Phan tich nn buon ban ngi lam no l t

Luật pháp Việt Nam Bộ luật hình sự Việt Nam tội phạm hóa hoàn toàn đối với nạn buôn bán người, cũng như một loạt các vi phạm liên quan đến buôn bán người.6 Cụ thể, các Điều 119 và 120 c

!

! 1!

Phân tích nạn buôn bán người làm nô lệ tình dục ở Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam và phương pháp tiếp cận toàn

diện để giải quyết vấn nạn này

Charles Tucker,1 Kari Kammel,2 Heather Lehman, 3& Elisabeth Ward4

Viện nghiên cứu Luật nhân quyền Quốc tế, trường Đại học Luật Depaul, Chicago, Illinois 5

Tháng 12 năm 2009

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

1 Thiếu tướng Charles E, Tucker ( Không quân Hoa Kỳ, đã nghỉ hưu) là Giám đốc điều hành của Viện nghiên cứu Luật nhân quyền Quốc tế thuộc Đại học Luật Depaul, Chicago, Illinois, Hoa Kỳ Ông là chuyên viên viên pháp luật quốc tế trong hơn 30 năm qua và có thêm thời gian làm việc tai Văn phòng Luật của Không quân Hoa Kỳ để phục

vụ Nhà Nước, Liên Hợp Quốc và các tổ chức Quốc tế khác ở rất nhiều quốc gia Ông rời hãng hàng không Hoa Kỳ năm 2009 và hiện đang phát triển và khuyển khích thực hiện quyền cơ bản của các dân tộc trên toàn thế giời thông qua giáo dục, nghiên cứu, tài liệu, phát triển năng lực và vận động Ông cũng hứa hẹn các chương trình phát triển năng lực sau cuộc xung đột về pháp lý và dự án tài liệu về nhân quyền trên toàn thế giới Trước đây ông đã làm việc như một trợ lý Luật sư tại Học viện Không quân Hoa Kỳ, cũng như là miirh giáo sư cộng tác cho Đại học Bradley và Cao đẳng Wayland Ông đã tốt nghiêp Đại học Notre Dame và Đại học Luật Depaul (nhận bằng Tiến sĩ Luật năm 1982)

2 Kari Kammel là phó giám đốc điều hành của Viện nghiên cứu Luật Nhân quyền quốc tế Bà là một luật sư bang Illinois Bà nhận bằng cử nhân tại Đại học Depaul chuyên ngành Luật Quốc tế và Luật so sánh, bằng thạc sỹ chuyên ngành Luật nhân quyền Quốc tế tại Đại học Hoa Kỳ Cairo và bằng Tiến sỹ tại Đại học Chicago Bà muốn gửi lời cảm ơn đến nhóm nghiên cứu của Jaclyn Fortini, Micheal Murphy và Rochelle Turisi

3 Heather Lehman là nghiên cứu sinh của Viện nghiên cứu Luật công với Viện nghiên cứu Luật nhân quyền Quốc

tế Bà là một Luật sư được cấp phép tại Illinois Bà nhận bằng cử nhân tại Đại học Luật Michigan năm 2009 nới bà

là một thành viên giám sát Luật tại Michigan Bà nhận bằng cử nhân khoa học tại Đại học Geargetown năm 2004 chuyên ngành Quan hệ quốc tế

4 Elisabeth Ward là một chuyên viên nghiên cứu cao cấp tại Viện nghiên cứu Luật nhân quyền Quốc tế.Bà là một Luật sư được cấp phép tại Illinois Bà nhận bằng cử nhân tại Đại học Luật bang Michigan, bằng cử nhân danh dự tại Đại học Jame Madison ngành Quan hệ quốc tê bang Michigan Bà cũng là một biên tập viên của tạp chí Luật quốc tế của trường Đại học Luật bang Michigan

5 Viện nghiên cứu Luật nhân quyền Quốc tế của Đại học Luật Depaul (IHRLI)là một tổ chức giáo dục, dựa trên việc xây dừng đề án và thực hiện quyền con người, quản trí, phát triển năng lực về thể chế và quy tắc của các dự án Luật trên toàn thế giới Trong khi làm những điều trên và thực hiện các chức năng giáp dục khác của mình, Viện nghiên cứu liên kết với các Viện nghiên cứu Quốc tế khác nhau, các học giả và các chuyên gia trong các lĩnh vực Luật, kinh

tế, chính sách xã hội, kỹ thuật, xã hội trong địa phương/khu vực, và các chương trình văn hóa IHRLI cũng liên kết với các mạng lưới trong lĩnh vực Kỷ luật thuộc Chính phủ và phi Chính phủ từ khắp nơi trên thế giới, cũng như các học viên Luật, xã hội và nghiên cứu chính sách đến từ khắp nơi trên thế giới Về phương diện này, IHRLI vừa mới thiết lập mối quan hệ hợp tác không chính thức với các thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Bộ môn Tư pháp hình sự- tội phạm học , Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội Căn cứ vapf mối quan hệ này, và trong việc duy trì nhiệm vụ của mình, IHRLI tự hào khi đưa ra bản báo cáo này

! 2!

MỤC LỤC

I Lời nói đầu ………2

A Luật pháp Việt Nam về phòng chống buôn bán người………2

B Luật trong khu vực và Hợp tác khu vực ……… … 6

C Luật Quốc tế điều chỉnh và hợp tác Quốc tế ……… … 7

II Những quy định về chính sách pháp luật và khuyến khích thi hành luật …… …….9

A Phê chuẩn thỏa thuận Quốc tế về phòng chống Tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (UNTOC) ……… ………9

B Sửa đồi Bộ luật Hình sự nhằm quy định rõ ràng tội “ buôn bán người”… … 9

C Sửa đổi Bộ luật Hình sự và ban hành các quy định mới 11

1 Các quy định về tuồi 11

2 Trách nhiệm pháp lý đối với hành vi chủ mưu, giúp sức, xúi giục 12

D Khuyến khích thi hành pháp luật 13

III Cải cách thể chế xã hội 15

A Định vị - phương pháp chủ động bảo vệ nạn nhân 15

1 Vận động nâng cao nhận thức đấu tranh chống nạn buôn người tại các trường học 15

2 Vận động nâng cao nhận thức đấu tranh chống nạn buôn người tại cộng đồng 16

3 Định vị bảo vệ nạn nhân – những hoạt động cần được khuyến khích 18

IV Kết luận 23

! 3!

Gần đây, Việt Nam đã thể hiện cam kết đấu tranh chống nạn buôn bán người thông qua một vài sáng kiến luật pháp, bao gồm sửa đổi Bộ Luật Hình Sự hay gia nhập các hiệp ước song phương với các quốc gia trong khu vực, và phê duyệt hay gia nhập các điều ước quốc tế Mặc dù những hoạt động này thể hiện cam kết của Việt Nam trong đấu tranh phòng chống nạn buôn bán người, vấn nạn này vẫn đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng ở Việt Nam Chiều hướng gia tăng của nạn buôn bán người ở Việt Nam và khu vực có thể được ngăn chặn bởi nhiều hoạt động hơn thế

Do mức độ mức độ phức tạp liên quan đến vấn nạn này cao nên không thể chỉ có một giải pháp duy nhất Thay vào đó, giải pháp đối với hành vi vi phạm quyền con người nghiêm trọng như vậy tạo ra cách tiếp cận đa ngành, đa chiều Một trong những phần cốt yếu của cách tiếp cận là tiếp tục cải cách luật pháp

A Luật pháp Việt Nam

Bộ luật hình sự Việt Nam tội phạm hóa hoàn toàn đối với nạn buôn bán người, cũng như một loạt các vi phạm liên quan đến buôn bán người.6 Cụ thể, các Điều 119 và 120 của BLHS tội phạm hóa rõ ràng tội buôn bán người nhằm mục đích thương mại và buôn bán người làm nô lệ tình dục.7 Phạm vi của các tội phạm hình sự khác có liên quan bao gồm: hoạt động mua bán hoặc chứa mại dâm, các tội phạm liên quan đến giả mạo giấy tờ, hiếp dâm, giao cấu với trẻ em, tổ chức kết hôn dưới độ tuổi quy định, mua dâm người chưa thành niên, và ép buộc người khác ở lại nước ngoài.8

Trong phiên họp thứ năm, Quốc hội khóa XII, Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết đấu tranh phòng chống và tố giác tội phạm buôn người bằng việc sửa đổi Điều 119 của BLHS Tiếp sau

đó, chủ tịch nước đã ký xác nhận Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS được phép ban hành, ấn định hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2010 Sự sửa đổi này đã đưa Việt Nam tiến đến gần hơn các tiêu chuẩn Quốc tế Trước khi sửa đổi, Điều 119 loại sự nam giới vào nạn nhân tiềm năng của nạn buôn bán người 9 Như vậy, Điều luật này xác định một cách đơn giản “ buôn bán

9 Điều 119, Quy định như sau

“ 1 Người nào mua bán người thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm

! 4!

phụ nữ” hơn là “ buôn bán con người hay buôn bán người”.10 Sự thiếu sót trước đây đối với nam giới trong phạm vi của bài báo cáo bắt nguồn từ một sai lầm rằng nam giới dường như không thể trở thành nạn nhân của nạn buôn người làm nô lệ tình dục, một cách nhìn chung ở một số quốc gia.11 Tuy nhiên, theo Văn phòng của Liên Hợp Quốc về ma túy và tội phạm (UNODC), thực tế

có rất nhiều nạn nhân của buôn bán người là nam giới.12 Quốc hội Việt Nam đã nhìn nhận đúng đắn về thực tế này khi sửa thuật ngữ “buôn bán phụ nữ” thành “ buôn bán người” và xác định rõ

“người” bao gồm cả nam giới và nữ giới” Mặc dù có những tiến bộ này song BLHS vẫn cần sửa đổi thêm Ví dụ, BLHS hiện hành tội phạm hóa tội “buôn bán người” Tuy vậy, thuật ngữ này không được chỉ rõ trong bất cứ điều khoản nào của BLHS Việt Nam Chúng tôi tin rằng điều này nên được sửa lại

Ngoài Điều 119, Điều 120 xác định rõ buôn bán trẻ em và áp đặt khung hình phạt từ ba đến mười năm tù đối với người bị kết án.13 Tuy nhiên, thay vì dùng thuật ngữ “ buôn bán trẻ em” Điều

120 sử dụng thuật ngữ “ mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em” 14 Tương tự như tính chất không rõ ràng của Điều 119, Điều 120 cũng không chỉ rõ hành vi “ mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em”.15 Đó là nguyên nhân tại sao “buôn bán người” không được chỉ rõ trong Khoản 2 Điều 119, trong đó liệt kê các tình tiết tăng nặng, có thể tăng thêm lời cáo buộc đối với người phạm tội.16

Như đã lưu ý, khoản 1 Điều 120 áp đặt trách nhiệm hình sụ đối với bất kỳ người nào tham gia vào việc “mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em” Mặc dù BLHS không định nghĩa rõ ràng

về trẻ em, luật pháp Việt Nam quy định trẻ em là “công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”.17 Giống

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ năm năm đến hai mươi năm: a) Vì mục đích mại dâm; b) Có tổ chức; c) Có tính chất chuyên nghiệp; d) Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân; e) Đối với nhiều người ; f) Phạm tội nhiều lần

3 Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5 triêu đồng đến năm mươi triệu đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm”

10 Pháp luậtViệt Nam,lưu ý quan trọng 103

11 Đánh giá hệ thống pháp lý, lưu ý quan trọng 47

12 Như trên

13 Như trên, Điều 120

14 Pháp luật Việt Nam, lưu ý quan trọng 103, Điều 120

15 Khoản 1 Điều 120 áp đặt trách nhiệm hình sự với bất kỳ người nào tham gia “mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em” Như trên

16 Pháp luật Việt Nam, chú ý quan trọng 103, Điều 119

17 Pháp luật về giáo dục, chăm sóc, bảo vệ trẻ em, ngày 15 tháng 6 năm 2004 tại Điều 1, công bố tại website : www.hsph.harvard.edu/population/trafficking/vietnam.child.04.doc Công ước về quyền trẻ em (CRC) định nghĩa trẻ em là “ mọi công dân dưới 18 tuổi, trừ khi không có luật áp dụng cho đứa trẻ, đa số đạt được trước đó” , lưu ý quan trọng 69, Điều 1

c Vì động cơ đê hèn đối với nhiều trẻ em

d Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân

e Để đưa ra nước ngoài

f Để sử dụng vào mục đích vô nhân đạo

g Để sử dụng vào mục đích mại dâm

h Tái phạm nguy hiểm

i Gây hậu quả nghiêm trọng 18

Ngoài các Điều 119 và 120, BLHS Việt Nam cũng kết hợp một loạt các loại tội phạm khác có thể áp đụng cho thủ phạm của nanh buôn bán người.19 Một trong số đó là tội mua bán hoặc chứa mại dâm Như đã lưu ý ở trên, đa số các phụ nữ và trẻ em bị buôn bán làm nô lệ tình dục, được

sử dụng như gái mại dâm hay nhân viên tình dục Vì vậy, một trong những cách thức xử lý những người tham gia vào nạn buôn bán người là truy tố kẻ cầm đầu ổ chứa mại dâm và truy tố những người trả phí cho các dịch vụ mại dâm, mà không xử lý những nạn nhân Việt Nam đã thông qua cách tiếp cận này 20 Điều 254 và Điều 255 của BLHS nhấn mạnh phòng chống nạn mại dâm thông qua sự ngăn cấm “chứa mại dâm” hay “mua bán dâm”.21

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

18 Như trên

19 Như trên

20 Pháp luật Việt Nam, lưu ý quan trọng 103, Điều 254-55

21 Như trên, Điều 254-255, Điều 254 BLHS quy định rõ:

“ 1 Người nào chứa mại dâm thì bị phạt từ một năm đến bảy năm

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm: a) Có tổ chức; b) Cưỡng bức mại dâm; c) Phạm tội nhiều lần; d) Đối với người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; e) Gây hậu quả nghiêm trọng;f) Tái phạm nguy hiểm

3 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm: a) Đối với trẻ em

từ đủ 13 tuồi đến 16 tuổi; b) Gây hậu quả rất nghiêm trọng

4 Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù hai mươi năm hoặc tù chung thân

5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến một trăm triệu đồng, tịch thu môt phần hoặc toàn

bộ tài sản, phạt quản chế từ một năm đến năm năm.”

Điều 255 BLHS quy định rõ:

“1.Người nào dụ dỗ hoặc dẫn dắt người mại dâm thì bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm: a) Đối với người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi; b) Có tổ chức ; c) Có tính chất chuyên nghiệp; d) Phạm tội nhiều lần; e) Tái phạm nguy hiểm; f) Đối với nhiều người ; g) Gây hậu quả nghiêm trọng khác

3.Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm:a) Đối với trẻ em

từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi;b) Gây hậu quả rất nghiêm trọng

4 Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm

5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ một triệu đồng đến mười triệu đồng

! 6!

Thêm vào việc tội phạm hóa hành vi “chứa mại dâm” hoặc “ mua bán dâm”, Pháp lệnh về phòng ngừa và đấu tranh chống nạn mại dâm, có hiệu lực từ tháng 7 năm 2003 cũng quy định rõ “ Công chức nhà nước, cảnh sát, quân đội nếu bị phát hiện có hành vi mua bán dâm sẽ bị cấp trên xử lý”.22 Pháp lệnh này quy định mức phạt đối với những người bị phát hiện “lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bảo kê hành vi mại dâm” 23 Các pháp lệnh nếu được áp dụng thưởng xuyên hơn

sẽ giảm bớt đáng kể nạn tham nhũng Thêm vào đó các pháp lệnh cũng có thể sử dụng như một phương pháp truy tố kẻ phạm tội một cách cụ thể mà không buộc tội họ với tội danh buôn bán người

Thêm vào những điều nói trên, tội phạm buôn bán người có thể trở thành can phạm của các tội phạm tiếp theo Tội phạm liên quan đến giả mạo giấy tờ, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm trẻ em, tội tổ chức kết hôn dưới độ tuổi quy định, tội cưỡng dâm người chưa thành niên, và ép buộc người khác ở lại nước ngoài.24 Chúng tôi tin rằng, nếu sự gia tăng của loại tội phạm này càng cao, sẽ tạo ra một vài dạng thức bổ sung thúc đẩy nạn buôn bán người

Tiềm lực bị giới hạn đã gây một tác động đến số lượng các vụ án được tiến hành và người bị kết

án tù vẫn gia tăng Năm 2007, chỉ có 681 người bị điều tra về tội buôn bán phụ nữ và trẻ em, 606 người bị bắt, 310 người bị khởi tố và 297 người bị kết án tù.25 Số liệu thống kê chính thức về số lượng tội phạm có liên quan đều không có Không dựa vào thực tế này, UNICEF ước tính số lượng tội phạm chịu án tù về tội buôn bán người và các tội liên quan đến buôn bán người chỉ thể hiện một số lượng rất nhỏ những người tham gia thực hiện hành vi buôn bán.26

Chính Phủ Việt Nam đã đối phó với những quan sát thực tế bằng việc thực hiện các kế hoạch hành động Quốc gia về phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em, trong thời kỳ 2004-2010.27 Kế hoạch này tập trung vào “ sự cần thiết trong phòng chống nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em” liên quan đến “ thiếu thông tin cơ bản, nhân sự và sự hỗ trợ” cho công tác đấu tranh và tố giác tội phạm 28 Kế hoạch này buộc chính phủ phải “ nâng cao sự tôn trọng và tuân thủ pháp luật về

27 Kế hoạch hành động Quốc gia phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em trong khoảng thời gian 2004-2010, công

bố tại website

http://www.mfa.go.th/fhpworkshop/doc/bestpractices/Vietnam_NationalPlanofactiononhumanTrafficking.pdf

28 Như 5

! 7!

phòng chống nạn buôn bán người thông qua việc “phát triển và tăng cường các biện pháp cưỡng chế”.29 Mặc dù kế hoạch Quốc gia có tầm quan trọng tương đối trong cam kết phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em, chúng tôi tin rằng, mục tiêu của kế hoạch còn mơ hồ và khái quát Chúng tôi tin rằng kết quả sẽ chỉ tác động rất nhỏ trên thực tế.30

Việt Nam có một khung pháp lý điều chỉnh và có một cơ cấu điều tra nhất định ( dù không phải tiềm lực) để đấu tranh thành công với nạn buôn bán người làm nô lệ tình dục Hơn nữa, Lần sửa đổi mới đây của BLHS là một bước tiến tích cực đối với sự tuân thủ các tiêu chuẩn Quốc tế mang tính quy phạm Tuy vậy, như đã nêu, chúng tôi tin rằng, thông qua cải cách về lập pháp cũng như việc tiến hành bổ sung nhân lực và vật lực, Việt Nam sẽ đat được những bước tiến tốt hơn trong cuộc chiến chống nạn buôn bán người làm nô lệ tình dục.!

B Luật khu vực và hợp tác khu vực

Buôn bán người là vấn nạn lan tràn ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới Tuy nhiên, nó đặc biệt phổ biến ở khu vực Đông Nam Á Trong những thập kỷ gần đây, các quốc gia khu vực trong đó

có Việt Nam đã nỗ lực tham gia chống lại sự gia tăng của vấn nạn này Hơn nữa, Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì quan hệ hợp tác tích cực với các nước trong khu vực để ngăn chặn nạn buôn bán người Tuy nhiên, để chống lại tệ nạn này một cách có hiệu quả, các quốc gia cần tăng cường thực hiện nhiều hơn nữa

Một trong những nỗ lực đầu tiên của khu vực để chống lại nạn buôn bán người được ghi nhận vào năm 1997 với việc soạn thảo Tuyên bố ASEAN về chống tội phạm xuyên quốc gia, mà Việt Nam đã tham gia ký kết31 Việc kê khai, miễn là các bên Nhà nước sẽ "tham gia vào các biện pháp nghiêm khắc để chống lại tội phạm xuyên quốc gia như buôn bán ma túy và buôn bán phụ

nữ và trẻ em, cũng như tội phạm xuyên quốc gia khác "32 Việc đưa vào buôn bán phụ nữ và trẻ em trong việc kê khai đã gửi một thông điệp quan trọng với các quốc gia khác về cam kết của các nước ASEAN để chống nạn buôn người

Các bước quan trọng tiếp theo hướng tới phòng ngừa buôn bán người đã được thảo luận trong Hội nghị Bộ trưởng khu vực về buôn lậu, buôn bán người và tội phạm xuyên quốc gia liên quan

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

29 Như 6

30 Thêm vào việc thi hành kế hoạch hành động Quốc gia, chính phủ Việt Nam cũng đã hợp tác với các tổ chức quốc

tế và các quốc gia khác, bao gồm Văn Phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), đại sứ quán Pháp,hãng thông tấn Hoa Kỳ về Phát triển Quốc tế (USAID) và các tổ chức quốc tế khác nhằm tăng tính cưỡng chế

Chúng tôi tin rằng sự hợp tác này sẽ ngày càng mở rộng hơn

31 Như trên

32 ASEAN, như 14

! 8!

năm 200233 Hội nghị này đã thúc đẩy cho một loạt các sang kiến được gọi là Qui trình Bali, một

nỗ lực hợp tác của hơn năm mươi quốc gia và các tổ chức, trong đó các nước cùng tham gia "làm việc về các biện pháp thiết thực để giúp người dân chống buôn lậu, buôn bán người và tội phạm xuyên quốc gia liên quan trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương và xa hơn nữa"34 Việt Nam tham gia hội nghị và hiện đang tham gia trong Qui trình Bali35 Ngoài ra, trong năm 2004, Campuchia, Trung Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan, và Việt Nam ký kết một Bản ghi nhớ (MOU) chống buôn bán người36 Biên bản ghi nhớ này yêu cầu Nhà nước cam kết làm việc với các tổ chức Quốc tế và Phi Chính phủ để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế để chống lại nạn buôn người37 Biên bản ghi nhớ cũng đã hình thành nên Sáng kiến cấp Bộ trưởng khu vực Mê Kông(COMMIT) 38 Thông qua tiến trình COMMIT, Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ với Campuchia vào năm 2004, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vào năm 2006, và Thái Lan trong năm 200839 Mỗi biên bản ghi nhớ cung cấp hướng dẫn cụ thể và kế hoạch hành động quốc gia, cũng như cách thức mà các chính phủ hai bên sẽ hợp tác để giải quyết các nguyên nhân cụ thể của nạn buôn bán40

Chúng tôi tin rằng do số lượng nạn nhân bị buôn bán có nguồn gốc từ Đông Nam Á, vì vậy việc tiếp tục quá trình hợp tác khu vực mang tính chất quyết định trong thành công của cuộc đấu tranh buôn bán khai thác thương mại tình dục Vì vậy, chúng tôi cho rằng Việt Nam phải tiếp tục tham gia các nỗ lực chung của khu vực nhằm đem lại sự đồng nhất về hơn trong việc giải quyết vấn nạn này

C Luật quốc tế và hợp tác quốc tế

Việt Nam nên tiếp tục phấn đấu để đạt được các chuẩn mực pháp lý quốc tế Đặc biệt, chúng tôi tin tưởng rằng Việt Nam nên phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (UNTOC) và những nghị định thư bổ sung của nó Do tính chất phổ biến của hành vi buôn người, UNODC đã hỗ trợ trong việc soạn dự thảo và các nghị định thư của UNTOC, bao gồm cả những nghị định thư để ngăn chặn và trừng phạt hành vi buôn người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, và nghị định thư nhằm chống lại việc buôn người bằng đường bộ,

! 9!

đường thủy và đường không41 Việt Nam đã kí phê chuẩn nghị định thư UNTOC nhưng không được chấp thuận.42

UNTOC và các nghị định thư của nó là phương pháp mới nhất và trực tiếp nhất của luật quốc tế

để ngăn chặn hành vi buôn người Vì thế chúng xứng đáng được phê chuẩn Điều này đặc biệt đúng ở Việt Nam bởi Nghị định thư về hành vi buôn người đã có những bước tiến đáng kể nhằm ngăn chặn và truy tố trước pháp luật hành vi buôn người hơn Luật Việt Nam

Một trong những thành tựu đáng kể nhất của Nghị định thư là đã soạn thảo ra một định nghĩa toàn diện về “buôn người” 43 Thực tế, nghị định thư là công cụ pháp lí quốc tế ràng buộc đầu tiên thực sự chứa đựng định nghĩa về “buôn người” Về lĩnh vực này, các nhà làm luật đã thảo ra một định nghĩa, “tạo điều kiện thuận lợi trong cách tiếp cận quốc gia có lưu tâm đến việc thiết lập tội phạm hình sự trong nước mà sẽ hỗ trợ hiệu quả hợp tác quốc tế trong điều tra và truy tố các trường hợp buôn người”44 “sự quy tụ của các cách tiếp cận quốc gia” được biểu hiện trong điều 30 của Nghị định thư, được định nghĩa như sau: “tuyển dụng, vận chuyển, chứa chấp hoặc nhận người bằng việc đe dọa hoặc dùng vũ lực để đe dọa hoặc bất kì hình thức khác của ép buộc, bắt cóc, gian lận, lừa gạt, của việc lạm dụng sức mạnh hoặc của một vị trí dễ bị tổn thương, hoặc của việc cho hoặc nhận lợi ích nhằm đạt được sự đồng ý của một người để kiểm soát người khác, với mục đích bóc lột”45

Như đã nêu ở trên, Luật hình sự Việt Nam hiện hành chưa định nghĩa được thuật ngữ “buôn người – thuật ngữ mà có sự mâu thuẫn lớn trong cách giải thích”46 Một trong những biểu hiện này được tìm thấy khi một số quan chức nhà nước giới hạn việc áp dụng Điều 119 và Điều 120 chỉ trong các trường hợp có sử dụng vũ lực Ngược lại, Nghị định thư về buôn người đòi hỏi rõ ràng các bên nhà nước chấp nhận và cả định nghĩa về buôn người47 Ví dụ, định nghĩa được thiết lập trong Nghị định thư về hành vi buôn người rõ ràng không chỉ là có sử dụng vũ lực mà bao gồm cả những người bị cưỡng ép vào trong việc buôn người bằng nhiều cách khác nhau48 Như

45 UNTOC, Lưu ý quan trọng số 8, Chương 3

46 Luật Việt Nam, lưu ý quan trọng số 103

47 UNTOC, lưu ý quan trọng số 8

48 Nt

Một điều khoản dự liệu đáng chú ý của Nghị định thư về buôn người là đoạn (d) của điều 3, định nghĩa trẻ em là “bất kì người nào dưới 18 tuổi”50 Đó là dự liệu đáng chỉ trích vì nó đã làm rõ rằng trẻ em dưới 18 tuổi có thể không bao giờ ưng thuận một cách hợp lệ, thậm chí cả trong trường hợp không có cưỡng ép, hoặc lừa dối Sự bảo vệ này là điều thiếu sót trong Luật của Việt Nam và sẽ được hợp nhất trong luật quốc gia để Việt Nam phê chuẩn UNTOC

II Quy định chuẩn về chính sách và những khuyến nghị mang tính chất pháp lí

A Phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc chống lại tội phạm xuyên quốc gia (UNTOC)

Do sự phức tạp của vấn đề buôn bán người, chúng tôi tin tưởng rằng tiếp cận đa ngành là cách thích hợp nhất để chống lại vấn đề này Một phần quan trọng của cách tiếp cận như vậy là cải cách lập pháp Việt Nam đã bắt đầu những bước đi đầu tiên để chống buôn bán người cả bên trong lãnh thổ của mình và trên cả phương diện pháp luật Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam cần phải đẩy mạnh hơn nữa hoạt động lập pháp để tiếp tục cuộc chiến chống lại hành vi buôn bán người – một hành vi xâm phạm quyền con người đang có chiều hướng gia tăng Việt Nam nên thực hiện những thay đổi lập pháp cần thiết để phê chuẩn UNTOC và các Nghị định thư của nó Thay đổi lập pháp như vậy sẽ giúp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam

sẽ nhận được sự hỗ trợ lớn hơn trong công tác phòng chống và truy tố tội phạm

Để phê chuẩn UNTOC mà không có những điều khoản hạn chế quan trọng, Việt Nam cũng cần phải sửa đổi luật pháp của nước mình về buôn người Quan trọng nhất, Quốc hội Việt Nam sẽ cần phải áp dụng định nghĩa pháp lý của mô hình buôn bán người sau định nghĩa tại Điều 3 của

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

49 Nghị định thư về nạn Buôn bán, lưu ý quan trọng số 8, Điều 3

50 Nt

! 11!

Nghị định thư buôn bán Ngoài ra, sửa đổi BLHS là cần thiết không chỉ để làm rõ, mà còn mở rộng, định nghĩa của nạn buôn bán theo nhiều cách51 Cuối cùng, quy định bổ sung nên được bổ sung vào BLHS Một khi chính phủ Việt Nam làm việc để tạo ra những thay đổi lập pháp cần thiết, Việt Nam sẽ có đủ khả năng phê chuẩn UNTOC và các Nghị định thư của nó mà không cần điều chỉnh bất kỳ điều kiện cơ bản nào

B Sửa đổi BLHS để xác định khái niệm “buôn bán” một cách cụ thể

Bộ luật Hình sự Việt Nam tội phạm hoá tội “buôn bán người” và “mua bán trẻ em”, tuy nhiên lại không nêu ra định nghĩa của hai thuật ngữ này52 Trong nỗ lực nhằm giảm bớt một số vấn đề bất cập này đã xảy ra, ngày 29 tháng 11 1986, Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao đã ban hành hướng dẫn về việc áp dụng quy định của BLHS53 Trong các nguyên tắc này, Toà án xác định “mua bán trẻ em” là “hành vi mua hoặc bán một đứa trẻ vì lợi nhuận cá nhân, bất kể là mua đứa trẻ từ kẻ trộm hay cha mẹ chúng” Hành vi mua một đứa trẻ khi biết đứa trẻ đó bị đánh cắp cũng sẽ bị coi là tội phạm “mua bán trẻ em” 54 Sự giải thích này là rất mơ hồ và do đó chính phủ Việt Nam nên làm việc để thông qua một định nghĩa về khái niệm “buôn bán” Một định nghĩa như vậy có thể tuân theo khuôn mẫu của Nghị định thư về nạn buôn bán, hoặc Việt Nam có thể chọn để áp dụng định nghĩa riêng của nạn buôn bán Nếu Việt Nam lựa chọn là cách thứ hai, những thay đổi tiếp theo phải được thực hiện nhằm tuân theo theo các qui định trong UNTOC

Theo luật pháp hiện hành, cũng như định nghĩa được áp dụng trong thực tế, để người bị coi là phạm tội khi bị chứng minh là có tội, các phương pháp được sử dụng để thực hiện việc buôn bán phải được thể hiện ra thế giới khách quan Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều người tham gia vào các thực hành của nạn buôn bán sử dụng bất kỳ phương pháp có cam kết với tội phạm Không bao gồm các phương pháp vật lý Do vậy, BLHS cần được sửa đổi để tội phạm hoá tất cả các phương pháp buôn bán, bao gồm cả mối đe doạ, cưỡng bức, bắt cóc, gian lận, lừa bịp, và lạm

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

51 Đánh giá của hệ thống pháp lý tại Việt Nam trong so sánh với Nghị định thư của Liên hiệp quốc về buôn bán người và buôn lậu của người di cư, bổ sung của Hiệp ước Liên hiệp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, Tháng Tư 2004, có trên http://www.unodc.org/pdf / crime/human_trafficking/legal_system_vietnam_2004- 05.pdf [đánh giá của hệ thống pháp lý],

52 Luật Việt Nam, lưu ý quan trọng số 103

53 Đánh giá hệ thống Pháp luật, lưu ý quan trọng số 157

54 Như trên

! 12!

dụng quyền lực55 Một định nghĩa rộng hơn, kết hợp tất cả các phương tiện và các phương pháp,

sẽ cho phép tạo ra sự tuân thủ lớn hơn và giúp tăng cường công tác phòng chống nạn buôn bán Thứ hai, phụ nữ, nam giới, và trẻ em đang bị buôn bán trong và ngoài của Việt Nam bởi vô số lý

do Tuy nhiên, BLHS Việt Nam hiện nay chỉ tập trung vào buôn bán vì mục đích mại dâm Quốc hội Việt Nam nên mở rộng định nghĩa về “buôn” để bao gồm buôn bán với nhiều mục đích Cuối cùng, chúng tôi đề nghị định nghĩa kết hợp buôn bán cho các mục đích “khai thác tình dục, cưỡng bức lao động hoặc dịch vụ, nô lệ hoặc như là nô lệ, và loại bỏ các bộ phận cơ thể .”56Ngoài việc mở rộng định nghĩa bao gồm cả mở rộng phạm vi các phương pháp, cũng như các mục đích rộng hơn, định nghĩa này cũng nên được mở rộng để bao gồm một phạm vi rộng hơn của thủ phạm Hiện nay, các luật Hình sự Việt áp dụng trách nhiệm pháp lý trực tiếp, và do đó những hình phạt nặng nhất, về người bán và người nhận kết thúc, trong khi vận chuyển và tuyển dụng được chỉ chịu trách nhiệm như những mắt xích phụ trong các tội phạm của nạn buôn bán.57 Điều 20 của người Việt BLHS áp đặt trách nhiệm pháp lý đối với “ người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp đỡ” 58 Điều 20 tiếp tục định nghĩa các thuật ngữ này:

“Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm Người giúp sức là người tạo những điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm”.59

Vận chuyển và tuyển dụng là các bước không thể thiếu của quá trình buôn bán, nhưng những người phạm tội thực hiện vai trò này chỉ phải chịu trách nhiệm như những mắt xích phụ Điều này rõ ràng làm giảm tác dụng răn đe tội phạm đối với các hành vi như vậy khi nó có thể có Ngược lại, Nghị định thư buôn bán đã chỉ rõ sự có tội này bằng cách giới thiệu một định nghĩa rộng của nạn buôn bán Về vấn đề này, Điều 3 của Nghị định thư buôn bán qui định bao gồm

"việc tuyển dụng, vận chuyển, chuyển nhượng, [và] chứa chấp" các nạn nhân trong định nghĩa của nạn buôn bán 60 Quốc hội Việt Nam cần sửa đổi BLHS để áp đặt trách nhiệm trực tiếp những người tham gia vào vận chuyển, tuyển dụng hoặc chứa chấp Có thể làm như vậy bằng việc áp dụng từ ngữ tương tự như tại Điều 3 của Nghị định thư buôn bán Sửa đổi như vậy sẽ

! 13!

ngăn cản những người đóng vai trò quan trọng trong mạng lưói hoạt động buôn bán thoát khỏi hình phạt nặng

C Sửa đổi BLHS để Giới thiệu Quy định mới

Các tác giả đề nghị Việt Nam nên sửa đổi Bộ luật Hình sự của để tội phạm hoá một cách chi tiết tội phạm buôn bán trẻ vị thành niên, hỗ trợ và xúi giục trong buôn bán, và chủ mưu buôn bán Quy định liên quan đến độ tuổi cũng phải được sửa đổi

1 Quy định về độ tuổi

Hiện nay, pháp luật Việt Nam định nghĩa trẻ em là những người dưới mười sáu tuổi 61 Người trưởng thành được định nghĩa là người mười tám tuổi trở lên62 Điều này tạo ra một khoảng trống pháp lý cho những người tuổi mười sáu và mười bảy Hơn nữa, cũng tồn tại sự xung đột giữa định nghĩa hiện tại với định nghĩa về trẻ em tìm thấy ở Công ước về quyền trẻ em (CRC), cũng như trong Nghị định thư buôn bán, cả hai đều xác định trẻ em là những người dưới tuổi mười tám63 Thay đổi định nghĩa của pháp luật Việt Nam về trẻ em bao gồm những người dưới mười tám sẽ làm giảm nhẹ vấn đề này Tuy nhiên, mỗi quốc gia xác định tuổi theo một cách khác nhau dựa trên nhiều yếu tố trong đó có truyền thống văn hóa, lịch sử, và xã hội Kết quả là, việc sửa đổi pháp luật theo cách này có thể được chứng minh sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn Vì vậy, để giải quyết được khoảng trống pháp lý này trong luật Việt Nam, Văn phòng Liên hiệp quốc về tội phạm và ma tuý (UNODC) đã đề nghị áp dụng các qui định của pháp luật mà tội phạm hoá tội “buôn bán trẻ vị thành niên” 64 Trẻ vị thành niên sẽ được định nghĩa là những người trong độ tuổi từ mười sáu đến dưới mười tám tuổi65 Bao gồm các điều khoản như vậy trong BLHS sẽ cho phép chính phủ Việt Nam để duy trì truyền thống văn hóa và xã hội lớp dưới định nghĩa hiện hành, trong khi đồng thời cung cấp sự bảo vệ đầy đủ cho các nạn nhân buôn người trong độ tuổi từ mười sáu năm và dưới mười tám tuổi

2 Trách nhiệm pháp lý của người hỗ trợ và người xúi giục, người chủ mưu, và đồng phạm

UNODC cho rằng buôn bán “liên quan đến nhiều thành viên của một nhóm tổ chức những người có mức độ tham gia khác nhau trong quá trình buôn bán”. 66 Do có mức độ tham gia

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

61 Luật Chăm sóc, giáo dục và Bảo vệ trẻ em, lưu ý số 114, Điều 1

62 Đánh giá hệ thống Luật pháp, lưu ý số 157

63 CRC, lưu ý số 69

64 Đánh giá hệ thống Pháp luật, lưu ý quan trọng số 157

65 Như trên

66 Như 13

! 14!

khác nhau, cũng như là khả năng buôn bán đến thất bại., điiều đó có ý nghĩa rất quan trọng cho Việt Nam để thực hiện và thi hành luật pháp nghiêm ngặt về trách nhiệm pháp lý đối với đồng phạm và trách nhiệm pháp lý người hỗ trỡ và người xúi giục Về vấn đề này, Điều 5 của Nghị định thư buôn bán đòi hỏi nhà nước các bên phải “tiến hành hoạt động lập pháp hoặc các biện pháp cần thiết khác qui định về tội phạm hình sự giống như là quy định tại Điều 3 của Nghị định thư này, khi tham gia kí kết” 67 Như vậy, Việt Nam nên xem xét sửa đổi BLHS để hình sự hoá người hỗ trợ và xúi giục trong buôn bán, cũng như người chủ mưu68

BLHS Việt Nam hiện nay không chỉ ra một cách rõ ràng và cụ thể thế nào là “người chủ mưu” liên quan đến các tội phạm của nạn buôn bán, trong đó, cũng không làm rõ trách nhiệm đồng phạm69 và (hoặc) tổ chức hoặc chỉ đạo những người khác để thực hiện tội phạm.70 Thay vào đó,

nó sử dụng khái niệm “chủ mưu” trong phần chung của BLHS và các quy định về đồng phạm 71

Điều 18 BLHS nhìn chung qui định trách nhiệm hình sự cho “phạm tội chưa đạt” Nó cũng nêu trách nhiệm về những người “phạm tội chưa đạt”72 “Phạm tội chưa đạt” được định nghĩa là “cố

ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội”.73 Mặc dù quy định này có thể kết hợp với qui định tại Điều 119 hoặc Điều

120, bởi vì định nghĩa hiện tại của buôn người là không rõ ràng, việc buộc người phạm tội chịu trách nhiệm hình sự về tội chủ mưu buôn bán người theo qui định tại Điều 18 là rất khó khăn Vì vậy, ngoài việc phát triển một định nghĩa rõ ràng hơn về nạn buôn bán người, chúng tôi cho rằng

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

67 Nghị định thư về Buôn bán, lưu ý quan trọng số 8, Điều 5

68 Điều 5 của Nghị định thư buôn bán đòi hỏi mỗi bên nhà nước:

"áp dụng pháp luật và các biện pháp có thể cần thiết để thành lập một tội phạm hình sự) cố gắng thực hiện một hành vi phạm tội được thành lập theo quy định tại khoản 1 Điều này; b) tham gia như đồng phạm trong một hành vi phạm tội được thành lập theo quy định tại khoản 1 Điều này; và c) tổ chức, chỉ đạo người khác phạm tội được thành lập theo khoản 1 Điều này

Xem Nghị định thư về Buôn bán, lưu ý quan trọng số 8, chương 5 [nhấn mạnh thêm]

69 Mặc dù không có quy định rõ ràng của Bộ luật hình sự giải quyết vấn đề trách nhiệm đồng phạm, tuy nhiên những người tham gia tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp nạn nhân vẫn bị truy tố như đồng phạm !!

70 Luật Việt Nam, lưu ý quan trọng số 103

71 Như trên

72 Như trên

73 Như trên

lý đồng phạm thông qua Điều 20 là một bước tích cực hướng tới việc truy tố tốt hơn các tội phạm của nạn buôn bán người Tuy nhiên, để nhấn mạnh cam kết của Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống nạn buôn bán người , chúng tôi tin rằng Quốc hội Việt Nam cần phải sửa đổi BLHS

để thêm một điều khoản qui định cụ thể trách nhiệm đồng phạm liên quan đến tội phạm buôn bán người Một cách đơn giản, chúng tôi không tin rằng qui định chung về trạch nhiệm đồng phạm là đầy đủ để chống nạn buôn bán người, đặc biệt là trong bối cảnh nạn buôn người đang diễn biến phức tạp như hiện nay

D Những khích lệ, động viên dành cho hoạt động thực thi luật

Cùng với việc sửa đổi luật hình sự, các tác giả còn khẳng định thêm rằng chính phủ Việt Nam nên đảm trách việc cải cách thể chế của lực lượng công an cũng như của các cơ quan thi hành

pháp luật để có thể phát hiện và khởi tố nhiều vụ buôn bán người trên thực tế hơn

Lực lượng công an cũng như các lực lượng thi hành pháp luật khác đóng vai trò quyết định trong việc chống lại nạn buôn người Tuy nhiên, ở các nước khác trong đó có Việt Nam, lực lượng công an (cảnh sát) không phải là lực lượng thích hợp cho việc điều tra các vụ buôn bán người cũng như cho việc thực thi những luật liên quan đến việc buôn bán người Có một số giải thích

có khả năng chấp nhận được cho thực tế này, đó là có thể lực lượng công an cho rằng buôn bán người là tội không thực sự nghiêm trọng đáng phải chú ý đến; hoặc có thể rằng việc thiếu nguồn nhân lực khiến lực lượng công an không thể thực hiện được nhiệm vụ; nạn tham nhũng cũng là một nguyên nhân; hoặc cũng có thể là lực lượng công an chưa rành về những luật liên quan đến việc chống buôn bán người

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

74 Như trên

75 Như trên

76 Như trên

! 16!

Trên thực tế, chính phủ Việt Nam đã nỗ lực trong việc tăng cường khả năng thực thi pháp luật để chống lại nạn buôn người, 77 và điều này cũng đã giúp ngăn chặn được một số lượng lớn các vụ buôn bán người Ví dụ như vào năm 2008, lực lượng công an đã điều tra được 330 vụ có nghi ngờ liên quan đến việc buôn bán người và đã khởi tố 424 cá nhân có liên quan.78 Mặc dù khó có thể thu được những số liệu chính xác đáng tin cậy nhưng có thể thấy rằng số lượng của những vụ khởi tố liên quan đến buôn bán người chỉ là một phần rất nhỏ so với số lượng thực tế của các vụ buôn bán người ở Việt Nam

Việc đề ra những khuyến khích, động viên dành cho lực lượng thi hành pháp luật có thể giúp cho việc thi hành những luật chống buôn bán người diễn ra hiệu quả hơn Rất nhiều nước đã thử nghiệm biện pháp này bằng việc sử dụng những khích lệ, động viên về tài chính, ví dụ như tiền thưởng hay thêm thời gian nghỉ phép, và điều này giúp khuyến khích lực lượng cảnh sát nỗ lực làm việc để đạt được những mục đích nhất định Hơn nữa, sự khuyến khích và đánh giá hiệu quả đôi khi được gắn liền với chỉ số hoạt động cụ thể Ví dụ như, các thành viên của lực lượng cảnh sát của Gwent, vương quốc Anh, sẽ nhận được tiền thưởng dựa trên việc đánh giá việc thưc hiện công việc “tốt hơn những yêu cầu được đặt ra cho việc thi hành nhiệm vụ của một sĩ quan” 79 Tương tự vậy, ở Nam Yorkshire, các sĩ quan cảnh sát được nhận tiền thưởng gọi là “mức thưởng dành cho khả năng làm việc”, vì đã “chứng minh được khả năng làm việc chuyên nghiệp, đạt được kêt quả tốt, thể hiện được sự tận tâm với công việc, phát triển mối quan hệ tốt với cộng đồng và đồng nghiệp, thể hiện tinh thần học hỏi cũng như khả năng thích nghi với tình huống.”80Một chương trình khác ở Andhra Pradesh, Ấn Độ, đã liên kết sự đánh giá việc thực thi nhiệm vụ của các sĩ quan cảnh sát với những nỗ lực của họ trong việc điều tra và truy bắt những kẻ buôn bán người.81Bộ Ngoại giao Mỹ đã trích dẫn chương trình này như một "phương thức thực hành tốt nhất" 82 bền vững và nhân rộng trong cuộc chiến chống buôn bán người Chúng tôi tin rằng một chương trình giống như vậy sẽ được thi hành tại Việt Nam và nó sẽ tạo ra một tác động quan trọng trong việc thực thi những Luật liên quan đến chống buôn bán người Chương trình này

! 17!

cũng tạo ra một động lực cạnh tranh khác để có thể chống lại sự cám dỗ nhận hối lộ Chính vì sự phổ biến của bạo lực gia đình tại Việt Nam góp phần vào việc cung cấp các nạn nhân bị buôn bán, như đã nói ở trên trong mụcIC1, chúng tôi cũng đề nghị thực hiện ưu đãi để khích lệ hóa điều tra và truy tố các vụ bạo lực trong nước.Trong một số trường hợp, các chương trình chống lại nạn buôn người không được thực hiện hiệu quả vì lý do cán bộ công an nhận hối lộ Về điều này, một báo cáo cho biết rằng việc tham nhũng của lực lượng công an gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc điều tra các vụ án buôn bán người Ví dụ như, theo Báo cáo toàn cầu về nạn buôn bán người, “mặc dù chính quyền chưa có báo cáo nào về việc điều tra hay khởi tố các quan chức có dính líu đến các vụ án buôn bán người nhưng trên thực tế việc tham nhũng liên quan đến các vụ buôn bán người thường xảy ra ở cấp địa phương nơi mà các cán bộ tại các đường biên giới hay tại các trạm kiểm soát nhận hối lộ để làm ngơ cho các hoạt động này diễn ra.” 83

Mức lương chưa thỏa đáng dành cho cán bộ công an đã làm trầm trọng thêm tình trạng tham nhũng Về điều này, báo cáo của Asia Sentinel cho biết “lương chính thức của các nhân viên công quyền vô cùng thấp Vào tháng 10 năm 2006, mức lương tối thiểu cho cán bộ nhà nước đã tăng khoảng 30% - nhưng mức lương tối thiểu này vẫn chỉ là 28 đô-la 1 tháng Vì thế, với mức lương được nhà nước chi trả như vậy, các cán bộ nhà nước sẽ tìm mọi cách có thể để kiếm tiền.”84 Đối mặt với thực tế này, nhiều cán bộ công an đã có ít động lực để điều tra các vụ buôn bán người một cách hiệu quả, và thậm chí trong một vài trường hợp thì họ lại nhận các khoản tiền hối lộ từ các đối tượng thực hiện vụ buôn bán người để làm ngơ trước các hành động này Như vậy, việc thưởng cho các nỗ lực phá án bằng các khoản động viên tài chính, khen thưởng hoặc thăng chứ sẽ giúp cho lực lượng thi hành pháp luật chú tâm hơn đến việc phá những vụ án buôn bán người

Để tài trợ cho dự án này, chính phủ Việt Nam nên tăng mức phạt tiền đối với các nhà chứa bất hợp pháp85 và tăng thêm mức phạt đối với các tội phạm nguy hiểm, như việc tăng thêm án tù đối với những cá nhân bị truy tố vì tội buôn bán người Bằng việc thu tiền phạt, các chương trình khích lệ, động viên lực lượng công an sẽ được duy trì mà không làm ảnh hưởng đến các nguồn tài chính khác phục vụ cho các hoạt động chống tội phạm khác và điều này góp phần ngăn cản các hoạt động buôn bán người

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

83 Bộ Ngoại giao Mỹ, Báo cáo số 300 về Tình hình buôn bán người (2009),

có tại http://www.state.gov/documents/organization/123357.pdf [Ngay sau báo cáo TIP 2009]

84 Patrick Tan, Không có trong nhà của tôi: Nạn tham nhũng tại Việt Nam, Asia Sentinel, 25 /6/ 2007, có tại

http://www.asiasentinel.com/index.php?option=com_content&task= view&id=550&Itemid=31

85 Mại dâm là bất hợp pháp tại Việt Nam Báo cáo nhân quyền của Bộ ngoại giao Mỹ về Việt Nam, 2008

http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2008/eap/119063.htm

! 18!

III Những cái cách thể chế xã hội

A – Giải quyết nguồn gốc – Giới thiệu những sáng kiến phòng chống quá trình phát sinh nạn nhân

1 Các chiến dịch tuyên truyền về nạn buôn bán người tại các trường học

Việc thiếu những nhận thức về nạn buôn bán người sẽ khiến các cá nhân đối mặt với nguy cơ cao

là nạn nhân của những hoạt động này Vì thế, chúng tôi tin tưởng rằng cần phải dành nhiều sự quan tâm hơn đến các chiến dịch tuyên truyền phòng chống nạn buôn bán người Một thủ đoạn thường được những kẻ buôn bán người sử đụng đó là lừa dối các nạn nhân và khiến họ tin rằng mình sẽ được tuyển vào làm những công việc hợp pháp, nhưng sau đấy những kẻ buôn bán người đã cưỡng ép họ thành các món hàng của chúng Nhiều người Việt Nam đã thiếu những thông tin, kiến thức đầy đủ về những nguy hiểm của việc chấp nhận những lời đề nghị việc làm không có sự chứng thực rõ ràng Để chống lại những nguy cơ này, nhiều nước, trong đó có Thái Lan và Slovenia, đã đưa vào giảng dạy các môn học giáo dục con em của họ về sự nguy hiểm, mối đe dọa của nạn buôn bán người86 Nếu như những chương trình kiểu này được chấp nhận đưa vào giảng dạy tại các trường học của Việt Nam thì chúng sẽ trang bị cho trẻ em,- đối tượng

có nguy cơ cao là nạn nhân của hoạt động buôn bán người, những kiến thức cần thiết để tránh trở thành nạn nhân của nạn buôn bán người Bên cạnh đó, với việc những đứa trẻ đã được học về nạn buôn bán người và việc chúng sẽ nói những điều này cho gia đình chúng cũng như các thành viên khác trong cộng đồng, những chương trình này được kỳ vọng rằng sẽ giúp phổ biến được một cách rộng rãi những kiến thức về nạn buôn bán người tới toàn xã hội

Chương trình giáo dục bắt buộc ở Việt Nam được dành cho trẻ em từ lứa tuổi 6 đến 1487 Bằng việc đưa vào chương trình giảng dạy môn học về nạn buôn bán người mà thời lượng của nó có lẽ chỉ là một ngày học và không chiếm quá nhiều thời gian của các môn học khác, Chính phủ có thể cung cấp cho trẻ em những hiểu biết và những thông tin về nạn buôn bán người Chúng tôi tin rằng một chương trình học thành công là chương trình học phải nhấn mạnh về việc đảm bào an toàn cho trẻ em và phải bao gồm những cuộc thảo luận nhóm nhỏ cũng như nên mời khách mời,

ví dụ như đó là những người từng là nạn nhân của nạn buôn bán người Nếu được đưa vào áp dụng một các thích hợp thì các chương trình này sẽ giúp làm tăng nhận thức của những người trẻ

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

86 Báo cáo TIP 2009, lưu ý quan trọng số190,

87 Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Giáo dục Tiểu học, 10 Tháng Mười Hai 2006,

tại: http://en.moet.gov.vn/?page=6.7&view=4401

! 19!

tuổi về nạ buôn người nói chung và động viên những người có khả năng là nạn nhân của nạn buôn bán người cũng như những thành viên trong gia đình nạn nhân tìm kiếm những trợ giúp từ phía chính quyền Còn đối với những học sinh học cấp 3, môn học này trình bày việc buôn bán người dưới góc độ về quyền con người Hơn nữa, việc phân phối những quyển sách mỏng hay những tài liệu chứa thông tin về nạn buôn bán người sẽ cho phép trẻ em có thể chia sẻ những thông tin liên quan đến việc chống nạn buôn bán người với gia đình của mình

Những chương trình giáo dục như vậy chưa từng được tổ chức tại Việt Nam Tuy vậy, vào đầu năm 2009, Cục phòng chống tệ nạn xã hội đã cam kết rằng sẽ tổ chức “chương trình tăng cường thông tin và nâng cao khả năng của cộng đồng trong việc phòng chống nạn buôn bán trẻ em và phụ nữ”88 Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng những chương trình giáo dục nâng cao nhận thức như vậy cần phải được nhà nước tài trợ và đưa vào giảng dạy chính thức tại các trường học Đặc biệt, chúng tôi tin rằng các chiến dịch giáo dục thử nghiệm nhằm nâng cao nhận thức của người dân

về vấn đề này sẽ sớm được thực hiện trong thời gian sắp tới, với đối tượng chính cần được phổ biến là người dân ở các vùng nông thôn và cộng đồng các dân tộc thiểu số

2 Chiến dịch nâng cao ý thức cộng đồng về việc chống nạn buôn bán người

Mặc dù các chiến dịch nhằm nâng cao ý thức cộng đồng về việc chống nạn buôn bán người được

tổ chức thực hiện trên thế giới thường tập trung vào các đối tượng như lực lượng thi hành pháp luật, các cán bộ công quyền khác, và các tổ chức phi chính phủ, nhưng một số nước cũng đã thành công trong việc tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức về việc chống lại nạn buôn bán người cho các đối tượng khác với các đối tượng truyền nêu trên Các chiến dịch nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng như vậy hứa hẹn sẽ giúp làm giảm số lượng các vụ buôn bán người cũng như các vụ bạo lực trong nước có gắn với hoạt động buôn bán người

Ví dụ, ở Campuchia, một tổ chức phi chính phủ, có tên là tổ chức bảo vệ an toàn trẻ em quốc tế,

đã khởi xướng tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức cho các lái xe máy, taxi cũng như nhân viên nhà nghỉ tại các trung tâm nghỉ dưỡng để nhằm nhận diện cũng như bảo vệ trẻ em

có nguy cơ là nạn nhân của nạn bóc lột tình dục với mục đích thương mại Chương trình này cũng đào tạo họ để nhận diện và báo cáo với chính quyền về những hành vi khả nghi của khách

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

88 Thông qua biện pháp mới để hỗ trợ nạn nhân buôn bán người, Việt Nam Net Bridge, 02 tháng 2 năm 2009, tại http://english.vietnamnet.vn/social/2009/02/830887/

! 20!

du lịch có liên quan đến hoạt động nói trên89 Những kết quả mà chương trình này đạt được thật

ấn tượng90 Đạt được những thành công này là bởi chương trình này không chỉ tập trung cho việc bảo vệ những đối tượng có nguy cơ cao trở thành nạn nhân mà còn tập trung vào việc ngăn cản những tour du lịch nhằm phục vụ các hoạt động tình dục Điều này đã làm giảm tối thiểu những động lực kinh tế của nạn buôn bán người với mục đích thương mại Một lợi ích nữa được minh chứng từ chương trình này là lái xe taxi cũng như nhân viên phục vụ nhà nghỉ, khách sản được thức đẩy phần nào bởi mong muốn ngăn cản những chương trình du lịch nhằm phục vụ hoạt động tình dục để tạo cơ hội kiếm tìm lợi nhuận cho các tour du lịch hợp pháp khác91 Như vậy,

“Bảo vệ an toàn trẻ em” đã được chứng minh là một phương pháp thành công trong việc làm giảm thiểu hoạt động của các tour du lịch nhằm mục đích phục vụ tình dục Như một bài báo đã viết “với những lái xe máy, tài xế taxi bảo vệ trẻ em tránh khỏi nguy cơ trở thành nạn nhân của các hoạt động mại dâm, điều này tựa như việc mỗi góc phố đều có một cộng đồng người lao động giám sát”92 Dạng chương trình này có thể được đưa vào thực hiện với cách tương tự tại các vùng nông thôn Việt Nam

Một chương trình giáo dục nâng cao nhận thức khác cũng giúp sức cho việc giảm thiểu nạn nhân cũng như nhu cầu liên quan đến các hoạt động buôn bán người, đã được chính quyền thành phố Berlin tổ chức thực hiện Trong chương trình này, chính quyền thành phố đã thiết kế những biển báo trên đường nhằm nâng cao nhận thức cũng như đào tạo những người vận chuyển, thành viên của các hiệp hội vận chuyển, các tài xế xe tải và taxi về những phương phức nhằm chồng lại hoạt động buôn bán người Cũng tương tự, tại Nigeria, tổ chức chống lại việc buôn bán phụ nữ và lao động trẻ em, một tổ chức phi chính phủ của Nigeria, đã dùng những người vận chuyển vào việc chống lại nạn buôn bán lao động trẻ em Chương trình này bao gồm những thành viên của Hiệp đội vận chuyển đường bộ Nigeria và những thành viên này được động viên dán trên xe bus những tờ giấy thông tin về sựu bất hợp pháp của nạn buôn bán lao động trẻ em93

Úy ban pháp luật Hoa Kỳ đã đưa ra lời khuyên rằng nên sử dụng những tài xế taxi như những người đưa tin bí mật trong các vụ buôn bán người Các tác giả tin rằng các công nhân vận chuyển

! 21!

ở Việt Nam sẽ được đào tạo để nhận diện và báo cáo nặc danh cho chính quyền ít nhất là trong hai trường hợp, đó là trường hợp các tour du lịch có loại hình bóc lột tình dục trẻ em với mục đích thương mại và việc vận chuyển những nạn nhân của nạn buôn bán người tại Việt Nam Vì taxi và các phương tiện vận chuyển công cộng khác thì được người dân các địa phương cũng như khách du lịch sử dụng rộng rãi, nên các tác giả tin rằng một chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về việc chống lại nạn buôn bán người như nói ở trên sẽ có tác động tức thì trong việc giảm số lượng các tour du lịch nhằm mục đích hoạt động tình dục, và trong lâu dài sẽ giúp giảm các vụ liên quan đến bóc lột tình dục với mục đích thương mại94 Rất có thể, một chương trình thành công với sự tham gia của các tài xế taxi thì cần phải tạo ra những động lực để họ tố giác các vụ việc Vì thế, chương trình này sẽ kết hợp hai chiến lược Đầu tiên, việc đào tạo nên nhấn mạnh rằng các tour du lịch với mục đích phục vụ các hoạt động sex sẽ gây ra tiếng xấu cho vùng, làm giảm số lượng các khách du lịch đến vùng đó và làm tăng thêm sự xuất hiện của các tội phạm thông thường hay các tội phạm có tổ chức khác Do đó, chương trình cũng cần nhấn mạnh thêm rằng để có thể có một nền công nghiệp du lịch phát triền thì điều này cũng phụ thuộc phần nào vào sự giúp sức của các tài xế taxi Chiến lược thứ 2, đó là chương trình phải tính toán đến việc cung cấp các khoản động viên tài chính mà sẽ được tặng thưởng cho các tài xế taxi vì đã cung cấp thông tin để điểu tra, khởi tố các vụ buôn bán người hay bóc lột tình dục trẻ em Nguồn tài trợ cho chương trình này có thể xuất phát từ số tiền phạt dành cho nhưng người phạm tội trong các hoạt động nói trên

Các tài xế xe buýt cũng nên được đào tạo để nhận diện và tố cáo các hoạt động buôn bán người, đặc biệt đối với các trường hợp vận chuyển các nạn nhân trong Việt Nam cũng như qua biên giới Các biển hiệu được dán ở các trung tâm vận chuyển sẽ thông tin tới cộng đồng về sự hiện diện của lực lượng những người vận chuyển được đào tạo trong lĩnh vục phòng chống nạn buôn bán người Những chương trình đào tạo như này kết hợp với các chiến dịch nâng cao ý thức cho hành khách xe buýt cũng như tàu hỏa, sẽ tạo ra một hiệu quả gấp 2 lần: đó là những người theo dõi có thể nhận diện được các vụ buôn bán người và có thể giúp đỡ các nạn nhân của các vụ

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

94 Du lịch tình dục là một vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam Theo Bộ Ngoại giao, "Việt Nam đang ngày một trở thành điểm đến cho du lịch tình dục trẻ em, đối tượng lạm dụng đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan, Anh, Australia, châu Âu, và Mỹ Năm 2007, một Tổ chức phi chính phủ của Úc đã phát hiện 80 trường hợp khai thác tình dục trẻ em của khách du lịch nước ngoài trên địa bàn khu du lịch Sa Pa, Việt Nam Theo Báo cáo Toàn cầu

về nạn Buôn bán người, số lượng lớn các trẻ em bị buôn bán đều từ Campuchia đến các khu vực đô thị của Việt Nam với mục đích cưỡng bức hoặc khai thác tình dục Ngoài ra, "Việt Nam còn gặp vấn đề nghiêm trọng là nạn buôn bán nội bộ phụ nữ và trẻ em từ các vùng nông thôn ra thành thị."Theo báo cáo TIP, lưu ý quan trọng số 190

! 22!

buôn bán người, và các nạn nhân của các vụ buôn bán người thêm dũng cảm và tin rằng mình có khả năng tìm thấy sự giúp đỡ từ những người vận chuyển

3 Giải quyết vấn đề bảo vệ nạn nhân

Các cơ quan công an thường không có nhận thức về những nạn nhân bị buôn bán, đặc biệt là trẻ

em, và thường coi họ như những người làm nghề nhơ nhuốc Sự thành lập các Đơn vị bảo vệ nạn nhân (VPUs) bên trong các cơ quan công an sẽ giúp làm giảm bớt tình thế này theo nhiều cách Đầu tiên, những người tham gia vào các VPU có thể giúp hướng dẫn những người thưc thi pháp luật hiểu rõ về quyền và luật định đối với những nạn nhân, đặc biệt là trẻ em Thứ hai, họ có thể cung cấp sự an toàn tạm thời cho những nạn nhân chạy thoát khỏi được bọn buôn người Cuối cùng, họ có thể giúp ngăn chặn cảnh sát trong việc đưa những nạn nhân vào tay kẻ buôn bán, thay vì gián tiếp đưa nạn nhân trở lại các cơ quan phúc lợi xã hội

Một câu chuyện về thành công của một Đơn vị bảo vệ trẻ em (CPU) ở Ethiopia là một ví dụ, nơi

mà một tổ chức NGO, với tên gọi “Diễn đàn cho trẻ em đường phố” đã phối hợp với các NGO quốc tế khác, cũng như các cơ quan thực thi pháp luật địa phương, khu vực trong việc thành lập các CPU trong các trạm cảnh sát ở Addis Abba và một số thị trấn khác Thông qua các CPU, tổ chức này đã đào tạo các nhân viên thực thi pháp luật về quyền trẻ em cũng như sự hỗ trợ đối với các nạn nhân là trẻ em bị buôn bán hay lạm dụng tình dục Từ năm 2000, chương trình trên đã đưa hơn một nghìn trẻ em đường phố bị buôn bán hay lạm dụng tình dục trở về với gia đình95 Hơn nữa, tổ chức này còn tiến hành một chương trình nhận thức, nhắm tới các khu vực giao thông, đào tạo các nhân viên ở các trạm chung chuyển xe bus trung tâm ở Addis Ababa, nhằm báo cáo về những đứa trẻ có khả năng bị buôn bán tới các CPU96 Một CPU ở trạm xe bus đã tích cực tham gia nhận dạng các trẻ em bị buôn bán, trong năm 2008, chỉ riêng CPU này đã nhận dạng 899 trẻ em bị buôn bán, 75% trong đó là các em nữ 93 em được đưa về trung tâm tạm trú của NGO để chăm sóc hay để gia đình theo dõi, còn lại 720 em được đưa về với cha mẹ hoặc người thân ở Addis Ababa cũng như các vùng lân cận97

Chính phủ Hoa Kì và UNICEF cũng có những bước tiến thành công trong chống buôn người ở Lesotho, cũng với các CPU Với tên gọi “Bảo vệ trẻ em và phụ nữ khỏi nạn buôn người thông qua sự thành lập các Đơn vị bảo vệ trẻ em ở các cơ quan công an”, dự án này tiến hành trong một

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

95 Bộ Ngoại giao Mỹ, Báo cáo số 38 về buôn bán người (2008),

có tại http://www.state.gov/documents/organization/105501.pdf [hereinafter TIP Report 2008]

96 Như trên

97 Báo cáo TIP 2009, Lưu ý quan trọng số 190

! 23!

năm nhằm thiết lập những đơn vị đặc biệt ở mức độ quốc gia và khu vực trong các lực lượng công an, cung cấp khóa đào tạo nhằm nhận diện nạn buôn người, giúp đỡ nạn nhân đúng cách và tăng cường sự xử lý các tội phạm buôn người- tội phạm nguy hiểm với trẻ em và phụ nữ dễ bị tổn thương98

Sự thành lập các Đơn vị bảo vệ nạn nhân ở các cơ quan công an của Việt Nam sẽ tăng cường thêm một công cụ quan trọng trong các nỗ lực của Việt Nam chống buôn bán người Ví

dụ, các trẻ em, phụ nữ hay trẻ chưa thành niên sẽ muốn mạo hiểm để thoát khỏi các hoàn cảnh nguy hiểm nếu họ tin rằng, công an sẽ đối xử với họ như là các nạn nhân chứ không phải những tên tội phạm, sẽ không đưa họ trở về đường phố hay các nhà thổ Hơn nữa, những công an được đào tạo về quyền của trẻ em và phụ nữ cùng với việc luật pháp coi trọng vấn đề lạm dụng tình dục của trẻ em, sẽ giúp điều tra đầy đủ hơn về vụ án buôn bán trẻ em, trong khi các VPU sẽ cung cấp nguồn lực cũng như khung hoạt động nhằm tiến hành các vụ điều tra

Nhằm giải quyết nhu cầu và cải cách pháp lý, những động thái chống nạn buôn người một cách toàn diện ở Việt Nam cũng cần hướng tới việc tối thiểu hóa nguồn cung ứng các nạn nhân tiềm ẩn Để làm được điều đó, các chiến dịch nhận thức cộng đồng và các chiến dịch đào tạo cần được khởi động; các trung tâm nạn nhân và đào tạo nghề cần đưa tới cho những người từng là nạn nhân của việc buôn bán Chính vì sự thiếu nhận thức trong cộng đồng nói chung cũng như các nạn nhân tiềm ẩn khiến cho nạn buôn người trong thực tế rất phát triển; các chiến dịch nhận thức cộng đồng và chương trình giáo dục cần tích cực trong cuộc chiến chống nạn buôn người Thêm nữa, như đã thảo luận ở phần II, các cựu nạn nhân phải đối mặt với những vấn

đề rất khó khăn trong việc tái hòa nhập vào cộng đồng, chính điều này dẫn đến việc họ lại trở thành nạn nhân của buôn bán người Nhờ sự tăng thêm của các trung tâm nạn nhân và đào tạo nghề, nó cung cấp cho các cựu nạn nhân những biện pháp kinh tế khả dĩ, thay vì trở lại các công việc tình dục hay lại trở thành nạn nhân trước những lời hứa hẹn lừa đảo về các công việc hợp pháp

Mặc dù có nhiều những nỗ lực gần đây, nhưng nạn buôn người thường diễn ra ngầm và rất phức tạp, cộng thêm sự thiếu sự nhận thức chung về vấn dề này cũng như về sự nghiêm trọng của vấn đề ở Việt Nam Sự thiếu nhận thức, ở mức độ nào đó, là của đại bộ phận người dân Mặt khác, ngay cả chính quyền của Việt Nam cũng thể hiện sự thiếu nhận thức đó ở cả những người giữ chức vụ cao Kế hoạch quốc gia về hành động chống buôn người với trẻ em và phụ nữ, bằng tuyên bố: “ sự nhận thức về tính nghiêm trọng, trách nhiệm trong việc phòng tránh và đấu tranh

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

98 Bộ Ngoại giao Mỹ, Chương Trình của Chính phủ Mỹ về chống buôn bán quốc tế (2003),

tại http://www.state.gov/g/tip/rls/rpt/34182.htm

! 24!

với nạn buôn người với trẻ em và phụ nữ vẫn còn hạn chế ở trong Đảng ủy, các cơ quan có thẩm quyền, các tổ chức lớn, với những mức độ khác nhau”99 Chính việc phủ nhận vấn đề này cho phép những tên tội phạm có thể hoạt động buôn người mà rất ít có nguy cơ bị phát hiện Với nhận thức cao hơn, người Việt Nam sẽ được trang bị tốt hơn trong việc phòng tránh và đấu tranh với nạn buôn người.!

Bất kì chiến dịch nhận thức cộng đồng cần hướng tới việc giáo dục lượng người lớn nhất

có thể Các mạng lưới những người không chuyên chính là nguồn nhân lực cho nạn buôn người Trong khi việc giáo dục những người dễ bị tổn thương, dễ trở thành nạn nhan là một điều quan trọng, thì việc giáo dục cộng đồng cũng là một điều quan trọng, chính vì nhu cầu tham gia rộng rãi của họ

Bất kì chương trình, chiến dịch hay đào tạo nào cũng cần cố gắng truyền đạt bốn thông điệp: 1) Nạn buôn người rất phổ biến ở Việt Nam, những thông tin về những phương pháp mà bọn buôn người sử dụng 2) Buôn bán người là vi phạm nhân quyền, là bất hợp pháp dưới cả luật trong nước cũng như quốc tế.3) Bất kì sự nghi ngờ về một tội phạm có thể xảy ra cần báo cáo cho các cơ quan có thẩm quyền.4) Những người bị buôn bán là nạn nhân; những thông tin về sự

hỗ trợ nạn nhân luôn sẵn có Bốn thông điệp trên cung cấp cho cả nạn nhân và phần lớn cộng đồng những thông điệp toàn diện nhằm đấu tranh với nạn buôn người

Nhằm đạt tới số lượng người lớn nhất có thể, các chiến dịch nhận thức cộng đồng ở Việt Nam cần được khởi động và cần sử dụng các phương tiện truyền thông như truyền hình, truyền thanh, báo chi nhằm truyền tải các thông điệp ở trên Theo BBC, Việt Nam có tới hàng trăm các loại báo và tạp chí, nhưng truyền hình là phương tiện truyền thanh phổ biến nhất100 Đài truyền hình Việt Nam là đài quốc gia của Việt Nam và là kênh truyền hình phủ sóng toàn quốc101 Nhằm đạt được sự thống nhất trong việc truyền tải các thông điệp, một chiến dịch toàn quốc cần thực hiện trên truyền hình Việt Nam Những chiến dịch tương tự đã hoạt động ở Việt Nam Cụ thể, theo Báo cáo về buôn người năm 2008, Đài truyền hình Việt Nam đôi khi có thể giải quyết những vụ buôn người qua các chương trình kinh tế gia đình bằng cách mời những người từng là nạn nhân đến để thảo luận về kinh nghiệm bản thân cũng như làm thế nào để phòng ngừa nạn buôn người102 Những chương trình như vậy cần được tiếp tục, tuy nhiên, những thông điệp cũng như khán giả cần được mở rộng Chương trình kinh tế gia đình dường như chỉ hướng tới phụ nữ

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

99 Kế hoạch hành động quốc gia chống buôn bán phụ nữ và trẻ em trong thời gian 2004 - 2010,

lưu ý quan trọng số126 Điều 3

100 BBC, Hồ sơ Việt Nam, tại: http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm

101 Tổng quát Truyền hình Việt Nam, có tại http://www.vtv.org.vn/en/

102 Báo cáo TIP 2008, lưu ý quan trọng số 207

! 25!

Như đã nói ở trên, điều tối quan trọng là cần phải hướng mục tiêu tới đại bộ phận người dân Việt Nam chứ không chỉ phụ nữ Thêm nữa, các thông điệp cần mở rộng, từ việc làm thế nào tránh nạn buôn người đến các thông điệp đã nêu trên

Vào năm 2007, MTV phối hợp với USAID, phát các phim tư liệu về chống buôn người nhằm nâng cao nhận thức trên Đài truyền hình Việt Nam103 Mặc dù phim tư liệu đem đến cơ hội

để giáo dục những khán giả đặc biệt, nhưng nó đòi hỏi mọi người phải lựa chọn để xem Người Việt Nam không tin rằng buôn ngời ảnh hưởng đến họ, vì vậy họ không chọn xem những chương trình như vậy Nhằm giải quyết những thái độ như thế, vào tháng Mười một năm 2009, UNDOC

đã tạo một vở kịch nhỏ về đời sống có tự đề “ Phá vỡ im lặng”, kết hợp nhiều mặt của những hành vi bạo lực gia đình,” gồm những hành vi bạo hành phụ nữ của những ông chồng một cách bình thường và phổ biến, cũng như nhấm mạnh sự chối bỏ của cơ quan luật pháp và khu vực pháp luật104 “Phá vỡ im lặng” bao gồm nhiều chương, mỗi chương nhấn mạnh những mặt khác nhau của bạo lực gia đình Do sự phổ biến của loại hình kịch trên ở Việt Nam, những nỗ lực tương tự nhằm sản xuất và truyền tải “ Phá vỡ im lặng” cần phải tái thực hiện ở Việt Nam Những chương trình như vậy cho phép một lượng lớn người xem đón nhận như tài liệu giáo dục hơn là một chương trình đào tạo về buôn người

Từ xu hướng tăng lên của nạn buôn người ở những vùng nông thông, việc khởi động những chiến dịch nhận thứ cộng đồng thông qua các phương tiện truyền thông là điều vô cùng quan trọng Một chương trình tương tự như chiến dịch bạo lực trong nhà của UNODC cần tiến hành trên cả truyền hình và truyền thanh Đài tiếng nói Việt Nam cũng là đài phát thanh quốc gia, truyền thanh tới cả nước105 Một chiến dịch phát triển dựa trên các vở kịch nhỏ cần truyền tải thông qua đây, bên cạnh Đài truyền hình Việt Nam

Trong khi các chiến dịch nhận thức cộng đồng cần hướng tới cộng đồng ở phạm vi rộng, các chương trình giáo dục và đào tạo cần thích hợp với những khán giả đặc biệt Kết hợp những chương trình giáo dục về buôn người có thể đưa vào thành môn học ở trường sẽ tạo ra một cơ hội tuyệt vời nhằm tăng cường nhận thức của cả nước Như đã nói ở trên, những tên buôn người thường lôi kéo các nạn nhân bằng những lời hứa dối trá về những công việc hợp hợp pháp, và rất nhiều người đã sa bẫy vì không được trang bị những thông tin về sự nguy hiểm của việc chấp nhận những đề nghị mơ hồ, không có xác thực đó Để đấu tranh với vấn đề này, rất nhiều nước,

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

103 Báo cáo TIP 2008, 203

104 UNODC, Việt Nam: Phim truyền hình về phòng chống bạo lực gia đình, ngày 3 tháng 11 2009, có tại

http://www.unodc.org/eastasiaandpacific/en/2009/11/Vietnam-Tv-Series/story.html

105 Tiếng nói Việt Nam, có tại http://english.vovnews.vn/Home/culture.vov

! 26!

bao gồm cả Thái Lan và Slovenia, đã phát triển và đưa vào thành một một môn học ở trường nhằm giáo dục trẻ về những sự nguy hiểm của buôn bán người106 Những bước tiến tương tự ở Việt nam sẽ trao cho trẻ em những tri thức tích cực, và ít nhất cho phép họ có nhận thức về những phương pháp mà bọn buôn người sử dụng

Bằng việc đưa vào các môn học chỉ chiếm một ít ngày của một năm học, chính quyền có thể cung cấp cho trẻ em những hiểu biết và thông tin về buôn người mà không quá xa rời môn học khác Một môn học thành công sẽ nhấn mạnh sự an toàn của trẻ em, và có thể gồm những nhóm thảo luận nhỏ và những khách mời chính là những người từng là nạn nhân của nạn buôn người Nó sẽ giúp tăng cường nhận thức của giới trẻ về nạn buôn người hay những nạn nhân tiềm ẩn, hay những thành viên của gia đình nạn nhân nhằm tìm kiếm sự trợ giúp của các cơ quan thẩm quyền Đối với những học sinh trung học, các môn học có thể gồm những thông tin chuyên sâu hơn và cả những thông tin pháp lý Hơn nữa, việc phân bố những tài liệu, sách thông tin cho phép trẻ em chia sẻ những thông tin về buôn người với gia đình

Hiện nay, Việt Nam có rất ít các VPU Ví dụ, Hiệp hội phụ nữ Việt Nam (VWU), với sự giúp đỡ của những NGO, đang điều hành 4 trung tâm bảo trợ trên khắp cả nước107 Một số lượng hạn chế các trung tâp khác nằm rải rác Với nguồn lực hạn chế, những trung tâm này thường thiếu nhân sự, không được sự tài trợ, và vì thế, không thể cung cấp những dịch vụ đầy đủ cho các cựu nạn nhân Nếu may mắn, họ có thể nhận được sự chăm sóc và dịch vụ từ các trung tâm trong một thời gian ngắn Sau đó, họ buộc phải nhanh chóng tìm kiếm các phương tiện kiếm sống nhằm hỗ trợ bản thân và gia đình Nếu lâm vào hoàn cảnh túng quẫn, nhiều nạn nhân lại trở nên

dễ tổn thương trước những lời phỉnh lừa về những công việc hợp pháp hay trở về công việc liên quan đến tình dục

Thông qua sự sẵn có ngày càng tăng cũng như tài trợ, các trung tâm nạn nhân có khả năng cung cấp nhiều dịch vụ hơn cũng như thời gian cư trú lâu hơn cho các nạn nhân Ngoài cung cấp những nhu cầu thiết yếu như nước, thức ăn, nơi ở, cac trung tâm cần chú trọng tới việc đào tạo nghề Các chương trình đào tạo sẽ cung cấp những kĩ năng mới cho nạn nhân Với những điều học được, các nạn nhân sẽ khó bị dụ dỗ trước những thủ đoạn Thêm nữa, các trung tâm nạn nhân cần phối hợp với các nguồn dịch vụ khác như chuyên gia pháp lý, nhân viên chăm sóc sức khỏe, chuyên gia tâm lý và các nhân viên xã hội Thông qua sự đa dạng của dịch vụ, nạn nhân có khẳ năng hòa nhập thành công vào cuộc sống hàng ngày

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

106 Như trên

107 Báo cáo TIP 2009, lưu ý quan trọng 190