Tuần 8 Tiết 29, 30 CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
II. Đọc - hiểu văn bản
2.Tóm tắt (4’)
+ Giôn-xi ốm nặng và nằm đợi chiếc lá cuối cùng của cây thường xuân bên cửa sổ rụng, khi đó cô sẽ chết. Nhưng qua một buổi sáng và một đêm mưa gió phũ phàng, chiếc lá cuối cùng vẫn không rụng. Điều đó khiến Giôn-xi có thêm nghị lực và thoát khỏi cái chết. Thế rồi người bạn gái Xiu đã cho Giôn-xi biết chiếc lá cuối cùng chính là bức tranh hoạ sĩ già Bơ-men đã bí mật vẽ trong một đêm mưa gió để cứu Giôn- xi và chính cụ bị chết vì sưng phổi.
3. Bố cục: 3 phần(2’)
+ Từ đầu...kiểu H.Lan: Giôn-xi đợi cái chết.
+Tiếp... Na-plơ: Giôn-xi vượt qua cái chết.
+ Còn lại: Bí mật của chiếc lá cuối cùng 4. Phân tích. (20’)
a. Diễn biến tâm trạng của Giôn-xi.
–
? Truyện có mấy nhân vật chính?
?Giônxi đang trong tình trạng ntn?
chính?
? Tìm chi tiết mtả dáng vẻ,giọng nói của Giôn-xi?
? Hình dung của em về nhân vật Giôn-xi từ chi tiết đó?
? Việc Giôn-xi mở to cặp mắt thẫn thờ nhìn tấm mành mành và ra lệnh kéo nó lên là vì lí do gì?
? Em hiểu gì về trạng thái tinh thần của Giôn-xi qua câu nói: “ đó là chiếc lá cuối cùng…chết”?
? Xiu đã dùng lời lẽ yêu thương để an ủi Giôn-xi. Giôn-xi đáp lại bằng thái độ và suy nghĩ gì?
?Điều đó cho ta hiểu thêm gì về tâm hồn con người của Giôn?
GV yêu cầu học sinh theo dõi phần tiếp theo của văn bản.
? Sau đêm mưa gió dữ dội, khi chiếc mành mành được kéo lên lúc trời vừa hửng sáng Giôn-xi đã phát hiện ra điều gì?
HS: Trình bày
? Từ đó có những thay đổi gì đối với Giôn-xi?
? Những thay đổi ấy cho thấy nhu cầu gì đã trở lại với Giôn-xi?
? Chiếc lá có ý nghĩa gì đối với Giôn-xi?
? Theo em, vì sao con người có thể vựơt qua cái chết chỉ vì một chiếc lá mỏng manh vẫn còn sống ở trên
- Một hoạ sĩ trẻ, nghèo nàn, bệnh nặng - Giọng thều thào, mắt thẫn thờ
-> yếu đuối, cạn kiệt cả sức sống.
- Cô nhìn xem chiếc lá thường xuân cuối cùng bên cửa sổ đã rụng chưa =>Chờ chiếc lá cuối cùng rụng và sẽ chết.
- Tâm trạng của Giôn-xi khi bị ốm là tâm trạng của một người tuyệt vọng,cô nghĩ khi chiếc lá cuối cùng trên cây rụng xuống là lúc cô cũng chết => Chán nản, không còn tin vào sự sống của mình.
- Ko trả lời và đang chuẩn bị cho một chuyến đi xa bí ẩn của mình
- Con người tuyệt vọng và bi quan thì không có gì cứu được họ. Điều đó đã được bác sĩ nói với Xiu.=> Tâm hồn cô đơn, tuyệt vọng.
- Chiếc lá thường xuân vẫn còn đó.
- Em thật là hư - muốn chết là một tội
- Xin cháo sữa, đòi soi gương, muốn ngồi dậy, hi vọng một ngày nào đó sẽ vẽ vịnh Naplơ.-->
nhu cầu sống đã trở lại ,niềm tin vào sự sống ,ước mơ hi vọng đã trở lại với cô -> Giôn xi đã vượt qua được cái chết
.=> hồi sinh khát vọng sống=> khỏi bệnh nhờ chiếc lá,nghị lực, lòng can đảm.
-> Từ tuyệt vọng, thản nhiên đón nhận cái chết đến hồi sinh .
-Tình yêu cuộc sống, tình bạn, tình yêu NT đã trở lại với Giôn-xi…Chiếc lá dù mỏng manh, nhỏ nhoi ấy chứa đựng một sức sông bền bỉ, mãnh liệt,là một sự sống, thúc đẩy, kích thích tình yêu sự sống cho con người tuyệt vọng
–
cây?
HS tự bộc lộ
? Từ việc Giôn xi khỏi bệnh em có thể rút ra bài học gì trong cs?
