LUYỆN TẬP TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
Ngày giảng Lớp Sĩ số
2. Kiểm tra bài cũ: kết hợp trong giờ 3. Bài mới:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:(Trải nghiệm)
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp, kĩ thuật: quan sát tranh ; - Thời gian:
Kĩ năng tóm tắt chúng ta đã được làm quen từ các lớp dưới. Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại kĩ năng này qua giờ luyện tập tóm tắt văn bản tự sự.
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp, kĩ thuật: Tổ chức các hoạt động tìm hiểu và phân tích ngữ liệu, thảo luận nhóm, báo cáo kết quả, thảo luận cặp đôi
- Thời gian:
* Giáo viên giúp học sinh củng cố kiến thức:
? Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự?
+ Dùng để trao đổi vấn đề liên quan đến tác phẩm được tóm tắt.
+ Dùng để lưu trữ tài liệu học tập.
+ Dùng để giới thiệu tác phẩm tự sự.
* Gọi học sinh đọc các tình huống SGK-58
? Trong cả 3 tình huống trên, người ta đều phải tóm tắt văn bản. Em hãy phân tích cụ thể từng tình huống?
? Vì sao tình huống (a) Khi không trực tiếp xem phim được, ta lại có thể nhờ bạn khác kể lại bộ phim một cách vắn tắt?
+ Tình huống a: Phải kể lại diễn biến của bộ phim cùng tên với một tác phẩm văn học để người không đi xem nắm được. Do đó người kể phải bám sát nhân vật chính và cốt truyện trong bộ phim
+ Vì khi được kể lại, ta vẫn có thể hình dung ra nội dung, diễn biến, kết thúc bộ phim đó một cách cơ bản nhất.
? Vì sao trước khi học văn bản “ Người con gái Nam Xương”, cô giáo lại phải yêu cầu cả lớp đọc và tóm tắt được văn bản ấy ?
I Lí thuyết:
1. Hướng dẫn TH Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản tự sự :
1
Phân tích VD SGK/
+ Phải đọc, tóm tắt, nhớ được những sự kiện, nhân vật chính của văn bản ấy thì học sinh mới hiểu, hiểu sâu khi phân tích văn bản đó trên lớp. Nếu không tóm tắt được giờ học sẽ không có hiệu quả cao.
+ Tình huống b: Là tình huống buộc người học văn phải trực tiếp đọc tác phẩm trước khi học.
Khi đã tóm tắt được tác phẩm người đọc sẽ hứng thú hơn khi đọc, hiểu và phân tích văn bản.
+ Tình huống c: Thực chất đây là việc kể lại một cách tóm tắt tác phẩm văn học mà mình yêu thích. Người kể phải trung thực với cốt truyện, khách quan với nhân vật, hạn chế những thêm thắt không cần thiết.
* Giáo viên: Ở tình huống c phải nắm được nội dung chính của tác phẩm, thì mới có thể phân tích được tác phẩm đó một cách đầy đủ và sâu sắc được.
? Từ ba tình huống trên em rút ra được nhận xét gì về kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự?
* Giáo viên: Trong thực tế không phải lúc nào chúng ta cũng có thời gian, điều kiện trực tiếp xem hoặc đọc nguyên văn văn bản, vì vậy tóm tắt văn bản tự sự là nhu cầu tất yếu do cuộc sống đặt ra: mình tóm tắt cho người khác nghe và người khác tóm tắt cho mình nghe.
? Em hãy nêu lên các tình huống khác trong cuộc sống mà em thấycần phải vận dụng kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự ?
+ Giờ sinh hoạt, lớp trưởng báo cáo nhận xét tình hình của lớp trong tuần.
+ Con kể tóm tắt thành tích cá nhân trong học tập năm học vừa qua cho mẹ nghe .
+ Chú Bộ đội kể lại một trận đánh đáng nhớ.
+ Bản tin thể thao: Biên tập viên tóm tắt lại một trận thi đấu bóng đá ấn tượng .- Em chứng kiến 1 vụ tai nạn giao thông, kể lại cho mọi người biết.
* Giáo viên chốt: Tông cuộc/sống, ở lĩnh vực nào cũng gặp những tình huống phải tóm tắt văn bản tự sự : Cha nói với con, vợ nói với chồng, sếp giao việc cho nhân viên, bạn bè nói chuyện với nhau, những người đi chợ, đi xe nói
-> Tóm tắt văn bản tự sự là một nhu cầu thiết yếu vì nó giúp người đọc, người nghe nắm được nội dung chính của văn bản.
chuyện với nhau.v.v. Có thể coi tự sự chính là hình thức "tái tạo hiện thực" đầu tiên của loài người.
* Học sinh đọc Ghi nhớ (SGK )
*Trước khi thực hành, giáo viên gọi học sinh phát biểu lại nội dung kiến thức đã học về tóm tắt văn bản tự sự .
? Yêu cầu của việc tóm tắt văn bản tự sự ? +Văn bản tóm tắt phải đảm bảo ngắn gọn, phù hợp với mục đích sử dụng.
+ Các sự việc chính trong truyện được tóm tắt phải được tổ chức thành một chỉnh thể thống nhất, dễ theo dõi, trung thành với cốt truyện.
+ Ngôn ngữ văn bản tóm tắt cần cô đọng với từ ngữ có tính khái quát, câu văn có khả năng bao quát nhiều sự kiện.
* Giáo viên treo bảng phụ: Các sự việc và nhân vật chính trong văn bản “ Người con gái Nam Xương” ( Có 7 sự việc tương ứng 7 gạch đầu dòng- SGK)
? Theo em các sự việc chính đã nêu đầy đủ chưa? Có thiếu sự việc nào quan trọng không?
Nếu có thì đó là sự việc gì? Tại sao theo em đó lại là sự việc quan trọng cần phải nêu?
( Kĩ thuật khăn phủ bàn)
+ Các sự việc nêu lên khá đầy đủ nhưng thiếu một sự việc quan trọng: Sau khi vợ trẫm mình, một đêm Trương Sinh cùng con trai ngồi bên đèn đứa con trai chỉ vào chiếc bóng của Trương Sinh trên tường và nói chính là người hay đến với mẹ nó đêm đêm. Nhờ việc này mà Trương Sinh hiểu ngay vợ mình đã bị oan, nghĩa là chàng biết sự thật trước khi gặp Phan Lang
* Giáo viên: Sự việc này đã giúp Trương Sinh hiểu ra vợ mình đã bị oan chứ không phải đợi đến khi Phan Lang kể lại Trương Sinh mới biết (như sự việc thứ 7 trong sgk).
? Em hãy bổ xung sự việc trên và sắp xếp cho hợp lý hơn ?
* Giáo viên: Giữ nguyên từ sự việc 1 đến 6. Sự việc 7: Một đêm Trương Sinh cùng con trai ngồi bên đèn đứa con trai chỉ vào chiếc bóng của Trương Sinh trên tường và nói “cha Đản lại đến kia kìa...” Bấy giờ chàng mới tỉnh ngộ,
+Yêu cầu khi tóm tắt: ngắn gọn, đầy đủ nhân vật chính, sự kiện chính
2. Ghi nhớ: (SGK-59)
2. Hướng dẫn Thực hành tóm tắt một văn bản tự sự :
thấu hiểu nỗi oan của vợ
+ Thêm sự việc 8: Trương Sinh nghe Phan Lang kể bàn lập đèn giải oan bên bờ sông Hoàng Giang, Vũ Nương trở về “ ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng giữa dòng... lúc ẩn, lúc hiện”
? Qua tìm hiểu ví dụ em rút ra kết luận gì khi tóm tắt văn bản tự sự?
* GV nêu thêm về chất lượng của 1 bản tóm tắt văn bản tự sự: Tóm tắt văn bản tự sự cần bảo đảm tính khách quan, tính hoàn chỉnh, tính cân đối.
? Sau khi bổ xung sắp xếp hợp lý, em hãy viết một văn bản tóm tắt “ Chuyện người con gái Nam Xương” khoảng 20 dòng ?
* Các nhóm thảo luận ->trình bày kết quả thảo luận -> các nhóm khác có thể nhận xét, bổ sung văn bản tóm tắt của nhóm bạn cho hoàn chỉnh.
* G.viên đọc bản tóm tắt mẫu cho h.sinh theo dõi rút kinh nghiệm : “ Xưa có 1 chàng Tr.
Sinh vừa cưới vợ xong đã phải đi lính, để lại mẹ già và người vợ trẻ đang mang thai. Người mẹ ốm chết, Vũ Nương lo ma chay chu tất.
Giặc tan, Tr. Sinh trở về, nghe lời con nhỏ, nghi là vợ không chung thủy.Vũ Nương bị oan, bèn gieo mình xuống Hoàng Giang tự vẫn. Một đêm, Tr. Sinh cùng con trai ngồi dưới đèn, đứa con chỉ chiếc bóng trên tường và nói đó chính là người hay đến đêm đêm. Lúc đó Tr. Sinh hiểu ra vợ bị oan. P. Lang cùng làng với Vũ Nương tình cờ gặp nàng dưới thủy cung. Khi P.
Lang trở về trần gian, Vũ Nương gửi chiếc hoa vàng cùng lời nhắn cho Tr. Sinh. Tr. Sinh lập đàn giả oan cho Vũ Nương.V Nương trở về ngồi trên chiếc kiệu hoa lúc ẩn lúc hiện.”
? Nếu phải tóm tắt văn bản này một cách ngắn gọn hơn, em sẽ tóm tắt như thế nào để với số dòng ít nhất mà người đọc vẫn hiểu được nội dung chính của văn bản?
=> Khi tóm tắt văn bản tự sự cần tóm tắt đầy đủ sự việc chính và sắp xếp chúng một cách hợp lí.
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Học sinh vận dụng những kiến thức mới đã học ở phần hình thành kiến thức vào các tình huống cụ thể thông qua hệ thống bài
tập
- Phương pháp,
- Kĩ thuật: Trả lời nhanh, KT khăn phủ bàn - Thời gian:
* Học sinh tự thảo luận bài tập số 1
* Gọi học sinh đọc lại văn bản
Yêu cầu: Tóm tắt ngắn gọn, đủ nội dung ...
* Học sinh độc lập suy nghĩ làm bài
* Gọi 2 học sinh chữa
* Hướng dẫn học sinh làm bài ở nhà