sieu am doppler ver2 0 nguyen hoang thuan

Siêu âm DopplerGóc Doppler là góc hợp bởi chùm sóng Doppler và chiều chuyển động của hồng cầu dòng máu... Trong dạng phổ Doppler có thể tính toán rất nhiều thông số huyết động học... • Ư

SIÊU ÂM DOPPLER

BS NGUYỄN HOÀNG THUẤN

BM CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH

MỤC TIÊU

1 Nguyên lý tạo ảnh của siêu âm Doppler

2 Giá trị khảo sát của từng hệ thống siêu âm Doppler

3 Nêu các thông tin có trong phổ Doppler

4 Nêu được các loại ảnh giả trong siêu âm Doppler và cách

khắc phục

5 Nêu ứng dụng của siêu âm Doppler

LƯỢC SỬ

• Christian Andreas Doppler

Christian Andreas Doppler (1803-1853)

• Nhà toán học và vật lý học người Úc

Nguyên lý Doppler, năm 1842, trong chuyên luận

“Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels”

(bàn về màu sắc của các hệ sao đôi và các ngôi sao trên bầu trời)

1842

Buys Ballot (1817-1890)

Hippolyte Fizeau John Scott Russell

1848

Shigeo Satomura (đại học Osaka)

1985

NGUYÊN LÝ

Hiệu ứng Doppler

đối với người quan sát.

Sóng âm

Buys Ballot (1817-1890)

Siêu âm Doppler

Siêu âm Doppler

Góc Doppler là góc hợp bởi chùm sóng Doppler và chiều chuyển động của hồng cầu (dòng máu)

Tần số Doppler

Ứng dụng thực tế

• Góc Doppler <60 độ sẽ có số đo chính xác (càng nhỏ càng tốt)

• Thay đổi góc quét sẽ làm thay đổi góc Doppler

• Chế độ “steer” để làm nhỏ góc Doppler (đặc biệt hữu ích trong khảo sát mạch máu ngoại vi – do mạch máu song song với da)

Steer

CÁC HỆ THỐNG DOPPLER

• Doppler liên tục (CW - continious wave)

• Doppler xung (PW – pulsed wave)

• Doppler màu (CDI - Color Doppler Imaging)

• Doppler năng lượng (Power Doppler)

• Duplex

• Triplex

Doppler liên tục

(CW - continious wave)

• Ưu điểm: đo được vận tốc dòng máu rất lớn.

Nhược điểm: không ghi được tốc độ tại một điểm xác định.

Doppler xung

(PW – pulsed wave)

• Ưu điểm: đo được vận tốc tại một vị trí xác định Trong dạng

phổ Doppler có thể tính toán rất nhiều thông số huyết động học

Doppler màu

(CDI - Color Doppler Imaging)

• Ưu điểm: thể hiện được hướng của dòng chảy trên nền giải

phẫu, vị trí, kích thước của dòng máu

• Nhược điểm: không đánh giá được thông số huyết động học

của dòng máu, dễ nhiễu, vượt ngưỡng

Doppler năng lượng (Power Doppler)

• Ưu điểm: độ nhạy cao Ít nhiễu Không xảy ra hiện tượng vượt ngưỡng.

Nhược điểm: dễ bị xảo ảnh do chuyển động

Duplex sonography

• Thường được dùng để chỉ sự kết hợp giữa “2D + CDI”

• Một số khác có thể dùng để chỉ sự kết hợp của “2D + PW” hoặc

“2D + Power Doppler”

Triplex sonography

• Là sự kết hợp của “2D + CDI + PW”