- Liên hệ với 1 vận động viên thế giới bằng tình yêu thể thao đã chiến thắng bệnh ung thư (An xoong vận động viên đua xe đạp của Mĩ)
Tiết 30:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Xiu được giới thiệu là người như thế nào?
? Khi Giôn-xi ốm, Xiu đã đối xử với Giôn-xi như thế nào?
? Tại sao Xiu cùng cụ Bơ-men sợ sệt khi ngó ra ngoài cửa sổ nhìn cây thường xuân, rồi nhìn nhau không nói năng gì?
? Tìm những chi tiết cho thấy sự yêu thương, chăm sóc, lo lắng của Xiu đối với Giôn-xi.
? Xiu là người như thế nào?
? Theo em vào buổi sáng sau đêm mưa bão Xiu có biết chiếc lá cuối cùng là giả không? Vì sao?
? Nếu Xiu được biết trước thì câu chuyện có bớt sức hấp dẫn không, tại sao?
? Vậy Xiu biết rõ sự thật vào lúc nào? Vì sao?
? Tại sao tác giả lại để Xiu kể về nguyên nhân cái chết, cái chết của cụ Bơ-men? Qua đó cho biết điều gì nữa về con người của Xiu?
II. Đọc - hiểu văn bản (tiếp theo) 3. Phân tích.(26’)
a) Nhân vật Giôn-xi.
b) Những người bạn và bí mật của chiếc lá cuối cùng:
* Xiu:
- Là một hoạ sĩ, người bạn thân của Giôn xi, ở cùng với Giôn-xi.
- Khi Giôn-xi ốm, Xiu đã yêu thương, chăm sóc, lo lắng, an ủi cho Giôn-xi.
- Vì lo cho bệnh và tính mạng của Giôn-xi và chiếc lá cuối cùng rụng nên Xiu cùng cụ Bơ- men sợ sệt khi ngó ra ngoài cửa sổ nhìn cây thường xuân.
- Xiu lo lắng, im lặng nhìn cây thường xuân, cô nói: “Em thân yêu, thân yêu!” “Em hãy nghĩ đến chị nếu em không còn muốn nghĩ đến mình nữa.”
- Xiu không hề biết chiếc lá cuối cùng là giả bởi vì khi Giôn-xi thều thào ra lệnh kéo mành lên thì Xiu làm theo 1 cách chán nản và cô cũng rất ngạc nhiên, kêu lên:“ô kìa !”.
- Nếu Xiu biết trước thì câu chuyện sẽ bớt phần hấp dẫn bởi nếu Xiu biết trước có thể sẽ làm Giôn-xi nghi ngờ, chính sự giữ bí mật của cụ Bơ-men làm câu chuyện thêm bất ngờ và hấp dẫn.
- Tác giả không tả trực tiếp cái chết của cụ Bơ-men trong bệnh viện, mà qua lời kể của Xiu, cách bố trí này tạo nên một kết thúc tự nhiên, góp phần bộc lộ phẩm chất của Xiu:
–
? Cụ Bơ-men được giới thiệu là người như thế nào?
? Cụ Bơ-men có tình cảm như thế nào với Xiu và Giôn-xi?
? Chi tiết cụ Bơ-men sợ sệt nhìn ra cửa sổ, nhìn chiếc lá cuối cùng sắp rụng, nhìn Xiu im lặng thể hiện tâm trạng gì của cụ?
? Cụ Bơ men vẽ chiếc lá cuối cùng với mục đích gì?-Bức tranh chiếc lá còn mãi trên cây có thể kéo dài sức sống cho một tâm hồn yếu đuối.
? Sau này, qua lời kể của Xiu, em có thể hình dung cụ Bơ-men đã vẽ chiếc lá cuối cùng như thế nào?
? Tại sao nhà văn không miêu tả trực tiếp việc cụ Bơ-men vẽ chiếc lá?
? Cứu được Giôn-xi nhưng kết quả cụ Bơ-men lại như thế nào?
? Em có nhận xét gì về cụ Bơ-men qua những việc làm đó?
GV: Cụ lẳng lặng vẽ bức tranh lá trong gió tuyết, liều cả tính mạng mình chỉ nhằm một mục đích duy nhất là cứu sống Giôn-xi, lấy lại niềm tin yêu cuộc sống cho cô hoạ sĩ trẻ. Ước mong cả đời của cụ là vẽ được một kiệt tác lúc này dường như không còn quan trọng nữa, mục đích duy nhất là: Cứu sống con người, vì con người. Nhưng chính trong lúc không ý thức về nghệ thuật ấy lại giúp cụ tạo nên một kiệt tác.
? Theo em, tại sao có thể coi chiếc lá cuối cùng ấy là một kiệt tác ? - GV cho HS thảo luận theo cặp, trả lời.
hết lòng vì bạn, kính trọng, nhớ tiếc cụ Bơ- men. Kết thúc này để lại một khoảng trống nghệ thuật để người đọc suy nghĩ và dự đoán.
*Nhân vật Bơ-men
- Hoạ sĩ già sống trong khát vọng sẽ vẽ một kịêt tác để đời, nhưng lại ít vẽ chỉ kiếm sống bằng nghề ngồi làm mẫu cho các hoạ sĩ trẻ.
- Cụ rất thương yêu Xiu và Giôn-xi.
- Chi tiết cụ Bơ-men sợ sệt nhìn ra cửa sổ, nhìn chiếc lá cuối cùng sắp rụng, nhìn Xiu im lặng cho thấy cụ Bơ-men đang lo lắng và nghĩ cách cứu Giôn-xi. Cụ không cho ai biết mà chỉ âm thầm hành động một mình.
- Mục đích vẽ chiếc lá cuối cùng là để cứu sống Giôn-xi.
- Cụ Bơ-men vẽ âm thầm, bí mật trong một đêm mưa bão, lạnh buốt, ngoài trời.
(Nhà văn muốn tạo một sự bất ngờ, khiến người đọc càng xót thương, kính trọng cụ Bơ-men hơn. Điều đó thể hiện sự hi sinh âm thầm, ca ngợi nhân cách cao đẹp của cụ.) - Cứu được Giôn-xi nhưng kết quả cụ Bơ- men bị viêm phổi nặng, chết.
=>Người hoạ sĩ già tốt bụng có trái tim nhân ái, giàu tình yêu thương con người.
-> Có thể coi chiếc lá cuối cùng ấy là một kiệt tác vì:
- Nó sinh động, giống thật.
- Nó tạo ra sức mạnh, khơi dậy sự sống con người.
–
- GV: Hơn nữa đó là bức tranh cụ Bơ-men phải trả gíá bằng chính mạng sống của mình. Cụ vẽ bằng tấm lòng thương yêu cao thượng.
? Qua hình ảnh chiếc lá, Hen-ri đã gửi tới chúng ta một thông điệp về nghệ thuật, đó là thông điệp gì?
- Nghệ thuật chân chính được tạo ra vì con người, nhờ tình yêu thương con người.
? Chứng minh truyện “Chiếc lá cuối cùng” của O Hen-ri: đoạn trích này được kết thúc trên cơ sở hai sự kiện bất ngờ đối lập nhau tạo nên hiện tượng đảo ngược tình huống hai lần, gây hứng thú cho người đọc.
- GV: Cả hai lần đảo ngược tình huống đều liên quan đến bệnh sưng phổi và chiếc lá cuối cùng Gây hứng thú cho người đọc.
? Qua tác phẩm, em thấy chủ đề tư tưởng của tác phẩm “Chiếc lá cuối cùng” là gì?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả?
? Nội dung nổi bật của văn bản là gì?
? Theo em, tác giả muốn gửi gắm điều gì qua thiên truyện này?
- Chiếc lá được vẽ không chỉ bởi màu sắc, đường nét, bút lông mà còn bởi cả tình yêu thương sâu sắc, đức hi sinh thầm lặng của cụ.
+ Lần 1: Giôn-xi bệnh nặng, nghèo túng, chán đờikhiến độc giả thương cảm, lo lắng nhưng tình huống bỗng đảo ngược lại: Giôn- xi yêu đời, thoát khỏi bệnh tật làm cho độc giả bất ngờ.
+ Lần 2: Cụ Bơ-men đang khỏe bỗng nhiên chết vì bệnh sưng phổi khiến người đọc bất ngờ.
- Kết thúc đồng thời đảo ngược hai tình huống: người sắp chết thì lại sống, người đang sống khoẻ mạnh thì lại qua đời. Hai nhân vật đều liên quan tới bệnh viêm phổi, Cụ Bơ-men đã xả thân mình để cứu sống Giôn-xi.
- Ca ngợi tình thương yêu của con người, phê phán sự uỷ mị, bi quan. Khẳng định nghệ thuật chân chính là nghệ thuật vì con người.
Nghệ thuật có sức mạnh phi thường trong việc cứu sống con người.
4. Tổng kết a) Nghệ thuật:
- Dàn dựng cốt truyện chu đáo, các chi tiết được sắp xếp tạo nên hứng thú đối với độc giả.
- Nghệ thuật kể chuyện đảo ngược tình huống hai lần tạo nên sức hấp dẫn cho thiên truyện.
b) Nội dung:
- Cảnh ngộ và tâm trạng của Giôn-xi.
- Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương.
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật chân chính: vì sự sống của con người.
* Ý nghĩa văn bản: Chiếc lá cuối cùng là câu chuyện cảm động về tình yêu thương giữa
–
những nghệ sĩ nghèo. Qua đó, tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của sáng tạo nghệ thuật.