I. GIỚI THIỆU MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Vì vậy, nhiệm vụ đầu tiên, tất yếu của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông là tái tạo lịch sử, tức là cho học sinh tiếp xúc với những chứng cứ vật chất, những dấu vết của quá khứ, tạo ra ở họ những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các sự
kiện, hiện tượng lịch sử, tạo ra ở học sinh những biểu tượng về con người và hoạt động của họ trong bối cảnh thời gian, không gian xác định, trong những điều kiện lịch sử cụ thể.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Vậy tái tạo lịch sử bằng những phương thức nào? Trước hết, phải kể đến lời nói sinh động, giàu hình ảnh của giáo
viên, tức là giáo viên dùng phương pháp tường thuật, miêu tả, kể chuyện, nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử. Có thể nói, chỉ có miêu tả, tường thuật, kể chuyện mới có thể tái hiện được những biến cố lịch sử quan trọng, đem đến cho học sinh
những hứng thú mạnh mẽ.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Do SGK viết rất cô đọng, trừu tượng... nên giáo viên phải sử dụng tư liệu, kết hợp với đồ dùng trực quan( tranh ảnh, bản đồ...) để miêu tả, tường thuật. Các phương tiện trực quan sẽ tạo ra hình ảnh lịch sử cụ thể, sinh động, chính xác hơn, giúp học sinh thuận lợi hơn trong việc tạo biểu tượng lịch sử. Vì vậy cần quan tâm sử dụng các phương tiện trực quan kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
3.2/ Học tập lịch sử để hình dung rõ ràng, giải thích đúng, có cơ sở khoa học về tiến trình lịch sử. Các sự kiện, hiện tượng, biến cố lịch sử...không phải xuất hiện một cách tuỳ ý, hoàn toàn ngẫu nhiên mà chính là sản phẩm của những điều kiện lịch sử nhất định, có những mối quan hệ nhân quả nhất định, tuân theo những quy luật nhất định.
Học tập lịch sử không chỉ để hình dung được hình ảnh của quá khứ mà điều cốt yếu là phải hiểu lịch sử, tức là nắm được bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử...
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Bởi vậy, giáo viên cần tổ chức các hoạt động học tập nhằm tạo điều kiện cho học sinh độc lập suy nghĩ, tự tìm tòi, phát hiện kiến thức chứ không nên áp đặt những kết luận có sẵn. Để thực hiện nhiệm vụ này, giáo viên không nên chỉ sử dụng các phương pháp diễn giải mà tổ chức bài học thành những vấn đề rồi dùng hệ thống câu hỏi, kích thích học sinh tích cực tìm tòi, tự phát hiện một cách độc đáo, sáng tạo:
Người ta thường gọi đây là phương pháp vấn đáp – tìm tòi.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Phương pháp này có hiệu quả, giáo viên cần đầu tư vào việc xây dựng các câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu, tường minh, tránh những câu hỏi rườm rà, không có tác dụng phát triển tư duy.
Trong một bài hoặc một phần không nên đặt ra quá nhiều câu hỏi.
Ngoài ra có thể sử dụng phương pháp thảo luận nhóm.
Giáo viên đưa ra các ý kiến khác nhau để học sinh trao đổi, thảo luận, lựa chọn, nêu ý kiến riêng của mình. Tuy nhiên, không phải bất cứ bài học nào, phần kiến thức nào trong bài học cũng đem ra thảo luận nhóm.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Tuỳ từng dạng bài, tuỳ từng phần kiến thức mà giáo viên cho học sinh thảo luận. Thông thường chỉ những phần kiến thức phức tạp, có nhiều cách hiểu khác nhau hay những câu hỏi, những bài tập khó cần có sự hợp tác giữa các cá nhân thì nên tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm. Khi thảo luận nhóm giáo viên cần chú ý đến thời gian tiết học, không gian lớp học và số lượng học sinh...
để tổ chức thảo luận nhóm một cách hợp lý. Không nên lợi dụng phương pháp này trong suốt tiết học cũng như phải hết sức tránh tính hình thức trong thảo luận nhóm.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
3.3/ Lịch sử đã đi qua nhưng không hoàn toàn biến mất mà còn để lại “ Dấu vết” của nó qua ký ức của nhân loại( Văn học dân gian, phong tục tập quán, lễ hội....) qua những thành tựu văn hoá vật chất( thành quách, nhà cửa, lâu đài, đình, chùa...); qua các hiện tượng lịch sử, qua ghi chép của người xưa; qua tên đất, tên làng, tên đường phố; qua tranh ảnh, báo chí đương thời; qua thái độ của người đương thời với các sự kiện lịch sử( những ngày kỷ niệm, những ngày lễ lớn...)
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Chỉ có trên cơ sở những chứng cứ vật chất nói trên mới có sự nhận thức và trình bày về lịch sử. Ngày nay,
ngoài những hình thức dạy học truyền thống, người ta hết sức quan tâm đến các hình thức tổ chức dạy học tại thực địa, bảo tàng, khu di tích,... Tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc với các nguồn sử liệu nói trên.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Tóm lại, trong dạy học lích sử, học sinh chỉ học tập có kết quả cao khi chính các em trực tiếp tiếp cận với các nguồn sử liệu, tự các em lập ra giả thuyết, suy nghĩ, hình thành những nhận thức về lịch sử và xã hội loài người trên cơ sở các nguồn sử liệu. Điều cốt lõi của phương pháp dạy học lịch sử là cần tổ chức để học
sinh làm việc với các nguồn sử liệu( dưới nhiều phương thức và mức độ khác nhau) một cách hứng thú, tích cực, tự lập càng cao càng tốt. Giáo viên dạy lịch sử không chỉ là người tổ chức mà còn hướng dẫn, giúp đỡ học sinh tiếp cận và xử lý các thông tin đó.
Phần Lịch sử:
3. Đặc trưng bộ môn Lịch sử và gợi ý phương pháp dạy học cơ bản:
PHẦN B: NỘI DUNG
IV. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
Trong chương trình dạy học Lịch sử ở trường phổ thông nói chung, phân môn lịch sử ở lớp 4 nói riêng, chúng ta thường gặp một số dạng bài cơ bản sau:
- Dạng bài về cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, tình hình kinh tế - văn hoá – xã hội. Ví dụ bài: Nước Văn Lang( bài 1), Nước Âu Lạc ( bài 2), Nhà hậu Lê và việc tổ chức, quản lý đất nước( bài 17), Nhà Nguyễn thành lập( bài 27).
Phần Lịch sử: