t linh ki n lên vùng b n v0 L/y linh ki9n +=t lên b.n vΕ: Ch4n menu Library Pick device/symbol…ho=c click vào bi?u t ∆ng ho=c click vào chΦ P trên Trong c2a sΛ Pick Devices, ta +ánh tê
Trang 1H NG D N S D NG ISIS PROTUES
D !i +ây là các công c, và các thao tác c∀ b.n nh/t giúp ng 0i s2 d,ng nhanh chóng s2 d,ng Protues nh m3t công c, mô ph∋ng, h4c t5p và nghiên c6u khi +i7u ki9n th:c hi9n m)ch th:c t; còn thi;u th<n, h)n ch; ho=c ki?m ch6ng các ho)t +3ng c≅a m)ch
nguyên lý tr !c khi th:c hi9n lΑp ráp m)ch Tuy nhiên, mô ph∋ng chΒ giúp chúng ta tiên
+oán, !c l ∆ng các tình hu<ng sΕ x.y ra trong th:c t; v!i các thông s< t<i thi?u ch6 mô
ph ng không ph∀i là th∃c t& nên +ôi khi ta th/y có nhΦng tình hu<ng x.y ra trong th:c t;
mà mô ph∋ng không có + ∆c Do +ó, mô ph∋ng dùng Protues chΒ có giá trΓ tham kh.o
cho vi9c th:c hi9n m)ch th:c t;
1 M ch,+ng trình ISIS Protues
Double click vào icon +? mΙ ch ∀ng trình ISIS Protues ho=c
ta cϑng có th? ch4n:
Start Programs Protues 6 professional ISIS 6 professional
2 T o b n v m i
Ch4n:
Menu File New Design… ho=c
Click lên
3 L u b/n v0
Ch4n:
Menu File Save Design ho=c
Menu File Save Design As… (l u b.n vΕ này v!i m3t tên khác) ho=c
Click lên ho=c
nh/n S
khi h3p tho)i Save ISIS Design file b5t lên, nh5p tên file vào ô file name và click ch4n
nút Save +? l u l)i
4 M b/n v03ã l,u
Ch4n:
Menu File Load Design… ho=c
Click lên ho=c
nh/n L
khi h3p tho)i Load ISIS Design file b5t lên, tìm ki;m file cΚn mΙ trong vùng Look in và c2a sΛ file, nh/n nút Open +? mΙ b.n vΕ +ã l u
Trang 25 t kích th c cho trang gi y v0
Ch4n System Set sheet sizes…
Ch4n khΛ gi/y tΜ A0 A4 trong h3p tho)i Sheet Size Configuration ho=c ng 0i s2
d,ng có th? t: nh5p kích cΝ gi/y cho riêng mình Ι phΚn l:a ch4n User
6 t linh ki n lên vùng b n v0
L/y linh ki9n +=t lên b.n vΕ:
Ch4n menu Library Pick device/symbol…ho=c
click vào bi?u t ∆ng ho=c
click vào chΦ P trên
Trong c2a sΛ Pick Devices, ta +ánh tên linh ki9n cΚn tìm vào ô keywords (không cΚn +ánh chính xác tên, protues sΕ tìm các linh ki9n có tên gΚn gi<ng v!i tΜ khóa) ho=c ta có th? tìm ki;m k;t qu trong khung Category và Results
Khung Schematic Preview và PCB Preview cho phép ta xem hình d)ng linh
ki9n trong b.n vΕ nguyên lý và b.n vΕ m)ch in
Click ch4n tên linh ki9n trong khung Results rΟi ch4n nút OK Tên linh ki9n +ã ch4n
sΕ xu/t hi9n Ι khung DEVICES
Click ch4n tên linh ki9n cΚn +=t lên b.n vΕ trong khung DEVICES rΟi click lên vùng b.n vΕ n∀i mu<n +=t linh ki9n, linh ki9n sΕ xu/t hi9n t)i vΓ trí vΜa click
M o:
Ta c)ng có th+ Double Click lên tên linh ki,n trong khung Results −+ −%a linh ki,n vào
khung DEVICES v.i cách làm này, ta có th+ l0y m1t lúc nhi2u linh ki,n khác nhau nhanh
h/n
7 Xóa linh ki8n ã t
Click ph.i lên linh ki9n cΚn xóa:
click ph.i lΚn th6 2, ho=c
nh/n nút Delete trên bàn phím, ho=c
ch4n menu Edit Cut to clipboard ho=c
ch4n nút ho=c
ch4n nút
8 Di chuy n linh ki8n ã t
Click ph.i lên linh ki9n cΚn di chuy?n Nh/n và giΦ chu3t trái trên linh ki9n, rê +;n n∀i cΚn +=t, th chu3t trái, linh ki9n sΕ xu/t hi9n t)i vΓ trí m!i ho=c
ch4n , rê chu3t +;n vΓ trí m!i và click +? +=t linh ki9n
Trang 39 Sao chép m t linh ki n ã t trên b/n v0
Click ph.i lên linh ki9n cΚn chép Ch4n , rê chu3t +;n vΓ trí m!i và click +? +=t
linh ki9n ho=c
nh/n nút , rΟi nh/n nút , rê chu3t +;n vΓ trí m!i và click +? +=t linh ki9n
10 Xoay và v0 i x ng linh ki8n
∗? xoay ho=c vΕ +<i x6ng linh ki9n, ta click ph.i lên linh ki9n cΚn th:c hi9n, và click
l:a ch4n nút t ∀ng 6ng trong thanh tác v, nh sau: Các nút tΜ trái qua ph.i lΚn l ∆t là: xoay ph.i, xoay trái, xoay v!i góc cho tr !c, +<i x6ng qua tr,c d4c, +<i
x6ng qua tr,c ngang
Chú ý: n &u linh ki,n ch%a ch4n thì thanh tác v này s6 có màu xanh da tr i
11 Ch nh s a thông s linh ki8n
∗? chΒnh s2a thông s< cho linh ki9n ho=c +<i t ∆ng, ta click ch4n nút instant edit
mode ( ) rΟi click vào linh ki9n ho=c +<i t ∆ng cΚn chΒnh s2a Khi ng 0i s2 d,ng mu<n th:c hi9n b/t kΠ thao tác nào trên linh ki9n hay +<i t ∆ng trong Protues +7u ph.i click
ph i ch4n +<i t ∆ng cΚn thao tác Ta cϑng có th? ch4n linh ki9n bΡng chu3t ph.i rΟi click
trái +? chΒnh giá trΓ c≅a linh ki9n
Ta cϑng có th? dùng công c, này +? n)p ch ∀ng trình cho vi +i7u khi?n
12 Phóng to, thu nh , chuy n vùng xem b/n v0
Phóng to 1 vùng l:a ch4n bΡng chu3t Zoom to Area
M o:
Ta có th+ dùng nút Scroll c a chu1t −+ th c hi,n ch:c n ng Zoom in và Zoom Out
Ta c)ng có th+ click lên vùng t%/ng :ng trong b∀n v6 thu nh −+ chuy+n −&n v= trí
c?n xem
Trang 413 t ngu n và mass cho m ch
Click ch4n nút Inter-sheet terminals ( ) trên thanh công c,, c2a sΛ
sΕ mΙ ra cho phép ng 0i dùng l:a ch4n lo)i terminal cΚn dùng Có hai lo)i terminal chúng ta có th? s2 d,ng Ι +ây là:
GROUND: vΕ ký hi9u mass (ground), cung c/p +i9n áp 0 V cho mô ph∋ng m)ch POWER: vΕ ký hi9u nguΟn, ta ch4n nút instant edit mode ( ) , click lên ký hi9u vΜa +=t trên b.n vΕ, nh5p giá trΓ nguΟn +i9n vào ô string Ví d,: +5V
Chú ý: ta ph∀i t chính xác nguΑn d%/ng ho≅c âm, không −%Βc −+ trΧng ví d5: 5V
14 N=i dây cho m ch
Nút Bus ( ): phΚn m7m sΕ t: quy;t +Γnh lúc nào ng 0i s2 d,ng +ang mu<n vΕ + 0ng bus, hay +ang mu<n vΕ + 0ng m)ch Thông th 0ng, khi + 0ng vΕ bΑt +Κu tΜ 1 + 0ng m)ch ho=c tΜ 1 chân linh ki9n thì máy sΕ quy;t +Γnh là ta +ang vΕ + 0ng
m)ch Các tr 0ng h∆p còn l)i là ta +ang vΕ + 0ng bus
v ,Φng BUS: ta ch4n nút Bus., click vào vùng tr<ng cΚn vΕ, kéo chu3t +? vΕ nên các + 0ng thΣng, mu<n rΕ h !ng, ta click +? xác +Γnh +i?m quΤo Double click
+? k;t thúc vΕ + 0ng Bus
v ,Φng m ch: ta click vΓ trí bΑt +Κu vΕ tΜ chân linh ki9n ho=c tΜ 1 + 0ng
m)ch có sΥn
15 T−o i m n=i dây
∗? t)o +i?m n<i dây, ta ch4n công c, Junction Dot ( ) Ι trên thanh công c, Sau +ó click vào n∀i giao nhau giΦa các + 0ng dây mà ta mu<n +=t +? t)o +i?m n<i
Chú ý:
Dù các − ng dây c t nhau nh%ng không có −i+m nΧi thì ph?n m2m vΕn xem nh% các dây này không nΧi v.i nhau
16 t tên cho ,Φng dây
Các + 0ng m)ch có cùng tên trong b.ng vΕ m)ch sΕ + ∆c n<i l)i v!i nhau dù chúng
có hay không có n<i trên b.ng vΕ Cách này sΕ làm b.ng vΕ m)ch g4n gàng và dς +4c h∀n ∗? +=t tên + 0ng m)ch, ta ch4n công c, Wire label ( ) trên thanh công c, rΟi click vào + 0ng dây mu<n +=t tên, ta nh5p tên + 0ng m)ch trong ô string c≅a c2a sΛ Edit wire
label
17 Máy phát (generators) dùng cho mô ph ng
Trang 5Protues s2 d,ng m3t s< nguΟn +i9n AC, DC và nguΟn tín hi9u o nh nguΟn Sin,
nguΟn xung vuông, nguΟn âm thanh, nguΟn xung clock… các nguΟn o này chúng ta có th? l/y ra s2 d,ng Ι nút generator ( ) ho=c virtual instruments ( )
18 D ng cΓ o c /o
Bên c)nh các máy phát o, protues cϑng cung c/p cho ng 0i s2 d,ng m3t công c, +o
.o nh Volt k; AC/DC, ampere k; AC/DC, các công c, phân tích phΛ, phân tích nhiςu,
phân tích tín hi9u hΩn h∆p DC và AC,… các b3 công c, +o o này chúng ta có th? l y ra
Ι các nút công c, Simulation Graph ( ), Voltage Probe ( ), Current Probe ( ), Virtual instruments ( )
19 Ch y, t−m dΙng và ng ng ch−y mô ph ng
Chúng ta có th? cho phép bΑt +Κu mô ph∋ng m)ch nh sau:
a) Ch y mô ph ng:
click lên nút ( ) ho=c
ch4n menu Debug Ú Execute ho=c
nh/n nút F12 trên bàn phím
Ta cϑng có th? cho m)ch ch)y mô ph∋ng:
• liên t,c bΡng cách ch4n Debug Execute without breakpoints ho=c nh/n phím Alt+ ho=c
• +;n m3t th0i +i?m +Γnh tr !c bΡng cách ch4n Debug Ú Execute for Specified time
b) T m dΙng mô ph ng:
click lên nút ( ) ho=c
ch4n menu Debug Ú Pause Animation
c) DΙng mô ph ng:
click lên nút ( ) ho=c
ch4n menu Debug Ú Stop Animation
d) M t s= ch>c nΧng khác:
B qua vi,c th c hi,n m1t −oΦn ch%/ng trình
§ ch4n Debug Ú Step Over ho=c
§ nh/n nút F10 trên bàn phím
B%.c vào th c hi,n ch%/ng trình con
§ ch4n Debug Ú Step Into ho=c
§ nh/n nút F11 trên bàn phím
B%.c ra kh i ch%/ng trình con −ang th c hi,n
Trang 6§ ch4n Debug Ú Step Out ho=c
§ nh/n nút Ctrl+F11 trên bàn phím
nh∀y −&n th c hi,n ch%/ng trình m t v= trí −%Βc ch −=nh
§ ch4n Debug Ú Step to ho=c
§ nh/n nút Ctrl+F10 trên bàn phím
Trang 7H NG D N BIÊN D CH CH NG TRÌNH CHO H 8051
A Biên d ch b ng công cΓ DOS
Tr c khi biên dΓch bΡng công c, DOS, ch ∀ng trình vi +i7u khi?n ph.i + ∆c vi;t tr !c dùng các phΚn m7m so)n th.o trong Win nh Notepad, Winword,… và l u Ι các +Γnh
d)ng text thông d,ng nh *.txt, *.a51, *.asm,… v!i phΚn tên file nên có +3 dài không quá
8 ký t: và l u file càng gΚn th m,c g<c càng t<t file ch ∀ng trình nên nΡm cùng th m,c v!i ch ∀ng trình biên dΓch T<t nh/t chúng ta nên s2 d,ng Notepad +? so)n th.o
∗? biên dΓch trong DOS, ta dùng 2 ch ∀ng trình:
ASM51.EXE +? biên dΓch ch ∀ng trình sang d)ng file object (*.OBJ)
OH.EXE +? th:c hi9n chuy?n các file object thành các file HEX (*.HEX) cho
ch ∀ng trình n)p vi +i7u khi?n có th? +4c + ∆c M3t s< ch ∀ng trình n)p vi +i7u
khi?n không có kh nΞng +4c file HEX, ta ph.i s2 d,ng thêm ch ∀ng trình
HEX2BIN.EXE +? chuy?n file HEX trên v7 d)ng file BIN tr !c khi n)p
∗? biên dΓch ch ∀ng trình, ta th:c hi9n nh sau:
nh/n Start Programs Accessories Command Prompt +? mΙ c2a sΛ DOS
ho=c
nh/n Start Run… rΟi gõ l9nh cmd +? mΙ c2a sΛ DOS
Trong c2a sΛ DOS, ta dùng các l9nh chuy?n Λ +Ψa và l9nh chuy?n th m,c +? di
chuy?n +;n th m,c có ch6a ch ∀ng trình biên dΓch Nh trong ví d, là th m,c C:\ASM
Gõ l9nh dΓch ch ∀ng trình sang file Object:
ASM51 <tên file ch ∀ng trình>
Chú ý: tên file ch%/ng trình ph.i Ι d)ng 8.3 c≅a DOS
Ví d,, +? dΓch ch ∀ng trình TEST.TXT sang d)ng OBJ ta +ánh l9nh nh sau
ASM51 TEST.TXT
Trên màn hình sΕ thông báo cho ta bi;t là ch ∀ng trình có bΓ lΩi hay không N;u có lΩi,
ta mΙ file *.LST +? xem báo lΩi và quay l)i ch ∀ng trình ban +Κu +? s2a (nh ví d, là file
Trang 8TEST.LST) N;u ch ∀ng trình không lΩi, ta ti;p t,c biên dΓch tΜ file Obj sang file HEX
bΡng cách gõ l9nh:
OH <tên file v2i ph n m r;ng OBJ>
Ví d,:
Bây gi0 ta có th? s2 d,ng m3t ch ∀ng trình +i kèm m)ch n)p +? n)p cho vi +i7u
khi?n
B Biên d ch b ng công cΓ WIN
Có r/t nhi7u công c, biên dΓch trong Win nh 8051IDE (free trial download at
www.acebus.com/win8051.htm ), M-IDE51 (free download at
www.opcube.com/home.html ), Keil (www.Keil.com ),… trong +ó M-IDE51 là công c, s2
d,ng miςn phí Các công c, này cho phép chúng ta so)n th.o ch ∀ng trình ngay trong phΚn m7m mà không cΚn các phΚn m7m so)n th.o khác Ngoài ra, các phΚn m7m này còn có th? biên dΓch các ch ∀ng trình vi;t bΡng ngôn ngΦ ANSI C
Sau khi cài +=t ch ∀ng trình, ta click vào bi?u t ∆ng trên desktop ho=c ch4n
Start programs MIDE-51 package MIDE-51 +? ch)y ch ∀ng trình Giao di9n
ch ∀ng trình có d)ng
Khu v c vi t ch,+ng trình
N i báo l i ch ng trình
Nút biên d ch ch,+ng trình
th> t dòng trong
ch,+ng trình
Trang 9Ch ∀ng trình này chΒ ch/p nh5n nhΦng ch ∀ng trình + ∆c l u v!i phΚn mΙ r3ng + ∆c
hΩ tr∆ nh ASM, A51, X51… Do +ó khi s2 d,ng, ta ph∀i l%u tr%.c các file trên v.i −úng
ph?n mΓ r1ng −%Βc hϑ trΒ ngay khi vΚa tΦo m.i vùng v;n b∀n
Chúng ta nên xem thêm h !ng d#n s2 d,ng phΚn m7m này trong m,c Help c≅a phΚn m7m
C M t s l i biên d ch th,Φng g p
Sau +ây là m3t s< lΩi biên dΓch th 0ng mΑc ph.i khi vi;t ch ∀ng trình
1 text found beyond END statement – có các ký t: d phía sau l9nh END xóa h;t
t/t c các ký t: phía sau chΦ D c≅a l9nh END k? c các ký t: kho.ng trΑng và ký t: xu<ng dòng
2 undefined symbol – lΩi ch a khai báo nhãn/ ký hi9u +ang s2 d,ng ho=c thi;u s< 0
tr !c khai báo s< hex Ú khai báo nhãn ho=c ký hi9u +ang dùng ho=c xem l)i có
+ánh sai chính t so v!i khai báo hay không, xem có thi;u s< 0 trong khai báo s<
hex hay không
3 no END statement found – thi;u l9nh END cu<i ch ∀ng trình Ú thêm END cu<i
ch ∀ng trình
4 illegal statement syntax – lΩi sai cú pháp Ú xem l)i t5p l9nh cho câu l9nh t ∀ng
6ng +ang s2 d,ng
5 illegal operand – lΩi sai vΓ trí ho=c sai ki?u toán h)ng Ú xem l)i t5p l9nh cho câu l9nh t ∀ng 6ng +ang s2 d,ng
Trang 10P2.7 P2.6 P2.5 P2.4 P2.3 P2.2 P2.1 P2.0
XTAL2 18
XTAL1 19
ALE 30 EA 31 PSEN 29
RST 9
P1.0 1 P1.1 2 P1.2 3 P1.3 4 P1.4 5 P1.5 6 P1.6 7 P1.7 8
U1
AT89C51
X2
CRYSTAL
C1
33p
C2
33p
R1
360R
R2
360R
R3
360R
R4
360R
R5
360R
R6
360R
R7
360R
R8
360R
R9
360R
R10
360R
R11
360R
R12
360R
R13
360R
R14
360R
R15
360R
R16
360R
R17
360R
R18
360R
R19
360R
R20
360R
R21
360R
R22
360R
R23
360R
R24
360R
D1
LED-BLUE
D2
LED-GREEN
D3
LED-RED
D4
LED-YELLOW
D5
LED-BLUE
D6
LED-GREEN
D7
LED-RED
D8
LED-YELLOW
D9
LED-BLUE
D10
LED-GREEN
D11
LED-RED
D12
LED-YELLOW
D13
LED-BLUE
D14
LED-GREEN
D15
LED-RED
D16
LED-YELLOW
D17
LED-BLUE
D18
LED-GREEN
D19
LED-RED
D20
LED-YELLOW
D21
LED-BLUE
D22
LED-GREEN
D23
LED-RED
D24
LED-YELLOW
+5V
+5V
H NG D N DÙNG ISIS PROTUES MÔ PH NG
BÀI 1 – GIAO TI P V I LED
A Giao ti p v i LED n
M ch ∀ng trình ISIS và l/y các linh ki9n trong danh sách nh hình
bên và th:c hi9n vΕ m)ch nh sau
Trang 11M c2a sΛ ch ∀ng trình MIDE–51 và nh5p + )n ch ∀ng trình sau:
MAIN:
MOV P3,#00000001B JMP MAIN
END
Biên dΓch ch ∀ng trình sang file HEX và mΙ c2a sΛ ISIS +? n)p ch ∀ng trình trên cho AT89C51 nh sau:
§ Ch4n và click lên linh ki9n AT89C51
§ ch4n và ch4n file HEX vΜa dΓch Ι trên, nh/n OK
§ nh/n nút +? th:c hi9n mô ph∋ng
Nhi m vΓ
§ Quan sát hi9n t ∆ng xu/t hi9n trên m)ch khi ch)y mô ph∋ng
§ N;u thay Port 3 trong ch ∀ng trình bΡng Port 2, quan sát hi9n t ∆ng x.y ra trên các led n<i vào Port 2
§ N;u thay Port 3 trong ch ∀ng trình bΡng Port 0, quan sát hi9n t ∆ng x.y ra trên các led n<i vào Port 0 Hãy cho bi;t t)i sao v!i cùng cách mΑc led nh Port 3
nh ng Ι Port 0 led có hi9n t ∆ng nh v5y? Hãy +7 xu/t bi9n pháp khΑc ph,c
G i ý: xem +=c tính c/u t)o c≅a chân Port 0
§ Hãy rút ra k;t lu5n, cách mΑc led nh Ι Port 3 và Port 2 là ki?u nào sau +ây: CA (Common Anode – Anode chung), CC (Common Cathode – Cathode chung) V!i tΜng ki?u mΑc +ó, hãy cho bi;t mu<n 1 led nào +ó sáng thì chân +i7u khi?n t ∀ng 6ng ph.i Ι m6c m/y (0 hay 1)? N;u mu<n tΑt thì sao?
Bài t p
Vi;t các +o)n ch ∀ng trình th:c hi9n các yêu cΚu sau:
1) Các led n<i vào Port 3 sáng dΚn rΟi tΑt dΚn và l=p l)i liên t,c
2) Các led n<i vào Port 2 có 1 led sáng ch)y tΜ trái qua ph.i rΟi tΜ ph.i qua trái và l=p l)i liên t,c
Trang 12Hãy chèn thêm m t câu l nh g i ch ∀ng trình con delay1s (ph.i vi;t khai báo ch ∀ng
trình con delay1s) sau mΩi lΚn xu/t dΦ li9u ra Port
Hãy quan sát hi9n t ∆ng trên m)ch khi có và không có chèn câu l9nh g4i delay1s Ι
trên
G i ý ch,+ng trình con delay1s:
DELAY1S:
PUSH ACC MOV TMOD,#01H MOV A,#20 LOOP:
MOV TH0,#HIGH(–50000) MOV TL0,#LOW(–50000) SETB TR0
JNB TF0,$
DJNZ ACC,LOOP
RET
G i ý bài t p 2 – ta có th? s2 d,ng l9nh quay trái/ theo l u +Ο +7 nghΓ nh sau: