Tiểu luận nhập môn báo ảnh

Song, sử dụng ảnh đăng báo lại phải dựa trên nguyên tắccủa ảnh báo chí, nghĩa là ảnh phải mang được một lượng thông tin nhất địnhđến cho độc giả, người xem.. Nhận xét chung về cách sử dụ

Lời mở đầu :

Hiện nay, việc sử dụng ảnh đi kèm bài viết là việc không thể thiếu đối vớimỗi tờ báo Ảnh đăng báo trước hết được khẳng định là quyền của mỗi tờbáo, mỗi tòa soạn Song, sử dụng ảnh đăng báo lại phải dựa trên nguyên tắccủa ảnh báo chí, nghĩa là ảnh phải mang được một lượng thông tin nhất địnhđến cho độc giả, người xem Nói một cách nôm na, ảnh báo chí là ảnh phảnánh được hơi thở cuộc sống, mang hơi thở cuộc sống; phản ánh những hoạtđộng của các sự kiện, con người và thiên nhiên diễn ra hàng ngày, hàng giờcủa cuộc sống Vì vậy, ảnh báo chí phải chứa đầy tính nhanh, nhạy, tính thời

sự nóng hổi của cuộc sống Đề tài tiểu luận này khảo sát việc sử dụng ảnhtrong các bài viết của một số tờ báo ở Việt Nam hiện nay : sử dụng nhu thếnào? Đã hiệu quả chưa? Cần phải thực hiện những biện pháp như thế nào đểnâng cao chất lượng ảnh báo chí hiện nay Ba tờ báo được khảo sát là ThanhNiên, Tuổi Trẻ và Tiền Phong

Kết cấu của tiểu luận :

I Tổng quan về ảnh báo chí :

_Khái niệm ảnh báo chí

_Sử dụng ảnh báo chí trong trong chiến tranh ở Việt Nam

_Sử dụng ảnh báo chí hiện nay

II Khảo sát việc sử dụng ảnh của các tờ báo

_Khảo sát trên báo Thanh Niên

_Khảo sát trên báo Tuổi Trẻ

_Khảo sát trên báo Tiền Phong

III Nhận xét chung về cách sử dụng ảnh của cả ba tờ báo :

IV.Một số giải pháp nâng cao chất lượng ảnh báo chí hiện nay

I. Tổng quan về ảnh báo chí

1 Khái niệm ảnh báo chí.

Nhà báo Trung Nghĩa : “Ảnh báo chí là ảnh chụp tại chỗ phản ánh sự kiện với những con người, bối cảnh, nội dung (5W + 1H) cụ thể Ảnh báo chí là ảnh không dàn dựng, “có sao để vậy người ơi””.

Ảnh báo chí là một trong những hình thức thông tin của báo chí,thông qua việc phản ánh các hoạt động thực tiễn của đời sống xã hội, bằng những hình ảnh cụ thể, chân thực và sinh động, nhằm mang lại cho người xem một lượng thông tin, một giá trị tư tưởng và thẩm mĩ nhất định.

( Cơ sở lí luận ảnh báo chí_ThS Nguyễn Tiến Mão_Học viện báo chí tuyên truyền_Nhà xuất bản thông tấn ).

Có nhiều định nghĩa khác nhau về ảnh báo chí, song tựu chung lại ảnhbáo chí phải đảm bảo hai yếu tố :

Thứ nhất : ảnh phải đảm bảo tất cả tính chất tự nhiên của ảnh :tínhchính trị, tính xác thực và chân thật, tính thời sự thời điểm, tính đại chúng

và giá trị tài liệu của ảnh

Thứ hai là ảnh phải được xã hội hóa_tức là được sử dụng trên cácphương tiện thông tin đại chúng

2 Sử dụng ảnh báo chí trong chiến tranh.

Trên thế giới, nhiếp ảnh báo chí ra đời sớm từ những thập kỉ cuối của thế

kỉ XIX đã ghi dấu mốc quan trọng trong lĩnh vực thông tin bằng hình ảnh.Còn ở Việt Nam thì nhiếp ảnh báo chí ra đời muộn hơn Phải đến năm 1938trở đi, báo Dân chúng_cơ quan Trung ương của Đảng cộng sản Đông Dương

ra số 21 ngày 1.10.1938 mới xuất hiện hình ảnh những người dân không cóchỗ ngủ,không có nhà ở và số 22 ra ngày 5.10.1938 đăng ảnh đảng viên,

nhân sĩ trí thức tranh cử Hội đồng quản hạt Nam Kỳ, ảnh chân dung các lãnh

tụ Quốc tế Cộng sản… Đó cũng là tín hiệu đáng mừng cho nền nhiếp ảnhbáo chí nước nhà

Sau cách mạng tháng Tám 1945 và trong hai cuộc kháng chiến thầnthánh ; khi đất nước bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miềnBắc, đấu tranh giải phóng miền Nam hay chiến đấu chống chiến tranh pháhoại của giặc Mỹ, mỗi bức ảnh báo chí, hay lúc đó còn gọi ảnh thời sự, đềumang đến cho bạn đọc một cảm xúc bị thuyết phục bởi tính chân thật vàthông tin mà nó mang đến Người đọc không chỉ đọc những thông tin về sựkiện mà còn được nhìn thấy sự kiện qua ống kính của các nhà báo, không tô

vẽ, them bớt Ngày đó chưa có truyền hình thì ảnh thời sự quả là vũ khítruyền thông sắc bén

Nó luôn giữ vai trò nòng cốt cho nghệ thuật nhiếp ảnh thời kỳ đó Đã

có một thời ảnh báo chí của chúng ta được đặt ở vị trí xung kích, có vai trò

to lớn trong các thể loại báo chí

Chúng ta không quên những tác phẩm ảnh thời sự nổi tiếng có giá trịlịch sử và nghệ thuật cao, như “ O du kích nhỏ” của Phan Thoan, “ Phúc Tânkêu gọi trả thù” của Vũ Ba, “Chạy đâu cho thoát” của Mai Nam, “Nhằmthẳng quân thù mà bắn” của Vũ Tạo, “Tiểu đội nữ thanh niên xung phongngã ba Đồng Lộc” của Văn Sắc và hàng trăm bức ảnh thời sự nổi tiếng khác

Phúc Tân kêu gọi trả thù Ảnh : Vũ Ba

Tiểu đội nữ thanh niên xung phong ngã ba Đồng Lộc Ảnh: Văn Sắc

Nhìn lại những năm kháng chiến, sự nghiệp nhiếp ảnh Việt Nam đãkhông ngừng lớn mạnh và gặt hái nhiều thành tích Nhiếp ảnh Việt Nam liên

tục đạt được nhiều giải thưởng trong và ngoài nước.Những tác phẩm đókhông chỉ có giá trị lịch sử cao mà còn có giá trị nghệ thuật lớn, có sức lantỏa mạnh mẽ không chỉ ở trong nước, mà còn ra thế giới

Có được như vậy cũng khẳng định rằng, thời kỳ đó Đảng và Nhà nướcchỉ đạo rất chặt chẽ hoạt động ảnh báo chí Giới phóng viên nhiếp ảnh cũngđược coi trọng thật sự, họ luôn giữ vững vai trò cao cả, sẵn sàng hi sinh cho

sự nghiệp tuyên truyền bằng hình ảnh Năm tháng đã qua đi nhưng nhữngthời khắc lịch sử ấy đã đi vào nhiếp ảnh

3 Sử dụng ảnh báo chí hiện nay.

Thực trạng sử dụng ảnh báo chí hiện nay là đang có những vấn đề đángquan tâm đang được đặt ra Đó là chất lượng ảnh báo chí

Phải chăng ngày nay phương tiện nghe nhìn hiện đại, cập nhật thườngxuyên hang giờ, thậm chí hằng phút, nhiều khi trực tiếp, nên ảnh báo chíkhông còn độc tôn chiếm lĩnh tâm hồn và xúc cảm của công chúng? Phảichăng cũng chính vì thế mà nhà báo chúng ta coi nhẹ ảnh báo chí, coi nó chỉ

là chi tiết minh họa trong một tác phẩm báo chí?

