SỰ PHÁT TRIỂN THỂ CHẤT
VI. SỰ PHÁT TRIỂN ĐẠO ĐỨC
Đạo đức cá nhân thường có cấu trúc tổng thể gồm ba thành phần quan hệ
cảm và tình cảm (xấu hồ, lòng
tự đồng cảm hay sự hung hãng, gây hấn với người khác). Đây chính là
động cơ thúc đẩy cá nhân hành động. Tứ hai, nhận thức đạo đứ nhân có hiểu biết các quy định, các chuẩn mực đ:
làm và cái gì không nên. Tứ ba. các hành vì đạo đức, xuất phát từ hiểu biết
cá nhân vẻ các chuẩn mực đạo đức.
ho phép cá
1. Sự phát triển lĩnh vực xúc cảm và tình cảm đạo đức của nhỉ đồng, 1.1, Sự phát triển lòng vị tha
Lòng vị tha là cốt lõi của đạo đức, là nên tảng để trên đó xây dựng các
hành vi dạo d šu tổ ban đầu của lòng vị tha "ngay từ khi
trẻ cồn trong giai đoạn ấu nhí. Trẻ 18 - 20 tháng tuổi đã biết chia sẽ đồ chơi với bạn. Trẻ 36 tháng tuổi đã nhận biết các biểu hiện buồn của người khác và cũng
buồn theo. Thậm chí nhiều em còn có hành vi an ủi. Tuy nhiên, hầu hết trường hợp trẻ em nhỏ chưa có khả năng tự nguyện chia sé hoặc có hành động giúp đỡ, nếu không có sự gợi ý của người lớn. Sự giúp đỡ đó vẫn chưa dựa trên sự đồng cảm thực sự.
Đồng cảm là khả năng của cá nhân có thể trải nghiệm những tình tẩm của
1gười khác. quan trọng của lòng vị tha. ỏ
các hành vi mang lại lợi ich cho mình để giúp người khác khi có sự chia sẻ tình cảm và trải nghiệm những đau khổ của họ. Nhìn chung, đa số trẻ tiền tiểu học còn tập trung vào bản thân nên hành vĩ giúp bạn thường vì điều đó có lợi cho mình.
Càng lớn. trẻ càng có xu hướng đáp ứng như cấu và nguyện vọng của người
khác. Xu hướng này phát triển tới mức một số học sinh cuối tiểu học và tuổi
trung học cơ sở cho rằng không thể bỏ qua yêu cầu cần giúp đỡ của người khác.
để theo đuổi mục đích của mình. Nhiều học sinh trưởng thành về đạo đức đã
sẵn sàng giúp đỡ những người mà các em không có thiện cảm, nếu những người
đồ thật sự cần giúp đỡ.
Sự phát triển lòng vị tha của trẻ em chịu sự tác động của văn hoá. Các nến
vàn hoá thường có sự khác biệt về sự tán đồng và khuyến khích lòng vị tha.
Các kết quả nghiên cứu xuyên vân hoá cho thẩy ở các nước chưa công nghiệp hoá, trẻ em có lòng vị tha nhiều hơn. Do sống trong các đại gia đình và phải tham ga lao động như người lớn. Ngay trong các nước công nghiệp hoá, những trẻ em phải làm công việc gia đình cũng có xu hướng sắn sàng giúp đỡ người khác hơn hoặc ít làm phiển người khác hơn trong việc tư phục vụ.
Người lớn có thể thúc đẩy sự phát triển lòng vị tha của trẻ bằng việc khuyến khích cái mm những việc nhân đạo. Tuy nhiên, không nên dùng phẩn thưởng vật chất để củng cố những hành vi đó ở các em. Vì sẽ dễ hình thành thói quen không tốt ở các em: Làm nhân dạo vì được thưởng. Cách khuyến khích có hiệu quả là dùng lời để động viên các hành động nhân ái trẻ. Nhất là những lời động viên do người được trẻ kính trọng và yêu mến,
Trong việc giáo dục đạo đức nói chung, giáo dục lòng vị tha nói riêng cho.
trẻ em, đòi hỏi người lớn không thể chỉ dừng ở mức dạy luận lí: phải hoặc nên lam ái khác... mà phải kết hợp giữa các bài giáo huấn với hành động
đạo đức của mình. Bảng cách thực hiện các hành động vị tha, người lớn đã dẫn đất trẻ em: những việc nhân đạo tượng tự. Nếu trẻ em thường xuyên được
nhìn thấy những việc làm nhân ái của người lớn thì sẽ trở lên nhân từ và sẵn
nay
sàng giúp đỡ người khác, đặc biệt khi người lớn là người thân, gắn bó với trẻ (cha mẹ. anh chị. thầy cõ giáo)
1.2. Tính hiểu chiến
Tính hiếu chiến là xu hướng có hành động gây gổ, với dự định làm tồn hại hay xâm phạm dén dé vat, sinh vật hay người khác. Hiếu chiến được phân thành hai loại: hiéiv chien cong cu (ca nhan gây hại người khác với tư cách là
phương tiện để đạt mục dích khác. Chẳng hạn, đánh bạn để lấy đồ chơi).
Hiểu chiến thà dịch (hiếu chiến với mục đích gây thiệt hại cho người khác),
Mắm mống của sự hiếu chiến đã có từ rất sớm ở trẻ ấu nhỉ. Biểu hiện rõ
nhất qua sự kiện trẻ 1 tuổi đã dùng vũ lực để tranh giành đó chơi từ người khác.
Sự hiếu chiến ở trẻ em dược thay đổi theo lứa tuổi. Trong nâm đấu, trẻ biểu hiện hung tính qua các cơn khóc, hờn được 2 tuổi trẻ bớt hờn giận hơn,
mà thay bằng các hành vi thể chất (cả lh đẩm...). Từ 3 đến 5 tuổi
sự hiểu chiến được biểu hiện qui (chọc ghẹo. chửi mắng, cãi nhau, dat biệt danh, khiêu khích...). Trước tuổi tiểu học, hiếu chiến của trẻ em chủ yếu là công cụ. Trẻ thể hiện các hành vi hiếu chiến để tranh giành cho mình đỏ.
chơi hoặc vật dụng nào đó. Khi gần 7 tuổi, chuyển dẩn từ hiếu chiến công cụ sang hiểu chiến thù địch. Trẻ trai ở tuổi nhi đồng coi việc đánh trả lại hành vĩ gây hấn của bạn là bình thường, không
Ở tuổi nhỉ đồng, giữa trai và gái không có sự khác nhau về mức độ hiếu chiến, nhưng khác nhau khá rõ về cách biểu hiện. Các em trai thường biểu hiện còng
khai (đánh nhau, chửi, lá i
pháo tin, gây chia rẻ
Xu hướng chung là
trưởng thành. 'Trong
khoảng 10 - 15% số trẻ trong lớp. h
những em ý thức việc gây chiến sẽ mang ích và nâng cao vị thể ảnh hưởng của mình. Các em thường dùng bạo lực le cụ để đạt mục dích cá nhân. Cũng có những trẻ hiểu chiến thực sự nhưng không sử dụng bạo lực mà thường nghỉ ngờ và thận trọng đổi với moi người xung quanh, coi những người này là thù địch và xứng đáng bị trừng phạt.
Nhiều kết quả nghiên cứu xuyên thời gian cho thấy những trẻ (kể cả nam
và nữ) thể hiện sư hiếu chiến thực sự và ổn định ở thời điểm 8 tuổi. thường có
nguy cơ trở thành cá nhân thù địch khi 30 tui thậm chí có hành vi phạm pháp.
'Cũng giống như tính vị tha, tính hiếu chiến chịu sự tác động rất lớn bởi yếu tố vân hoá của cộng đồng dân tộc và giai tấng xã hội; yếu tố môi trường gia đình và các phương tiện thông tin đại chúng (sách báo, tỉ vi, video, điện ảnh...).
Trong đó sự đổi sứ bạo lực của gia đình (bố mẹ. anh chị dùng bạo lực để cư xử
với nhau và cư xử với trẻ em) và môi trường xã hội mang tính bạo lực (ứng xử xã hội của người lớn, đó chơi cho trẻ em, phim ảnh có nội dung bạo lực...) là những tác nhân mạnh mẽ, nuôi dưỡng và phát triển tính hiếu chiến ở trẻ em.
Trẻ hiếu chiến có những ứng xử chống đối, bạo lực và thường sa sút vẻ học tập. Hơn nữa do bị bạn bè xa lánh nên trẻ hiếu chiến thường kết bạn với những.
người giống mình, tức là những trẻ hung tính, chống đối và kĩ năng sống thấp.
Khoảng 11 - 14 tuổi những trẻ này thường kết thành băng nhóm, tích ra khỏi các bạn trong lớp và có các hành vi lệch lạc: lười học, bỏ học, nghiện hút, bỏ.
nha di hoang, thậm chí phạm pháp.
'Vì vậy ngăn ngừa và kiểm soát tính hiếu chiến và các hành vĩ hung tính của chúng là rất quan trọng. Để làm được việc này, cần tạo dựng môi “môi trường, văn hoá không có bạo lực”, trước hết là trong gia đình. nhà trường và nhóm xã hội trực tiếp của trẻ. Đồng thời cần có sự can thiệp sớm của người lớn đối với trẻ có hành vi loại này, theo cách làm giảm hiểu chiến công cụ ở trẻ nhỏ và tác động vào nhận thức vữ hội đối với trẻ lớn hơn (tiểu học). Đối với những trẻ cuối tuổi nhỉ đồng có thể sử dụng các liệu pháp can thiệp nhận thức để giúp các em
kiểm soát các cơn tức giận, hoặc liệu pháp nhập vai để kìm hãm và loại bỏ các.
hành vi bit nat và thù địch của chúng.
Họ thường đánh đập vợ con,
2. Sự phát triển nhận thức đạo đức của lứa tuổi nhỉ đóng.
Có thể chia một cách tương đối quá trình hình thành và phát triển nhận thúc
vé các chuẩn đạo đức của trẻ em diễn ra qua ba giai đoạn:
~ Giải đoạn tiểu dạo đức (tương ứng ù đoạn trẻ mẫu giỏo). Trẻ cú hiểu biết rất ít về các chuẩn mực đạo đức xã hội. Các chuẩn mực dạo dức chưa được trẻ nhập tâm. Trẻ tuân thủ các hành vi đạo đức của mình thường do hậu quả trực tiếp của hành động mang lại: tránh bị trừng phạt hay được khen thưởng. Các em chưa có ý thức vẻ các nguyên tắc xã hội. c trở chơi, trẻ thường tự để ra các quy định chơi. Tuy nhiên, những quy định này nhanh chóng bị vi phạm hoặc bỏ qua và thay bing các quy định khác.