PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
4.1. Phân cấp mô hình quấn lý nhấ sau
1) UBND quận (quận Ba đình, Hoàn Kiếm, đống đa, Hai Bà Trưng) + UBND quận chịu trỏch nhiệm quản lý chung về chất thải rắn trờn ủịa bàn quận và có bộ phận chuyên môn thực hiện công việc kiểm tra, giám sát cụng tỏc quản lý vệ sinh của Cụng ty mụi trường ủụ thị Hà Nội.
Sơ ựồ 4.8 Mô hình quản lý chất thải rắn quận Ba đình, Hoàn Kiếm, đống đa và Hai Bà Trưng ( 2014 -2020)
+ Ban hành những quy ủịnh chung về quản lý chất thải rắn, ủưa ra mức thu phí vệ sinh thích hợp.
+ Xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách hàng năm cho công tác quản lý chất thải rắn.
+ Khen thưởng, biểu dương, cảnh cỏo kịp thời những tổ, ủội, gia ủỡnh, công ty, bệnh viện... thực hiện tốt hoặc chưa tốt về vệ sinh môi trường.
+ Tuyờn truyền giỏo dục, phỏt ủộng phong trào thi ủua xõy dựng mụi trường xanh, sạch, ủẹp ủến cỏc tổ chức như Hội Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, trường học và nhiều tổ chức xã hội khác.
2) UBND các phường
+ Chịu trỏch nhiệm trước UBND quận về việc chỉ ủạo và ủiều hành tổ, ủội . Phối hợp với Cụng ty vệ sinh mụi trường và cỏc ủội vệ sinh thực hiện tốt nhiệm vụ vệ sinh và thu lệ phí rác.
Văn phòng
UBND phường
ðội vận chuyển
ðội thu gom
ðội phụ trách các công trình
khác UBND quận
Xí nghiệp MTðT 1,2,3,4 Cty mụi trường ủụ thị
+ Xõy dựng nội quy, quy ủịnh cụ thể về việc quản lý chất thải rắn và cụng tỏc vệ sinh ủối với cỏc cơ quan ủúng trờn ủịa bàn và ủối với từng hộ gia ủỡnh. Xử phạt nghiờm minh ủối với những người cố tỡnh vi phạm.
+ Thường xuyờn quản lý, trực tiếp ủiều hành ủội vệ sinh hoạt ủộng thực sự có hiệu quả, nề nếp.
+ Mỗi UBND phường có một người kiêm nhiệm công tác vệ sinh môi trường. Hàng thỏng ủược trả lương kiờm nhiệm theo quy ủịnh.
3) Công ty Vệ sinh Môi trường
Công ty Vệ sinh môi trường chịu sự kiểm tran giám sát của UBND quận, thành phố và là ủơn vị chuyờn trỏch thực hiện cụng việc thu gom, vận chuyển chất thải rắn cho quận Ba đình, Hoàn Kiếm, Ba đình, đống đa và Hai Bà Trưng.. Công ty Vệ sinh môi trường có trách nhiệm:
- Thu gom, vận chuyển chất thải rắn từ cỏc ủiểm tập kết tại cỏc phường trong quận ủến bói chụn lấp Nam Sơn.
- Hướng dẫn cỏc tổ, ủội vệ sinh về kỹ thuật, nghiệp vụ quản lý vệ sinh ủụ thị và hướng dẫn an toàn lao ủộng.
b. Giải pháp kỹ thuật quản lý chất thải rắn
- Tăng cường trang thiết bị hiện ủại ủể thu gom rỏc thải rắn ủảm bảo an toàn cho người lao ủộng và cụng suất thu gom;
- Xõy dựng lịch trỡnh thu gom rỏc thải cú tớnh khoa học: ủổ rỏc ủỳng giờ và ủỳng nơi quy ủịnh, khụng ủể thời gian lưu rỏc trờn ủường phố, trong cỏc gia ủỡnh, bệnh viện, khu khu cụng nghiệp.... quỏ lõu gõy ra ụ nhiễm mụi trường. Thiết lập tuyến thu gom hợp lý, sao cho lỳc bắt ủầu hành trỡnh ủến lỳc kết thúc hành trình phải ở tuyến phố chính.
- ðặt cỏc thựng rỏc cỡ lớn cú nắp ủậy tại cỏc ủịa ủiểm quy ủịnh ủổ rỏc của khu phố. ðặt các thùng rác công cộng ở các tuyến phố, chợ, khu tập thể ủụng người...
- Tổ chức phân loại chất thải rắn, khuyến khích người dân thực hiện 3R (tái sử dụng, tái chế và giảm thiểu).
c. Giải phỏp nõng cao nhận thức cộng ủồng trong việc quản lý chất thải rắn Phát huy tính tích cực của các đồn thể như hội cựu chiến binh, hội phụ nữ, đồn thanh niên trong việc tuyên truyền cơng tác bảo vệ mơi trường, quản lý rỏc thải nõng cao nhận thức và thỏi ủộ của người dõn trong giữ gỡn vệ sinh mụi trường. Thành lập cỏc ủội thanh niờn tỡnh nguyện, họ sẽ là những tuyờn truyền viờn về vệ sinh mụi trường ủến từng người dõn và từng cộng ủồng thôn, xã.
Mở các lớp tập huấn trang bị kiến thức cơ bản, những văn bản pháp luật liờn quan ủến CTR cho người ủại diện của cỏc tổ chức quần chỳng, từ ủú cú những tuyờn truyền ủỳng, phự hợp ủến người dõn.
Sử dụng cỏc cụng cụ thụng tin hiện ủại vào cụng tỏc quản lý mụi trường. Phát huy tính nhanh nhạy của hình ảnh trực quan như truyền thanh, panô, áp phích, poster… trong tuyên truyền vệ sinh môi trường. Nội dung cần phong phú, cập nhật các thông tin môi trường mới nhất phổ biến cho nhân dân, khuyến khích người dân sáng tác thơ, bài hát về môi trường, tham gia vào chương trình phát thanh. Xây dựng chuyên mục phát thanh về vệ sinh môi trường hàng tuần nhằm phản ánh kịp thời tình hình chung trên toàn phường và ủưa ra giải phỏp khắc phục kịp thời.
Tăng cường nõng cao ý thức của người dõn, ủặc biệt là trẻ em về phõn loại rác thải. Khuyến khích các tổ dân phố, cá nhân trên phường tham gia vào cỏc hoạt ủộng bảo vệ mụi trường.
Bổ sung và hoàn thiện quy ước, quy chế vệ sinh môi trường ở các cấp d. Giải pháp quản lý môi trường
Quản lý mụi trường là một vấn ủề cần thiết nhằm kiểm soỏt khắc phục ụ nhiễm và duy trì sự phát triển bền vững môi trường tự nhiên. ðối với thành phố Hà Nội nói chung, 4 quận nội thành( quận Ba đình, Hoàn Kiếm, đống
ða và Hai Bà Trưng) nói riêng quản lý môi trường nước và chất thải rắn là 2 ủối tượng cần cú những biện phỏp thiết thực ủể xử lý nhằm giảm thiểu ụ nhiễm môi trường, cụ thể là:
Sớm hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước về lĩnh vực bảo vệ môi trường tại Ủy ban nhân dân thành phố, UBND quận và UBND phường. Trang bị cỏc phương tiện tối thiểu ủể sớm phỏt hiện cỏc vấn ủề mụi trường từ ủú cú cỏc giải phỏp quản lý. Phải thực hiện quản lý theo dừi sỏt sao và ủặt ra từng bước khắc phục triệt ủể hai vấn ủề mụi trường cơ bản nhất là chất thải rắn ở cỏc khu vực ủược xỏc ủịnh bị ụ nhiễm phải ủược.
Quản lý giám sát chặt chẽ các nguồn ô nhiễm, các chất ô nhiễm của từng nguồn, khả năng phỏt tỏn và mức ủộ nguy hiểm.
Căn cứ vào Luật Bảo vệ Mụi trường và cỏc Qui ủịnh của Nhà nước về cỏc chất ủộc hại nguy hiểm yờu cầu cỏc cơ quan tạo ra chất ụ nhiễm mụi trường phải ủăng ký rừ cỏc loại chất ủộc hại thải ra, số lượng, cỏc biện phỏp xử lý, ủể các cơ quan quản lý môi trường kiểm tra thei dĩu. Xử phạt nghiêm khắc các hành vi ủưa chất thải vào mụi trường chưa qua xử lý.
Tiến hành ủiều tra, rà soỏt lại tất cả cỏc cơ sở hoạt ủộng kinh doanh sản xuất, tùy theo quy mô, tính chất của các cơ sở mà yêu cầu lập các cam kết bảo vệ môi trường.
Khuyến khớch tạo ủiều kiện cho cỏc cơ sở sản xuất, dịch vụ, cỏc tổ chức kinh tế ỏp dụng cụng nghệ sản xuất tiờn tiến, hiện ủại, cụng nghệ khộp kớn, công nghệ không có chất thải. Cơ quan quản lý môi trường chỉ cấp phép hoạt ủộng cho cỏc ủơn vị chấp hành nghờm chỉnh Luật Bảo vệ mụi trường.
Lập cơ sở dữ liệu mụi trường ủể quản lý cập nhập số liệu, xỏc ủịnh cỏc biến ủộng mụi trường.
Quá trình phát triển kinh tế xã hội ngày càng nhan, tình trạng ô nhiễm mụi trường sẽ cú những biến ủổi, cho nờn ủịnh kỳ phải cú ủỏnh giỏ tổng thể
thực trạng mụi trường, ớt nhất từ 3 ủến 5 năm 1 lần ủể cú cơ sở dữ liệu nhận ủịnh về ụ nhiễm mụi trường sỏt với thực tế.
Tăng cường cụng tỏc quản lý nhà nước trong hoạt ủộng thu gom và vận chuyển ủối với cỏc ủơn vị thu gom và vận chuyển, phối hợp cỏc ủơn vị chức năng như UBND quận, phường, lực lượng cảnh sát môi trường.. kiểm tra tỡnh hỡnh phỏt thải của cỏc doanh nghiệp, cơ sở y tế vi phạm ủể cú cỏc biện pháp xử lý.
Ngoài ra ủể bảo vệ mụi trường trong quỏ trỡnh phỏt triển kinh tế, xó hội lâu dài các cơ quan có thẩm quyền của thành phố cần thực hiện những biện pháp quản lý môi trường trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội như sau:
Chính sách về dân số
ðể trỏnh xảy ra việc bựng nổ dõn số và ủể giảm sức ộp của việc gia tăng dõn số lờn mụi trường cần triển khai ủồng bộ cỏc chớnh sỏch, ủặc biệt cần có các biện pháp thực hiện chủ trương của ðảng và Chính phủ về kế hoạch húa gia ủỡnh, nếp sống văn húa.
Bảo vệ môi trường trong sản xuất công, nông nghiệp, xây dựng và giao thông vận tải, y tế.
Nhằm giải quyết cỏc vấn ủề mụi trường do hoạt ủộng của cỏc ngành cụng nghiệp, xây dựng và giao thông vận tải, y tế... gây ra, cần xây dựng và tiến hành ủồng bộ cỏc giải phỏp :
Lồng ghộp cỏc yờu cầu bảo vệ mụi trường ủối với quy hoạch phỏt triển công nghiệp, thương nghiệp, du lịch, giao thông vận tải.
ðổi mới công nghệ, thiết bị sản xuất nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Nõng cao chất lượng của phương tiện giao thụng ủảm bảo cỏc chỉ tiờu về mụi trường.
Thu gom, vận chuyển ủến nơi thớch hợp cỏc phần khụng tỏi sử dụng ủược phế thải xõy dựng.
Xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung cho các khu công nghiệp, khu dõn cư tập trung, cỏc khu chợ, cỏc bệnh viện trờn ủịa bàn thành phố.
ðối với sản xuất nụng nghiệp cần cú những ủổi mới trong kỹ thuật canh tác, giảm thiểu sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật, nhất là hóa chất không rõ nguồn gốc. Kịp thời can thiệp khi có các dịch bệnh trong chăn nuôi, tránh xảy ra dịch bùng phát trên diện rộng.
Bảo vệ môi trường trong du lịch và thương mại
Thực hiện nghiờm chỉnh Luật Bảo vệ mụi trường ủối với việc phỏt triển thương mại, du lịch, dịch vụ cho thành phố. Vận dụng các cơ chế chính sách ưu tiờn cỏc dự ỏn du lịch ủể xõy dựng cỏc biện phỏp cụ thể về giảm thiểu ụ nhiễm, phỏt triển khai thỏc hợp lý cỏc nguồn tài nguyờn, ủảm bảo phỏt triển du lịch bền vững.
Tăng cường hiệu quả quản lý của thành phố về bảo vệ môi trường:
nghiêm chỉnh thực hiện “Quy chế bảo vệ môi trường trong lĩnh vực môi trường”. Lồng ghộp nhiệm vụ bảo vệ mụi trường vào cỏc hoạt ủộng phỏt triển ngành du lịch. đánh giá tác ựộng môi trường các khu vực trọng ựiểm về phát triển du lịch.
Tiến hành ủiều tra, khảo sỏt mụi trường tại khu vực cỏc chợ trong xó, thị trấn.
Quy hoạch và xõy dựng cỏc hệ thống xử lý nước thải ủối với khu du lịch, thương mại và dịch vụ, bệnh viện, khu dân cư, nhà máy xí nghiệp.
Trong thời gian tới, Sở GTCC sẽ tăng cường cụng tỏc quản lý, ủảm bảo trật tự ủụ thị, an toàn giao thụng và vệ sinh mụi trường trong quỏ trỡnh xõy dựng các công trình, công tác quản lý và làm giảm bụi bẩn, ô nhiễm môi trường khụng khớ trờn ủịa bàn HN, ủảm bảo 100% cỏc tuyến ủường phố ủược duy trì vệ sinh thường xuyên nhằm thu dọn kịp thời rác thải phát sinh.
Quỏn triệt yờu cầu về bảo vệ mụi trường trong quy hoạch xõy dựng ủụ thị Triển khai ủồng bộ cụng tỏc bảo vệ mụi trường, gắn với thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Lồng ghép yêu cầu về bảo vệ
mụi trường trong quy hoạch xõy dựng ủụ thị. Triển khai ủỏnh giỏ tỏc ủộng mụi trường cho cỏc dự ỏn quy hoạch ủụ thị. Tăng trưởng cụng tỏc quản lý quy hoạch xây dựng. ðẩy mạnh công tác quy hoạch hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật ủụ thị.
Trước hiện trạng mụi trường nước và mụi trường cỏc ủiểm thu gom rỏc của thành phố hiện nay yêu cầu cần thiết phải quy hoạch và xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung trờn ủịa bàn thành phố. Tiến hành ủiều tra, khảo sỏt sự phự hợp của cỏc ủiểm thu gom rỏc dự kiến xõy dựng theo quy hoạch của thành phố, ủặc biệt cần cú kế hoạch tiến hành ủiều tra, khảo sỏt tỡnh hỡnh xử lý nước thải, rỏc thải tại cỏc bệnh viện và ủề xuất biện phỏp xử lý.
Vận dụng cỏc chớnh sỏch của ðảng và Nhà nướn ủể khuyến khớch cỏc thành phần kinh tế, huy ủộng cỏc nguồn lực trong xó hội cựng tham gia ủầu tư, quản lý, vận hành, cung cấp cỏc dịch vụ cụng cộng ủụ thị.
Xã hội hóa bảo vệ môi trường
Huy ủộng ở mức cao nhất sự tham gia của cỏc thành phần xó hội vào công tác bảo vệ môi trường, xác lập các cơ chế khuyến khích, các chế tài hành chớnh và thực hiện một cỏch cụng bằng, hợp lý ủối với tất cả cỏc cơ sở nhà nước và tư nhõn khi tham gia hoạt ủộng bảo vệ mụi trường; ủề cao vai trũ của mặt trận tổ quốc, đồn thể nhân dân, tổ chức xã hội trong cơng tác bảo vệ mụi trường. ðưa bảo vệ mụi trường vào nội dung hoạt ủộng của cỏc khu dõn cư, cộng ủồng dõn cư và phỏt huy vai trũ của cỏc tổ chức này trong cụng tỏc bảo vệ môi trường.
Nâng cao hiệu quả thu phí môi trường.
Hiện nay việc thu phớ bỡnh quõn theo ủầu người 3000ủồng/người của nước ta hiện nay là chưa phự hợp, người dõn chưa thấy rừ ủược tầm quan trọng của loại dịch vụ này, khụng khuyến khớch ủược người dõn giảm lượng rác thải mà thực tế lượng rác thải ngày càng tăng. Do vậy trong thời gian tới cụng ty và thành phố cần phối hợp ủể xõy dựng mức phớ cho phự hợp, mức
thu phớ nờn căn cứ vào lượng rỏc thải ra mụi trường nhiều hay ớt ủể tớnh phớ.
Ví dụ: Nhà nước, thành phố có thể sản xuất riêng một loại túi có khả năng phõn hủy nhanh và quy ủịnh phải sử dụng tỳi này ủể ủựng rỏc. Giỏ mỗi tỳi ủựng tương ủương phớ ủựng tỏc rải ủựng trong tỳi. Kớch thước màu sắc cỏc loại tỳi ủược quy ủịnh rừ. Giỏ mua loại tỳi này rẻ hơn những tỳi rỏc chung.
Lượng chênh lêch giữa các loại túi là chi phí phân loại rác. Biện pháp này làm tăng nguồn thu cho nhà nước và thành phố, thu hỳt ủụng ủảo lực lượng tham gia vào công tác thu gom, vận chuyển rác.
4.4.2.2 Giải pháp về thu gom, vận chuyển chất thải rắn
Giai ủoạn này sẽ thu gom và vận chuyển chất thải rắn cho từng quận trong thành phố bằng cỏc biện phỏp chụn lấp, xử lý hợp vệ sinh, ủảm bảo kỹ thuật, ủỏp ứng cỏc yờu cầu về bảo vệ mụi trường..Tỷ lệ thu gom và xử lý là 80%.
Chất thải rắn phỏt sinh sẽ ủược cỏc tổ ủội thu gom và vận chuyển ra cỏc ủiểm tập kết, trạm trung chuyển hợp vệ sinh bằng xe ủẩy tay, xe chuyờn dụng.
a. Phõn loại, lưu giữ và xử lý sơ bộ tại cỏc hộ gia ủỡnh, bệnh viện và cỏc khu công nghiệp
Việc xử lý/tiêu hủy hoặc tái sử dụng… chất thải rắn ngay tại nguồn (các hộ gia ủỡnh, doanh nghiệp...là thực sự cần thiết. ðiều này giỳp giảm thiểu ủược lượng chất thải phỏt sinh trờn ủịa bàn, giỳp giảm tải cho bói lưu giữ và xử lý của xó. Việc xử lý sơ bộ chất thải rắn ngay tại cỏc hộ gia ủỡnh, khu cụng nghiệp, bệnh viện có thể vận dụng các biện pháp sau:
+ Cỏc loại phế thải cú thể tận dụng ủể tỏi chế như giấy, sắt thộp, ủồ hộp, nilon… cú thể ủược lưu giữ riờng ủể tỏi chế;
+ Phần chất thải khụng tận dụng ủược chuyển cho Tổ thu gom chất thải.
Việc lưu giữ chất thải này ủược giữ trong cỏc thựng cú nắp và cỏch xa nơi gia ủỡnh sinh hoạt... nhằm giữ gỡn vệ sinh.
b. ðối với hoạt ủộng thu gom của cụng ty
Tổ thu gom vận chuyển hoạt ủộng hằng ngày vào cỏc giờ quy ủịnh hoặc ủịnh kỳ theo ngày trong tuần. Cỏc nhõn viờn thuộc Tổ thu gom cú trỏch nhiệm thu gom rỏc và vệ sinh ủường xỏ, chợ, cỏc tụ ủiểm cụng cộng, bệnh viện...
Rỏc thải sau khi thu gom ủược vận chuyển ủến ủiểm tập kết rỏc, trạm trung chuyển rồi vận chuyển về bãi rác Nam Sơn.
Ngay tại nơi phát sinh rác thải như tại các khu công nghiệp, bệnh viện, khu dân cư tập trung...; phân loại rác tại chỗ.
Xây dựng mạng lưới thu gom vận chuyển chất thải rắn rộng khắp trên ủịa bàn Hà Nội với mỗi quận bố trớ 300 - 400 ủiểm thu gom rỏc trực tiếp, 200 - 300 ủiểm ủặt thựng rỏc 2 ngăn, 100 xe thu gom và 300- 320 cụng nhõn làm nhiệm vụ thu gom ( một số nơi khụng ủặc cỏc thựng rỏc thu gom phõn loại vỡ cú tuyến ủường quỏ hẹp, khụng cú chỗ ủặt). ðể nõng cao hiệu quả cần thực hiện theo các giải pháp thu gom như sau:
+ Giải pháp thu gom sơ cấp là tổ chức thu theo nhóm nhà. Ngoài vỉa hè, trước cửa một nhúm nhà sẽ bố trớ cỏc thựng ủựng rỏc với dung tớch và màu sắc khỏc nhau. Cỏc thựng ủựng rỏc này kớch thước vừa phải, cú nắp ủậy, dỏn nhón ký hiệu loại rỏc ủược bỏ và phải ủược dọn thường xuyờn, khụng gõy mất cảnh quan và gây mùi khó chịu. Cần phải tổ chức thu gom nhiều lần trong ngày với cỏc phương tiện nhỏ, phự hợp vệ sinh như xe ủẩy ba bỏnh cải tiến (thựng chứa rỏc chia ngăn ủựng cỏc loại rỏc khỏc nhau, cú nắp cho từng ngăn ủể khi ủổ loại rỏc nào vào xe nộn ộp thỡ khúa nắp cỏc ngăn cũn lại). Xe thu gom cú gắn ủộng cơ ủể thu gom nhanh chúng vận chuyển về cỏc xe ộp rỏc nhỏ.
+ Giải pháp thu gom thứ cấp là chuyển sang các loại xe thu gom có kớch thước nhỏ từ 1,5 – 2,5 tấn, ủi ủược vào cỏc ngừ và hoạt ủộng thường xuyờn trong ngày ủể khụng gõy tồn lưu CTR trong ủụ thị. Khu vực nào cú ủường xỏ rộng thỡ cú thể dựng xe ủến 5 tấn ủể thu gom. Cỏc xe này sau ủú sẽ