BÀI TẬP MÔN LÝ LUẬN DẠY TIỂU HỌC

Xác định được động lực của bài dạy cũng chính là việc giáo viên nắm vững được then chốt của bài học cũng như sự thành công của bài dạy, giúp học sinh nẵm vững được kiến thức, lĩnh hội đư

BÀI TẬP MÔN LÝ LUẬN DẠY TIỂU HỌC

I XÂY DỰNG ĐỘNG LỰC CỦA BÀI DẠY

- Trước hết để xây dựng được động lực của bài dạy qua một bài trong chương trình tiểu học ta cần xác định rõ khái niệm về động lực của quá trình dạy học ở tiểu học

- Khái niệm về động lực của quá trình dạy học ở tiểu học: Là giải quyết những mâu

thuẫn bên ngoài, bên trong của quá trình dạy học, trong đó giải quyết các mâu

thuẫn bên trong có ý nghĩa quyết định (Mâu thuẫn bên trong là mâu thuẫn giữa

những thành tố của quá trình dạy học; Mâu thuẫn bên ngoài là mâu thuẫn giữa sự tiến bộ của khoa học, công nghệ

Xác định được động lực của bài dạy cũng chính là việc giáo viên nắm vững được then chốt của bài học cũng như sự thành công của bài dạy, giúp học sinh nẵm vững được kiến thức, lĩnh hội được những thành quả rút ra được từ bài dạy trên lớp của giáo viên, đây cũng chính là động lực để các em học sinh cố gắng đạt được nhiều kết quả cao trong học tập của mình

Từ việc làm rõ các vấn đề trên ta xây dựng được đông lực của bài dạy thông qua một giáo án cụ thể phục vụ cho quá trình giảng dạy ở trường tiểu học như sau:

Giáo án bài tập đọc: Cậu bé thông minh

I Mục tiêu.

A Tập đọc

1 Rèn kĩ năng đọc thành tiếng:

• HS đọc trôi trảy cả bài Đọc đúng: Hạ lệnh, vùng nọ, nộp, lo sợ, lấy làm lạ.

• HS biết ngắt nghỉ đúng sau dấu chấm, phẩy, giữa các cụm từ

• Đọc phân biệt lời người kể, các nhân vật

2 Đọc hiểu

• Hiểu nghĩa từ: kinh đô, om sòm, trọng thưởng, hạ lệnh.

• Hiểu ND và ý nghĩa của câu chuyện: Ca ngợi sự thông minh, tài trí của cậu bé

B Kể chuyện

1 Rèn kĩ năng nói:

• HS dựa vào trí nhớ và tranh kể lại được từng đoạn câu chuyện

• Biết phối hợp lời kể chuyện với điệu bộ, nét mặt, thể hiện lời nhân vật

2 Các em biết nghe, nhận xét, đánh giá, kể tiếp lời của bạn

II Đồ dùng dạy học

Tranh minh họa bài tập đọc.

III Các hoạt động dạy học

Tập đọc

Tiết 1

1 Kiểm tra bài cũ (2-3').

+ Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

+ Giới thiệu 8 chủ điểm của SGK Tiếng Việt

3

- Tập 1

2 Dạy bài mới.

2.1 Giới thiệu bài (1-2')

2.2 Luyện đọc đúng (33-35')

a.GV đọc mẫu toàn bài

b Hướng dẫn luyện đọc diễn cảm - kết hợp

giải nghĩa từ

* Đoạn 1

+ Câu 2: lệnh, làng (l), vùng nọ (n) Câu dài

ngắt: … vùng nọ/ đẻ trứng,/ chịu tội

+ Lời cậu bé: Bình tĩnh, tự tin - GV đọc mẫu,

+ Giải nghĩa: Kinh đô/ SGK

+ GV hướng dẫn đọc đoạn: Đọc đúng tiếng

khó, ngắt sau câu dài

+GV đọc mẫu- cho điểm

* Đoạn 2

+ Câu 1: Nhấn giọng: om sòm

+ Lời vua: Đọc giọng oai nghiêm, sau bực tức

+ Lời cậu bé: Đọc giọng dí dỏm, ngắt sau

tiếng "tâu, con"

+ GV đọc mẫu

+ Giải nghĩa: om sòm/SGK

+ GV hướng dẫn đọc: đọc thể hiện lời nhân

vật (giọng vua, cậu bé); ngắt nghỉ hơi đúng,

lên giọng đúng

* Đoạn 3

+ Câu 3: Câu dài ngắt sau tiếng "vua, sắc'

Nhấn giọng ở "rèn, xẻ" GV đọc mẫu

+ Giải nghĩa từ: sứ giả (gv), trọng

+ GV hướng dẫn đọc đoạn: giọng cậu bé khôn khéo, mạnh mẽ

+ HS đọc mẫu

* Đọc nối đoạn:

* Đọc cả bài:GV hướng dẫn

Tiết 2

2.3 Hướng dẫn tìm hiểu bài (10-12')

+ Đọc thầm đoạn 1 và câu hỏi 1,2/SGK

- Nhà vua đã nghĩ ra kế gì?

- Trước lệnh đó, thái độ của dân làng như thế nào? Vì sao?

Chuyển ý: Cậu bé đã làm gì để dân làng yên

lòng?

+ Đọc thầm đoạn 2 và câu hỏi 3

- Cậu bé làm thế nào để vua thấy lệnh ngài vô lý? HS đọc câu nói của cậu bé

Chuyển ý- Thái độ của nhà vua ra sao? Vua

thử tài cậu bé như thế nào?

+ Đọc thầm đoạn 3 và câu hỏi 4

- Trong cuộc thử tài, nhà vua yêu cầu cậu bé làm gì?

- Vì sao cậu bé lại yêu cầu như vậy?

- Qua câu chuyện, em thấy cậu bé là người như thế nào?

Chốt : Câu chuyện ca ngợi sự tài trí, thông

minh của một cậu bé

2.4 Luyện đọc diễn cảm (5-7')

+ GV hướng dẫn, đọc mẫu

+ Đọc phân vai: 3 nhân vật- Nhận xét

Kể chuyện (17-19’)

1 GV nêu nhiệm vụ

+GV ghi bảng yêu cầu của câu chuyện

-Trong SGK phần kể chuyện gồm mấy bức tranh?

2 Hướng dẫn kể từng đoạn của câu chuyện theo tranh.

+ GV treo tranh theo thứ tự GV kể mẫu đoạn

1 theo tranh 1

+ Nhận xét: nội dung, cử chỉ, cách trình bày,

nét mặt của bạn

3 Củng cố, dặn dò (4-6')

+ Trong câu chuyện này em thích nhất nhân

vật nào? Vì sao?

+ Tập kể lại câu chuyện cho bạn bè, người

thân nghe

+ Nhận xét giờ học

Thiết kế tình huống:

Bước 1:Xác định mục tiêu và trọng tâm bài học ( có các ý của nhiệm vụ dạy học)

Như phần giáo án đã nêu ở trên, giáo viên cho thấy được mục tiêu của bài tập đọc Cậu bé thông minh nhằm mục tiêu hướng đến cho học sinh cả kĩ năng đọc và kĩ năng kể chuyện Điều này góp phần giúp cho học sinh rèn luyện được kĩ năng đọc thành tiếng và phát âm các từ tiếng một cách rõ ràng và chính xác hơn Học sinh biết cách đọc ngắt nghỉ sau dấu chấm và dấu phẩy; phân biệt được lời kể của người

kể chuyện và nhân vật, hiểu nghĩa được ác từ như: om sòm, kinh đô, trọng thưởng,

hạ lệnh Hơn nữa đánh giá cao ở việc học sinh hiểu được nội dung và ý nghĩa của câu chuyện là sự ca ngợi tài trí thông minh và lanh lợi của cậu bé Ở kĩ năng kể chuyện giúp học sinh tiểu học rèn luyện được kĩ năng nói, học sinh dựa vào tranh

để ghi nhớ cốt truyện và kể lại từng đoạn của câu chuyện, biết phối hợp lời kể với

cử chỉ, điệu bộ và nét mặt để sao cho phù hợp với từng nhân vật trong truyện

Bước 2: Xác định nội dung kiến thúc dạy học gắn liền với tình huống sẽ sử dụng

Có thể thấy nội dung kiến thức dạy học của bài tập đọc lần này giúp học sinh của chúng ta thấy được sự thông minh, tài trí và lanh lợi của cậu bé trong việc xử ký tình huống khi phải đối mặt với câu hỏi hóc búa và khó nhằn của vị sứ giả đối với bản thân mình Và ở chính bài tập đọc lần này sẽ gần như gắn liền và tác động một phần lớn đối với tình huống thực tế trong cuộc sống hàng ngày của các em học sinh ở gia đình, nhà trường và ở ngoài xã hội.Tình huống lần này cụ thể như sau: Trên đường đi học về, em học sinh A bắt gặp một chiếc xe máy đang đi sang đường nhưng vì không chú ý quan sát nên đã xảy ra va chạm và sau đó dẫn đến tai nạn

thương tích Đứng trước sự việc như vậy, em học sinh A nọ đã tiến đến chiếc xe máy nơi có người đàn ông đang gắng gượng mong tìm được sự giúp đỡ, trong khi người gây ra tai nạn đã bỏ trốn Em học sinh đã làm gì để cứu nạn người đàn ông sau khi tiến đến bên cạnh người đó Em học sinh đó sẽ giải quyết như thế nào một cách nhanh nhẹn và hiệu quả để giúp đỡ người đàn ông đang gặp nạn đó Vấn đề ở đây được giáo viên trực tiếp đặt ra cho học sinh của mình có thể là bằng các đáp

án, những lời gợi ý hoặc lấy tinh thần xung phong phát biểu của các em, từ đó các

em học sinh sẽ rút ra được những kinh nghiệm và bài học gì cho bản thân thông qua tình huống này, và nếu là em, em sẽ có cách giải quyết nào thông minh và hợp

lý hơn ( có thể dưa ra kiến giải của bản thân, hoặc theo quan điểm dễ thấy của bản thân)

Bước 3: Thu thập dữ liệu

Dữ liệu chính là những thông tin trong bài tập đọc Cậu bé thông minh, đó là các dẫn chứng cụ thể và quan trọng để học sinh nắm được nội dung đó là sự thông minh, tài trí và lanh lợi của cậu bé trong việc đối đáp, xử lý tình huống Phía dưới

là hình ảnh minh họa cụ thể của bài tập đọc Cậu bé thông minh Dữ liệu của bài tập đọc , có thể thấy là các tình huống đã được trình bày rõ ràng.Cậu bé thông minh đã vượt qua được các thử thách và tình huống khó khăn do Nhà vua đề ra, nhưng những điều này không thể làm khó được cậu bé thông minh, tài trí dù chỉ xuất phát từ gia đình nhà nông này

Bước 4: Lựa chọn hình thức mô tả tình huống

Ở bài tập đọc Cậu bé thông minh, giáo viên có thể lựa chọn cho học sinh lựa chọn hình thức mô tả tình huống, hoặc để cho học sinh tự lựa chọn Theo quan điểm cá nhân của bản thân, em thấy hình thức lựa chọn hình thức mô ta bằng ngoon ngữ và hình ảnh là phù hợp nhất Bởi lẽ trong việc dạy học đối với học sinh tiểu học bằng việc phát triển tư duy và kiến thức cho các em thông qua ngôn ngữ và hình ảnh à một điều rất cần thiết và quan trọng để nâng cao kĩ năng nghe cũng như cảm nhận thông qua tri giác và trí tuệ của các em học sinh tiểu học

Bước 5 Thiết kế tình huống

Tình huống như sau: Trên đường đi học về, em học sinh A bắt gặp một chiếc xe máy đang đi sang đường nhưng vì không chú ý quan sát nên đã xảy ra va chạm và sau đó dẫn đến tai nạn thương tích Đứng trước sự việc như vậy, em học sinh A nọ

đã tiến đến chiếc xe máy nơi có người đàn ông đang gắng gượng mong tìm được

sự giúp đỡ, trong khi người gây ra tai nạn đã bỏ trốn Em học sinh đã làm gì để cứu nạn người đàn ông sau khi tiến đến bên cạnh người đó Em học sinh đó sẽ giải quyết như thế nào một cách nhanh nhẹn và hiệu quả để giúp đỡ người đàn ông đang gặp nạn đó Vấn đề ở đây được giáo viên trực tiếp đặt ra cho học sinh của mình có thể là bằng các đáp án, những lời gợi ý hoặc lấy tinh thần xung phong phát biểu của các em, từ đó các em học sinh sẽ rút ra được những kinh nghiệm và bài học gì cho bản thân thông qua tình huống này, và nếu là em, em sẽ có cách giải quyết nào thông minh và hợp lý hơn ?

* Xác định mâu thuẫn trong tình huống ( Mâu thuẫn giữa các thành tố của quá trình dạy học sẽ bao gồm: Nội dung dạy học, phương pháp dạy học, hệ thống dạy học, đánh giá)

- Mâu thuẫn trong tình huống trên với quá trình dạy học trong bài tập đọc trên chủ

yếu là ở thành tố NỘI DUNG DẠY HỌC Tại sao có thể khẳng đinh được như

vậy.Dễ thấy như sau: Cậu bé thông minh với nội dung đối lập hoàn toàn với tình huống trong thực tế khi Cậu bé này đang phải đối mặt với những thử thách và bao hàm cả tình huống của nhà vua đưa ra nhưng với trí thông minh và tài trí của bản thân thì cậu bé đã vượt qua.Còn ở tình huống trên được lấy trong thực tế cuộc sống hiện nay, có thể thấy rằng tất nhiên em học sinh A phải vận dụng trí thông minh

hiện có của bản thân nhưng học sinh A trên để giải quyết triệt để thì cần có cả Kĩ năng sống đặc biệt là kĩ năng giải quyết tình huống sẽ có một chút khó khăn

* Quy trình giải quyết tình huống:

Bước 1: Xác định thời điểm và nguyên nhận xảy ra tình huống

Bước 2: Tiến hành giải quyết tình huống cụ thể vs các đáp án như sau

a, Kêu gọi người xung quanh gần đó hỗ trợ băng bó vết thương và gọi người thân của người bị nạn đến đưa đi cấp cứu

b,Trực tiếp đưa người bị nạn đến trạm y tế hoặc cơ sở y tế gần nhất sau đó mới nhờ nhân viên y tế gọi điện cho người nhà đưa lên bệnh viện tuyến trên để đủ điều kiện chăm sóc và điều trị cho người bị nạn

Bước 3: Kết quả của tình huống phụ thuộc vào cách giải quyết và lựa chọn tình huống của học sinh

Bước 7 ( bước cuối cùng trong thiết kế tình huống ): Chỉnh sửa và hoàn thiện tình huống ( Giáo viên có thể chỉnh sửa theo mục tiêu và hoàn thiện)

* Kết luận: Nếu tình huống quá khó khăn đối với học sinh, giáo viên giúp học sinh

giải quyết mâu thuẫn Từ đó cũng góp phần nâng cao trình độ của học sinh thể hiện qua việc học sinh tham gia phát biểu ý kiến của mình về việc giải quyết tình huống, học sinh có nhiều nhận thức và nhiều kĩ năng thực tế hơn trong cuộc sống, trình độ hiểu biết của học sinh sẽ được cải thiện rõ rệt ở các cấp học