Tại Giải báo chí toàn quốc trước đây hay Giải báo chí quốc gia 2 năm

2006 và 2007, mặc dù được quan tâm dành riêng một loại giải, nhưng sốlượng ảnh báo chí gửi đến tham dự giải cũng rất ít và chất lượng chưa đượcnhư mong đợi Vì lẽ đó mà những tác phẩm báo chí đoạt giải cũng chưangang tầm với báo chí hiện đại và chưa đáp ứng được yêu cầu của Hội đồngGiải, hoặc là có tác phẩm đoạt giải nhưng chưa có giải cao

Bên cạnh đó, trong khi ảnh nghệ thuật của Việt Nam hằng năm gửitham dự các cuộc thi quốc tế đã đoạt nhiều giải cao, đưa Việt Nam lên hang

“cường quốc” về ảnh nghệ thuật thì ảnh báo chí của chúng ta hầu như không

có giải cao, trừ một số rất ít tác giả, như nhà báo Phạm Việt Thanh ở Thôngtấn xã Việt Nam đã giành được một số giải thưởng quốc tế, trong đó có tác

phẩm ảnh báo chí “Ti vi về bản” được nhận giải nhất cuộc thi ảnh châu Á –

Thái Bình Dương

Tivi về bản Ảnh : Phạm Việt Thanh.

Nhìn chung tỷ lệ ảnh sử dụng trên các báo khá cao Nhưng có mộtnhận xét: hầu hết ảnh đăng báo của chúng ta hiện nay là ảnh kèm theo tin,bài; có tính chất bổ trợ trực quan cho tin, bài, minh họa cho tin, bài chứ chưađược các cơ quan báo chí và các nhà báo chúng ta tao nên những tác phẩmảnh báo chí độc lập, có sức nặng như khẳ năng có thể của thể loại báo chí

này Mới chỉ có một vài cơ quan báo chí quan tâm đến việc này, mà đó lại làcác tạp chí chuyên ảnh như Báo ảnh Việt Nam chẳng hạn.

Ảnh đăng báo trước hết được khẳng định là quyền của mỗi tờ báo,mỗi tòa soạn Song, sử dụng ảnh đăng báo lại phải dựa trên nguyên tắc củaảnh báo chí, nghĩa là ảnh phải mang được một lượng thông tin nhất định đếncho độc giả, người xem Nói một cách nôm na, ảnh báo chí là ảnh phản ánhđược hơi thở cuộc sống, mang hơi thở cuộc sống; phản ánh những hoạt độngcủa các sự kiện, con người và thiên nhiên diễn ra hàng ngày, hàng giờ củacuộc sống Vì vậy, ảnh báo chí phải chứa đầy tính nhanh, nhạy, tính thời sựnóng hổi của cuộc sống

Ảnh đăng báo ở một số tờ báo hiện nay có vẻ đăng quá nhiều và dàyđặc hơn trước, nhưng tính thông tin của ảnh lại quá ít và nghèo nàn, ít có sựtìm tòi, sáng tạo (mặc dù phương tiện cũng như công nghệ in báo và giacông một tấm ảnh là rất hiện đại và thuận lợi hơn rất nhiều so với trướcđây) Ảnh thường ghi lại bằng sự sao chép đơn thuần, ảnh hội nghị (ảnh báochí thường hay “kiêng” sử dụng ảnh hội nghị đơn thuần) Ở đây, một số tờbáo đã lẫn lộn hoặc do sức ép thiếu tin, bài mà đánh đồng làm một giữa ảnhbáo chí và ảnh minh họa Ảnh báo chí là ảnh có chú thích rõ ràng, có khônggian và thời gian, nội dung ảnh là gì, ở đâu, kết quả của sự việc, con ngườitrong ảnh ra sao Còn ảnh minh họa chỉ cần chú thích chung chung hoặckhông cần chú thích và nó phải đi kèm với bài viết Còn ảnh báo chí, tức là

đã trở thành tác phẩm báo chí thì tự nó có thể đứng độc lập và không cầnphải đi kèm với bài viết Còn việc trình bày ảnh là công việc của họa sỹ trìnhbày, đặt ảnh ở đâu, trang nào, nếu kết hợp trình bày phù hợp với chủ đềtrang báo thì càng tốt Tóm lại, ảnh minh họa rất ít dùng hoặc hạn chế dùngcàng ít - càng tốt trên một tờ báo hiện đại, vì xét về mặt thông tin nó không

có ý nghĩa gì Đặc biệt là các dạng tạp chí, đặc san Ảnh khá đẹp, bắt mắtnhưng chỉ mang tính chất minh họa, trang trí, thậm chí lấp chỗ trống vàkhông ít được xử lý photoshop với trình độ cao Còn phổ biến tình trạngtrang bìa của những số đặc biệt là những hình ảnh được sắp đặt, lắp ghép, bốtrí sao cho đẹp như một tác phẩm hội họa hoặc tranh cổ động, nhiều khicông thức đến mức nhàm chán, chứ không phải là một tác phẩm ảnh báo chíđiển hình cho chủ đề của ấn phẩm đó.

Việt Nam chúng ta những năm gần đây đang vươn lên như một hiệntượng về sự trỗi dạy của nền kinh tế, sự ổn định chính trị, điểm đến an toàncho du khách quốc tế, địa chỉ đầu tư hấp dẫn cho các nhà đầu tư nướcngoài… Bên cạnh đó, thiên tai, dịch bệnh, những vấn đề về môi trường đang

là những thách thức to lớn đối với con người trên mảnh đất này Tất cảnhững điều đó đang trở thành những sự kiện, hiện tượng quan trọng có thể làmchất liệu rất tốt cho sự ra đời những tác phẩm ảnh báo chí có chất lượng cao

Trong thời gian gần đây, một số tờ báo có uy tín thường rất dày công

sử dụng ảnh đăng báo Họ kiên quyết không sử dụng ảnh hội nghị đơnthuần, ảnh mang tính hiếu hỷ, ảnh minh họa Họ có chuẩn bị kỹ càng, cóđầu tư và tạo ra động lực khuyến khích cho người cầm máy bằng việc trảnhuận ảnh cho từng tác phẩm ảnh báo chí là rất cao

Dưới đây là bài khảo sát, phân tích, đánh giá việc sử dụng ảnh của 3 tờbáo : Tuổi trẻ Tp Hồ Chí Minh, Tiền Phong và Thanh niên trong số ra ngày28.5.2010

I Thanh niên _ Diễn đàn của Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam.

Thanh niên số ra ngày 28.5.2010 có 63 tin bài, có 36 ảnh kèm theo.

Trong đó có 14 ảnh tin, 16 ảnh minh họa, 4 ảnh chân dung và 1 ảnh tưliệu

Bảng khảo sát :

3 Đội thanh niên xung kích đường dài Ảnh tin 1

4 Dịch tai xanh đe dọa đàn heo ở Tp Hồ Chí

Minh

Ảnh minh họa 1

5 Nhiều cơ hội đầu tư y tế ở Việt Nam Ảnh minh họa 1

7 Sở GD_ĐT phải chấn chỉnh việc cấm trại

ôn thi

11 Đến nước Anh “mục kích” Rooney Ảnh minh họa 1

12 Phải tốt từ y’ thức đến chất lượng Ảnh minh họa 1

13 Tăng cường sức khỏe trí não cho mùa thi Ảnh minh họa 1

15 Hàn gắn vết thương, hóa giải hận thù Ảnh tin 1

16 Thay lời muốn nói _gửi con yêu Ảnh minh họa 1

17 Diễn viên Hai Nhất : Súyt mất mạng vì

19 Sự thay đổi cần thiết của tuyển Pháp Ảnh tin 1

21 Quảng Nam gây sốc trên thị trường

chuyển nhượng

Ảnh minh họa 1

23 Trạm rác sát trường học Ảnh tin 1

ảnh tư liệu

2

30 Thủ tướng cũng bị cắt điện thoại Ảnh chân dung 1

31 Hàn Quốc tập trận chống tàu ngầm Ảnh minh họa 1

32 Iran_Nga đấu khẩu kịch liệt Ảnh minh họa 1

1 Nhận xét :

_Ảnh phân bố chưa đồng đều giữa các chuyên mục :

Thời sự : 4 ảnh

Kinh tế : 2 ảnh

Thanh niên và cuộc sống : 2 ảnh

Văn hóa_nghệ thuật : 4 ảnh

Thể thao : 4 ảnh

Còn lại là phân bố đều cho các chuyên mục khác

_Những mục có nhiều ảnh thời sự ,ảnh đi kèm bài viết và có chú thích đầy đủ, rõ ràng là mục thời sự, kinh tế, tiền tệ_chứng khoán,thanh niên vàcuộc sống, giáo dục,tin tức 24h và thời sự quốc tế

_Các mục khác như hôn nhân gia đình, văn hóa_nghệ thuật, du lịch…thì chủ yếu là ảnh minh họa và ít có chú thích

_Ảnh khá sát với nội dung bài viết

_Hầu hết các bức ảnh đi kèm bài viết đều có chú thích Cụ thể trong tổng số

36 ảnh thì có 27 ảnh kèm tin bài có chú thích đầy đủ, rõ ràng

_Ảnh chụp tự nhiên, ít có yếu tố dàn dựng : như bức ảnh “Chiến sĩ đi tuần tra” trong bài viết “Những mái tóc mặt trời” của Bảo Thiên

Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể không nhận thấy còn một số hạn chế trong việc sử dụng ảnh của Thanh Niên.

_Chú thích ảnh còn viết tắt nhiều gây khó hiểu, hay không ghi rõ tên tác giả bức ảnh mà toàn viết tắt

_ Tuy là diễn đàn của hội thanh niên Việt Nam song Thanh Niên còn hạn chế số lượng bài viết về thanh niên, về giới trẻ nên kéo theo đó những hình ảnh về giới trẻ, về thanh niên hầu như không xuất hiện trên mặt báo mà chỉ

là ảnh đi kèm bổ trợ cho bài viết Trong đó cũng không có nhiều ảnh bộ

2 Phân tích một số ảnh :

Trong bài viết “Sở GD_ĐT phải chấn chỉnh việc cấm trại ôn thi” của tác giả Tuệ Nguyễn đề cập tới việc một số trường THPT tổ chức ôn thi tốt nghiệp cho học sinh rất căng thẳng : học sinh nội trú không được về nhà vào cuối tuần, có trường ôn thi từ 7h sáng đến 23h đêm Ảnh đi kèm bài sát thực với nội dung bài viết đề cập

Học sinh trường Dân lập Thái Bình (Tp HCM) trả bài tại lớp.

Bức ảnh miêu tả không khí học tập rất căng thẳng tại lớp học Gócchụp chếch xuôi hướng vào đối tượng chính là các em học sinh Cậu họcsinh đeo cặp kính cận dày cộp với khuôn mặt già trước tuổi đang trả bài,đứng ngay bên cạnh là cô giáo, phía dưới lớp các học sinh khác vẫn cắmcúi vào sách vở như chuẩn bị tới lượt mình Dưới nền lớp học là nhữnggiỏ sách vở đầy ắp mà các em phải mang theo tới lớp Góc chụp hơi hẹpcho người xem có cảm giác phòng học cũng rất chật chội, bí bách…Tất

cả diễn đạt một điều đó là không khí ôn tập căng thẳng trước ngày thi tốtnghiệp Đồng thời ảnh cũng mang đầy đủ thông tin hình ảnh và thông tinbằng lời Có chú thích đầy đủ, rõ ràng

Trong bài viết “Những mái tóc mặt trời” của tác giả Bảo Thiên viết vềnhững chiến sĩ ở đảo Đá Lớn B và đảo Nam Yết thuộc quần đảo Trường

Sa do thời tiết khắc nghiệt của gió, của nắng nên tóc chiến sĩ nào cũng đỏhoe như là nhuộm Và họ gọi vui đó là “những mái tóc mặt trời” Bứcảnh trong bài là hình ảnh các chiến sĩ đang đi tuần tra dọc bờ biển Vềhình thức, màu sắc ảnh khá đẹp, toàn bộ là màu xanh : xanh của trời,xanh của nước biển và màu xanh của áo lính, góc độ chụp đẹp,bố cục củabức ảnh khá hài hòa, mở ra một không gian mênh mông của trời và nước,song hình ảnh con người lại không nhỏ bé chút nào, các chiến sĩ đi tuầntra cho người đọc thấy con người làm chủ thiên nhiên đó Song thông tinphần lời lại chưa đầy đủ Với lời chú thích “ chiến sĩ đi tuần tra” màkhông nói tuần tra ở đảo nào, nếu tách riêng bức ảnh ra thì có thể khiếnđộc giả liên tưởng đến bất cứ vùng miền nào có biển của đất nước chứkhông riêng gì Trường Sa Và bức ảnh cũng chỉ minh họa cho bài viếtchứ chưa khắc họa được “những mái tóc mặt trời” như thông tin đã đưa

ra trong bài

Chiến sĩ đi tuần tra Ảnh : Bảo Thiên.

II Tiền Phong _cơ quan trung ương của Đoàn TNCS Hồ

Chí Minh.

Tiền Phong số ra ngày 28.5.2010 có 64 tin bài, có 33 ảnh kèm theo tin

bài Trong đó có 13 ảnh tin, 8 ảnh minh họa, 12 ảnh chân dung

Bảng khảo sát :

1 Nợ công cao, tài nguyên thất thoát Ảnh minh họa,

7 Lúng túng hòa giải một gia đình Ảnh tin 1

8 Qua đường phải leo dải phân cách Ảnh minh họa 1

9 Gia đình ông Y Nhớp cần sự giúp đỡ Ảnh tin 1

10 Nông dân bị o ép đủ đường Ảnh minh họa 1

11 Hội sinh viên Việt Nam đón nhận

Huân chương sao vàng

14 Đạo diễn Lê Qúy Dương : Festival

Huế lần này sẽ gây bất ngờ

Ảnh chân dung 1

15 Jesse James tạo scandal níu kéo

Sandra Bullock

Ảnh minh họa 1

16 Đỗ Việt Khoa : Người hùng thất bại Ảnh chân dung 2

19 Tê giác một sừng chết tại VQG Cát

Tiên : Phát hiện dấu vết săn trộm

20 Hải quân Hàn Quốc tập trận quy mô

lớn

21 Thái Lan yêu cầu Interpol giúp bắt

giữ ông Thaksin

Ảnh chân dung 1

22 Nữ hoàng sắc đẹp buôn ma túy Ảnh chân dung 1

23 Châu Á mong khẳng định tầm vóc Ảnh minh họa 1

24 Vịnh Lăng Cô : Ồ ạt xây nhà chờ đền

_Ảnh phù hợp với nội dung tin, bài đã đưa

_Hầu hết ảnh đều có chú thích, mang đầy đủ thông tin hình ảnh và thôngtin bằng lời trong số 27 ảnh đó thì có 25 ảnh có chú thích, còn lại 2 ảnhkhông có chú thích