SỰ QUẢN LÝ HỆ SINH THÁI VÀ NHỮNG VÙNG ĐƯỢC BẢO VỆ
CHƯƠNG 4- NHỮNG ẢNH HƯỞNG MANG TÍNH XÃ HỘI VÀ SINH THÁI CỦA DU LỊCHSINH THÁI CỦA DU LỊCH
10. Thực hiện kế hoạch
vì du khách được phát hiện là những khách hàng lớn hơn những người dân địa phương của những tài nguyên tại các điểm đến du lịch, sự đánh giá về môi trường cẩn thận của tất cả những phát triển du lịch mới là quan trọng trong việc dẫn chứng sự lạm dụng. Tuy nhiên, thú vị là trong một nghiên cứu không liên quan về những nhận thức của du khách, của các doanh nhân, và của các địa phương trong mối liên hệ với những người có trách nhiệm với những tác động môi trường của du lịch ở Mykonos, Hy Lạp, Kavallinis và Pizam (1994) phát hiện ra rằng du khách cảm nhận rằng những doanh nghiêp và địa phương có trách nhiệm hơn với những ảnh hưởng này hơn bản thân khách du lịch, và rằng người dân địa phương xét thấy bản thân họ có trách nhiệm với những tác động sinh thái, liên quan đến hai nhóm khác.
Với nỗ lực để thấu hiểu hơn và kiểm soát được những ảnh hưởng của phát triển du lịch, những đánh giá về ảnh hưởng của môi trường (EIAs) đã được dùng để giúp thống kê số lượng và kiểm định chất lượng những tác động du lịch (Green and Hunter 1992). Dù EIAs đã là một chủ đề để thảo luận trong hai mươi năm trong việc sử dụng đất và lập kế hoạch, chỉ mới gần đây chúng mới được kết hợp chặt chẽ vào trong quá trình phát triển du lịch.
Nói chung, chức năng của EIA là để nhận định những ảnh hưởng mà không thuộc dạng tài chính, do vậy cho phép những nhà phát triển sử dụng tài nguyên một cách có hiệu quả trong việc giành được một sản phẩm bền vững hợp lý qua một giai đoạn dài. Thêm vào đó, tầm quan trọng của sự thịnh vượng của cộng đồng là một sự suy xét quan trọng trong quá trình thực hiện EIA trong đó có một sự chuyển giao để tái xét chúng không phải là một chức năng của những môi trường được xây dựng và những môi trường tự nhiên nhưng hơn thế như là một quá trình bao gồm cả những nhu cầu của con người trong những môi trường này.
Michell (1989) thừa nhận rằng những đánh giá về tác động môi trường một cách sẵn sáng đều thất bại, do sự hạn chế trong kiến thức nghiên cứu cơ bản (đó là mối quan hệ nguyên nhân và ảnh hưởng) của hệ thống dưới nghiên cứu – những điều kiện xã hội và sinh thái địa điểm. Ông nhấn mạnh giá trị của nghiên cứu thuần túy trong việc chỉ ra sự thiếu hụt thông tin này. Tuy nhiên, trước khi những số liệu cứng đó được thu thập, một lượng đáng kể dữ liệu mềm hay định tính phải được cóp nhặt để định hướng những mặt định lượng
khác của EIAs (Green và Hunter 1992). Những nhà nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của các cách tiếp cận phương pháp luận ví như kĩ xảo của Delphi trong việc cho phép những đánh giá khách quan về những phát triển du lịch bởi một loạt những bên liên quan có thể bị ảnh hưởng bởi sự phát triển. (Kĩ xảo của Delphi kết hợp với việc sử dụng những vòng liên tục của một bản thăm dò trong việc đạt được sự nhất trí với một vấn đề cụ thể.
Những cuộc điều tra được gửi lặp đi lặp lại nhiều lần đến các chuyên gia trong quá trình đạt tới sự nhất trí này.) Điển hình, người tham gia vào Delphi bao gồm những chuyên gia trong nhiều lĩnh vực, ví dụ người lập kế hoạch, nhân viên du lịch, các viện sĩ, kỹ sư, cán bộ sức khỏe môi trường, và những người khác nhưng cũng có cả những người dân địa phương và những bên liên quan khác. Theo Green và Hunter thì chỉ sau khi những thông tin như thế được thu thập, những khía cạnh hình thức hơn của EIA mới xuất hiện. Do đó nó mang lại cơ hội cho nhiều người để giúp đỡ vào quá trình nhận dịnh những tác động tiềm tàang mà có thể không nhận ra được đối với một đội lập kế hoạch.
Nghiên cứu thực tiễn 4.2
Định mệnh của vùng trung tâm của người Maya ở Mexico
Ceballos-Lascuráin (1996b) đối chiếu sự phát triển của du lịch ở miền Bbắc và miền Nnam của Quintana Roo, một bang của vùng Yucatán ở phía Đđông Nnam Mexico. Ở phía bắc, Cancún thống trị như một dự án to lớn của thập kỷ 70 của thế kỷ 20, thu hút hơn hai triệu du khách mỗi năm. Những tác động xã hội và sinh thái của sự phát triển này đã được viện dẫn, với những bãi biển và phá bị ô nhiễm nặng nề do sự thiếu hụt về quản lý chất thải hợp lý và sự sáng tạo của một nền kinh tế bị cách ly với xã hội giữa số ít những người có khả năng nắm bắt những phần thưởnglợi ích kinh tế cho du lịch và đa số những người thật sự đã bị sa thải khỏi những ngành nghề truyền thống. Ceballos- Lascuráin viết rằng một cách mâu thuẫn, những vùng ít bị ô nhiễm của miền nam Quintana Roo, không có bãi biển cho du lịch mặt trời, biển và cát (sun, sea, sand), gần đây gắn với một kế hoạch để phát triển một ngành du lịch sinh thái bền vững (bao gồm du lịch thuộc về khảo cổ học). Daltabuilt và Pi-Sunyer (1990) bảo cáo về tình trạng của phát triển du lịch ở khu vục xung quanh Chiapas (cũng là một phần của trung tâm cổ của người Maya), và vẽ nên một bức tranh khác về thể chủ động của du lịch địa phương. Sử dụng những ví dụ về trung tâm khảo cổ học của Cobá, những tác giả này cho thấy rằng
dân địa phương làm cho đất đai của họ phù hợp với sự phát triển du lịch mà không có sự ủng hộ của những tác giả này, và được nói rằng những lựa chọn của họ là vô nghĩa trong quá trình phát triển du lịch. Những tác giả này cũng cảnh báo rằng cộng đồng thế giới sẽ nhận ra du lịch (trong mối liên quan đến những đề xuất phát triển hơn vùng Mundo của người Maya vì những mục đích du lịch) không phải là một tác động tốt và tích cực cho việc bảo tồn và di sản văn hóa. Đúng hơn là nó xuất hiện như một chức năng của các nhân tố chính trị và kinh tế, trong một kiểu dáng từ trên xuống cái mà thường trái ngược với những nhu cầu của người dân địa phương.
Có một câu hỏi băn khoăn rằng những lợi ích quan trọng có thể tạo ra bởi việc kết hợp chặt chẽ với những người dân bản địa vào việc lên kế hoạch và phát triển của một dự án du lịch sinh thái. Khi phân phối những sản phẩm giải trí khác, thuật ngữ “ảnh hưởng tích cực” nói đến nhu cầu mà người dân phải áp dụng một sự ảnh hưởng hay kiểm soát nhất định nào đó, tuy nhiên là thứ yếu, trong sự hình thành những kinh nghiệm giải trí (ví dụ như thông qua những gợi ý, những bình luận, và vân vân). Những nhà tổ chức các chương trình giải trí giỏi do đó biết rằng những kinh nghiệm giải trí tích cực trong nhiều trường hợp khá là bất ngờ đối với sự thỏa mãn mà người ta thu về được khi được yêu cầu nhận xét về những cách thức của việc đưa ra một chương trình trong đó họ đã đang hoặc sẽ tham gia (xem chương 7). Trong phát triển du lịch, những ảnh hưởng tích cực cung cấp những cơ bản lý thuyết cho phép người dân địa phương kiểm soát, ít nhất thì trong chừng mực nào đó, các sự kiện công khai nội trong cộng đồng của họ. Như chúng ta biết, nhiều phát triển du lịch trước đây đã xuất hiện mà không có sự đồng thuận của đa số các thành viên trong cộng đồng (xem chương 8 để biết thêm về những cuộc thảo luận về sự phát triển cộng đồng trong du lịch).
KẾT LUẬN
Nghiên cứu du lịch đã thành công trong việc nhận định một chuỗi những vấn đề xã hội và sinh thái do ngành du lịch mang lại. Nghiên cứu trong tương lai cần phải gắng sức để khám phá những con đường mới và những cách tiếp cận mới để kiểm soát những tác động của du lịch.Ví dụ những nghiên cứu về tác động trong quá khứ thường chỉ tập trung vào những
ảnh hưởng mà du lịch có trong phạm vi của điểm đến. Những nghiên cứu tương lai có tầm vĩ mô có thể nỗ lực để có tương quan với những ảnh hưởng của một cá nhân trong vùng du lịch nhưng cũng vì những ảnh hưởng mà người đó có thể cũng có trong môi trường sống của bản thân. Trong cái ý thức toàn cầu hơn, ảnh hưởng mà một du khách mang lại ở một điểm đến (một dấu chân sinh thái) có thể thật sự làmém nguy hại hơn ảnh hưởng của người đó ở gia đình. Thêm nữa, những nhà nghiên cứu có thể mong muốn phát triển những ngân quỹ (một lợi tức phụ từ phương pháp ngân quỹ thời gian) cái mà có thể được thiết kế để dẫn chứng bằng tư liệu những tác động thật sự và được thấy rõ mà bản thân những du khách có trên nền tài nguyên. Những kết quả của một thiết bị như thế có thể được sử dụng như một phương pháp giáo dục cho du khách, những người làm việc trong khách sạn, và
….vân vân, trong việc thể hiện những ảnh hưởng của du lịch.
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Thảo luận về những cách mà ngành du lịch có thể có những ảnh hưởng làm biến đổi và dịch chuyển kết cấu của cộng đồng địa phương?
2. Sức chứa là gì, và sức chưa sinh thái và sức chứa xã hội có mối liên hệ và riêng biệt như thế nào?
3. Đưa ra một số ví dụ của điểm khác nhau, có tính giáo dục và cách quản lý giáo dục 4. Ngụ ý của vòng đời điểm đến du lịch trong phát triển du lịch của Butler là gì? Tại
sao sức chứa lại là khía cạnh quan trọng trong mô hình này?
5. Mô hình quản lý và lập kế hoạch trước là gì, và tại sao nó được coi là tốt hơn cho việc quản lý cách tác động của con người ở các khu vực tự nhiên hơn là các kỹ thuật về sức chứa truyền thống?