I.Mục tiêu bài học: Giúp Hs
- Biết cách trình bày một vấn đề trước tập thể lớp với nội dung kể lại một sự việc theo ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba. Trong khi kể có kết hợp với miêu tả nội tâm, nghị luận, có đối thoại và độc thoại.
- Rèn luyện kĩ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này trong khi đọc cũng như viết văn tự sự.
II. Chuẩn bị của thầy của trò:
- Thầy: Đọc SGV, SGK, soạn bài giảng.
- Trò: Đọc các tập trong sách giáo khoa , trả lời các câu hỏi . III.Các bước lên lớp:
1. Oồn ủũnh: 1’
2. Kieồm tra: 2’
-Thế nào là đối thoại; độc thoại và độc thoại nội tâm?
-Hãy nêu hình thức trình bày của đối thoại; độc thoại và độc thoại nội tâm.
-Nêu tác dụng của đối thoại; độc thoại và độc thoại nội tâm.
3. Bài mới: 2’
GV nêu ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng nói và nói trước tập thể .
Bài Tập 1 .
Tâm trạng của em sau khi để xảy ra một chuyện có lỗi đối với bạn . Bài Tập 2.
Kể lại buổi sinh hoạt lớp , ở đó em đã phát biểu để chứng minh Nam là một người bạn tốt.
Bài Tập 3.
Dựa vào nội dung phần đầu của tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” ( từ đầu đến “Bấy giờ chàng mới tỉnh ngộ, thấu nỗi oan của vợ, nhưng việc trót đã qua rồi!” )
Hãy đóng vai Trương Sinh để kể lại câu chuyện và bày tỏ niềm ân hận .
- Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm làm 1 bài tập .
- Yêu cầu các nhóm trao đổi , chuẩn bị đề cương cho nhóm mình.
- Yêu cầu khi nói : rõ ràng, mạch lạc, có giọng điệu, tư thế ngay ngắn, mắt hướng vào người nghe.
- Tổ chức cho HS nói trước lớp . - Mỗi nhóm cử đại diện lên trình bày bài nói của nhóm mình .
+ Nhóm 1 : BT1 + Nhóm 2 : BT2 + Nhóm 3,4 : BT3
* Lửu yự :
+ Sử dụng yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm, các hình thức đối thoại, độc thoại . + Nói theo dàn ý chứ không đọc bài văn viết saün .
+ Cần hình dung : mở đầu nói gì , tiếp theo lần lượt nói về các nội dung gì và kết thúc như thế nào .
- Cả lớp theo dõi và nhận xét . -Nhận xét, tổng kết .
- HS tự nhận xét về ưu, khuyết điểm của bạn .
- GV tổng kết và nhắc nhở các lỗi cần tránh khi nói trước tập thể .
- GV tuyeõn dửụng , cho ủieồm .
- Hs chia nhóm - Thảo luận.
- Trình bày.
-Nhận xét.
-Đại diện trình bày.
-Nhận xét.
-Nhận xét.
-Nghe.
4. CỦNG CỐ : GV nhận xét việc làm bài của HS 5. DẶN DÒ : Chuẩn bị “ Lặng lẽ Sa Pa”
- Tìm hiểu về tác giả Nguyễn Thành Long , hoàn cảnh sáng tác . - Chủ đề tác phẩm
- Nhân vật anh thanh niên và các nhân vật khác . - Những nét đặc sắc về nghệ thuật .
RUÙT KINH NGHIEÄM
...
...
...
Ngày soạn: 22/11/2008 Ngày dạy:
Tuaàn 14 - Bài 14 - Tieát 66,67
LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long I.Mục tiêu bài học: Giúp Hs
- Cảm nhận được vẻ đẹp của các nhân vật trong truyện, chủ yếu là nhân vật anh thanh niên trong công việc thầm lặng, trong cách sống và suy nghĩ, tình cảm, trong quan hệ với mọi người.
-Phát hiện đúng và hiểu được chủ đề của truyện, từ đó hiểu niềm hạnh phúc của con người trong lao động.
-Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố của tác phẩm truyện: miêu tả nhân vật, những bức tranh thiên nhiên.
II. Chuẩn bị của thầy của trò:
- Thầy: Đọc SGV, SGK, soạn bài giảng.
- Trò: Đọc các tập trong sách giáo khoa , trả lời các câu hỏi . III.Các bước lên lớp:
1. Oồn ủũnh: 1’
2. Kieồm tra: 5’
-Hãy cho biết diễn biến tâm trạng của ông Hai từ khi nghe tin làng mình theo Tây đến khi tin đó đưôc cãi chính.
-Diễn biến tâm trạng ấy cho ta thấy tình cảm gì của ông Hai? Em nhận xét gì về tình cảm ấy?
-Hãy nêu tóm tắt về tiểy sử của nhà văn Kim Lân 3. Bài mới: 2’
Tiết này các em sẻ tìm hiểu về chương trình địa phương .
TG ND HĐGV HĐHS
I-TÁC GIẢ – TÁC - GV gọi HS đọc phần chú - Hs đọc.
-Nguyễn Thành Long ( 1925 – 1991) quê
25’
12
PHAÅM 1. Tác giả
-Nguyễn Thành Long ( 1925 – 1991) queõ tổnh Quảng Nam, viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp. Ông là cây buùt chuyeân vieát veà truyện ngắn và kí.
-Tác phẩm chính:
Giữa trong xanh.
2. Tác phẩm: Lặng lẽ Sapa được viết 1970, in trong tập Giữa trong xanh 1972
II . Tìm hiểu văn bản . 1. Nhân vật anh thanh nieân .
- Được giới thiệu độc đáo, gây ấn tượng đặc bieọt .
-Hoàn cảnh sống và làm vieọc .
+ Sống một mình, gian khoồ .
+ Công việc đòi hỏi sự tự giác, tỉ mỉ, chính xác . - Phẩm chất đáng quí . + Yeâu ngheà, bieát khaéc phục khó khăn và cảm nhận niềm hạnh phúc khi được cống hiến sức mình cho đất nước . + Tâm hồn lạc quan, yêu mến cuộc đời . + Suy nghĩ đúng đắn, sâu sắc về công việc đối với cuộc sống co người + Khiêm tốn, chân thành , biết quí trọng tình cảm
thích tìm hiểu tiểu sử của tác giả và các từ khó
GV giới thiệu thêm
- Nguyễn Thành Long chuyên viết truyện ngắn và bút kí – Nhà văn Tô Hoài coi Nguyễn Thành Long là “Cây truyện ngaén”.
- Những truyện ngắn của Nguyễn Thành Long thường pha chất kí , mang vẻ đẹp thơ mộng , trong trẻo . -Tác phẩm : truyện ngắn “Lặng lẽ SaPa” là kết quả chuyến đi Lào Cai - lúc đó thanh niên miền Bắc đang có phong trào Ba sẵn sàng
- Truyện ngắn Lặng lẽ SaPa có những nhân vật nào ? - Qua theo dõi việc đọc em hãy xác nhận nhân vật chính – phuù cuỷa truyeọn ?
TIEÁT HAI
- Trước khi để hoạ sĩ và cô gái gặp mặt anh thanh nieõn treõn ủổnh Yeõn Sụn , anh được giới thiệu là người như thế nào ?Ý nghĩa nghệ thuật của việc
tỉnh Quảng Nam, viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp. Ông là cây bút chuyên viết về truyện ngắn và kí.
-Tác phẩm chính: Giữa trong xanh.
- Tác phẩm: Lặng lẽ Sapa được viết 1970, in trong tập Giữa trong xanh 1972
- Ba nhân vật : anh thanh niên , ông hoạ sĩ , coõ kú sử tre.
–Truyện Lặng lẽ SaPa đưa ra bốn nhân vật : cô kĩ sư mới ra trường , bác lái xe và anh thanh niên ở trạm khí tượng trên đỉnh Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét . Anh thanh niên là nhân vật chính của truyện ,nhân vật này không xuất hiện ngay từ đầu mà chỉ hiện ra trong cuộc gặp gỡ giữa các nhân vật kia với anh , khi xe của họ dừng lại nghỉ . Nhân vật chỉ hiện ra trong chốc lát , dủ để các nhân vật khác kịp ghi nhận một ấn tượng một “kí hoạ chân dung” về anh rồi dường như anh lại khuất lấp vào trong mây mù bạt ngàn và lăng lẽ muôn thuở của núi cao SaPa . Nhân vật anh thanh niên hiện ra để cho mọi người cảm nhận được rằng”Trong cái im lặng của SaPa [ …] SaPa mà chỉ nghe tên , người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi , có những con người làm việc và lo nghĩ cho đất nước”.
- -Anh thanh niên được giới thiệu là người cô độc nhất thế gian , tuổi 27 , làm nghề khí tượng kiêm vật lí địa cầu , từng soỏng boỏn naờm “Moõt mỡnh treõn ủổnh nuựi , bốn bề chỉ cỏ cây và mây mù lạnh lẽo” , từng hạ cây chắn ôtô vì “thèm người quá”- Giới thiệu như vậy làm cho hoạ sĩ, cô gái
20’
7’
của mọi người .
2. Các nhân vật khác . - Họa sĩ : từng trải, say mê sáng tạo nghệ thuật.
- Coõ kú sử treỷ : mụ mộng, đang khám phá vẻ đẹp cuộc sống . - Bác lái xe : vui tính, tinh đời , là cầu nối cho cuộc gặp gỡ thú vị .
3. Nghệ thuật . - Cốt truyện giản dị , miêu tả nhân vật đặc sắc .
- Lời văn trong sáng, giàu chất thơ.
giới thiệu đó ?
- Việc găp gỡ và trò chuyện với bác lái xe cho ta hiểu gì về tính cách anh thanh nieân?
- Ông hoạ sĩ hiểu sự luống cuống và “về trước một tí”
cuỷa anh thanh nieõn nhử theỏ nào ? Vì sao ông lại rất ngạc nhiên bước lên bậc thang băng đất ?
- Qua đối thoại và câu chuyện anh thanh niên tự kể , ta hiểu thêm đức tính gì ở anh .?
và cả bạn đọc dều có ấn tượng mạnh về nhân vật chính .Ông hoạ sĩ thì xúc động, còn cô gái víu chặt vào vai ông “ nửa vì tò mò , nửa vì để tự vệ chống lại một cái gì đó” ,“cái gì đó” không được gọi thành tên nhưng được hiểu như là sự lôi cuốn , hấp dẫn của chàng trai có “nét mặt rang rỡ”
-- Chỉ với 2 chi tiết nhỏ :anh trao củ tam thất và nhận gói sách bác lái xe mua hộ với thái độ “mừng quýnh”→ rất chu đáo quan tâm đến người khác , rất yêu mến sách.
- Hoạ sĩ nghĩ anh ta bị bất ngờ có khách tới thăm “ chưa kịp quét tước dọn dẹp , chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” → Ông ngạc nhiên vì mọi phỏng đoán không
đúng,chàng trai đang hái hoa để tặng cô kĩ sư . Sự xúc động luống cuống chỉ là sự thể hiện niềm xúc động chân thành của con người “thèm người” nay lại được khách đặc biệt đến thăm .
- -Anh quí từng giây phút gặp gỡ trò chuyện với người khác , dù là khách chưa quen- Chính anh chọn cảnh sống và làm việc : Một mình trên đỉnh núi cao , quanh năm suốt tháng giữa cỏ cây và mây núi SaPa . Công việc của anh là “đo gió , đo mưa , đo nắng , tính mây , đo chấn động mặt đất , dự vào việc báo thời tiết hằng ngày , phục vụ sản xuất , phục vụ chiến đấu” .Công việc đòi hỏi phải tỉ mỉ , chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao ( nửa đêm đúng giờ “ốp” thì dù mưa tuyết , giá lạnh thế nào cũng phải trở dậy ra ngoài trời làm công việc đã qui định).Nhưng cái gian khổ nhất là phải vượt qua sự cô đơn , vắng vẻ quanh năm suốt tháng , một mình trên dỉnh núi cao không một bóng người – một hoàn cảnh thật đặc biệt .- Công việc của anh không cô đơn , buồn tẻ còn vì anh có một nguồn vui khác nữa ngoài công việc – đó là niềm vui đọc sách mà anh thấy như lúc nào cũ có người bạn để trò chuyện . - Cuộc đời riêng của anh thật giản dị : anh tổ chức , sắp xếp cuộc sống của mình ở
- Cuộc đời riêng của anh như thế nào?
- Thảo luận : Cái gì đã giúp anh vượt qua hoàn cảnh ấy ?
- Ở người thanh niên ấy còn có những nét tính cách và phẩm chất đáng mến nữa : sự cởi , chân thành , rất quí trọng tình cảm của mọi người , khao khát được gặp gỡ , trò chuyện với mọi người (tình thân của anh với bác lái xe , thái độ ân cần , sự chu đáo , sự cảm động , vui mừng của anh khi có khách xa đến thăm bất ngờ … ) Anh còn là con người khiêm tốn , thành thực cảm thấy công việc và những đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé . Khi ông hoạ sĩ muốn vẽ chân dung anh , anh nhiệt thành giới thiệu với ông những người khác đáng cảm phục hơn nhiều ( ông kĩ sư ở vườn rau SaPa , anh cán bộ nghiên cứu lập bản đồ sét).
g.Em hãy chỉ ra những phẩm chất cơ bản nhất của anh thanh niên . Các phẩm chất đó tác động như thế nào với các nhân vật khác ?
- Hai người khách của SaPa là ông hoạ sĩ và cô kĩ sư .Có thể nói gì về mỗi người ?
trạm khí tượng thật ngăn nắp , chủ động : nào trồng hoa , nào nuôi gà , tự học và đọc sách ngoài giờ làm việc
- Trước hết đó là ý thức công việc của mình và lòng yêu nghề , thấy được công việc thầm lặng ấy là có ích cho cuộc sông cho mọi người . Khi được biết là một lần do phát hiện kịp thời một đám mây khô mà anh đã góp phần vào chiến thắng của không quân ta bắn rơi nhiều máy bay Mĩ trên bầu trời Hàm Rồng , anh thấy mình
“thật hạnh phúc” - Anh có những suy nghĩ thật đúng đắn và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống con người : “… khi ta làm việc , ta với công việc là đôi , sao gọi là một mình được ? Huốâng chi việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em , đồng chí dưới kia . Công việc của cháu gian khổ thế đấy , chứ cất nó đi,cháu buồn đến chết mất”
- - Bác lái xe yêu thích gắn bó hơn với nghề . - Ông hoạ sĩ rung động và có cảm giác sáng tạo mãnh liệt. - Cô kĩ sư trẻ từ thích thú đến bàng hoàng , đánh giá đúng đắn hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã bỏ và yên tâm hơn về quyết định công tác của mình .→ Hình ảnh anh thanh niên xuất hiện không đơn độc lẻ loi như giới thiệu mà trong mối quan hệ tình cảm thân thiết với mọi người , chính tính tình và những phẩm chất của anh đã khiến cho mọi người cảm phuùc , gaàn guừi
- Nhân vật ông hoạ sĩ :
+ Tuy không dùng cách kể từ ngôi thứ nhất , nhưng hầu như người kể chuyện đã nhập vào cái nhìn và suy nghĩ của nhân vật ông hoạ sĩ để quan sát và miêu tả từ cảnh thiên nhiên đến nhân vật chính của truyện – người thanh niên .
+Ngay từ những phút găp anh thanh niên ,
+ Ơâng hoạ sĩ cĩ cảm xúc như thế nào khi gặp anh thanh niên ?
+ Nhân vật cô kĩ sư cĩ những gì bất ngờ?
bằng sự từng trải nghề nghiệp và niềm khao khát của người nghệ sĩ đi tìm đối tượng của nghệ thuật , ông đã xúc động và bối rối :“ Vì hoạ sĩ đã bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết , ôi , một nét thôi cũng đủ khẳng định một tâm hồn , khơi gợi một ý sáng tác…”
+Ông hoạ sĩ muốn ghi lại hình ảnh anh thanh niên bằng nét bút kí hoạ , và” người con trai ấy đáng yêu thật , nhưng làm cho ông nhọc quá . Với những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh . Và những điều anh suy nghó
+Những cảm xúc và suy tư của nhân vật hoạ sĩ về người thanh niên và những điều khác nữa (Ví dụ về nghệ thuật với cả sức mạnh và sự bất lực của nó , về mảnh đất SaPa …) được gợi lên từ câu chuyện của anh thanh niên đã làm cho chân dung nhân vật chính thêm sáng đẹp và chứa đựng những chiều sâu tư tưởng .
- Nhân vật cô kĩ sư :
+ Cuộc gặp gỡ bất ngờ với anh thanh niên , những điều anh nói , cả chuyện anh kể về những người khác đã khiến cô “bàng hoàng”, “cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của người thanh niên , về cái thế giới những con người như anh”
và quan trọng hơn nữa là về con đường mà cô đã lựa chọn , cô đang đi tới (việc lên công tác ở miền núi) . Đây là cái “bàng hoàng” đáng lẽ cô phải biết khi yêu , nhưng bây giờ cô mới biết , nó còn giúp cô đánh giá đúng hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã từ bỏ và yên tâm hơn về quyết định đó của mình . Đó là sự bùng dậy của những tình cảm lớn lao , cao đẹp khi người ta bắt gặp được những ánh sáng đẹp đẽ toả ra từ cuộc sống , từ tâm hồn người khác .
+ Cùng với sự “bàng hoàng” ấy là một tình cảm hàm ơn với người thanh niên , không phải chỉ vì bó hoa to mà ban tặng anh một cách vô tư mà còn vì “một bó hoa nào khác nữa,bó hoa của những háo hức và
10’ III. Toồng keỏt 1. N ội dung:
- Truyeọn “LLSP ” ca ngợi những con người lao động như anh thanh niên và những con người như anh .Tác giả muốn nói với người đọc:”
Trong cái im lặng của Sa Pa … Sa Pa mà chỉ nghe tên,người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi , có những con người làm việc và lo nghĩ cho đất nước”- Đồng thời qua caõu chuyeọn veà anh thanh niên , tác phẩm cũng gợi ra những vấn đề về ý nghĩa và niềm vui mà lao động tự giác , chân chính đem đến cho con người
2.Ngh ệ thuật:
- Truyện không có cốt truyện , không có tình tiết li kì . - Các nhân vật đều là người vô danh .Nhân vật chính được giới thiệu sau , qua lời kể của nhân vật phụ
+ Nhân vật bác lái xe cĩ những gì bất ngờ?
- Trong tác phẩm, có những nhân vật không xuất hiện trực tiếp mà chỉ được giới thiệu gián tiếp,nhưng cũng góp phần thể hiện chủ đề tác phẩm .Đó là nhân vật nào.
- Em có nhận xét gì ve àtên các nhân vật trong truyện , vì sao tác giả gọi như vậy ?
- Hãy nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp bức tranh thiên nhieân ?
- Thảo luận :Có ý kiến cho rằng truyện ngắn Lặng lẽ SaPa có sự kết hợp các yếu tố trữ tình , bình luận với tự sự . Ý kiến em như thế nào về chất trữ tình trong tác phẩm?
mơ mộng ngẩu nhiên anh cho thêm cô”
- Nhân vật bác lái xe :
+ Qua lời kể của nhân vật này , ông hoạ sĩ và cô gái trong truyện cũng như người đọc được kích thích sự chú ý đón chờ sự xuất hiện của anh thanh niên – nhân vật chính của truyện mà theo lời của bác lái xe là
“một người cô độc nhất thế gian” . + Cũng qua lời kể của bác mà ta biết được những nét sơ lược về nhân vật chính và nỗi
“thèm” được gặp người của anh khi mới lên sống một mình trên đỉnh núi cao quanh năm lạnh lẽo , chỉ có cỏ cây và mây mù .
- Ôâng kĩ sư vườn rau SaPa hằng ngày ngồi trong vườn chăm chú quan sát cách lấy mật ong, tự tay thụ phấn cho hàng vạn cây su hào để hạt giống làm ra tốt hơn . - Anh cán bộ nghiên cứu sét : đã mười một năm ròng túc trực chờ sét để lập bản đồ sét tìm tài nguyên cho đất nước . - Các nhân vật đều không có tên , kể cả nhân vật chính . Họ là lái xe , bộ đội kĩ sư , hoạ sĩ , thanh niên . Họ gồm đủ mọi lứa tuổi , nhiều ngành nghề ở SaPa , khách ở SaPa và nhiều nơi .
- Đây là dụng ý nghệ thuật của tác giả- tác giả muốn nói về những con người miệt mài lao động lặng lẽ mà khẩn trương vì lợi ích của đất nước , vì cuộc sống của mọi người mà hi sinh quyền lợi riêng , quên mình vì coõng vieọc chung .
- Đoạn tả cảnh thiên nhiên giàu chất thơ , giàu tính hình tượng , là bức tranh chấm phá cảnh núi rừng được tái hiện bằng ngôn ngữ nghệ thuật sống động .
- Chất trữ tình toát lên từ cảnh thiên nhiên thơ mộng , hoà quyện với cảm nghĩ của người hoạ sĩ , bác lái xe trước nét đẹp giản dị của người thanh niên , từ nhũng câu chuyeọn cuỷa anh thanh nieõn veà coõng vieọc cuộc gặp gỡ của anh với ông hoạ sĩ , bác lái xe , cô kĩ sư …
- Truyện “LLSP ” ca ngợi những con người lao động như anh thanh niên và những con