2. Bố cục 3. Phân tích
a. Nhân vật lão Hạc
a1. Hoàn cảnh của lão Hạc
a2. Tình cảm của lão Hạc với cậu Vàng.
–
? Sau khi bán chó, lão Hạc đã làm gì?
ý nghĩa của việc làm đó?
? Qua tất cả những việc làm trên em thấy lão Hạc là người như thế nào?
? Hãy tìm những chi tiết khác chứng tỏ tình yêu thương con rất mực của lão Hạc?
? Sau đó cuộc sống của lão diễn ra như thế nào?
? Qua những bữa ăn, em có nhận xét gì về cuộc sống của lão Hạc?
? Theo em vì sao mà lão phải sống cuộc sống cực khổ đến mức ấy?
GV: Chấp nhận cuộc sống khổ cực như vậy để cố giữ mảnh vườn cho con, không làm phiền đến bà con hàng xóm.
? Việc lão Hạc phải sống cực khổ đến vậy, kết hợp với những suy nghĩ của lão về kiếp người, theo em nó có ý nghĩa gì?
? Em nghĩ gì về việc lão Hạc từ chối
a3. Tình cảm của lão Hạc dành cho con trai
- Lão Hạc nhờ ông giáo 2 việc:
+ Gửi ba sào vườn: tài sản duy nhất lão để lại cho con.
+Gửi 30 đồng nhờ lo ma -> danh dự làm người.
=>Coi trọng bổn phận làm cha, danh dự và giàu lòng tự trọng.
- Thương con vì nghèo mà không lấy được vợ -> đau đớn khi con trai đi phu đồn điền cao su.
- Tiền bán hoa lợi và mảnh vườn đều giữ lại cho con.
a4. Cái chết của lão Hạc
- Ăn khoai, củ chuối, rau má, củ ráy, bữa trai, bữa ốc.
Rất cực khổ
Tố cáo xã hội tàn nhẫn, vô lương tâm đã đẩy người dân vào con đường bần cùng hóa.
Là người tự trọng, không để người đời thương hại, xem thường.
–
mọi sự giúp đỡ trong cảnh ngộ khốn khó không kiếm được gì để ăn?
Tích hợp với môn Giáo dục công dân:
Lão Hạc là người có tính liêm khiết.
Lão không muốn phiền lụy mọi người dù hoàn cảnh có khốn cùng.
? Có ý kiến cho rằng: lão Hạc làm như vậy là gàn dở, nhưng cũng có ý kiến lại cho là đúng, ý kiến của em như thế nào?
- Nếu nhìn một phía là gàn dở, vì có tiền mà chịu khổ.
- Nghĩ kĩ thì đó là cách cư xử thể hiện lòng thương con và lòng tự trọng rất cao.
GV: Dù thương con, lão cũng không thể làm gì để giữ con bên mình, dù rất yêu quý cậu Vàng, lão cũng không thể để cậu Vàng bên mình làm bạn.
Cuộc sống ngày càng khốn khó.
? Để giữ trọn đạo làm cha, lão Hạc đã làm gì trong hoàn cảnh túng thiếu cùng cực ấy? Mục đích?
- Lão Hạc tìm đến cái chết.
- Mục đích:
+ Tự giải thoát khỏi số phận.
+ Bảo vệ vốn liếng cuối cùng cho con.
+ Giữ trọng vẹn lòng tự trọng, không để bị đẩy vào con đường tha hoá, biến chất.
–
Tích hợp với môn Giáo dục công dân:
Lão Hạc đã làm đúng nghĩa vụ của người làm cha làm mẹ đối với con cái: yêu thương, lo lắng cho con, hi sinh tất cả vì con. Đó là một nét đẹp đáng quý trong tâm hồn lão Hạc.
? Nam Cao đã tả cái chết của lão Hạc như thế nào? Nhận xét?
? Tại sao lão Hạc không chọn cái chết êm dịu, lặng lẽ, âm thầm?
- Tự trừng phạt mình, để tạ lỗi cùng cậu Vàng.
GV: Nếu Nam Cao để lão Hạc chết êm dịu thì ấn tượng trong người đọc sẽ không sâu, số phận nhân vật không được đẩy đến cùng và sẽ không hiểu hết vẻ đẹp nhân cách của lão Hạc.
GV chuyển ý: Nhân vật ông giáo là điển hình cho kiểu nhân vật trí thức tiểu tư sản nghèo trong tác phẩm của Nam Cao.
? Tình cảm của ông giáo đối với lão Hạc?
+ Là hình thức tự trừng phạt, giải toả nỗi day dứt vì “trót lừa một con chó”.
=> Lão Hạc chết để giữ trọn danh dự, lòng tự trọng của mình. Lão yêu thương con tha thiết và làm tất cả vì con.
- Cái chết của lão Hạc:
+ Vật vã trên giường
+ Đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch.
+ Mắt long sòng sọc + Tru tréo, bọt mép sùi ra
+ Vật vã hơn hai giờ đồng hồ mới chết.
=>Sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh -> Cái chết dữ dội, thê thảm, đau đớn.
b. Nhân vật ông giáo
–
?Tại sao khi biết lão Hạc xin bả chó, ông giáo thấy buồn?
? Sau cái chết của lão Hạc thì tâm trạng của ông giáo thay đổi như thế nào?
? “Đáng buồn theo một nghĩa khác”
nghĩa là như thế nào?
- Những người tốt như lão Hạc phải sống khốn khổ và chết thê thảm như thế => xã hội thực dân phong kiến không có chỗ cho những người như lão Hạc sống.
? Tại sao “cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”?
- Vì danh dự, tư cách của lão Hạc vẫn sống mãi trong lòng mọi người, không có gì có thể huỷ hoại được nhân phẩm của người lương thiện.
? Qua câu “Chao ôi... che lấp mất”
em hiểu thêm gì về ông giáo?
- Ông là người hiểu đời, hiểu người.
- Khẳng định: muốn đánh giá con người phải đặt vào hoàn cảnh...
- Mời ăn khoai, uống nước chè.
- Xưng hô ông- con.
- Nắm lấy vai gầy của lão, nhận giúp 2 việc mà lão nhờ.
- An ủi, giúp đỡ lão Hạc.
=> Thân tình, cảm thông, chia sẻ, giàu tình yêu thương.
- Ông thất vọng vì cho rằng lão Hạc đã tha hoá, biến chất.
- “ Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”.
–
GV : Cách nhìn nhận người nông dân của nhà văn Nam Cao là phải đánh giá, phải nhìn nhận bằng đôi mắt của tình thương và lòng tin mới thấy hết được bản chất tốt đẹp của họ => Đây là một quan điểm tiến bộ, đúng đắn và sâu sắc đầy tính nhân văn của tác giả.
? Qua phân tích em thấy ông giáo là người như thế nào?
? Khái quát về nghệ thuật của truyện?
HS trả lời. GV chốt kiến thức.
? Khái quát về nội dung của truyện?
HS trả lời. GV chốt kiến thức.
Hoạt động 2: Luyện tập
PP: Thuyết trình, vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thực hành
Kĩ thuật: Động não
Hình thức: học theo cá nhân, cặp - Học sinh trả lời: Chí Phèo, Một đám cưới, Một bữa no, Trẻ con không được ăn thịt chó,...
* GV hướng dẫn HS:
- Con trai lão Hạc trở về nhà, cha đã mất.
=>Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, giàu tình thương và lòng vị tha.
4. Tổng kết a. Nghệ thuật
- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Miêu tả ngoại hình làm nổi bật nội tâm.
- Ngôn ngữ giàu tính gợi hình và biểu cảm
b. Nội dung.
- Số phận đau thương của người nông dân trong xã hội cũ.
- Ca ngợi phẩm chất cao quý của họ.
- Phê phán tố cáo xã hội thực dân phong kiến.
III. Luyện tập.
Bài 1: Em còn biết tác phẩm nào của
–
- Gặp ông giáo, ông giáo trao bức thư lão Hạc để lại cho con.
- Con trai lão Hạc đọc thư, đau xót, thương cha.
- Ông giáo an ủi, khuyên nhủ con trai lão Hạc.
Nam Cao viết về người nông dân?
Bài 2: Hãy tưởng tượng cảnh sau khi lão Hạc chết, con trai lão Hạc trở về gặp lại ông giáo, sau đó viết thành đoạn văn.
4. Củng cố