Soạn bài trong lòng mẹ (8)

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm ® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

Tác

giả

Xuất xứ

Hoàn cảnh sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

loại:

  - PTBĐ:

-Ngôi kể:

-Người kể:

-Tác dụng:

II Vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ qua văn bản

1 Đọc – tìm hiểu chung

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

- Nguyên Hồng (1918 -1982), tên khai sinh là: Nguyễn Nguyên

Hồng.

- Quê ở thành phố Nam Định.

-Trước Cách mạng, sống chủ yếu ở thành phố cảng Hải Phòng, trong một xóm lao động nghèo Ông

được đánh giá là nhà văn hiện

thực xuất sắc của giai đoạn 1945.

1936 Nguyên Hồng đã hướng ngòi bút viết về những người cùng khổ gần gũi mà ông yêu thương với tất cả trái tim thắm thiết của mình.

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

1938

 XH thực dân nửa phong kiến -Tác giả

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

1938

 XH thực dân nửa phong kiến -Tác giả

-Thể loại:

Hồi kí tự truyện  

-PTBĐ:

Tự sự + trữ tình.

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

1938

 XH thực dân nửa phong kiến -Tác giả

-Thể loại:

Hồi kí tự truyện  

-PTBĐ:

Tự sự + trữ tình.

-Ngôi kể: thứ 1 -Người kể: chú

bé Hồng -Tác dụng:

Tạo tính chân thực; dễ dàng bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân.

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

1938

 XH thực dân nửa phong kiến -Tác giả

-Thể loại:

Hồi kí tự truyện  

-PTBĐ:

Tự sự + trữ tình.

-Ngôi kể: thứ 1 -Người kể: chú

bé Hồng -Tác dụng:

Tạo tính chân thực; dễ dàng bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân.

Bà cô

Bé Hồng

Tác giả Xuất xứ Hoàn cảnh

sáng tác

Thể loại + PTBĐ

Ngôi kể, người

kể, Tác dụng

Nhân vật

Bố cục

Nguyên

Hồng

Thuộc chương

IV trong tác phẩm Những ngày thơ ấu (1938)

1938

 XH thực dân nửa phong kiến -Tác giả

-Thể loại:

Hồi kí tự truyện  

-PTBĐ:

Tự sự + trữ tình.

-Ngôi kể: thứ 1 -Người kể: chú

bé Hồng -Tác dụng:

Tạo tính chân thực; dễ dàng bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân.

Bà cô

Bé Hồng

2 phần Phần 1: Từ đầu đến

“Người ta hỏi đến chứ”

=>Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé

Hồng Phần 2:

Còn lại

=>Cuộc gặp

gỡ giữa bé Hồng và mẹ

2 Những cay đắng, cơ cực và niềm hạnh phúc của bé Hồng qua

VB “Trong lòng mẹ”

1 Hoàn cảnh của bé Hồng

- Mồ côi cha.

- Mẹ do nghèo túng phải bỏ con để đi tha hương cầu thực.

- Hai anh em Hồng phải sống nhờ nhà người cô ruột Chúng không được thương yêu lại còn bị hắt hủi, xúc phạm.

=> Éo le, đơn độc, thiếu tình yêu thương.

Cơ cực, đáng thương

- Thái độ giả dối, lạnh lùng ,

vô cảm

Xd nhân vật thông qua lời nói, hành động, cử chỉ

Nói xấu mẹ Hồng để em căm ghét

mẹ, phá vỡ tình mẫu tử của cháu.

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

->Là một phản ứng thông minh, nhạy cảm, tin yêu mẹ

- “Lòng càng thắt lại, khoé mắt cay cay” + Từ láy, động từ gợi cảm

® Tổn thương: thương mẹ, thương thân, đau đớn được kìm nén trong lòng

- “Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và

ở cổ” '' Hai tiếng em bé ngân dài xoắn chặt tâm can tôi''

-> Không kìm nổi đau đớn

từ mạnh lời văn dồn dập đầy hình ảnh gợi cảm

->Đau đớn, uất hận đến cực điểm Yêu thương, cảm thông và bảo vệ mẹ

- NT:

+ Tăng tiến khi mt tâm trạng( xót xa-đau đớn- uất ức)

+ Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếp, gợi trạng thái

tâm hồn đau đớn của bé Hồng

+ Phép tương phản-> Người cô: hẹp hòi, tàn nhẫn / Hồng : trong sáng, giàu tình yêu thương

->Tình cảm đẹp ,chân thành ,thiêng liêng

- Nỗi bất hạnh của người phụ nữ - trẻ em trong xh cũ

3 Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa bé Hồng và mẹ

- Buổi chiều tan học

- Thoáng thấy bóng người ngồi trên xe giống mẹ, bé

cuống quýt gọi bối rối:

“Mợ ơi! Mợ ơi!”-> câu đặc biệt

Cuống quýt, mừng tủi, xót xa, đau đớn, hy vọng, khao khát tình mẹ.

- Giả định người đó không phải mẹ Hồng :“chẳng khác

gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người

bộ hành ngã gục trước sa mạc”.

+ Lối so sánh độc đáo, lời văn đầy cảm xúc

Tột cùng hạnh phúc và tột cùng đau khổ, cảm giác gần với cái chết.

-> Niềm khao khát được gặp mẹ.

- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, khi trèo lên xe, ríu cả chân lại, òa lên khóc rồi cứ thế nức nở.

+ Miêu tả tài tình, sử dụng nhiều tính từ, động từ

-> Hành động cuống cuồng,vội vã, những buồn vui, hờn tủi biến thành giọt nước mắt Nhưng khác với trước đây là: dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện.

- Thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt.

- Phải bé lại và lăn vào mẹ… mới thấy người mẹ có một

êm dịu vô cùng.

-> tình yêu mẹ mãnh liệt, niềm sung sướng khi được ở trong lòng mẹ

-> Tình mẫu tử thiêng liêng bất diệt

- Nhà văn của phụ nữ và nhi đồng, dành cho họ tấm lòng chứa chan thương yêu và thái độ nâng niu trân trọng;

thấm thía nỗi tủi cực của họ, thấu hiểu trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quí của họ.

2 Tổng kết, ghi nhớ

1 Tôi đi học

* Nghệ thuật:

- Truyện ngắn mang đậm chất trữ tình

- Miêu tả tâm lí tinh tế, nhẹ nhàng nhưng vô cùng sâu sắc.

- Kết hợp giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm.

* Nội dung: Tâm trạng bâng khuâng, hồi hộp của nhân vật trữ tình trong buổi đầu đi học.

- Bố cục mạch lạc, trình bày theo dòng thời gian

- Lựa chọn về từ ngữ, chi tiết, nội dung tạo sự thống nhất

về chủ đề cho văn bản.

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

I Tìm hiểu chung

2 Tác phẩm

a Xuất xứ:

- Là chương thứ IV của tập hồi kí

“Những ngày thơ ấu” (Đăng trên

báo năm 1938, in thành sách năm

1940).

Hồi kí.

b Thể

loại: -> Tính chân thực của sự việc,

chiều sâu của cảm xúc.

c Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (Cậu bé

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

người ta hỏi đến chứ ?): Cuộc đối

thoại giữa người cô cay độc và

chú bé Hồng ; ý nghĩ, cảm xúc

của chú về người mẹ bất hạnh.

- Phần 2 (Còn lại): Cuộc gặp lại

bất ngờ với mẹ và cảm giác vui

sướng cực điểm của chú bé Hồng.

Chia làm 2 phần.

