Giáo án kinh tế năng lượng

Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng Giáo án kinh tế năng lượng

MÔN KINH TẾ NĂNG LƯỢNG

CHƯƠNG I: DOANH NGHIỆP VÀ MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG

CỦA DOANH NGHIỆP

I Khái niệm

- Doanh nghiệp là một tổ chức có tên, có tài sản, có địa chỉ được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật nhằm mục đích sinh lợi

Doanh nghiệp còn được gọi là pháp nhân

Mức vốn tối thiểu mà doanh nghiệp phải có theo quy định của phápluật là vốn pháp định Nó phụ thuộc vào quy mô hoạt động của doanh nghiệp, theo lĩnh vực, đặc điểm của thị trường

Tài sản doanh nghiệp gồm:

+ Vốn pháp định

+ Vốn điều lệ: mức vốn mà các thành viên sáng lập góp vào, được ghi vào điều lệ thành lập

Vốn điều lệ lớn hơn vốn pháp định

II Phân loại doanh nghiệp

1 Phân loại theo sở hữu

- Doanh nghiệp sở hữu tập thể

- Doanh nghiệp sở hữu tư nhân: sở hữu của một người, rất dễ thành lập không có quy định vốn pháp định

2 Theo trách nhiệm pháp lý

Doanh nghiệp chia làm 2 loại

a) Doanh nghiệp có trách nhiệm pháp lý hữu hạn

Có giới hạn trách nhiệm pháp lý, giá trị được cụ thể hóa, nhà nước quy định mức vốn pháp định

b) Doanh nghiệp có trách nhiệm pháp lý vô hạn

Không có giới hạn, không quy định mức vốn pháp định

Cụ thể ở Việt Nam

+ Công ty cổ phần � hữu hạn

+ Công ty nhà nước � hữu hạn

+ Công ty trách nhiệm �hữu hạn

+ Công ty liên doanh � hữu hạn

+ Công ty 100% vốn nước ngoài � hữu hạn

+ Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên � hữu hạn

+ Công ty tư nhân � vô hạn

So sánh

Đặc điểm Công ty trách nhiệm

hữu hạn 1 thành viên

Công ty tư nhân

Khác nhau

Số thành viên lớn hơnhoặc bằng 2

Có từ 2 – 50 thành

viênHuy động vốn bằng

cách: cho vay, pháthành trái phiếu, cổ

phiếu

Huy động vốn bằngcách cho vay, pháthành trái phiếu, khôngphát hành cổ phiếu

Có khả năng mở rộng

hơn

Khả năng mở rộng bị

hạn chế

3 Theo quy mô

- Lớn, vừa và nhỏ căn cứ vào tài sản, doanh số, lao động

Doanh nghiệp vừa, nhỏ : 10 tỷ, 300 người lao động

Doanh nghiệp lớn: tổng công ty 91, 90

Tổng công ty 91 có 5 công ty:

+ EVN: công ty điện lực

+ VNPT: viễn thông

+ Petro Việt Nam

+ Hàng không

+ Hàng hải

III Doanh nghiệp và môi trường hoạt động

1 Môi trường vĩ mô

a) Nhân khâu học ( con người)

Nghiên cứu con người muốn gì, nhu cầu ra sao

b) Khoa học công nghệ

Khả năng ứng dụng khoa học công nghệ và hiệu quả của nó.

c) Doanh nghiệp và môi trường tự nhiên

Môi trường cung cấp tài nguyên thiên nhiên… cho doanh nghiệp,

và ngược lại doanh nghiệp phát thải chất rắn, lỏng khí…

d) Doanh nghiệp và môi trường pháp lý

- Luật doanh nghiệp

- Luật lĩnh vực

- Luật thuế

2) Môi trường vi mô

a) Lao động và doanh nghiệp

Lao động cung cấp sức lao động cho doanh nghiệp, còn doanh nghiệp trả lương cho người lao động

Đánh giá người lao động dựa vào

+ Trí lực

+ Sức lực

+ Đạo đức

Làm theo năng lực hưởng theo lao động

b) Nhà cung cấp và doanh nghiệp

Nhà cung cấp: cung cấp nguyên vật liệu (đúng đủ số lượng và chất lượng, kịp thời) cho doanh nghiệp và doanh nghiệp trả tiền ( trả bao nhiêu

và khi nào)

c) Doanh nghiệp và thị trường vốn

Vốn lấy từ ngân hàng, tài chính, đầu tư

Doanh nghiệp vay vốn và phải trả lãi

Có 2 loại lãi:

+ Cố định do vay

+ Thay đổi: làm nhiều trả nhiều, làm ít trả ít

Ở góc độ doanh nghiệp vay tiền trả lãi vay, không trả thuế nhưng không ảnh hưởng đến khả năng thanh toán

qCầu cung

Thiếu lao động

Thừa lao động

qCầu

d) Doanh nghiệp và đối thủ cạnh tranh

e) Doanh nghiệp và công đoàn

IV Mục đích và mục tiêu của doanh nghiệp

Mục đích nhằm sinh lợi

1 Cực đại lợi nhuận

2 Cực đại doanh thu

V Những dịch chuyển trong ngành năng lượng

- Tính hệ thống cao: sản xuất, truyền tải, phân phối

- Điện năng không dự trữ được

Đồ thị phụ tải mấp mô max max

* Điện kinh doanh và công ích mâu thuẫn

* Kinh doanh và môi trường

+ Phân phối: điện áp 110KV� , kinh doanh bán điện, hạch toán độc lập

* Hình thành và phát triển thị trường điện

* Cổ phần hoá

P

t

VI Thành lập, giải thể, phá sản doanh nghiệp

+ Có chứng minh tài sant

�Phải làm kế hoạch kinh doanh và đơn từ

2 Giải thể

Giải thể là tự nguyện khi:

+ Có thời hạn, không xin gia hạn

+ Trong chương trình

+ Thua lỗ nhưng chưa phá sản

�Giải quyết các nghĩa vụ

3 Phá sản

- Có sự can thiệp của pháp luật

Điều kiện để phá sản:

+ Làm ăn thua lỗ kéo dài, có khắc phụ nhưng không cải thiện

+ Chủ lợ, người lao động, nhà nước đề nghị phá sản

CHƯƠNG II: KINH TẾ VÀ NĂNG LƯỢNG

I Cường độ năng lượng

1 Khái niệm

E EI

I



E: tổng năng lượng sơ cấp tiêu hao, năng lượng chưa trải qua bất

kỳ quá trình chế biến nào

TOE ( tấn dầu tương đương)

1TOE = 10 Gcal

1TOE � 7 thùng dầu

Index: chỉ số

+ GDP, GNP

* N: tổng số lao động

Nếu I là N thì

E EI

N

 mức trang bị năng lượng cho lao động

� điều chỉnh năng suất lao động

* n: dân số 1 quốc gia, 1 khu vực

Nếu I là n thì

E EI

n

 năng lượng đầu người

Ta chỉ nghiên cứu E

EI GDP



2 Biến thiên của cường độ năng lượng

- Biến thiên theo không gian và thời gian

- Khối nước phát triển:

+ Những năm 60 của thế kỷ 20: EI tăng liên tục vì

E EI

GDP



EI: phụ thuộc vào tốc độ phát triển, trình độ, chính sách kinh tế, chính sách năng lượng, trữ lượng, giá, dân số Mà thời điểm đó tốc độ phát triển cao, trình độ phát triển … � EI tăng

+ Những năm 80: EI giảm do

Tiết kiệm năng lượng

Chuyển dịch kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu sử dụng năng lượng

+ Ngày nay: diễn biến liên tục

- Nước đang phát triển: EI tăng

3 Mô hình biểu diễn EI

- EI : so sánh giữa thực tế với kế hoạch, giữa năm sau và năm trước, và

i i

x y

x x e

2 Hệ số đàn hồi theo giá

a) Đàn hồi theo giá trực tiếp ( chính giá)

/

//

x Px

x x e

Px Px





Khi giá thay đổi 1% thì nhu cầu với x thay đổi e%, e thường có giá trị âm

+)e : khi giá x tăng nhiều, nhu cầu giảm ít thì doanh thu tăng1

� doanh nghiệp nên tăng giá

+)e : khi giá tăng ít, nhu cầu giảm nhiều thì doanh thu giảm �1doanh nghiệp không nên tăng giá

+)e lợi bao nhiêu về giá thiệt bấy nhiêu về lượng, doanh thu 1

ko đổi

Mặt hàng e ít đàn hồi theo giá vì nó thiết yếu, ít có khả năng 1thay thế như điện, lương thực, thực phẩm…, và giá trị của nó nhỏ

Mặt hàng e đàn hồi theo giá1

b) Đàn hồi gián tiếp (đàn hồi chéo )

/

//

x Py

x x e

Py Py





+) e > 0 giá Py tăng, nhu cầu y giảm, nhu cầu x tăng �x, y thay thế cho nhau

+) e < 0 giá Py tăng, nhu cầu y giảm, nhu cầu x giảm �x, y có quan hệ

bổ sung cho nhau

+) e = 0: x, y không tương tác với nhau

3 Hệ số đàn hồi theo thu nhập

/

//

x R

x x e

R R





+) e > 0 thu nhập tăng, nhu cầu với mặt hàng x tăng Mặt hàng thông thường

+) e < 0 thu nhập tăng, nhu cầu với mặt hàng x giảm Mặt hàng thứ cấp+) e = 0

+ Đối tượng lao động

+ Tư liệu lao động

+ Con người

 : tham số của Lagrang

Các yếu tố xi độc lập với nhau, pi xác định

L

x L

Tại điểm tối ưu và chỉ tại điểm tối ưu sản phẩm biên theo một yếu

tố tỉ lệ với giá của nó

Ví dụ:

5 người sản xuất được 50 sản phẩm

6 ngưòi sản xuất được 57 sản phẩm

Khi L thay đổi 1%, K giữ nguyên, y thay đổi a2%

L

K

K L

a C L

p a a

a C K

p a a p

Quan hệ bổ xung chứ không phải quan hệ thay thế.

 - tham số đàn hồi thay thế

Khả năng đàn hồi thay thế

1 1

1 1

1 2

1 1

1 1

1 2

E K

K E

1 1 2

/1

p p p

 lượng tiền trong GDP chi cho năng lượng Ta xác định khi pE

tăng thì s tăng hay giảm

0, 1

 �  � khả năng đàn hồi thay thế lớn

 � �  � không có khả năng đàn hồi thay thế

IV Hàm nhu cầu năng lượng

1 Hàm nhu cầu năng lượng từ hàm Gobb- Douglass

Khi pL tăng, E tăng thì e E p/ L> 0 nên L, E thay thế cho nhau

Khi pE tăng lên, E giảm xuống

2 Hàm nhu cầu năng lượng từ CES

1 1

CHƯƠNG III GIÁ NĂNG LƯỢNG

I Các khái niệm cơ bản

1 Phân biệt giá thành và chi phí

Giá thành: toàn bộ hao phí ( nhân lực, vật lực, tài liệu) thực hiện khối lượng hàng hoá dịch vụ nhất định

Chi phí: toàn bộ hao phí ( nhân lực, vật lực, tài lực) trong một khoảng thời gian nhất định để thực hiện quá trình sản xuất kinh doanh

Giống nhau Toàn bộ hao phí ( nhân lực, vật lực, tài liệu)Khác nhau

Khối lượng sản phẩm,hàng hoá đã hoànthành

Gắn với thời điểm phátsinh chi phí

2 Phân loại chi phí

a) Theo mức độ phát triển số lượng

c) Chi phí chìm

d) Chi phí biên

Chi phí biên là chi phí gia tăng để làm thêm 1 đơn vị sản phẩm

TC AC

q dTC MC

dq





MC đạo hàm của tổng chi phí theo q

Chi phí biên tăng khi sản xuất tăng lên

FC

+ Nhân công trực tiếp

3 khoản cuối cần có quy tắc để phân bổ

+ Phân bổ chi phí dùng chung theo doanh thu

+ Phân bổ chi phí dùng chung theo lao động trực tiếp

+ Phân bổ chi phí theo sản phẩm quy chuẩn

3 Các khoản chi phí trong sản xuất kinh doanh bán điện

Gồm:

- Sản xuất

+ Nhà máy nhiệt điện than: nhiên liệu lớn nhất > 60%

+ Nhà máy thuỷ điện: nhiên liệu không có, nguyên liệu có, đầu tư lớn nhất

+ Nhà máy khí, tuabin khí: đầu tư thấp, nhiên liệu cao

- Truyền tải: khấu hao nhiều

- Phân phối: lương cao

4 Tối ưu của nhà sản xuất

* Lợi nhuận max

Lợi nhuận = tổng thu - tổng chi

* AC cắt MC tại điểm cực tiểu của AC

MC = AC � MC cắt AC tại điểm cực tiểu của AC

Tổng thu nhập của sản lượng

*

*

* 0

*

Giá sản phẩm p giảm , khi chi phí trung bình bằng giá bán sản phẩm thì lợi nhuận bằng 0

Khi P < AC thì   thua lỗ0

* Trong ngắn hạn có 2 lựa chọn:

+ Đóng cửa công ty: TR = 0, còn FC

+ Tiếp tục sản xuất chịu thua lỗ, sản xuất q1, thu pq1

chi FC+ AVC = FC AVC.q1

Thua thiệt FC + VC – pq1

Tiếp tục sản xuất nếu FC + VC – pq1 � FC

VC �pq1

AVC.q1 �pq1�AVC p AC� Nếu P < AVC đóng cửa

* Trong dài hạn mọi chi phí đều biến đổi, thua lỗ đóng cửa ngay

II Các nguyên tắc định giá bán năng lượng

1 Giá bán bù đắp chi phí

2 Giá bán phải tính đến khả năng thanh toán

3 Giá bán phải đảm bảo thực hiện chính sách năng lượng

4 Giá bán phải tuân thủ quy luật kinh tế

* Quy luật cung cầu

D S

Thiếu hàng -q

Dư hàng +q

* Quy luật giá trị : C + V + m

Hàng hóa có 2 mặt: giá trị và giá trị sử dụng

* Quy luật cạnh tranh

+ Cạnh tranh độc quyền: có vài người bán, nhiều người mua, nhà sản xuất

có sức mạnh nhất định với khách hàng Chống độc quyền, chống thỏa thuận

+ Cạnh tranh hoàn hảo

6 Giá phải đảm bảo ổn định trong phát triển

7 Giá phải đảm bảo độc lập tương đối hướng tới hội nhập

III Phương pháp định giá bán điện

1 Phương pháp định giá bán điện

a Định giá theo giá trị

Giá bán là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị � giá bán theo giá thành

- Giá bán = giá thành + lãi

D S

q0q

P0

P1

D S

q0q

P0

P1

Đơn giản, nghịch lý kinh tế

b Định giá theo giá trị sử dụng

c Định giá theo chi phí biên

Khi MR = MC � lợi ích của người sản xuất cực đại

Người bán  max, người mua : mua ít, giá cao

Khi lợi ích xã hội max thì

Nếu tăng đến q2 lợi ích xã hội bị giảm

Định giá bán theo chi phí biên lợi ích theo toàn xã hội

Ưu điểm: đơn giản, ứng dụng rộng rãi cho mọi đối tượng

Nhược điểm: người sản xuất bị thiệt

MR

AC MC

q *

P

B

A

b Hệ thống giá bán kép

- Một phẩn trả cho điện năng, một phần trả cho công suất

TK = aP + bA

Trong đó: a- đơn giá công suất đăng kí

b- đơn giá điện năng

P- công suất đăng kí

A - điện năng tiêu thụ

aP - trả cho cố định

bA - trả cho VC

Ưu điểm: nhà sản xuất có lãi, đủ bù đắp chi phí

Nhược điểm: diện áp dụng cho công nghiệp lớn,

- bA có thể giảm, aP không thê giảm ảnh hưởng nhà sản suất

c Giá bán theo cao thấp điểm

Tmax � �, ,A FC VC

A

Do điều độ quyết định, xuất phát từ lợi ích của cả hệ thống Lúc đó

có nhà máy LIFO : tuabin khí, FILO: thủy điện, nhiệt điện lớn, nguyên tử

Đỉnh của đồ thị phụ tải phải linh hoạt mang tải, tuabin khí, thủy điện tích năng

Chuyển đoạn đỉnh xuống đoạn thấp thì xem xét cái được và mất

Được: giá điện giảm

Mất: lương cao hơn, năng suất lao động giảm, sự cố tăng, chất lượng giảm

Có 2 phương án dùng

Nếu dùng nhà máy nhiệt điện:

+ Đầu tư ban đầu cao

Nền (đáy) Lưng

Đỉnh

t P

+ Vận hành giảm

Nếu dùng nhà máy tuabin khí:

+ Đầu từ ban đầu giảm

a, f : thông số nhà máy nhiệt điện

Các phương án như sau:

* Phương án 1: thêm 1 đơn vị công suất ( ngoài cao điểm )

Vậy giá tuỳ theo thời điểm dùng điện

d) Giá bán theo cấp điện áp

sx TC

TC gt



Giá bán TC = gtTC + lãi

Giá bán sau lưới trung áp

Giá bánHA = gtHA + lãi

e Giá bán điện theo mùa

Mùa khô: nhiệt điện, tuabin khí, giá thành tăng, psp tăng

Mùa mưa: thủy điện tăng, giá thành giảm, giá sản phẩm giảm

f Giá bán theo MC

Ví dụ: Q 80 WG

LRMC = 25 cent/kWh: chi phí biên dài hạn

SPMC = 10 cent / kWh: chi phí biên ngắn hạn

TC

q

�

� : quy mô sản xuất thay đổi TC = VC

TCq – quy mô sản xuất không đổi TC = FC + VC

Đường cầu giờ cao điểm

Với giá 19 cent, cầu 350 mà thực tế 80

Nếu q = 80 GW � trong ngắn hạn không thay đổi quy mô �p64

P LRMC q

Hệ thống có thể coi là thiếu điện.

IV Giá dầu

1 Giá dầu thô

Dầu thô có tính quốc tế

- 90% sản phẩm 1 nơi, tiêu thụ ở nơi khác

- Chi phí cho vận chuyển thấp

Những năm 60 – 70 giá cao, giá chuẩn

Khủng hoảng năm 1973 – 1979 khủng hoảng giá tăng, cầu giảm

Basket: 6 giá OPEC, 1 giá ngoài OPEC

Netback: d�u th � � � �

sx

Giá dầu phụ thuộc vào chính trị, 3 quy luật, chất lượng dấu

Chất lượng dầu phụ thuộc:

- API: nếu API lớn dầu nhẹ, giá tăng cao

- Tạp chất dầu: S, để lọc 1%S cần tiền C1, lọc 6%S cần tiền C2

Khả năng chịu thuế của hai bên phụ thuộc vào đường cầu Đường cầu ít

co dãn đàn hồì thì gánh nặng thuế dồn vào người mua Đường cầu đàn hồi thì gánh nặng thuế chia đều hơn

V Giá khí

* Không có tính quốc tế cao

- Trữ lượng phân bố đều

- Chi phí vận chuyển cao

- Hộ tiêu thụ phải đủ lớn, ổn định

Giá netback

Xét hai nhà máy sau

Nhà máy cơ sở Nhiệt điện khí

Xây nhà máy nhiệt điện khí

TCcơ sở = TCNĐK

TCNĐK - khấu hao - TCkhác = TCnhiên liệu Khí

Nếu chi phí này nhỏ hơn TCnhiên liệu Khí chi phí có thể chấp nhận được

Nếu có nhà máy điện rồi chưa có khí thì nghiêng về Petro VN

Nếu PVN có đường ống rồi, chưa có nhà máy thì nghiêng về EVN

Khi c� s�tăng thì giá netback giảm, N�Ktăng thì giá netback tăng

VI Giá than

- Điều kiện kinh tế

Khi đi vay thì

- Vay bao nhiêu

- Thời hạn, dài hạn hay ngắn hạn

- Lãi suất

- Đảm bảo: tín chấp và thế chấp

- Phương thức thanh toán

Lãi suất vay ngắn hạn nhỏ hơn lãi suất vay dài hạn

2 Khấu hao

a) Hao mòn trong quá trình sử dụng hoặc không sử dụng, tài sản bị mất đi

về giá trị, giá trị sử dụng giảm dần

Hao mòn hữu hình: mất dần về giá trị sử dụng

Hao mòn vô hình: mất dần về giá trị

b) Khấu hao: bù đắp giá trị, giá trị sử dụng

Chuyển dần giá trị thiết bị sang giá trị sản phẩm là khấu hao

Chỉ có tài sản cố định mới khấu hoa nhưng không phải mọi tài sản cố

định đều khấu hao mà chỉ cố tài sản cố định giảm dần theo thời gian mới

có khấu hao, còn tài sản cố định tăng theo thời gian thì không có khấu

hao

* Khấu hao đều: khấu hao tuyến tính, khấu hao đường thẳng

Dt = D với mọi t

0 cl KH

G0 – nguyên giá tài sản cố định ( giá trị ban đầu)

Gcl - giá trị dự kiến tài sản cố định sau thời gian khấu hao

Lãi để lại

Ngân sách

Dài hạn

Thuê muangắn

hạn

G0 – Gcl : giá trị phải khấu hao

( TKH – t + 1) số năm còn phải trích khấu hao tính đầu năm t

- Khấu hao nhanh, chóng hoàn vốn

- Khấu hao tăng, thuế giảm

- Khấu hao tăng, giá trị tăng, năng lực cạnh tranh giảm

3 Tài sản của doanh nghiệp

- Tài sản cố định: tài sản dài hạn

Tài sản lưu động: tài sản ngắn hạn

So sánh:

Giống nhau: đều là tài sản của doanh nghiệp

Khác nhau

Tài sản cố định Tài sản lưu động

Đóng vai trò là tư liệu lao động Đóng vai trò là đối tượng lao độngGiữ nguyên hình thái hiện vật Thay đổi hình thái hiện vậtDùng trong nhiều chu kỳ sản xuất Dùng trong q chu kỳ sản xuấtGiá trị chuyển dần giá trị sản phẩm

qua cơ chế khấu hao

Ngoài ra có thể chia tài sản cố đinh : trực tiếp, không trực tiếp

Tài sản cố định: sản xuất ( hoạt động, không hoạt động), và phục vụ sảnxuất

Vật rẻ tiền mau hỏng có 2 tính chất

+ Thời gian sử dụng nhỏ hơn 1 năm

+ Giá trị nhỏ

Đặc điểm của loại này không khấu hao, chuyển toàn bộ ngay khi sử dụng

II Thông tin để phân tích

1 Cân đối kế toán ( BS)

Tài sản: đi về đâu, nguồn vốn: từ đâu

Tổng tài sản bằng tổng nguồn vốn

Tài sản sắp xếp theo tính thanh khoản giảm dần

Nguồn vốn sắp xếp theo lưu tồn giảm dần

Bảng cân đối kế toàn không phải trong suốt 1 năm mà chỉ là con sốthời điểm