1. Kiến thức:
Sơ giản về Chèo cổ; giá trị nội dung và những đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của vở chèo
“Quan âm thị kính”...
2. Kỹ năng:
Phân tích mâu thuẫn, nhân vật và ngôn ngữ thể hiện trong một trích đoạn chèo.
3 .Thái độ:thêm yêu các tác phẩm văn học.
4. Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:
Năng lực giải quyết vấn đề, Năng lực sáng tạo,
Năng lực hợp tác
Năng lực đọc – hiểu văn bản Năng lực cảm thụ thẩm mỹ về TP III. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Tóm tắt được nội dung vở chèo Quan ÂmThị kính, nộidung ý nghĩa và một số đặc điểm nghệ thuật chèo - mẫu thuẫn kịch, nhân vật, hành động của đoạn trích nỗi oan hại chồng.
2. Học sinh:
- Sưu tầm làn điều chèo cố - Soạn bài theo hướng dẫn SGK.
IV. TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC Bước I. Ổn định tổ chức.
- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ, ...
Bước II. Kiểm tra bài cũ:
? Qua văn bản ca Huế trên Sông Hương em hiểu thêm gì về Huế và cuộc sống con người nơi đây?
Bước III. Tổ chức dạy học bài mới:
Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiêu : Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh. Định hướng phát triển năng lực giao tiếp
Phương pháp: Quan sát, vấn đáp, thuyết trình Kỹ thuật: động não
Thời gian: 1’.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
Chèo một loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian, được phổ biến rộng rãi ở Bắc Bộ.
Sân khấu chèo cũng được người dân các vùng khác trên tổ quốc thống nhất của chúng ta yêu thích. bạn bè trên thế giới cũng nhiều lần khẳng định và ca ngợi sự độc đáo của sân khẩu chèo Việt Nam. Hôm nay chúng ta cùng đến với sân khấu chèo qua đoạn trích “ Nỗi oan hại chồng” trích trongvở Quan âm Thị Kính.
- Học sinh lắng nghe và ghi tên bài.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Mục tiêu :
- Hs biết được thông tin cơ bản về tác giả, tác phẩm.
- Hs hiểu được các giá trị ND, NT của văn bản.
- Định hướng phát triển năng lực tự học, giao tiếp, chia sẻ và năng lực cảm thụ tác phẩm truyện
* Phương pháp: Đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, phân tích, thảo luận nhóm.
* Kỹ thuật: Động não, hỏi chuyên gia, giao việc, XYZ
* Thời gian: 27- 30’..
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA HS
? Hãy tóm tắt ba đoạn trích
? Nêu vị trí đoạn trích?
? Đoạn trích chia làm mấy phần?
? Hãy cho biết khái niệm về chèo?
Phân vai cho học sinh:
? Theo em mỗi vai có giọng đọc như thế nào?
? Giải thích từ khó
* Đọc văn bản tóm tắt SGK 11-113.
Tóm tắt:
a. án oan giết chồng:
- Tị Kính bị vu oan giết Thiện Sĩ và bị đuổi ra khỏi nhà họ Sùng. Nàng giả trai lên chùa tu hành, mòng nhờ phật pháp vô biên giải tiền oan nghiệp chướng.
b. án hoang thai:
- Thị Kính - tiểu Kính Tâm bị Thị Mầu vu oan bị đuổi ra khỏi nhà chùa.
c. Oan tình được giải.
- Ba năm liền Kính tâm đi xin sữa nuôi con của Thị Mầu bỏ lại nàng được giải oan hoá thành phật bà Quan Thế Âm Bồ Tát.
mọingười mới biết ThịKính và Kính Tâm là 1
* Nhan đề do người biên soạn đặt đoạn trích nằm sau của phần thứ nhất: án oan giết chồng - nửa đầu là lớp vu quy - Thị Kính kết duyên cùng Thiện sĩ và về nhà chồng.
* Có thể chia làm ba phần nhỏ.
a. Cảnh Thị Kính xén râu mọc ngược nơi cằm chồng. Tiện sĩ bất hốt hoảng kêu cứu.
b. Cảnh vợ chồng Sùng ông Sùng bà dồn dập vu oan cho con dâu, đuổi Thị Kính về nhà cha mẹ đẻ.
c. Thị Kính quyết tâm trá hình đi tu
* Khái niệm chèo là:
- Nguồn gốc: Từ thời xã hội phong kiến cách đây hàng nghìn năm – hình thức sinh hoạt văn hoá...
+ Người dẫn chuyện
-Vai Thiện Sĩ.- giọng hốt hoảng, sợ hãi Vai Sùng ông, Lèm nhèm vì là con người nghiện rượu
- Vai sùng bà, giọngnanh nọc, độc ác, lấn ướt, khẳng định vu hãm, quát thét có lúc đay nghiến chì chiết
- Nhân vật Thị Kính: Giọng từ tốn âu yếm ân
cần chuyển sang đau đớn, nghẹn tủi, thê thảm, rồi buồn bã, chấp nhận có phần bình tĩnh kìm nén khi đã quyết định. Hành
-Nhân vật mãng ống- Hai câu đầu giọng vui mừng,
- sau ngạc nhiên đau khổ và bất lực cam chịu
? Đoạn trích này có mấy nhân vật đó là những nhân vật nào? Những nhân vật nào thể hiện mẫu thuẫn xung đột của vở chèo?
