Kiến thức: - Lí giải được nguyên nhân và điều kiện dẫn tới các cuộc phát kiến địa lí cuối thế kỉ XV- đầu thế kỉ XVI.. - Trình bày những cuộc phát kiến địa lí lớn của người Bồ Đào Nha và
Trang 1Ngày soạn: 05/09/2020
Ngày dạy: 07/09/2020
Điều chỉnh:
Bài 1- Tiết 1: CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ THẾ KỈ XV – XVI
(4 tiết)
I Mục tiêu cần đạt: Sau bài học
1 Kiến thức:
- Lí giải được nguyên nhân và điều kiện dẫn tới các cuộc phát kiến địa lí cuối thế kỉ XV- đầu thế kỉ XVI
- Trình bày những cuộc phát kiến địa lí lớn của người Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha
2 Kỹ năng:
- Đánh giá hệ quả các cuộc phát kiến địa lí lớn đối với nhân loại
- Rèn kĩ năng thuyết trình nội dung lịch sử trên lược đồ, so sánh, đánh giá, hợp tác
3 Thái độ:
- có ý thức khâm phục sự dũng cảm của các nhà hàng hải và sự quyết tâm chinh phục cái mới
4 Năng lực cần hình thành:
- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp; hợp tác, sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng lược đồ, vẽ sơ đồ Giải thích, lập bảng thống kê, đánh giá các sự kiện các thành tựu lịch sử So sánh đối chiếu để rút ra nhận xét, tổng hợp về ls Năng lực cảm thụ thẩm mĩ
II Chuẩn bị:
1 Thầy: máy chiếu.
2 Trò: sưu tầm tưu liệu về các nhà phát kiến địa lí, la bàn, tàu Ca-ra-ven.
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học:
1.Khởi động:
- Gv: chiếu hình ảnh SHD/3 - Hs quan sát, cá nhân cho biết:
? Những hình ảnh đó liên quan tới nội dung nào của lịch sử nhân loại? Nêu hiểu biết của em về nội dung đó?
- Các cuộc phát kiến địa lí cuối thế kỉ XV - đầu thế kỉ XVI
+ Tàu Ca- ra- ven: 12/10/ 1492 cuộc hành trình đi tìm Ấn Độ bằng đường biển, nhà hàng hải Cô-lôm-bô khám phá ra Châu Mỹ bằng tàu Ca- ra- ven
+ La bàn được người Trung Hoa phát minh Người Ả Rập học được khi buôn bán với Trung Hoa, mang tới Phương Tây XII, đến Bắc Âu XIII Cuối XV
- đầu XVI, các nhà hàng hải Châu Âu sử dụng la bàn để thực hiện các cuộc thám hiểm
Ký duyệt
Trang 2+ Crixtôphôrô Côlômbô (1451-1506) - nhà hàng hải Italia, phục vụ triều đình Tây Ban Nha, thực hiện chuyến thám hiểm qua Đại Tây Dương, tìm ra châu Mỹ
2 Hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
Gv: chiếu hình ảnh và thông tin SHD/4,5
Hs: Đọc thông tin, quan sát, thảo luận
nhóm
? Em hiểu thế nào là “phát kiến địa
lí”?
? Miêu tả cảnh hoạt động của con
người H4? Hình ảnh này có mối quan hệ
ntn với các cuộc phát kiến địa lí?
? Trình bày nguyên nhân và các điều
kiện dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí thế
kỉ XV - XVI ?
? Kể tên các tiến bộ khoa học - kĩ thuật
ở thế kỉ XV mà em biết Nêu tác dụng của
từng tiến bộ KH - KT đó đối với các cuộc
phát kiến địa lí ?
* Hs: Báo cáo, nhận xét, bổ sun.
- Thế kỉ XV, sản xuất phát triển nhu cầu
nguyên liệu, vàng bạc, thị trường
- Con đường buôn bán từ châu Âu sang
châu Á qua Tây Á, địa Trung Hải đế quốc
A-rập độc chiếm Cần tìm ra con đường
thông thương mới
- KHKT phát triển, tìm hiểu đại dương,
quan niệm về hình dạng trái đất -> vẽ bản
đồ, hải đồ về các vùng đất, hòn đảo có cư
dân Máy đo góc thiên văn, la bàn sử
dụng Kĩ thuật đóng tàu
* Gv: đánh giá, nhận xét, chiếu Tàu
Ca-ra-ven, thiết bị đo thiên văn.
? Nêu hiểu biết về các hình ảnh trên?
Nhận xét về kĩ thuật đóng tàu và tác dụng
của các thiết bị đó?
- Người BĐN chế tạo 1460, có bánh lái
lắp ba cột buồm lớn, cánh buồm hình
vuông hoặc tam giác màu trắng, trên tàu
lắp đại bác chống cướp biển Đuôi tàu có
trục giữ bánh lái quay quanh giữ bản lề,
trên tàu có la bàn định hướng, đồng hồ cát
đo tg và ước lượng kinh độ vượt trùng
dương
1 Nguyên nhân và điều kiện của các cuộc phát kiến địa lý:
* Nguyên nhân:
- Thế kỉ XV: sản xuất phát triển, các thương nhân châu Âu cần vàng bạc, nguyên liệu, thị trường mới
- Con đường buôn bán từ châu
Âu sang châu Á qua Tây Á, địa Trung Hải đế quốc A-rập độc chiếm Cần tìm ra con đường thông thương mới
* Điều kiện:
- Khoa học - kĩ thuật tiến bộ: hiểu biết về đại dương, hình dạng trái đất Vẽ bản đồ, hải đồ về các vùng đất, hòn đảo Máy đo góc thiên văn, la bàn định hướng Kĩ thuật đóng tàu
Trang 3? Ngoài những điều kiện dẫn đến các
cuộc phát kiến địa lí ở trên thì cần có
những phẩm chất gì của con người?
- Lòng dũng cảm, tự học, tìm tòi vận
dụng
* Gv: khái quát
- Tìm hiểu: tiểu sử các nhà phát kiến địa
lí và các cuộc phát kiến địa lí
Bài 1- Tiết 2: CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ THẾ KỈ XV-XVI
(Tiếp)
A Khởi động:
? Nhắc lại nguyên nhân và điều kiện của các cuộc phát kiến địa lý?
* Gv: Vậy hành trình của các nhà thám hiểm đường biển ntn chúng ta…
B Hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
Gv: chân dung các nhà phát kiến địa lí,
lược đồ Những cuộc phát kiến lớn về địa
lí TK XV-XVI
Hs: quan sát, theo dõi SHD/6, thảo
luận nhóm
? Giới thiệu hiểu biết của em về
B.Đi-a-xơ, Va-xcô-đơ Ga-ma, C.Cô-lôm-bô,
Ph.Ma-gien-lan?
? Trình bày các cuộc phát kiến địa lí
của B.Đi-a-xơ, Va-xcô-đơ Ga-ma,
C.Cô-lôm-bô, Ph.Ma-gien-lan trên lược đồ?
Đánh giá công lao của họ?
* Hs: báo cáo kết quả, lên bảng tường
thuật, nhận xét
- 1942, C.Cô-lôm-bô cùng 90 thủy thủ
trên 3 chiếc tàu vượt Đại Dương đến Cu
Ba và 1 số vùng của quần đảo Ăng – ti,
phát hiện ra Châu Mỹ
- 1497, Va-xcô đơ Ga-ma với 160 thủy
thủ chỉ huy 1 đội tàu gồm 4 chiếc đi
vòng quanh Châu phi đến Ca-li-cút bên
bờ biển tây nam Ấn Độ
- 1519, Ph.Ma-gien-lan cùng 265 thủy thủ,
5 tàu rời Tây Ban Nha theo hướng Tây nam
vượt Đại Dương đến bờ biển Nam Mỹ Tìm
ra eo biển mang tên Ma-gien-lan tìm ra 1
2 Khám phá về hành trình của các nhà thám hiểm đường biển cuối thế kỉ XV- đầu thế kỉ XVI:
- Cuối thế kỉ XV đầu thế kỉ XVI, nhiều cuộc phát kiến địa lí được tiến hành:
+ 1487, Đi-a-xơ đến cực Nam Châu Phi
+ 1498, Va-xcô-đơ Ga-ma đến Tây Nam Ấn Độ
+ 1492, Cô-lôm-bô tìm ra Châu Mĩ + 1519-1522, Ph Ma-gien-lan đi vòng quanh trái đất
→ Tìm ra những con đường mới, vùng đất mới Đặt cơ sở mở rộng thị trường
Trang 4Đại Dương mới lạ ông đặt tên là Thái Bình
Dương Trải qua đói rét, hy sinh đến tháng
2 1521 họ đến được Phi líp pin, đến 6 3
-1521 ông hy sinh, đến 15-4-1522 đoàn thám
hiểm vượt qua Ấn Độ Dương qua cực nam
Châu Phi trở về Gần 3 năm đoàn thám hiểm
đã hoàn thành cuộc hành trình vòng quanh
trái đất
Gv: nhận xét, chiếu: Thái Bình Dương
-đại dương lớn nhất thế giới, bao phủ 1/3
bề mặt Trái Đất, S=178,684 triệu km²
Trải dài khoảng 15,500 km, từ biển
Bering trong vùng Bắc cực đến gần
biển Ross Nam cực.1520 Magellan đặt
tên cho biển này Thái Bình Dương
không phải lúc nào cũng "thái bình"
Nhiều cơn bão đã tàn phá nhiều đảo và
các khu vực đất liền ven biển có
nhiều núi lửa và thường có động
đất Sóng thần, do động đất dưới đáy
biển gây ra, đã tàn phá nhiều đảo và phá
hủy nhiều làng mạc Nhiều siêu bão
trong lịch sử có nguồn gốc từ Thái Bình
Dương như siêu bào Haiyan 2013…
Gv: chiếu Cảng Li-xbon nửa cuối thế kỉ
XV
? Miêu tả quang cảnh cảng Li-xbon
(Bồ Đào Nha) nửa cuối TK XV H8?
Cảng Li-xbon có tác động ntn đến các
cuộc phát kiến địa lí người Bồ Đào Nha
?
Gv: nhận xét
Hs: Cặp đôi
? Nêu hướng đi trong các cuộc phát
kiến địa lí và kết quả đạt được của các
nhà hàng hải BĐN, TBN?
? Nhận xét về hướng đi phát kiến địa lí
và kết quả của các nhà hàng hải Bồ Đào
Nha và Tây Ban Nha?
- Xuất phát từ thủ đô Li-xbon (Bồ Đào
Nha) đi một vòng từ Đại Tây Dương qua
Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương
* Hs: cặp đôi, báo cáo, nhận xét
* Gv: Nhận xét khích lệ học sinh
?Em có nhận xét gì về các cuộc phát
- Hướng đi: Bằng đường biển, sang châu phi, châu, Mĩ, châu Á
- Kết quả: Tìm ra những con đường mới, những vùng đất mới, những tộc người mới và đem về cho giai cấp tư sản nguồn lợi khổng lồ Đặt
cơ sở mở rộng thị trường
Trang 5kiến địa lý?
Gv: để tìm ra ra những vùng đất, con
đường mới… các nhà phát kiến địa lý đã
phải hy sinh, mất mát rất nhiều (tuổi
thanh xuân, tính mạng…)
? Qua tấm gương của các nhà phát kiến
địa lý chúng ta rút ra được bài học gì ?
- Con đường đi đến thành công đầy
chông gai gian khổ Muốn thành công
phải có ý chí nghị lực và lòng dũng cảm
để vượt qua khó khăn thử thách Phải
trân trọng, thấy được công lao to lớn của
các nhà thám hiểm châu Âu thế kỷ
XV-XVI
1 Người đã tìm ra châu Mĩ đầu tiên là
A Va-xcô-đơ Ga-ma B Cô-lôm-bô C Ma-gien-lan D Đi-a- xơ
2 Để kỉ niệm chuyến đi vòng quanh trái đất đầu tiên, hiện nay nơi nào trên thế giới được mang tên Ma-gien-lan?
A Mũi cực Nam của Nam Mĩ B Mũi cực Nam của châu Phi
C Eo biển giữa châu Á và Bắc Mĩ D Eo biển giữa châu Âu và châu Á
? Qua tìm hiểu các cuộc phát kiến địa lý, em thấy biển đảo có vai trò như thế nào trong giao thông? Từ đó, mỗi chúng ta cần có ý thức như thế nào để giữ gìn và bảo vệ biển đảo quê hương?
Bài 1- Tiết 3: CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ THẾ KỈ XV - XVI
(Tiếp)
1 Khởi động:
? Kể tên các cuộc phát kiến địa lí lớn cuối thế kỉ XV- đầu thế kỉ XVI Gv: Vậy các cuộc phát kiến địa lí có tác động ntn ta…
2.Hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt
Gv: Chiếu hình ảnh
Hs: Đọc thông tin, quan sát, thảo luận:
? Trình bày và đánh giá những tác
động tích cực của các cuộc phát kiến địa
lí.
? Theo em tác động nào quan trọng
nhất ? Vì sao ?
? Miêu tả H 12,13 Những hình ảnh này
3 Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí.
Trang 6nói lên điều gì ? Nhận xét về những số
phận của con người trong hình ?
* Hs: Báo cáo, nhận xét, ghi kiến thức
cơ bản
- Tác động lớn nhất là tìm ra những
vùng đất ở châu Á, châu Phi, châu Mĩ
giúp các nước châu Âu giải quyết về thị
trường, nguyên liệu Thúc đẩy quá trình
khủng hoảng, tan rã của quan hệ PK và
dẫn đến sự ra đời CNTB ở châu Âu bởi
các cuộc phát kiến địa lí đã làm nảy sinh
quá trình cướp bóc thuộc địa, buôn bán nô
lệ
- H.12: hàng nghìn người châu Phi bị
bắt lên tàu chở sang châu Mĩ H13: thổ
dân da đỏ bị bắt sau những cuộc xung đột
với thương nhân châu Âu
→ Một số cuộc phát kiến địa lí làm nảy
sinh những tác động tiêu cực, cướp bóc
thuộc địa và buôn bán nô lệ
Số phận của họ bị bán làm nô lệ, bị bóc
lột sức lao động, coi thường, khinh bỉ như
món đồ
Gv: chiếu tư liệu
Các nhà thám hiểm bằng những chuyến
đi thực tế đầy dũng cảm của mình đã
chứng minh cho giả thuyết Trái đất hình
cầu Họ cung cấp hiểu biết về địa lí, thiên
văn, hàng hải, sinh vật học Sau những
cuộc phát kiến, một sự tiếp xúc giữa các
nền văn hoá trên thế giới diễn ra Một
làn sóng di chuyển dân cư lớn trên thế
giới trong thế kỉ XVI-XVIII với những
dòng người Châu Âu sang Châu Mĩ,
Châu Úc Nhiều nô lệ da đen cũng bị
cưỡng bức rời khỏi quê hương Hoạt đông
buôn bán trên thế giới trở nên sôi nổi,
nhiều công ti buôn bán tầm cỡ quốc tế
được thành lập Gây ra nạn cướp bóc
thuộc địa, buôn bán nô lệ và sau này là
chế độ thực dân
? Có ý kiến cho rằng: Phát kiến địa lí
được coi như một “cuộc cách mạng thực
sự” trong lĩnh vực giao thông và tri thức.
Hãy chứng minh.
- Thúc đẩy thương nghiệp châu
Âu phát triển
- Đem lại cho giai cấp tư sản châu
Âu những nguồn nguyên liệu quý giá, những kho vàng bạc, châu báu khổng lồ
- Làm nảy sinh quá trình cướp
bóc thuộc địa, buôn bán nô lệ
Trang 7Hs: làm việc nhóm hoàn thiện phiếu, báo
cáo
+ Vì khẳng định trái đất là hình cầu
Loài người hiểu thêm về con đường mới,
vùng đất mới và dân tộc mới
+ Đem lại cho thương nhân châu Âu
nguyên liệu quý, kho vàng bạc châu báu
khổng lồ, thúc đẩy thương nghiệp châu
Âu pt
- Hạn chế: cướp bóc thuộc địa, buôn bán
nô lệ
Gv: con người hình dung về hành tinh, bề
rộng và hình thái Trái Đất Đem lại hiểu
biết về con đường - vùng đất - dân tộc
mới Nền VH thế giới bắt đầu hình thành
đó là sự tiếp xúc giữa nhiều nền văn hoá,
văn minh khác nhau
Gv: Nhận xét khích lệ học sinh, khái quát
bài.
Bài 1 - Tiết 4: CÁC CUỘC PHÁT KIẾN ĐỊA LÍ THẾ KỈ XV-XVI
(Tiếp)
1 Khởi động:
* Hs: trình bày sơ đồ tư duy về các cuộc phát kiến địa lí…
2 Hình thành kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
* Gv: phiếu học tập
* Hs: làm việc cá nhân – nhóm hoàn
thiện bảng sau, báo cáo, nhận xét
3 Luyện tập
1 Bài tập: điền nội dung phù hợp về
các cuộc phát kiến địa lí
Phi
Va-xcô đơ Ga-ma 1498 Cập bến Ca-li-cút phía Tây Nam Ấn
Độ
Ph Ma-gien-lan 1519 - 1522 Đi vòng quanh trái đất bằng đường
biển
2 Bài tập: Nối tên nhân vật cột bên trái với nội dung ở cột bên phải phù
hợp?
1 B Đi-a-xơ 1- b a là người đặt chân tới cảng Ca-li-cút thuộc bờ biển
Trang 8phía tây nam Ấn Độ.
2.Va-xcôđơGa-ma
2- a a là người mở ra hi vọng tìm ra con đường sang Ấn
Độ
3 C.Cô-lôm-bô 3- c c là người phát hiện ra châu Mĩ
4.Ph
Ma-gien-lan
4- d d là người đầu tiên đi vòng quanh trái đất đường
biển
e là người đóng chiếc tàu Ca-ra-ven
3 Bài tập: Khoanh tròn chữ cái đứng trước phương án đúng
? Cuộc phát kiến địa lí của các thương nhân châu Âu chủ yếu hướng về đâu?
A Trung Quốc và các nước phương Đông B Ấn Độ và các nước phương Đông
C Nhật Bản và các nước phương Đông D Ấn Độ và các nước phương Tây
? Những nước nào đã đi tiên phong trong các cuộc phát kiến địa lý?
A Anh, Pháp B Tây Ban Nha, Hà Lan
C Bồ Đào Nha, Đức D Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
? Nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý là
A con đường buôn bán qua Tây Á và Địa Trung Hải do A-rập độc chiếm
B khoa học kĩ thuật có những bước tiến quan trọng
C tham vọng của người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha
D tìm kiếm thị trường, thuộc địa
? Sắp xếp các cuộc phát kiến địa lí theo thứ tự thời gian ?
1 Va-xcô đơ Ga-ma
2 B.Đi-a-xơ
3 C.Cô-lôm-bô
4 Ph.Ma-gien-lan
A (1), (2), (3), (4)
B (2), (3), (4), (1)
C (3), (2), (4), (1)
D (4), (1), (2), (3)
? Qua tấm gương các nhà phát kiến địa lí em rút ra bài học cho bản thân?
A con đường đi đến thành công đầy chông gai gian khổ
B muốn thành công cần có ý chí nghị lực, lòng dũng cảm
C cần vượt qua khó khăn thử thách
D phải trân trọng, thấy được công lao của mình
? Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí là
A làm nhiều chủ xưởng bị phá sản
B thúc đẩy quá trình sụp đổ của chế độ phong kiến phương Tây
C nảy sinh quá trình cướp bóc thuộc địa và buôn bán nô lệ
D thúc đẩy công trường thủ công thay thế phường hội
? Các cuộc phát kiến địa lí đem lại điều gì cho nhân loại?
A.Tìm ra vùng đất mới, con đường mới
B Nhiều tài sản vô giá mà con người chưa có
C Đem lại niềm vui cho các nhà thám hiểm
Trang 9D Thúc đẩy sản xuất ngày càng phát triển.
4 Bài tập: Em hãy giới thiệu cho bạn về hành trình vòng quanh thế giới bằng đường biển của Ph Ma-gien-lan qua hình 14?
20/9/1519 Ph.Ma-gien-lan chỉ huy một đoàn thám hiểm 5 chiếc thuyền buôn
và 265 thủy thủ, rời bờ biển Tây Ban Nha theo hướng Tây Nam qua Đại Tây Dương đến bờ biển Nam Mĩ, tới mỏm cực Nam tìm ra một eo biển (eo biển mang tên ông Ma-gien-lan) Vượt qua eo biển ấy, đoàn thám hiểm ra một đại dương mới lạ, rộng lớn mênh mông hơn Đại Tây Dương nhiều, ông đặt tên là Thái Bình Dương Họ lênh đênh như thế giữa Đại Dương suốt hơn một năm ròng Tháng 2/1521, đoàn thám hiểm đã đến Phi-lip-pin Chỉ còn 18 thủy thủ trên một chiếc thuyền cũ nát, nhưng trở đầy hương liệu, vượt qua mũi Nam Phi cập bến Tây Ban Nha ngày 15/4/1522 Đây là chuyến thám hiểm đầu tiên vòng quanh trái đất hai năm rưỡi (1519-1522)
5 Bài tập: Các nhà hàng hải ở châu Âu đã mua những mặt hàng gì ở châu Á? Tại sao họ lại mua những mặt hàng đó?
- Mua hồ tiêu, quế, trầm hương, lụa tơ tằm, ngà voi, những nguần nguyên liệu quý giá, những kho vàng bạc, châu báu khổng lồ Những mặt hàng này ở
châu Âu hiếm hoặc không có Đây là những nguần nguyên liệu quý giá
4 Vận dụng:
- HS thảo luận nhóm – báo cáo kết quả- nhận xét
? Là người châu Á, em có thái độ như thế nào về sự có mặt của người châu
Âu tại các nước châu Á sau các cuộc phát kiến địa lí?
? Nếu sống ở thế kỉ XV, em có tán thành hướng đi tìm con đường sang phương Đông của C.cô-lôm-bô không?Vì sao?
? Tại sao người ta lại gọi châu Âu là lục địa “ già”, châu Mĩ là lục địa
“trẻ”?
5 Tìm tòi mở rộng:
- Tìm đọc: Những nền văn minh thế giới, NXB Văn hóa-thông tin Bách khoa tri thức học sinh, NXB Lao động
- Sưu tầm cuộc đời sự nghiệp các nhà hàng hải châu Âu thế kỉ XV-XVI
- Tìm hiểu về châu Âu thời sơ – trung kì trung đại