axit oxaloacetic

Axit sucinic Axit propionic

c Phân giải protein, nitơ phi protein

- 80% a.a sử dụng tổng hợp protein vsv

- 20% khử amin: a.a Deaminaza A.hữu cơ + NH3

Protein Proteaza peptit peptidaza a.a

s/d = p/ với xêtoaxít

O

R – C – COOH (sp trao đổi đờng)

CH 2

CH 2

C = O COOH

COOH

CH 2

CH 2

HC – NH 2 COOH

+ NH 3 VSV (Transaminaza)

-NH 2

dÔ nhêng

(Xuèng tiªu ho¸ á d¹ mói khÕà dinh dìng cho g/s)

Nit¬ phi Protein

VSV a.a Protein vsv

Tæng hîp Protein vsv x¶y ra song song víi sù ph©n gi¶i gluxit

VD:

N phi protein

Peptit

A amin Amoniac

Protein vi sinh vËt

Tiªu ho¸

trong ruét

Urª Urª

Urª d¹ cá

Sự thay đổi pH, [A.béo bay hơi]

và NH4+ theo thời gian sau ăn và

ẻ thành phần thức ăn

A.béo bay hơi tổng số và tỷ lệ

các loại a.béo

• Bổ sung urê

+ Vtạo urê vsv > 4Vchuyển aminà b/s nhiều à thừa NH3àvách d.cỏ

à máu à trúng độc kiềm àbổ sung chú ý:

- Nhiều lần trong ngày, thêm đờng dễ tan tạo xetoaxít

- ép urê với tinh bột thành viên nén à phân giải chậm

Trừ khi KF quá thiếu coban (nguyên liệu)

2.5 Sự tạo thành thể khí và ợ hơi

• VSV lên men tạo 1000 lít/ ngày đêm CO2 (50 – 60 %),

CH4: 30 – 40 % còn lại H2S, H2, N2, O2thoát ra qua ợ hơi Nếu không à chớng bụng đầy hơi.

+ Tạo CO2: Do lên men glucose và từ NaHCO3 nớc bọt

H2O

CO2ư

Glucose vsv Rợu + CO2ư NaHCO3 + axít hữu cơ à muối Na + H2CO3

+ Tạo CH4 hoặc hoàn nguyên CO2

2C2H5OH + CO2 vsv 2CH3COOH + CH4ư

CO2 + 2H2 à CH4ỏ + O2 (hoàn nguyên)

+ Tạo H2S do phân giải a.a chứa S như methionin

+ N2 và O2 theo T.ăn vào

à NN chớng bụng đầy hơi:

+ Nhu động dạ cỏ kém hoặc liệt dạ cỏ

+ Trúng độc à mất phản xạ ợ hơi

+ Lên men quá nhanh: mùa xuân cỏ non nhiều saponinàsức căng bề mặt thể lỏng¯ à sinh nhiều khí bào…

3 Chức năng dạ tổ ong: túi trung gian v/chuyển T.ăn

Giữa tổ ong & d.cỏ có 1 “gờ” chỉ cho T.ăn loãng hoặc đã

nghiền nhỏ qua Khi co bóp à T.ăn nhào trộn, 1 phần trở lại d.cỏ, 1phần vào dạ lá sách

4 Chức năng dạ lá sách: “ép lọc” khi co bóp à ép T.ăn loãngvào múi khế, phần thô giữ lại giữa các lá, tiêu hoá cơ học (nớc

& axít hấp thụ mạnh)

5 Tiêu hoá ở dạ múi khế: nh dạ dày đơn, có tuyến

+ d.vị tiết liên tục

+ Lợng dịch, pH, hoạt lực men ít ẻ T.ăn (T.ăn đã biến đổi)

+ Chứa men pepsin, kimozin, lipaza

+ Lợng HCl thay đổi theo tuổi (bê: 2,5 - 3,5; bò: 2,17 – 3)

+ Điều hoà = TK – TD

Đ 3 – Tiờu húa ở ruột non

Chất hữu cơ: protein, men.

I Dịch tụy: tuyến tuỵ tiết, đổ vào tá tràng

1 Đặc tính thành phần

+ pH kiềm 7,8 – 8,4 (T/ứng độ axít d.vị)

+ ổn định nhờ các muối vô cơ (đ.biệt NaHCO3)

+ Thành phần:

Mèi quan hÖ gi¶i phÉu gi÷a tuyÕn tuþ, d¹ dµy vµ t¸ trµng

Sù ho¹t ho¸ men tiªu ho¸ protein cña dÞch tuþ

2 Tác dụng của dịch tuỵ

+ Kimotripsinogen Tripsin kimotripsin

(yếu hơn tripsin) Protein peptit +a.a

+Tripsinogen enterokinaza(dịch ruột) tripsin à tự h/hoá

Protein tripsin peptit + a.a (mạnh, triệt để hơn pepsin)

+ Elastaza: protein dạng elastin (gân) à peptit + a.a

+ Cacboxipolypeptidaza: Tác dụng lên polypeptit tách a.a

+ Dipeptidaza: phân giải dipeptit à 2a.a

+ Protaminaza: Thuỷ phân protamin à peptit + a.a

+ Nucleaza: Thuỷ phân nucleic à các mononucleotit

a Nhóm phân giải protein

b Nhóm phân giải bột đờng

3 Điều tiết tiết dịch tuỵ: TK-TD

•TK: g/c, phó g/c

•TD: - HCl từ d.dày xuống KT tá tràng tiết secretinogen HCl secretin

vào máu à KT tuyến tuỵ (giàu kiềm, nghèo enzim)

- HCl KT n.m ruột non tiết pancreozimin àưlợng men d.tuỵ

- Phó g/c tiết axetylcolin à ưtiết lợng dịch

Nhân tố hoạt hoá lipaza: Xistein, muối canxi, A Tioglicoleic, d.mật

Lipit lipaza glyxerin +axít béo

c Nhóm phân giải mỡ

§iÒu hoµ tuþ tiÕt HCO3

-b»ng thÓ dÞch

§iÒu hoµ tiÕt enzym cña tuyÕn tuþ

vµ sù co bãp tói mËt b»ng thÓ dÞch

cholescystokinin

II Dịch mật

+ Gan võa tiÕt dÞch T.ho¸ võa th¶i c¸c sp’(ph©n gi¶i Hb)

+ Chøa: tói mËt, th¶i vµo t¸ trµng = p/x¹

1 §Æc tÝnh thµnh phÇn

• §¾ng, kiÒm, dÝnh, mµu vµng thÉm (¨n thÞt), xanh thÉm (¨n cá)

• TP: 90% H2O + 10%VCK

- Muèi mËt (muèi Na cña glycocolic, taurocolic)

- S¾c tè mËt: bilirubin (sp’ ph©n gi¶i nhãm hem),

bilivecdin (sp’ oxy ho¸ bilirubin)

- Cholesteron, photphatit, mì thuû ph©n, sp’ p.gi¶i protein, muèi v.c¬

àB.lý: Sốt cao, vk, KST à vỡ h/cà ưsắc tố mậtà nớc tiểuànớc tiểu vàng Vào máuà hoàng đản Hoặc tắc ống mật à

vào máu à hoàng đản (sán lá gan)

àS.lý: h/c già vỡ (100 –120 ngày tuổi) à tạo sắc tố mật

à Cholesteron do gan và thận tạo ra từ các axít béo chuyểnaxetyl Co A thành cholesteron một phần thải vào mật

- T/d: ở gan sản xuất axít mật à chuyển hoá tạo VTM D

- T/hại: vào máu à xơ cúng thành mạch à cao huyết áp

Gan, tói mËt, tuyÕn tuþ vµ vµ c¸c èng th¶i dÞch mËt vµ dÞch tuþ

Sù tuÇn hoµn cña muèi mËt

2 Tác dụng dịch mật

+ Hoạt hoá ư t/d lipaza

+ Nhũ hoá mỡ: ¯ sức căng bề mặt, tạo đk cho lipaza t/d

& hạt <0,5 àm àhấp thụ trực tiếp

+ A mật + A.béoàphức hoà tan à tạo đk h/thụ a.béo

+ Trung hoà HCl từ d.vị xuống à /c h/đ pepsin

+ Giúp hấp thu VTM hoà tan trong dầu

+ Tăng nhu động ruột

3 Điều tiết (SGK): TK – TD

III Dịch ruột: 2 lo¹i tuyÕn tiÕt

Brunner (chØ ®o¹n t¸ trµng), Lieberkun (suèt däc n.m r.non)

CÊu t¹o gi¶i phÉu cña ruét non

TB biÓu m« víi c¸c vi nhung L«ng nhung vµ

tuyÕn ruét

NÕp gÊp bªn trong thµnh ruét non

2 Tác dụng

a Tiêu hoá protein

- Erepxin: thuỷ phân albumoz & pepton à a.a

(K0 có t/d với protein nguyên vẹn, trừ cazein sữa)

- Dipeptiaza: Dipeptit à 2 a.a

- Prolinaza: cắt mạch peptit để giải phóng a.a prolin

- Aminopeptidaza: c¾t m¹ch peptit phÝa nhãm amin tù do, p.gi¶ià a.a

NH2- CH – CO – NH – CH – CO – NH – CH - COOH

- Enterokinaza: h.ho¸ Trisinogen à Tripsin (b/c c¾t 1 ®o¹n peptit)

Axit nucleic Nucleaza NucleotitNucleotit Nucleotidaza Nucleosit

Nucleosit Nucleosidaza KiÒm purin + Pentoz + H3PO4

(pirimidin)

c Ph©n gi¶i gluxit: amilaza, mantaza, saccaraza vµ lactaza

d Ph©n gi¶i lipit: lipaza, photpholipaza & colestero-esteraza

e Photphataza: ph©n gi¶i tÊt c¶ c¸c photphat v« c¬, h÷u c¬ t¸ch

photphat ra khái h.chÊt

b Ph©n gi¶i axit nucleic

Đ 4 – Tiờu húa ở ruột già

(manh, kết, trực)

• Giữa R.non & R.già: van “hồi–manh tràng” (h/đ = p/xạ)

• T.hoá chủ yếu ở R.non, R.già có nhng ít hơn & ẻ loài:

- Chó: ít quan trọng(R.non T.hoá hoàn toàn T.ăn) T/d bài tiết phân

- ĐV ăn cỏ: quan trọng (kể cả lợn):

Ngựa: K 0 dạ cỏ à manh tràng đợc coi nh dạ cỏ

(tiêu hoá 50% xơ, 40% protein) Trâu bò:15-20% xơ; Lợn:9% G, 3% Pr

vTiêu hoá ở ruột già: nhờ men ruột non và vsv ruột già

+ ĐK tơng tự d.cỏ à vsv lên men phân giải protein, xơ tạoglucose và axít béo

+Quá trình thối rữa: vsv gây thối rữa protein àsp’ thối

(Indol, Phenol, scatol, cresol & các khí H2S, CO2, H2…) 1 phầntheo phân ra ngoài, phần lớn đến gan khử độc gọi chung làIndical thải qua nớc tiểu

àKiểm tra Indical nớc tiểu àthăm dò c/n khử độc gan

+ Sắc tố mật Bilirubin và Bilivecdin tới R.già chuyển thànhStercobilinogen (màu phân)

+ T/d sởi ấm (T 0 R.già cao hơn các bộ phận khác)

Đ 5- Sự hấp thu

I Cơ quan hấp thu

+ Miệng: rượu

+ Dạ dày: - Đơn: nước, đường đơn, muối khoáng, a.a

- Kép: AXBBH, NH3, a.a, muối khoáng

+ Ruột non: nớc, đờng đơn, a.a, muối (n.m nhiều nếp nhăn, nhiều nhung mao à tăng S bề mặt Trong các nhung mao có hệ TK tạo co bóp cơ trơn à hút d2 vào máu)

+ Ruột già: nớc, AXBBH, các chất có phân tử bé (rất ít),glucose, muối (tiếp đờng qua trực tràng)

II- Cơ chế hấp thu: Bị động + chủ động

1 Hấp thu bị động: lý hoá thông th ường

+ Lọc qua: ẻ Pthuỷ tĩnh ruột và máu

Ruột co bóp àư P đồng thời nhung mao giãn à mao quản giãn à dinh dỡng từ ruột vào máu

+ Thẩm thấu: H2O từ d 2 nh ược trơngà đẳng và ưu trương

+ Khuyếch tán: chênh lệch [ ], ion từ nơi có [ ] cao à thấp

+ Lực hút tĩnh điện: do các chất 2 phía tích điện trái dấu

2 Hấp thu chủ động: ẻ nhu cầu cơ thể (ngược bậc thang)

ĐK: - Phải có vật mang (protein)

- Tốn năng lợng (ATP)