? Thị Kính thuộc loại nhân vật nào?
? Qua cử chỉ lời nói với chồng em nhận thấy Thị Kính là người như thế nào?
? Theo dõi việc Thị Kính xén râu cho chồng, em cho biết vì sao Thị Kính lại làm việc này? Qua cử chỉ này cho ta thấy Thị Kính là người vợ như thế nào?
? Sự việc xén râu chồng của Thị Kính đã dẫn đến hậu quả gì?
? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ Sùng ông Sùng bà khép tội mưu sát chồng của Thị Kính?
? Trong bản luận tội của Sùng bà với Thị kính có những điều nào dáng lưu ý?
? bên cạnh những lời luận luận tội của sùng bà còn có những hành động gì?Qua những lời luận tội của Sùng bà em có nhận xét gì về con người này?
? Nhân vật sùng bà thuộc loại nhân vật nào trong chèo?
? Nhân vật này gây cho người đọc, người xem những suy nghĩ gì?
? Khi bị mẹ chồng hiểu lầm - luận tội bằng những lời lẽ xỉ nhục thì Thị Kính là làm gì đã bày tỏ thái độ của mình ra sao?
? Em cảm nhận gì trước những hành động và cử chỉ đó của thị Kính?
? Đó là mẹ chồng vậy còn người cha chồng và người chồng thì sao?
* Đoạn trích có 5 nhân vật.
- Thiện sĩ, Thị Kính, Sùng ông, Sùng bà, Mãng ông
- Tất cả 5 nhân vật đều tham gia quá trình tạonên mâu thuẫn của vở kịch.
- Nhân vật chủ chốt tạo nên xung đột cơ bản của nửa phần vở chèo này là Thị Kính và Sùng bà
+ Thị Kính thuộc loại nhân vật nữ chính - đại diện cho người phụ nữ lao động nghèo, người vợ, người con dâu trong một gia đình nông dân khá giả trong xã hội phong kiến xưa
* Đọc đoạn đầu đến “ Tôi đã bảo ông mà”.
+ Yêu chồng đằm thắm( dọn dẹp cho chồng ngủ, ngồi quạt cho chồng,
+ Thấy râu mọc ngược lo lắng dị hình, muốm làm đẹp cho chồng
- Thị Kính là người vợ tỉ mỉ, chân thật trong tình yêu chồng hết mực
* Đọc đoạn 2:
- Chồng giật mình hốt hoảng sợ hãi, bố mẹ chồng quy vào tội lập mưu giết chồng
- Cái con mặt sứa gan lim này, mày định giết con bà à!.
* Thị Kính là loại đàn bà hư hỏng, tâm địa xấu xa.
- Thị Kính con nhà thấp hèn không xứng dáng với gia đình nhà chồng ( không môn đăng hộ đối).
- Nhất nhất phải đuổi đi đuổi ngay trong đêm
* Dùng nhữnglời lẽ lăngnhục mạt sát.
- Hành động như dúi đầu, bắt ngửa mặt
+ Con người nanh nọc độc đoán, bà không để cho Thịkính có cơ hội giãi bày mọi chuyện.
Đó là kẻ tàn nhẫn.
* Thuộc nhân vật phản diện đại diện cho cái ác cho sự tàn nhẫn độc ác
* Cảm nhận ghê sợ về sự lành lùng tàn nhẫn
? Trong tình cảnh này em hình dung về thân phận của Thị Kính như thế nào?
? Qua thái độ cuả Thị Kính đức tính nào của Thị Kính được bộc lộ?
? Những cảm xúc nào của người xem được gợi lên từ nhân vật này?
? Khi chấp nhận với án giết chồng Thị Kính có những hành động và suy nghĩ gì? Những cử chỉ hành động đó thể hiện được nỗi niềm gì của Thị Kính?
? ý định không trở về với cha, phải sống ở đời chọn cách giả trai để đi tu mong giải được oan nghiệt này đã bộc lộ được tính cách nào của người phụ nữ này?
? Những với cách gải oan mà Thị Kính Nghĩ tới nói lên điều gì?
? Theo em có cách nào giải quyết hay hơn cách giải quyết của Thị Kính Không?
? Qua vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính và đặc biệt qua đoạn trích em biết gì về nghệ thuật đặc sắc của nghệ thuật chèo?
? Em hiểu gì về số phận – thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa?
? Ngôn ngữ chèo trong đoạn trích này óc gì là đặc biệt?
? Em còn biết đến vở chèo cổ nào có cùng chỉ đề tương tự