- Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của các em là học sinh tiểu học đang học lớp 4 và các em chưa hiểu kĩ được rõ ràng về phân môn vẽ theo mẫu, nên khi vẽ hầu hết các em chưa có thói quen
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc _
Cẩm Phả, ngày 20 tháng 3 năm 2020
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
Đề nghị Hội đồng sáng kiến các cấp xét, công nhận
I Sơ lược lý lịch
- Họ và tên: Mai Văn Trường
- Ngày tháng năm sinh: 19/ 01/ 1986
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: ĐHSP Mĩ thuật
- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên – Trường TH Võ Thị Sáu
- Quyền hạn, nhiệm vụ được giao: Giáo viên dạy mĩ thuật
II Nội dung
1 Tên sáng kiến: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG QUAN SÁT, PHÂN TÍCH CHO HỌC SINH LỚP 4 QUA PHÂN MÔN VẼ THEO MẪU”.
2 Thực trạng nhiệm vụ, công tác trước khi áp dụng sáng kiến:
- Tổng số học sinh khối lớp 4 tôi giảng dạy là 95 em
- Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của các em là học sinh tiểu học đang học lớp 4 và các em chưa hiểu kĩ được rõ ràng về phân môn vẽ theo mẫu, nên khi vẽ hầu hết các em chưa có thói quen quan sát vật mẫu, nhận xét hình, so sánh tỉ lệ giữa các vật mẫu, các nét vẽ thẳng đôi lúc còn dùng bằng thước Nhìn chung kết quả bài vẽ còn yếu so với các phân môn khác
- Trình độ tiếp thu của các em không đồng đều Mặc dù có giáo viên chuyên
Mĩ thuật, trong lớp còn một số học sinh nhút nhát thụ động, chưa phát biểu xây dựng bài
* Kết quả không cao là do một số nguyên nhân sau:
- Phần lớn các em chưa xác định kĩ đề bài vẽ theo mẫu
- Thường có thói quen vẽ theo ý thích, dựng hình bằng thước kẻ, vẽ hình quá nhỏ, bố cục lệch so với khổ giấy
- Mắt nhìn chưa quen nên không ước lượng tỉ lệ được
- Thuận lợi và khó khăn :
a Thuận lợi :
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, trang bị đầy đủ đồ dùng dạy học Mĩ thuật
- Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học hành của con em Học sinh ngoan, ham mê vẽ
b Khó khăn :
- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học của con em mình, phó mặc cho giáo viên và nhà trường
Trang 2- Phòng chức năng cho dạy và học vẽ còn sử dụng làm lớp học do thiếu phòng học
Để khắc phục hiệu quả học tập phân môn Vẽ theo mẫu, giáo viên phải rèn kĩ năng quan sát, phân tích mẫu cho từng học sinh để có kế hoạch và biện pháp học tập tốt hơn
3 Lý do chọn sáng kiến, giải pháp:
Mĩ thuật là môn học có tính chất năng khiếu nghệ thuật, nhằm giáo dục tính thẩm mĩ cho học sinh và hình thành một trong những yếu tố cơ bản của giáo dục tính thẩm mĩ Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, môn Mĩ thuật đã chính thức đưa vào giảng dạy trong trường phổ thông và là một trong các môn học bắt buộc ở trường Tiểu học Mục tiêu của môn Mĩ thuật trong trường tiểu học là:
- Lấy giáo dục thẩm mĩ cho học sinh làm nhiệm vụ trọng tâm
- Cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ đẳng ban đầu về mĩ thuật
- Hình thành và củng cố các kỹ năng đơn giản cần thiết để các em hoàn thành các bài tập của chương trình
- Giúp các em có được những cơ sở ban đầu để cảm nhận cái đẹp trong cuộc sống, tự nhiên Bước đầu hiểu cái đẹp và tạo ra cái đẹp theo khả năng và cảm nhận riêng của chính mình qua đó vận dụng cái đẹp vào học tập, sinh hoạt hàng ngày
- Giúp các em học tốt các môn học khác, tích cực tham gia vào các hoạt động
mĩ thuật trong và ngoài nhà trường
- Mục đích cuối cùng đó là tìm con đường tốt nhất, hiệu quả nhất nhất để giáo dục học sinh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực cho các em
4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
a Phạm vi nghiên cứu:
- Đề tài tập trung vào phân môn vẽ theo mẫu
- Vận dụng kinh nghiệm rèn kĩ năng quan sát và phân tích vật mẫu cho học sinh thông qua phân môn Vẽ theo mẫu Phối hợp với các phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, và thực trạng kết quả vẽ hình của học sinh được xem xét nghiên cứu qua bài thực hành
b Đối tượng nghiên cứu:
Áp dụng nghiên cứu đối với học sinh khối lớp 4 tại trường Tiểu học Võ Thị Sáu; Cẩm Phú, Cẩm Phả, Quảng Ninh trong năm học 2019 - 2020
5 Mô tả mục đích nghiên cứu:
- Giúp giáo viên có thái độ đúng đắn với nhiệm vụ của mình, tự học, tự bồi dưỡng nghiệp vụ và tích lũy cho bản thân
- Giúp giáo viên nắm được phương pháp xây dựng kế hoạch giảng dạy sát với nhiệm vụ năm học, đặc điểm tình hình nhận thức, kĩ năng của HS trong lớp
Trang 3một cách cụ thể, chi tiết để có những biện pháp hướng dẫn, hỗ trợ học sinh phù hợp, kịp thời
- Giúp giáo viên nắm được cơ sở lý luận, các nội dung công việc cần làm
để nâng cao kết quả giáo dục và chất lượng giảng dạy
- Giúp học sinh được trang bị kiến thức về kĩ năng quan sát, vẽ hình trong phân môn vẽ theo mẫu thêm phong phú, giúp học sinh chủ động, sáng tạo bộc
lộ, khả năng của mình
- Giúp HS phát huy tốt nhất óc sáng tạo, cá tính, suy nghĩ riêng để tạo ra những sản phẩm tự nhiên chân thực, thể hiện đúng nhận thức và tình cảm của mình
6 Nội dung chi tiết của sáng kiến:
6.1 Các bước/quy trình thực hiện giải pháp mới
Vẽ theo mẫu nói chung và vẽ theo mẫu ở lớp 4 nói riêng là dạy cho các em có năng lực quan sát, luyện tay vẽ mềm mại, giúp các em nắm được đặc điểm, hình dáng, cấu trúc của đồ vật thông qua việc so sánh, phân tích tổng hợp khái quát hoá Học sinh được rèn luyện kỹ năng miêu tả đồ vật bằng đường nét, hình khối, đậm nhạt, màu sắc Kiến thức và kỹ năng của vẽ theo mẫu hỗ trợ rất nhiều cho các phân môn khác như: kiến thức, kỹ năng sắp xếp bố cục, vẽ hình, tỉ lệ, tương quan đậm nhạt, màu sắc, không gian, ánh sáng được vận dụng trong các phân môn vẽ tranh, trang trí Mặt khác qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy hầu hết các em chưa hiểu và phân biệt được phân môn vẽ theo mẫu, khi vẽ chưa có thói quen quan sát nhận xét hình, so sánh tỉ lệ, vẽ các nét thẳng … Vậy để phát triển tốt nhất những kiến thức kĩ năng cơ bản, tôi đã tiến hành một số biện pháp “Rèn
kĩ năng quan sát, phân tích” cho học sinh lớp 4 qua phân môn vẽ theo mẫu cụ thể là:
- Nghiên cứu mục tiêu bài dạy.
- Lựa chọn các phương pháp giảng dạy, hệ thống câu hỏi và phương tiện dạy học phù hợp với nội dung bài học.
- Tạo thói quen cho học sinh nhìn mẫu khi thể hiện bài vẽ và không dùng thước
để vẽ
- Tổ chức các trò chơi phù hợp với nội dung bài học.
- Hình thành khả năng cảm thụ thẫm mĩ cho các em.
- Liên hệ với thực tiễn cuộc sống.
Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp
- Đối với học sinh lớp 4, đây là giai đoạn đầu các em làm quen với các kĩ năng cơ bản về cách vẽ hình, vẽ màu, cũng như cách sắp hình vẽ trong một tờ giấy quy định, chưa có thói quen nhìn mẫu để vẽ và thường sử dụng thước để vẽ các nét thẳng vì thế khi hướng dẫn học sinh vẽ mẫu, giáo viên cần rèn kĩ năng quan sát, luôn luôn nhìn mẫu để vẽ và vẽ các nét thẳng bằng tay tạo cho các em thói quen khi học phân môn vẽ theo mẫu
Trang 4- Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát từ bao quát đến chi tiết, không sa vào chi tiết, bộ phận để nhận ra:
+ Hình dáng bề ngoài của mẫu(chiều cao, chiều ngang, và những nét cơ bản) + Đặc điểm chính của mẫu(qua cấu trúc và các kích thước)
+ Màu sắc của mẫu
+ Hướng dẫn học sinh quan sát, phân tích mẫu để suy nghĩ về cách sắp xếp hình ảnh trong bài vẽ cân đối
- Bên cạnh việc giáo viên vẽ hình minh hoạ thì giáo viên có thể vừa hướng dẫn kết hợp hỏi học sinh các câu hỏi kiểm tra trí nhớ cũng như thói quen quan sát hàng ngày của học sinh
Mối quan hệ gữa giải pháp, biện pháp.
- Tổ chức các trò chơi gắn với hoạt động học tập của học sinh, gắn với nội dung yêu cầu của bài học Thông qua các trò chơi giúp các em biết vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học vào cuộc sống, trong sinh hoạt hàng ngày Mặt khác tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn, hoạt bát, sáng tạo nhằm thích nghi với mọi tình huống xảy ra trong học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày
Ví dụ: Áp dụng trò chơi ở bài 18 - Vẽ theo mẫu: Vẽ lọ hoa và quả.
+ Trò chơi có tên gọi “ Thi ghép hình nhanh ’’
+ Yêu cầu của trò chơi: Mỗi nhóm cử 3 học sinh ( chia thành 3 nhóm) Đại diện 3 tổ trong lớp, các em còn lại động viên cổ vũ cho nhóm của mình
+ Nội dung trò chơi: Mỗi nhóm nhận một bức tranh vẽ lọ hoa được cắt ra nhiều mảnh, trong thời gian 3 phút các nhóm phải ghép hoàn thành bức tranh có hình lọ hoa hoàn chỉnh Nhóm nào ghép nhanh, các mảnh ghép khớp với nhau thì nhóm đó chiến thắng
+ Hết thời gian tham gia trò chơi giáo viên và học sinh nhận xét sản phẩm của các nhóm, tuyên dương nhóm ghép hình nhanh, đẹp, các mảnh ghép hình trùng khớp nhau
- Với yêu cầu này bằng sự nhanh nhẹn khéo léo, khả năng quan sát, phán đoán tư duy của mình Trò chơi giúp các em có hứng thú học tập hơn, khắc sâu bài học và biết vận dụng kiến thức của bài học vào cuộc sống
Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
- Hình thành khả năng cảm thụ thẫm mĩ cho các em qua tiết dạy Mĩ thuật nói chung và phân môn Vẽ theo mẫu nói riêng là một yêu cầu quan trọng và xuyên suốt trong quá trình học tập và rèn luyện của học sinh Cách lựa chọn bố cục, đường nét, mảng màu… đều ẩn chứa và bộc lộ khả năng cảm thụ thẫm mĩ của các em Sự đánh giá nhận xét sản phẩm vẽ của mình và của bạn cũng giúp các
em có cái nhìn toàn diện hơn khả năng đó Phát huy được tính tích cực chủ động sáng tạo của các em trong học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày
- Để vận dụng biện pháp này có hiệu quả đòi hỏi giáo viên cần suy nghĩ , tìm tòi phân tích, tổng hợp, yêu nghề và say mê với bộ môn Biện pháp này giúp cho học sinh phát huy kĩ năng quan sát, óc tưởng tượng, khả năng tư duy sáng tạo, rèn tay vẽ mềm mại vận dụng vào các bài tập thực hành một cách có hiệu quả và giúp các em học tốt các môn học khác
Trang 5- Đánh giá và phân tích kết quả qua các bài thực hành của học sinh về phân môn Vẽ theo mẫu của học sinh khối 4 Tôi nhận thấy các em đã biết so sánh, phân tích mẫu vẽ, vẽ hình mạnh dạn hơn, biết nhìn mẫu để vẽ, không có thói quen dùng thước để vẽ các nét thẳng, bố cục cân đối hơn, màu sắc có đậm, có nhạt Biết áp dụng các đường nét đã học, vẽ sáng tạo theo ý thích của mình, say
mê và hào hứng khi vẽ bài
6.2 Tính mới của sáng kiến:
Sáng kiến đã đề ra được những biện pháp tích cực, sáng tạo trong công tác giảng dạy môn mi thuật giúp cho học sinh, xây dựng nền nếp học tập, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của HS, phát triển kĩ năng vẽ hình cho HS
7 Hiệu quả kinh tế - xã hội đạt được khi áp dụng sáng kiến mang lại:
Trong những năm qua, bản thân trực tiếp giảng dạy bộ môn Mĩ thuật trong trường Tiểu học So sánh học sinh qua các đợt thao giảng, sinh hoạt chuyên môn trường bạn, học tập nghiên cứu các chuyên đề của Phòng GD&ĐT tổ chức ở cấp Tiểu học nói chung và ở lớp 4 nói riêng Tôi đã đi sâu nghiên cứu“ Rèn kĩ năng quan sát, phân tích’’ cho học sinh thông qua phân môn Vẽ theo mẫu Kết quả rất đáng mừng số học sinh hoàn thành ngay tại lớp 95% Học sinh hứng thú hơn với các tiết học vẽ theo mẫu và tiến hành bài vẽ đúng trình tự các bước, quan sát, nhận xét kĩ trước khi vẽ Bài vẽ của học sinh chất lượng cao hơn: hình vẽ, màu sắc, bố cục đều tốt hơn Mặt khác hàng ngày các em có thói quen quan sát mọi vật xung quanh, phân tích và ghi nhớ, khi giáo viên hỏi thì các em trả lời tương đối chính xác
Để kiểm tra so sánh, trong năm học vừa qua tôi đã chọn học sinh khối 4 để khảo sát thực nghiệm và kết quả như sau:
Các giai
đoạn Khối
Tổng
số HS
Giữa
HK I
4
95
Cuối
HK I
Có thể nói Vẽ theo mẫu là một phân môn đặc biệt quan trọng của môn Mĩ thuật, tất cả các phân môn còn lại đều phải sử dụng kiến thức của Vẽ theo mẫu
Trang 6Bởi vậy việc rèn luyện các kĩ năng quan sát, phân tích của phân môn này là điều nhất thiết phải thực hiện đối với người học mĩ thuật
8 Khả năng áp dụng, phạm vi, lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến kinh nghiệm của tôi đã được áp dụng tại khối lớp 4 trong học kì 1 năm học 2019-2020 Sáng kiến này của tôi có khả năng áp dụng cho giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật khối 4
9 Thời điểm áp dụng: Từ ngày 15 tháng 9 năm 2019 đến tháng 5 năm 2020 III Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi đã tự nghiên cứu, tìm tòi, đúc rút kinh nghiệm qua nhiều năm giảng dạy Tôi xin cam đoan nếu vi phạm bản quyền thì bản thân tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ XÁC NHẬN TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
Mai Văn Trường THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ CẤP TRÊN TRỰC TIẾP XÁC NHẬN