Câu 1 ( 6.0 điểm):
1 ( 3.0 điểm):
a ( 1.0 điểm): Chép ra được từ ngữ xưng hô trong các lời thoại. Cụ thể:
- Lời của nhân vật " tôi": " ông", "cháu" => mỗi từ đúng: 0.25 điểm - Lời của người ăn xin: " cháu", " lão" => mỗi từ đúng: 0.25 điểm b ( 1.0 điểm): Xác định được vai xã hội của người tham gia hội thoại:
+ Nhân vật " tôi": Vai dưới => 0.5 điểm.
+ Người ăn xin: Vai trên => 0.5 điểm.
c ( 1.0 điểm): Thái độ của các nhân vật: Nhân vật " tôi": Quan tâm, tôn trọng và chân thành đối với người ăn xin => 0.5 điểm.
Người ăn xin: Tôn trọng, chân thành trước những gì mà nhân vật " tôi" đã dành cho mình => 0.5 điểm.
Lưu ý: Thí sinh có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau, miễn là hợp lý.
2 ( 3.0 điểm):
I. Đáp án:
Đây là một đề bài mang tính chất mở nên có sự đòi hỏi cao về tính sáng tạo của người làm bài. Thí sinh có thể có rất nhiều cách trình bày khác nhau miễn là giải quyết được yêu cầu mà đề bài đặt ra. Hướng dẫn chấm chỉ định hướng một số yêu cầu cơ bản như sau:
1. Về kiến thức:
- Trên cơ sở nắm diễn biến và quan hệ ý nghĩa giữa các sự việc, thí sinh cần xác định một cách cụ thể vấn đề mà đề bài đặt ra: không chỉ nhân vật trong truyện mà người đọc ( người nghe) cũng đã " nhận được một cái gì đó". Trên cơ sở đó, thí sinh triển khai vấn đề nghị luận bằng hệ thống luận điểm, luận cứ và các phép lập luận. Vấn đề nghị luận ấy có thể được triển khai bằng nhiều luận điểm và luận cứ khác nhau miễn là có sức thuyết phục. Sau đây là một số gợi ý:
+ Nhân vật trong truyện dù không nhận được ở nhau giá trị vật chất nhưng đã nhận được tình cảm của mỗi người dành cho nhau( nhân vật " tôi" đã dành cho nhân vật người ăn xin sự quan tâm, thái độ tôn trọng, cử chỉ, lời nói chân thành; còn nhân vật người ăn xin đã cảm kích trước tấm lòng của nhân vật " tôi" và cũng đáp lại tình cảm của " tôi"
bằng một thái độ tôn trọng và tình cảm chân thành, sâu sắc).
+ Người đọc ( người nghe) nhận được một bài học có ý nghĩa sâu sắc từ nội dung câu chuyện. Đó là cách ứng xử giữa con người với con người được gợi lên từ cách ứng xử của các nhân vật trong truyện. Cụ thể:
- Biết quan tâm đến người khác và biết cách thể hiện sự quan tâm đó ( bằng lời nói, cử chỉ...).
- Cần phải có thái độ tôn trọng người khác ( thái độ đó không bị chi phối bởi địa vị hay sự sang - hèn...). Và tôn trọng người khác cũng là tôn trọng chính mình.
- Cần biết đón nhận và biết trân trọng, nâng niu tình cảm, tấm lòng của người khác dành cho mình.
- Khi con người biết dành cho nhau sự quan tâm, tôn trọng và sự chân thành thì sẽ góp phần làm cho mối quan hệ giữa con người với con người trở nên tốt đẹp hơn.
+ Phương châm hành động của bản thân.
2. Về kỹ năng:
+ Có kỹ năng xác định vấn đề nghị luận.
+ Hiểu đúng yêu cầu của đề, biết làm một bài văn nghị luận trong đó có sự kết hợp một cách nhuần nhuyễn các phép lập luận như giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận…
+ Có kỹ năng triển khai luận điểm, luận cứ, bố cục sáng rõ, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi về dùng từ, đặt câu, chính tả.
II. Biểu điểm:
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng => 3.0 điểm
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức nhưng còn hạn chế về kỹ năng = > 2.0 điểm - Nội dung bài viết còn tính sơ sài.=> 1.0 điểm
* Lưu ý:
- Các thang điểm chi tiết khác giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để xác định.
- Thí sinh có thể có nhiều cách lập luận khác nhau miễn là hợp lý.
- Đặc biệt trân trọng những bài viết giàu cảm xúc, lập luận sắc sảo, mạch lạc, chặt chẽ, thể hiện sự phát hiện, khám phá mang tính chiều sâu.
Câu 2 ( 4.0 điểm):
I. Đáp án:
Bài làm cần bảo đảm những yêu cầu sau:
1. Về kiến thức: Thí sinh có thể sử dụng hệ thống luận điểm một cách phong phú, linh hoạt miễn là làm sáng tỏ được vấn đề nghị luận mà đề bài đặt ra: " Khi con tu hú"
của Tố Hữu là bài thơ thể hiện sâu sắc lòng yêu cuộc sống và niềm khát khao tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày. Sau đây là một số gợi ý:
+ Bài thơ được Tố Hữu sáng tác trong cảnh lao tù.
+ Lòng yêu cuộc sống tha thiết đã giúp cho trí tưởng tượng người tù cách mạng hướng về cuộc sống tự do bên ngoài. Từ sự tưởng tượng ấy mà một bức tranh mùa hè rộn rã, tươi vui, đầy sức sống được hiện ra (...). Đó là một bức tranh tâm cảnh sống động và đằng sau bức tranh ấy là tình cảm, tấm lòng của người chiến sĩ cách mạng đối với cuộc sống.
+ Khát vọng tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh ngộ tù đày được thể hiện ở tâm trạng bực bội, muốn phá tung xiềng xích chốn lao tù.
+ Đánh giá về con người nhà thơ Tố Hữu.
2. Về kỹ năng :
+ Hiểu đúng yêu cầu của đề, biết làm một bài văn nghị luận chứng minh. Biết kết hợp một cách nhuần nhuyễn các phép lập luận đã học.
+ Có kỹ năng triển khai luận điểm, luận cứ, bố cục sáng rõ, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi về dùng từ, đặt câu, chính tả.
II. Biểu điểm:
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng => 4.0 điểm
- Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức nhưng còn hạn chế về kỹ năng = > 3.0 điểm - Bài viết còn có những sai sót về kiến thức và mắc lỗi về kỹ năng => 2.0 điểm - Nội dung bài viết sơ sài.=> 1.0 điểm
* Lưu ý:
- Các thang điểm chi tiết khác giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để xác định.
- Thí sinh có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau miễn là hợp lý.
- Đặc biệt trân trọng những bài viết giàu cảm xúc, lập luận mạch lạc, chặt chẽ, thể hiện sự phát hiện, khám phá mang tính chiều sâu.
PHÒNG GD&ĐT
ANH SƠN ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HSG CẤP TỈNH LỚP 9 Môn thi: Ngữ văn
(Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề) Câu 1. (4.0 điểm).
Cảm nhận của em về nhân vật ông giáo trong truyện ngắn “Lão Hạc” của nhà văn Nam Cao.
Câu 2. (8.0 điểm).
Có ý kiến cho rằng: “Cảnh vật và tâm trạng nhân vật trong thơ Nguyễn Du bao giờ cũng vận động chứ không tĩnh tại”. (Sách Nâng cao – Ngữ văn 9).
Qua văn bản “Cảnh ngày xuân” và “Kiều ở lầu Ngưng Bích” (Ngữ văn 9 – Tập 1), em hãy làm sáng tỏ.
Câu 3 (8.0 điểm).
Câu chuyện nhỏ trong bài thơ sau gợi mở cho em những suy nghĩ gì về tình nghĩa con người trong cuộc sống:
Chị ơi …
Chỉ gọi được thế thôi
Anh chiến sỹ đưa đường bỗng thấy nghẹn lời Không làm sao anh còn nói nổi:
Chị đặt hoa nhầm rồi Mộ anh ấy ở bên tay trái
Chỉ một vòng hoa chị mang từ quê lại Hoa viếng mộ bên này đã có chúng tôi!
- Chị hiểu ý em rồi
Xin cho chị đặt hoa bên mộ đó Cả cánh rừng chỉ có hai ngôi mộ Viếng mộ anh có chị đến đây rồi.
(Viếng chồng – Trần Ninh Hồ) --- HẾT ---
PHÒNG GD & ĐT HUYỆN HẬU LỘC
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI KHỐI 9 CẤP TỈNH MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian: 150 phút ( Không kể thời gian giao đề) ĐỀ BÀI:
Câu 1( 4.0 điểm): Xác định và phân tích giá trị biểu đạt của các biện pháp tu từ có trong bài thơ sau: MẸ VÀ QUẢ
Những mùa quả mẹ tôi hái được Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng Những mùa quả lặn rồi lại mọc Khi mặt trời, khi như mặt trăng.
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn Nhỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.
Và chúng tôi một thứ quả trên đời Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.
(Nguyễn Khoa Điềm)
Câu 2 ( 2điểm): Chiếc bóng trên vách là một chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong truyện
“Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ. Em hãy chỉ ra và phân tích ngắn gọn cái hay, cái đặc sắc của chi tiết đó.
Câu 3( 4điểm):"Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói: “Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con,…”
(Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)
Từ việc người mẹ không “cầm tay” dắt con đi tiếp mà “buông tay” để con tự đi,
hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy thi) bàn về tính tự lập.
Câu 4 (10điểm ): “Trong cái im lặng của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kỹ của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên, người ta đã nghĩ ngay đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người làm việc và lo nghĩ như vậy cho đất nước.” (Trích:“Lặng lẽ Sa Pa”- Nguyễn Thành Long, SGK Ngữ văn 9 tập I).
Hãy phân tích truyện ngắn: “ Lặng lẽ Sa Pa” để làm rõ ý nghĩa cao quý của những công việc thầm lặng và vẻ đẹp con người lao động bình thường.
---Hết--- PHÒNG GD & ĐT HUYỆN HẬU LỘC
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI KHỐI 9 CẤP TỈNH MÔN: NGỮ VĂN 9
Câu Nội dung Điểm
1 (4.0điểm)
HS cần đảm bảo các yêu cầu:
- Phát hiện đúng các biện pháp tu từ: so sánh; điệp ngữ; ẩn dụ. 1điểm - Phân tích giá trị biểu đạt của các biện pháp tu từ có trong bài
thơ: 3điểm
Tựa đề bài thơ “Mẹ và quả” là một hình tượng đầy ý nghĩa về tình mẫu tử. Những đứa con được so sánh với quả lớn lên từ bàn tay mẹ. Đó là cách so sánh thật khéo léo và tinh tế…
0.75điểm Dùng cách điệp lại hình ảnh “những mùa quả”, nhà thơ vừa
diễn tả mùa hoa trái theo thời gian, vừa dựng nên hình ảnh lượm hái của con người. Mùa quả cũng vì thế đồng hiện với hình ảnh người mẹ trong những tháng năm qua…
0.75điểm
Bài thơ có một tứ thơ lạ: “Quả” - một hình ảnh bình dị mà độc đáo mang tính biểu tượng. Lối nói ẩn dụ làm cho bài thơ thật sâu sắc, hàm súc. Nhịp thơ chậm, giọng thơ trầm lắng, âm vang tiếng lòng tri âm tha thiết của tác giả. Bàn tay mẹ và sự ra đời của quả là hình ảnh xuất hiện nhiều lần trong cả 3 khổ thơ. Phải có một tình yêu mẹ da diết lắm mới đau đáu “hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi” mà “mình vẫn là một thứ quả non xanh”…
=>Tất cả nhằm tôn vinh sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Bài thơ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà thâm thúy về tình mẹ cao cả…
1.5điểm
2
( 2điểm) HS có thể cảm nhận bằng nhiều cách, song cần đảm bảo các ý sau:
( mỗi ý đúng 1đ )
- Chiếc bóng trên vách là một chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong truyện: “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ. Nó là đầu mối của câu chuyện. Lần đầu xuất hiện là bóng của Trương
1điểm
Sinh mà bé Đản gọi là cha nó, để rồi Trương Sinh hiểu ra sự thực
“Thì ra ngày thường, ở nhà một mình, nàng hay đùa con, trỏ bóng mình mà bảo là cha Đản”. Giấu chi tiết này xuống phần mở nút, tác giả gây bất ngờ, bàng hoàng cho người đọc. Chiếc bóng ấy là biểu hiện sinh động cho vẻ đẹp tâm hồn Vũ Nương vậy mà cũng chính nó lại là con dao chia cắt, dẫn đến cái chết oan uổng của nàng.
- Nỗi ân hận muộn màng của người chồng thiếu niềm tin và trách nhiệm không thể làm vơi nhẹ nỗi đau. Chỉ vì một chút nhỏ nhen ích kỉ Trương Sinh đã đẩy cuộc sống của cả gia đình mình đến chỗ bi kịch, thảm thương.
-> Lấy cái bóng để khái quát về bi kịch con người. Cảm hứng phê phán và cảm hứng ngợi ca của tác giả tập trung ở cùng một chi tiết này. Nó quả là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của truyện:“Chuyện người con gái Nam Xương.”
1điểm
3 ( 4điểm)
Học sinh có thể trình bày bằng nhiều cách, song cần đảm bảo được một số ý chính sau:
A. Mở bài:
- Trong cuộc sống, ông bà, cha mẹ là điểm tựa về tinh thần và vật chất cho con cháu. Nhưng không phải ai cũng may mắn có được điểm tựa vững vàng đó. Và cũng không pải gia đình nào cũng thương yêu con cháu bằng cách bao bọc con cháu suốt cuộc đời.
Tác giả Lí Lan đã có một ý kiến rất hay về việc dạy con tính tự lập: ( Trích vấn đề của đề bài). Đó chính là mẹ đang khuyến khích, động viên con vững tin bước vào tương lai. Động viên con bước đi một mình, mẹ đang tạo cho con tính tự lập. Điều đó vô cùng quan trọng...
0.5điểm