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

I Tìm hiểu chung

2 Tác phẩm

f Tóm tắt:

Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân

miễn cưỡng, chú lớn lên trong không khí

giả dối, lạnh lẽo của gia đình không hạnh

phúc Khi cha mất, người mẹ sau khi đã

chôn vùi tuổi xuân bên người chồng

nghiện ngập đã bỏ đi tha hương cầu thực

Hồng phải sống trong sự ghẻ lạnh, cay

nghiệt của họ hàng, đặc biệt của người cô

độc ác luôn reo rắc vào đầu cậu những

điều xấu xa về mẹ Bằng tình yêu thương

bé Hồng vẫn luôn tin mẹ đúng, và thương

nhớ mẹ Cuối cùng mẹ cũng trở về, Hồng

được mẹ âu yếm, vỗ về.

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật người cô

Lời nói của người cô Lời nói của người cháu

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười

hỏi :

-Hồng !' Mày có muốn vào Thanh Hoá

chơi với mẹ mày không ?

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi :

-Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt :

-Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài

lắm, có như dạo trước đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi

chằm chặp đưa nhìn tôi

Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng :

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho

tiền tàu Vào mà bắt nợ mày may vá sắm

sửa cho và thăm em bé chứ

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các

chuyện Cô tôi bỗng.đổi giọng, lại vỗ vai

nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị

Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất Nước mắt tôi ròng ròng rớt

xuống Tôi cười dài trong tiếng khóc cổ họng tôi đã nghẹn ứ

khóc không ra tiếng

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật người cô

? Tại sao người cô cười hỏi chứ không phải lo lắng hỏi, nghiêm nghị hỏi, lại càng không phải âu yếm hỏi ?

-Vờ quan tâm đến đứa cháu

-Em có cảm nhận gì về nụ cười của nhân vật người cô ?

- Kéo đứa cháu vào một trò chơi

ác độc để xúc phạm người mẹ

-Em có nhận xét gì về những lời

lẽ, giọng điệu của bà khi nói chuyện với chú bé Hồng ?

- Nhiều giọng điệu vừa cay nghiệt

vừa ngoa ngoắt

=> Người đàn bà lạnh lùng độc ác

thâm hiểm, hạng người sống tàn

nhẫn, khô héo cả tình máu mủ

ruột rà Ý nghĩa tố cáo của hình

tượng nhân vật

=> Cô là người đại diện cho cái

đạo lý bất nhân của xã hội phong

kiến đã vùi dập biết bao số phận

phụ nữ.

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

II Đọc - hiểu văn bản

-Giá những cổ tục đày đoạ mẹ tôi

là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đáu mẩu gỗ, tôi quyết

vồ lấy ngay mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

Cảm xúc của chú bé Hồng:

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

II Đọc - hiểu văn bản

- Chú nhận ra ngay vẻ giả tạo

của nét mặt, giọng điệu.

-Dù cố tránh , nhưng những lời lẽ của bà cô quỷ quyệt vẫn bị tác động đến chú bé Em có cảm nhận gì về những giọt nước mắt ở đây ? Tại sao chú “cười dài trong tiếng khóc ?

- Chú đau đớn, uất ức…

-Niềm đau của chú bé được diễn

tả rất xúc động trong đoạn nào ?

Em có cảm nhận như thế nào về tình cảm của chú bé ở đây ?

- Căm giận dâng đến cực điểm.

=> Chú thương mẹ vô bờ và cảm

thông cho mẹ.

Tiết 2: Văn bản: TRONG LÒNG MẸ

(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)

II Đọc - hiểu văn bản

2 Nhân vật chú bé Hồng

b Cảm giác của chú bé khi

trong lòng của người mẹ:

Cảm xúc của chú bé Hồng:

• Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mổ hôi, ríu cả chân lại Tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở.

• “tôi nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá : Gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước

da mịn, màu hồng của hai gò má

• Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt - Hơi quần áo

những hơi thở thơm tho lạ thường.

• Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm,

và gãi rôm ở sống lưng cho,mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng.