Chương 5: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHẢ THI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC VÙNG PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ MỚI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
5.4 Bảo vệ cảnh quan đô thị
- Cần cân nhắc về vấn đề cảnh quan chung của đô thị. Vì mỗi khu dân cư quy hoạch là do một công ty đầu tư, do đó vấn đề về vốn đầu tư khác nhau, quy hoạch cũng khác nhau, dẫn đến kiến trúc cảnh quan cũng khác nhau.
- Tất cả khu dân cư khi quy hoạch đều phải đảm bảo vấn đề về bảo vệ môi trường, nhất là vấn đề về môi trường nước. Vấn đề xả thải ở đây phải được xem xét khi dự án qui hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. UBND TP, Sở TN & MT có kế hoạch giám sát các công trình khi xây dựng, đảm bảo đầy đủ các công trình tiêu thóat nước được xử lý sơ bộ tại nguồn trước khi xả vào nguồn tiếp nhận.
- Cũng như Khu đô thị mới PMH, khu dân cư Trung Sơn, khu dân cư Nam Long, khu dân cư Phú Thuận, Phú Mỹ,… cần xây dựng hệ thống quan trắc đánh giá chất lượng nước mặt, nhất là các con sông tạo cảnh quan, để phát hiện kịp thời những nơi bị ô nhiễm và kịp thời áp dụng các biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn ô nhiễm.
- Xây dựng bờ kè ở các tuyến kênh, rạch chống sạt lở đất, tạo vẻ mỹ quan cho khu đô thị đồng thời làm thông thóang tại các miệng cống xả.
- Tăng mảng xanh trong các khu dân cư, thiết kế các công viên cây xanh để làm nơi vui chơi, nghĩ ngơi cho người dân.
- Lựa chọn vị trí để bố trí các thùng rác công cộng, tránh để rác bị chất đống dọc theo vỉa hè
5.5 BIỆN PHÁP HỖ TRỢ
- Thành lập một ban quản lý của tòan khu khi mà khu dân cư đi vào hoạt động, để quản lý như Công ty Dịch vụ Khách hàng ở PMH: tránh tình trạng bỏ ngõ như các khu dân cư, tái định cư đã xuống cấp sau vài năm đi vào hoạt động, gây mất vẻ mỹ quan môi trường.
- Để hạn chế tình trạng người dân vứt rác xuống các con kênh rạch, vừa gây ngập úng cục bộ, vừa gây ô nhiễm nước: một mặt cơ quan chính quyền tăng cường giáo dục, nâng cao trách nhiệm vệ sinh môi trường cho nhân dân; mặt khác tăng cường công tác quản lý, xử phạt kịp thời những người vất rác xuống kênh. Có chế độ tuyên dương cho những người tham gia làm công tác vệ sinh môi trường, tố giác những người cố tình xả thải bừa bãi.
- Hòan chỉnh hệ thống tổ chức quản lý và nâng cao năng lực cho cơ quan quản lý tài nguyên nước các cấp địa phương. Phối hợp chặt chẽ và nhịp nhàng giữa các cơ quan chuyên môn, phân công và phân trách nhiệm rõ ràng trong tiến trình kiểm tra đối với các nguồn thải gây ô nhiễm môi trường nước.
- Phổ biến rộng rãi các phương pháp xử lý nước thải. Nghiên cứu ứng dụng các công nghệ xử lý nước thải đạt hiệu suất cao của nước ngòai, đồng thời khuyến khích nghiên cứu tìm tòi, phát minh ra các chất làm giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước.
- Hạn chế sử dụng các hóa chất gây ô nhiễm môi trường trong quá trình sản xuất công nghiệp và sinh hoạt đô thị.
- Tìm ra nguyên nhân ngập úng cục bộ tại khu vực để có biện pháp khắc phục có hiệu quả.
- Trong quy hoạch phát triển đô thị cần phải dành đất để xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung và có kế hoạch bảo trì, bảo dưỡng. Do trong quá trình phát triển đô thị thì hệ thống thóat nước đô thị thừơng bị lấn chiếm, xây dựng nhà cửa đè lên hệ thống thóat nước, làm nứt gãy hệ thống thóat nước.
- Hiện nay còn thiếu các văn bản quy định về tài chính, kinh tế trong lĩnh vực tài nguyên nước; cơ chế cấp giấy phép xả thải; thu phí ô nhiễm môi trường nước chưa thực sự hiệu quả. Do đó cần phải ban hành chính sách phí, lệ phí, thuế; các qui định về đơn giá, định mức kinh tế - kỹ thuật trong lãnh vực tài nguyên nước cụ thể hơn. Cụ thể:
1. Đối với các xí nghiệp, cơ sở nào có xả chất ô nhiễm vào môi trường nước đều phải trả phí thải nước. Phí xả thải nước được xác định dựa trên số lượng, nồng độ, tính chất của các chất ô nhiễm trong nước thải.
Trường hợp các chất thải của nguồn thải vượt quá tiêu chuẩn môi trường cho phép thì chủ nguồn thải phải trả thêm các phí nước thải bổ sung, đồng thời có trách nhiệm trong một thời hạn nhất định phải áp dụng các biện pháp kiểm tra và xử lý ô nhiễm cho đạt tiêu chuẩn môi trường.
2. Đối với nguồn xả thải nước gây ô nhiễm môi trường là hộ gia đình, các cơ sở sản xuất nhỏ, do rất khó xác định lượng xả chất ô nhiễm nên tạm thời tính trên lượng nước cấp tiêu dùng cho mỗi hộ (m3 nước sạch/ngày).
Loại phí này có tác dụng khuyến khích người dân sử dụng nước sạch tiết kiệm hơn.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Qua kết quả khảo sát và kết quả quan trắc chất lượng nước mặt tại các con rạch thuộc vùng ven khu đô thị mới PMH, chúng tôi rút ra được kết luận sau:
- Hầu hết các kênh rạch ở đây đều có dấu hiệu của ô nhiễm hữu cơ do nước thải sinh hoạt thóat ra từ hệ thống cống xả thải.
- Khu đô thị mới PMH và khu vực dân cư lân cận đều chưa có hệ thống xử lý nước thải chung cho khu vực. Nước thải vệ sinh không được xử lý hoặc có xử lý cục bộ ở các bể tự hoại đều được thải vào hệ thống cống thải chung của khu vực.
- Triều cường gây ngập úng cục bộ ở các khu vực vùng ven khu đô thị mới, nguyên nhân là do hệ thống cống không được nạo vét thường xuyên. Hầu hết các cống xả đều ngập rác, nước đen và bốc mùi hôi thối.
- Ngay tại khu vực miệng cống xả thải có rất nhiều rác tập trung, là một trong những nguyên nhân hạn chế thóat nước.
Về vấn đề vệ sinh môi trường, thu gom chất thải rắn:
- Công tác vệ sinh môi trường, thu gom chất thải rắn ở khu đô thị PMH được thực hiện rất tốt. Tuy nhiên điểm hẹn tập kết rác được để trong công viên hoặc khu đất trống bên cạnh khu nhà ở cao cấp gây mất mỹ quan.
- Mật độ cây xanh công viên ở khu đô thị PMH đạt tiêu chuẩn theo qui hoạch đô thị loại I.
- Đối với khu vực vùng ven còn nhiều hạn chế trong công tác thu gom chất thải rắn, người dân chưa có ý thức cao trong việc bảo vệ môi trường.
- Cả khu đô thị mới PMH và khu vực vùng ven đều chưa triển khai công tác phân loại rác tại nguồn.
Về vấn đề môi trường không khí:
- Ô nhiễm giao thông chủ yếu là bụi và tiếng ồn, do mật độ xe cộ lưu thông đông đúc.
- Tuy nhiên ở khu đô thị PMH thì ô nhiễm ít hơn do có trồng cây ở 2 bên đường, và diện tích dành cho giao thông lớn đảm bảo xe cộ lưu thông tốt.
- Các khu vực vùng ven, ngòai vấn đề ô nhiễm không khí do giao thông thì việc xây cất nhà cửa, các công trình làm phát sinh bụi và tiếng ồn cũng đáng kể.
Về mặt quản lý:
- Hiện nay Phòng TN&MT của Quận 7 vẫn chưa thể giám sát được điều kiện, chất lượng môi trường ở khu đô thị mới PMH. Theo nguồn thông tin từ Phòng
TN&MT thì khi khu đô thị mới PMH đã hòan tất được 75% các công trình theo qui hoạch tổng thể của khu đô thị, lúc đó Phòng TN&MT Quận 7 mới trực tiếp thanh tra, giám sát chất lượng môi trường ở đây.
- Đã có kế hoạch duy tu, nạo vét các kênh rạch chính ở Quận 7 nhưng phải chờ kinh phí của Thành phố.
- Thiếu nguồn nhân lực cũng như trình độ chuyên môn cho các cán bộ về quản lý môi trường.
2. Kiến nghị:
Do điều kiện làm luận văn có hạn về mặt thời gian lẫn kinh phí nên chúng tôi chưa thể nghiên cứu tiếp tục sâu hơn nữa. Tuy nhiên với tốc độ đô thị hóa như hiện nay thì hàng loạt các khu đô thị lớn đã và đang được hình thành trên khắp đất nước Việt Nam. Qua những kết quả đánh giá ở khu đô thị mới PMH và các khu vực lận cận khu đô thị mới, chúng tôi có một số kiến nghị trong quá trình xây dựng các khu đô thị mới cần có những lưu ý sau:
- Khi quy hoạch các khu dân cư, khu đô thị cần xét đến các thành phần chủ yếu của dự án:
Quy hoạch phát triển xã hội: đề ra các phương hướng và các chỉ tiêu phát triển về tổng dân số, tỷ lệ tăng dân số, phân bố dân cư, chỉ tiêu phát triển giáo dục,…
Quy họach sử dụng đất: cần phải phù hợp với đặc điểm tự nhiên và khả năng chịu tải của môi trường.
Phát triển và sử dụng năng lượng: nhiệt điện, thủy điện,…
Sử dụng tài nguyên nước: nguồn nước, chất lượng nước mặt, nước ngầm,…
Phát triển giao thông vận tải: quy hoạch mạng lưới, tổng diện tích đất sử dụng, tổng phương tiện giao thông, hàng hóa vận chuyển,…
Phát triển du lịch: dự báo lượng khách mỗi năm, phát triển các khu du lịch, vui chơi, giải trí.
Quy hoạch phát triển các loại hình thương mại và dịch vụ
- Cần có sự hỗ trợ của công cụ pháp luật cho cơ quan quản lý về TN&MT ở địa phương (như Phòng TN&MT của UBND Quận, huyện) để có thể tiến hành thanh tra, giám sát các vấn đề về môi trường của dự án từ khi dự án bắt đầu triển khai, sớm phát hiện và khắc phục kịp thời các sự cố môi trường.
- Để hạn chế vấn đề ngập úng ở các khu đô thị, khi quy hoạch thiết kế cần có sự tham vấn ý kiến của các chuyên gia của các ngành. Đồng thời tính đến sự sụt lún đất hàng năm để xây dựng mạng lưới thóat nước; bố trí mạng lưới thóat nước sao cho không nằm dưới các công trình xây dựng, đảm bảo sức chịu tải của đường ống.
- Mỗi hộ gia đình trong khu dân cư phải bắt buộc xây dựng bể tự hoại để xử lý nước thải vệ sinh trước khi thải vào hệ thống cống chung. Khi quy hoạch xây dựng khu dân cư, khu đô thị cần ưu tiên một phần diện tích đất để xây dựng hệ thống xử lý nước thải, và nên xem đó là điều kiện bắt buộc trong quy hoạch khu đô thị, khu dân sinh.
- Đối với các khu vực vùng ven các khu đô thị mới cần quan tâm hơn đến vấn đề tái định cư cho người dân, có kế hoạch quy hoạch rõ ràng, đồng bộ về cảnh quan môi trường, tăng cường giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho người dân ở khu vực này bằng các hoạt động xã hội thiết thực (Chủ nhật Xanh, Chiến dịch thu gom rác, trồng cây xanh trong khu phố,…).
- Thành phố cần đầu tư kinh phí và giám sát chặt chẽ công tác nạo vét các con sông rạch.
- Lập kế hoạch quan trắc thường xuyên môi trường chất lượng nước, không khí, chất thải rắn ở các khu đô thị, khu dân cư. Công tác quan trắc này nên giao lại cho đơn vị chủ quản của khu đô thị, khu dân cư; các cơ quan quản lý như Phòng TN&MT của quận, huyện, các Sở chỉ thực hiện hoạt động giám sát và tiếp nhận các báo cáo định kỳ của đơn vị chủ quản khu đô thị để từ đó có biện pháp xử lý cụ thể. Nếu tác nhân ô nhiễm nào đạt tiêu chuẩn cho phép, nồng độ ô nhiễm ở mức thấp thì có thể quan trắc với tần suất 1lần/năm; còn đối với tác nhân ô nhiễm nào vượt quá tiêu chuẩn thải thì quan trắc định kỳ 2lần/năm để có biện pháp xử lý kịp thời.
- Đưa chương trình phân loại rác tại nguồn vào áp dụng ở các khu đô thị mới, khu dân cư mới.
- Dải phân cách đường tại các trục đường chính nên thiết kế là dãi cây xanh để giảm bớt tiếng ồn và ô nhiễm không khí do giao thông gây ra như ở khu đô thị mới PMH.
Bảo vệ môi trường là trách nhiệm không của riêng ai, tuy nhiên để đưa TpHCM trở thành một khu đô thị hiện đại, văn minh bậc nhất như Singapore ngày nay, thì phải thay đổi những tư duy cũ trong nếp sống của người dân: không xả rác bừa bãi, tái sử dụng các vật liệu để tiết kiệm nhiên liệu và tiền bạc, mỗi người đều được giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống cho mình và cho mọi người.
MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC HIỆN LUẬN VĂN
Hình 1: Phú Mỹ Hưng nhìn từ vệ tinh Hình 2: Một góc ở Phố Hưng Vượng
Hình 3: Một góc Khu Hồ Bán Nguyệt Hình 4: Triều cường gây ngập tại đường số 16 khu A – Phú Mỹ Hưng –
phường Tân Phú
Hình 5: Trạm xử lý nước thải của Hình 6: Sơ đồ công nghệ trạm xử lý
bệnh viện Tâm Đức nước thải sinh hoạt khu dân cư Tân Qui ẹoõng
Hình 7: Giếng thu nước thải của trạm xử lý nước thải sinh hoạt khu dân cư Tân
Qui ẹoõng
Hình 8: Nước thải tại bể cân bằng
Hình 9: Khu nhà ổ chuột trên sông Cả Caám
gaàn caàu ẹa Khoa
Hình 10: Coáng bò laán chieám ngay treân đường
Nguyễn Thị Thập – phường Tân
Phong
Hình 11: Cống xả phía sau công viên Cảnh Đồi - PMH
Hình 12: Đội lấy mẫu nước
Hỡnh 13: Chuaồn bũ laỏy maóu
Hình 14: Đo pH của mẫu nước
Hình 15: Bô rác ở gần trường Lê Thánh Tôn
Hình 16: Bãi rác ngay bên cạnh khu phoá
Sky Garden
Hình 17: Xe ép rác của Công ty Phú Myừ Hửng
Hình 18: Rác thường được tập kết ở các bãi đất trống phía sau các khu
nhà