Angle

Gate size

PHÂN TÍCH PHỔ DOPPLER

Phổ Doppler

Các dạng phổ Doppler cơ bản thường gặp

• Phổ động mạch

• Phổ tĩnh mạch

• Phổ hẹp: tùy vị trí sẽ có các dạng phổ khác nhau

W Schaberle Ultrasonography in Vascular Diseases 2005

Phổ động mạch

A

Phổ tĩnh mạch

B

Phổ hẹp

W Schaberle Ultrasonography in Vascular Diseases 2005

Ngay trước hẹp

Ngay sau hẹp

Sau hẹp

C

ẢNH GIẢ TRONG SIÊU ÂM DOPPLER

PRF: Pulse repetition frequency

• tần số lặp xung Là số xung được phát trong một giây

• Tín hiệu Doppler chỉ thu nhận tốt khi tần số nhỏ hơn hoặc bằng PRF/2

• Tần số giới hạn này gọi là tần số Nyquist

• Khi tần số Doppler lớn hơn giới hạn này sẽ gây ra hiện tượng vượt ngưỡng

• Hiện tượng vượt ngưỡng: do tín hiệu Doppler có tần số lớn

hơn tần số Nyquist Ảnh giả tạo ra hiện tượng loạn sắc

(aliasing) trên CDI, hoặc cắt cụt trên PW

• Xử trí: dịch chuyển đường nền, tăng PRF, giảm tần số đầu dò

hoặc giảm thang vận tốc

Jonathan B Kruskal, MD, PhD et al Optimizing Doppler and Color Flow US: Application to Hepatic

Sonography RadioGraphics 2004;24:657-675

Thang tốc độ màu: 30,7cm/s Thang tốc độ màu: 69,2cm/s

Thang tốc độ màu: 2,3cm/s

H.R.Tahmasebpour et al Sonographic Examination of the Carotid Arteries

Radiographics.2005;25:1561-1575.

H.R.Tahmasebpour et al Sonographic Examination of the Carotid Arteries

• Do sai gain: tăng tín hiệu nhiễu nếu đặt gain quá cao Chẩn

đoán lầm huyết khối mạch máu khi đặt gain quá thấp

• Xử trí: điều chỉnh gain thích hợp

Gain = 0

Gain = 30

Góc Doppler

• Góc Doppler <60 độ

• Khai báo góc Doppler song song hướng dòng chảy

Correct

• Như vậy, để thông tin Doppler chính xác cần hai điều kiện:

• góc Doppler < 60 độ

• Khai báo góc Doppler song song với hướng dòng chảy.

• Do sai góc: Vận tốc đo đạt không đúng do sai góc quét, vị trí

giải phẫu bất lợi, khai báo góc không đúng

• Xử trí: chọn góc quét thích hợp, chỉnh steer, góc khai báo song song hướng dòng chảy

Steer

• Do kích thước và vị trí cổng (gate): vị trí lấy mẫu quá lớn sẽ

lấy tín hiệu dòng chảy chậm ở thành mạch, làm sai lệch trong

đo đạt

• Xử trí: vị trí nên đặt ở 1/3 giữa mạch máu (tránh lấy tín hiệu

dòng chảy chậm hai bên thành), độ lớn của cổng lý tưởng

khoảng 1/3 đường kính mạch máu

Gate/sample volume

Correct

Nhận xét về kết quả Doppler này?

ỨNG DỤNG

• Khảo sát tim: thường dùng CW

• Khảo sát mạch máu: thường dùng Duplex hoặc Triplex

• Khảo sát sự tưới máu của khối u, tưới máu cơ quan: dùng CDI hoặc Power Doppler Trong đó Power Doppler có ưu thế do có

độ nhạy cao

• Khảo sát tuần hoàn thai nhi: đánh giá tim thai, ống tĩnh mạch, động mạch rốn, động mạch não giữa, động mạch tử cung

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Evan F Boote (2003), “Doppler US Techniques: Concepts of Blood Flow

Detection and Flow Dynamics”, IMAGING & THERAPEUTIC TECHNOLOGY,

RadioGraphics; 23:1315–1327

• Dean Alexander McNaughton, Monzer M Abu-Yousef (2011), Doppler US of the

Liver Made Simple, RadioGraphics, 31:161–188

• Carol M.Rumack, Stephenie R.Wilson, J William Charboneau (2011), “Physics of

ultrasound”, Diagnostic Ultrasound 4th edition, volume 1, 20-32, Elsevier Mosby.

• Christopher R B Merritt (1991), “Doppler US the basics”, RadioGraphics,

11:109–119

• http://www.ob-ultrasound.net/baker.html

Cám ơn sự theo dõi

của quí bác sĩ!