Chương II: QUY TRÌNH SẢN XUẤT VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
I. Lập vườn gieo ươm cây rừng
1. Điều kiện lập vườn gieo ửụm :
- Đất cát pha hay đất thịt nhẹ, không có ổ sâu beọnh.
- Độ pH từ 6 – 7
- Mặt đất bằng hoặc hơi doác.
- Gần nguồn nước và nơi
chất lượng tốt thì khi lập vườn gieo ươm phải thoả mãn một số điều kiện. Hỏi :
-Khi lập vườn ươm cần thoả mãn những điều kiện nào?
Gv phân tích bổ sung và kèm theo một số câu hỏi:
-Nếu là đất cát hoặc đất thịt nặng thì phải làm sao để đạt yêu cầu trên?
+ Đất cát: bón nhiều phân hữu cơ → kết dính
+ Đất thịt : bón tro trấu và phân hữu cơ -Nếu đất có độ chua nhiều ta phải làm sao?
-Tại sao phải chọn nơi có mặt đất bằng phẳng hoặc hơi dốc?
Gv: vườn ươm rất cần nước để hạt nảy mầm và cây con phát triển nhưng chỉ cần đủ ẩm; nước nhiều, ứ đọng → cây cheát
-Tại sao phải chọn vườn ươm gần nguồn nước và nơi trồng rừng?
Gv: gần nguồn nước → đủ nước tưới quanh năm, gần nơi vận chuyển → ít tốn công vận chuyển, chi phí ít, hiệu quả kinh teá cao
Gv yêu cầu hs nhắc lại 4 điều kiện cần có khi lập vườn gieo ươm.
Hs lần lượt nêu từng ủieàu kieọn
- Bón phân hữu cơ và tro trấu
- Bón vôi
- Baèng phaúng → nước không ứ đọng, hơi dốc → thoát nước tốt
- Cung cấp đủ nước
- Hs nhắc lại 4 điều kiện thành lập vườn ửụm
trồng rừng.
2. Phân chia đất trong vườn gieo ươm:
- Khu gieo hạt - Khu caáy caây - Khu đất dự trữ - Khu kho
Hoạt động 2: Tìm hiểu việc phân chia các khu vực trong vườn gieo ươm (5’)
Gv treo tranh phóng to sơ đồ 5, hướng dẫn hs xem kí hiệu. Yêu cầu hs quan sát và thảo luận các câu hỏi sau:
-Trong vườn gieo ươm nên ohân chia thành mấy khu vực? Kể tên
-Vì sao cần phải phân chia như vậy?
Gv phân tích sơ lược ý nghĩa từng khu vực. Lưu ý ở khu đất dự trữ :trồng cây họ đậu , rau → tăng độ phì cho đất, tránh đất bị xấu sau nhiều lần gieo ươm
- Theo em xung quanh vườn ươm cần phải làm gì để trâu, bò không phá hoại?
Hs quan sát sơ đồ, thảo luận và trình bày
- 3 khu vực…..
-Dễ chăm sóc
- Làm hàng rào
II. Làm đất gieo ươm cây rừng:
1.Dọn cây hoang dại và làm đất tơi xốp:
Quy trình làm đất hoang thành đất tơi xốp:
- Dọn cây hoang dại - Cày sâu , bừa kĩ; khử chua, dieọt oồ saõu beọnh - Đập và san phẳng đất.
Hoạt động 3: Tìm hiểu quy trình làm đất gieo ươm cây rừng (15’)
Gv: trồng rừng nơi đã có rừng tiến hành làm đất bình thường như gieo trồng cây nông nghiệp. Còn trồng rừng nơi đất trống đồi trọc thì phải qua khâu dọn đất hoang → đất tơi xốp → tạo nền đất gieo ươm.Hỏi:
-Làm đất gieo ươm cây rừng tiến hành theo mấy bước ? Kể ra.
Gv: đất hoang → nhiều cây hoang dại, nhieàu oồ saõu beọnh → caàn tieõu dieọt.
-Nêu quy trình làm đất hoang để trồng rừng
Gv phân tích kĩ ở khâu cày sâu, bừa kĩ:
tiến hành trong 2 năm, cày nhiều lần , lần sau cày sâu hơn lần trước, phơi ải→
dieọt oồ saõu beọnh.
-Làm thế nào để diệt ổ sâu bệnh hại và khử chua cho đất hoang?
Yêu cầu hs nhắc lại quy trình làm đất hoang thành đất tơi xốp
Cho hs so sánh điểm khác nhau giữa quy trình làm đất hoang trồng cây lâm nghiệp và quy trình làm đất trồng cây nông nghiệp. Từ đó hs có thể áp dụng vào thực tế và khắc sâu kiến thức
Gv thông báo: có 2 cách tạo nền đất để gieo ươm, đó là lên luống hay đóng baàu
Treo tranh phóng to hình 36 trong SGK. Yêu cầu hs quan sát và kết hợp thông tin để tìm hiểu về :
-Kích thước mỗi luống, khoảng cách giữa hai luống
-Hướng luống -Cách bón phân lót Gv nhấn mạnh :
Không làm luống lớn, có khoảng cách 2 luống → tiện chăm sóc
Rất cần bón lót → cung cấp dinh dưỡng cho cây ngay khi mới bén rễ
Làm đúng hướng → cây con nhận đủ ánh sáng
* Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về:
- Hai bước : dọn đất hoang thành đất tơi xốp, tạo nền đất gieo ửụm
- Hs neâu quy trình dọn đất hoang
-Cày phơi ải, dùng thuốc hoá học ; bón voâi
Hs nêu lên sự khác nhau
Hs quan sát tranh, thảo luận và trình bày
Hs mô tả hình dạng, kích thước, chất liệu của vỏ bầu:
- Vỏ bầu làm bằng nilon sẫm màu, có hình ống, hở 2 đầu - Dễ thoát nước, cắt các lỗ nhỏ
- Lá chuối , lá dừa
2.Tạo nền đất gieo ươm cây rừng :
a.Leân luoáng : + Kích thước luống:
- Cao : 0,15 – 0,2m - Rộng :0,8 – 1m - Dài : 10 – 15m
- Khoảng cách hai luống : 0,5m
+ Hướng luống : Bắc- Nam
+ Bón lót :
- Phân chuồng hoai từ 4 – 5kg
- Supe laân :40-100g cho 1m vuoâng
b.Bầu đất :
+ Vỏ bầu : có hình ống , bằng nilon hoặc lá
+ Ruột bầu :gồm hỗn hợp đất và phân
Đất : 80 - 89%
Phân hữu cơ: 10%
Supe laân: 1 – 2%
Vỏ bầu : chất liệu, hình dạng, kích thước
Ruột bầu : hỗn hợp đất trộn trong ruột baàu
Gv cho hs xem túi bầu bằng nilon và yêu cầu hs quan sát hình 36 và vật thật để mô tả về: chất liệu, hình dạng, kích thước của vỏ bầu.
-Tại sao túi bầu phải hở hai đầu? Nếu không hở hai đầu người ta còn làm cách nào?
-Ngoài nilon vỏ bầu còn làm bằng chất lieọu gỡ?
-Hỗn hợp đất trong ruột bầu được làm như thế nào?
Dựa vào tỉ lệ trên gv hướng dẫn cách làm:
Cho 890g đất nhỏ tơi xốp và 100g phân hữu cơ hoai với 1-2g supe lân trộn đều ta có bầu đất đạt tỉ lệ cần thiết
Cho hỗn hợp trên vào túi bầu vào túi bầu, nén chặt, gieo hạt, tưới nước
-Gieo hạt trên túi bầu có ưu điểm gì so với gieo hạt trên luống?
Gv : phương pháp gieo hạt trên túi bầu được sử dụng rộng rãi.
Đất : 80 – 89%
Phân hữu cơ: 10%
Phaân laân : 1 –2 %
- Phân , đất không trôi → cung cấp đủ thức ăn ; không bứng
→ reó khoõng bũ toồn thương → cây phát trieồn nhanh
4.Cuûng coá : Thời gian: 5’
- Gọi hs đọc ghi nhớ - Trả lời các câu hỏi:
+Khi lập vườn ươm cần phải đạt các điều kiện nào?
+Quy trình làm đất vườn ươm như thế nào?
+Nhắc lại kĩ thuật tạo bầu đất 5.Dặn dò :
Thời gian: 2’
Học bài + xem trước bài 24 : “ Gieo hạt và chăm sóc vườn gieo ươm cây rừng”
Chuẩn bị : tìm hiểu trước 2 câu hỏi:
• Nêu các cách làm cho hạt cây rừng nảy mầm nhanh
• Quan sát hình 38 : hãy nêu tên các công việc chăm sóc vườn gieo ươm và mục đích của từng công việc đó
Tuaàn : Tieát : 21 NS:
Bài 24 : GIEO HẠT VÀ CHĂM SÓC VƯỜN GIEO ƯƠM CÂY RỪNG ------
I.Muùc tieõu :
- Hs nêu được các biện pháp kích thích hạt giống cây rừng nảy mầm. Biết được thời vụ và quy trình gieo hạt cây rừng.
Hiểu được các công việc chăm sóc chủ yếu ở vườn gieo ươm cây rừng - Rèn kĩ năng quan sát
- Có ý thức tiết kiệm hạt giống , làm việc cẩn thận và đúng quy trình II. Chuaồn bũ :
- Thaày :
•Tham khảo : “ Một số kiến thức bổ sung” ở SGV
•Sử dụng tư liệu 12 trong STBM
•Phóng to hình 38
•Bộ hạt cây rừng , dao
- Trò : tìm hiểu trước 2 câu hỏi:
•Nêu các cách làm cho hạt cây rừng nảy mầm nhanh
•Quan sát hình 38 : hãy nêu tên các công việc chăm sóc vườn gieo ươm và mục đích của từng công việc đó
III.Tiến trình giảng dạy : 1. Ổn định lớp :
Thời gian: 1'
Kieồm tra sú soỏ 2. Kiểm tra bài cũ : Thời gian: 5’
Khi lập vườn gieo ươm cần đât những điều kiện nào?
Nêu quy trình làm đất gieo ươm cây rừng 3. Bài mới : (32’)
Giới thiệu bài:
Hỏi: Sau khi làm đất ở vườn gieo ươm xong ta tiến hành công việc kế tiếp nữa là gì? (gieo hạt, chăm sóc)
Để biết được công việc gieo hạt, chăm sóc cây con ở vườn ươm như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài học hôm nay.
Phương pháp dạy học Nội dung
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Hoạt động 1 :Tìm hiểu các biện pháp kích thích hạt giống cây rừng nảy mầm (10’)
Gv nêu vấn đề:
Hạt giống muốn nảy mầm trước nhấtlà phải hút đủ nước, nhưng hạt cây rừng thường có vỏ dày, cứng nên rất khó hút nước. Vậy làm thế nào để hạt cây rừng nảy mầm được thuận lợi?
Yêu cầu hs đọc thông tin trong SGK + thực tế trả lời câu hỏi:
-Làm thế nào để hạt cây rừng nảy mầm nhanh?
Gv nêu những điều lưu ý và hướng dẫn hs từng cách:
+ Đốt hạt : hạt dày, cứng → đốt nhưng không làm cháy hạt
+ Gv thao tác : dùng dao chặt một đầu hạt, dùng dao khía cho nứt vỏ hạt
Lưu ý : làm nhẹ nhàng → hại đến phôi + Đây là phương pháp phổ biến vì dễ làm, mầm hạt không bị tổn thương. Aùp dụng cho loại hạt dễ thấm nước
Ví dụ : hạt mỡ → 35 – 40 C , ngâm trong 6 – 8 giờ ; keo lá tràm → 95 – 100 C , ngâm trong 1 giờ
Gv : ngoài 3 phương pháp trên còn dùng một số phương pháp : trộn hạt với cát xát cho mỏng vỏ, ngâm trong axit nhẹ cho mòn vỏ…..
-Mục đích cơ bản của các biện pháp xử lí hạt giống trước khi đem gieo là gì?
Gv: vỏ dày → mỏng → dễ thấm nước → mềm → mầm dễ chui qua vỏ.
Hoạt động cá nhân
-Hs đọc thông tin và lần lượt nêu các cách
-Hs mô tả cách đốt hạt -Hs mô tả cách tác động bằng lực
-Hs mô tả cách kích thích bằng nước ấm