Noi qua no giam noi tranh

Thảo luận nhóm :Dựa vào ví dụ của nhóm mình, hãy cho biết người viết nói đã thực hiện phép nói giảm nói tránh bằng cách nào?. Nhóm I : Ông cụ chết rồi Ông cụ đã quy tiên rồi Dùng các từ [r]

Chào mừng quý thầy cô về dự giờ

thăm lớp

TRƯỜNGTHCS TÂN THANH TÂY

1/ Hãy cho biết: ở lớp 6, lớp 7, chúng ta đã tìm hiểu những biện pháp tu từ nào?

2/ Hãy tìm các biện pháp tu từ được sử dụng trong thành ngữ sau: Đen như cột nhà cháy.

3/ Bác Dương thôi đã thôi rồi

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta

Cho biết, từ “thôi” trong câu thơ trên có nghĩa là gì? Tại sao phải dùng cách nói như vậy?

A.- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

(Tục ngữ)

B.- Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

(Ca dao)

Ghi nhớ

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại qui mô, tính chất, mức độ của sự vật, hiện tượng được miêu tả nhằm để nhấn mạnh gây ấn tượng tăng sức biểu cảm.

CON RẮN VUÔNG

Anh chàng nọ tính khoác lác đã quen Bữa kia đi chơi về bảo vợ: - Này mình ạ!

Hôm nay tôi đi vào rừng trông thấy một con rắn, chao ôi, to đến là to, dài đến là dài Bề ngang thì chắc chắn là bốn mươi thước rồi, còn bề dài thì dễ đến hơn trăm thước.

Vợ không tin, nhưng cũng định trêu chồng một mẻ: - Tôi nghe người ta nói có rắn dài đã nhiều Nhưng làm gì có giống rắn dài như anh nói thế Tôi nhất định không tin.

Chồng làm như thật: - Thật quả có rắn như thế Dài hơn một trăm thước thì chẳng đến, nhưng tám mươi thì nhất định.

Vợ bĩu môi: - Cũng chẳng đến!

Chồng cương quyết: - Tôi chắc chắn là nó dài sáu mươi thước chứ không ngoa.

Vợ vẫn khăng khăng: - Vẫn không dài đến nước ấy đâu!

Chồng rút lui một lần nữa: - Lần này tôi nói thật nhé Con rắn dài đến bốn mươi

thước, không kém một phân.

Vợ bò lăn ra cười: - Con rắn anh thấy, bề ngang đã chắc chắn là bốn mươi thước,

bề dài cũng lại đến bốn mươi thước không kém một phân thì chẳng hoá ra là con rắn vuông à?

Theo: Truyện cười dân gian

Cho biết: Có phải nhân vật người chồng

trong truyện đã dùng biện pháp tu từ nói

quá hay không? Nếu không phải nói quá thì gọi cách nói đó là gì?

Hãy phân biệt biện pháp tu từ nói quá với

Thảo luận nhóm 4:

Nói quá Nói khoác

- Phản ánh đúng bản

chất sự thật -Phản ánh trái với sự thật (đối tượng miêu tả)

- Người nói phóng đại

sự vật, nhằm mô tả rõ

nhất bản chất của hiện

thực

- Nhằm phô trương bản thân người nói, tạo ra

sự hiểu nhầm

- Người nói được tôn

trọng, khen ngợi - Người nói bị chê cười, coi thường

bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.

- Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời

-Lượng con ông Độ đây mà … Rõ tội nghiệp, về đến

nhà thì bố mẹ chẳng còn.

2 Vì sao trong câu văn sau, tác giả dùng từ bầu

sữa mà không dùng một từ ngữ khác cùng nghĩa ?

“Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay

người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu

vô cùng.”

(Nguyên Hồng - Những ngày thơ ấu)

3 So sánh hai cách nói sau đây, cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe ?

a/ Con dạo này lười lắm.

b/ Con dạo này không được chăm chỉ lắm.

*Ghi nhớ :

Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề ; tránh thô tục, thiếu lịch sự.

BÀI TẬP

NHANH Nối A và B cho phù hợp

1.a/ Con rận bằng con ba ba.

Đêm nó ngáy cả nhà thất kinh.

b/ Áo anh rách chỉ đã lâu

Hay mượn cô ấy về khâu cho cùng

2.a/ Sống để bụng, chết mang theo.

b/ Chè này nếu thêm ít đường và nước

cốt sẽ ngon hơn

3.a/ Đau lòng kẻ ở người đi

Lệ rơi thấm đá, chia tơ rũ tằm

b/ Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông mã gầm lên khúc độc hành

b.Thơ ca trữ tình

a Lời nói hằng ngày

c.Thơ ca châm biếm, trong đó có ca dao, tục ngữ, thành ngữ.

Thảo luận nhóm :Dựa vào ví dụ của nhóm mình, hãy cho biết người

viết (nói) đã thực hiện phép nói giảm nói tránh bằng cách nào ?

Nhóm I : Ông cụ chết rồi

Dùng các từ ngữ đồng nghĩa Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái

nghĩa

Nhóm III :Anh còn kém lắm

Anh cần phải cố gắng hơn nữa

Nhóm IV : Anh ấy bị thương nặng thế thì không sống được lâu nữa đâu chị ạ.

Anh ấy thế thì không được lâu

Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích

ý nghĩa của chúng.

a.- Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

 Niềm tin vào lao động và thành quả lao động của con người.

b.- Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi

Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời được.

 Trấn an người nghe rằng vết thương nhỏ, rất nhẹ, không sao cả, chỉ ngoài

da thôi.

c.- […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

 Kẻ có quyền uy, hống hách, nói năng hay quát tháo, nhấn mạnh tính cách

sỏi đá cũng thành cơm

đi lên đến tận trời

thét ra lửa

Bài tập 2 Điền các từ nói giảm nói tránh sauđây vào chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau,có tuổi,

đi bước nữa

a Khuya rồi, mời bà …®i nghØ.

Bài tập 3: Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ

trống / / để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.

thể hiện sự căm thù cao độ

b Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng

c Cô Nam tính tình xởi lởi,

d Lời khen của cô giáo làm cho nó

chó ăn đá gà ăn sỏi

bầm gan tím ruộtruột để ngoài da

nở từng khúc ruột

Bài tập 4: Đặt câu với các thành ngữ sau đây:

nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp

biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

• Thúy Kiều trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Du là

• Khi có sức mạnh của sự đoàn kết thì chúng ta có thể

dời non lấp biển.

• Nếu anh em trong nhà mà biết yêu thương, giúp đỡ

nhau thì dù lấp biển vá trời cũng có thể làm xong

chọi với mọi khó khăn trong cuộc đời để bảo vệ con

• Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.

Nghiêng nước nghiêng thành:

Dời non lấp biển, Lấp

biển vá trời:

Mình đồng da sắt:

vẻ đẹp của người phụ nữ làm khuynh đảo đất nước

Với ý chí, nghị lực, con người có thể làm nên những điều kì diệu

Chỉ những người có ý chí, chịu đựng được mọi gian nan, thử thách

Bài tập 5

Chia nhóm, tìm nhanh các

thành ngữ so sánh

có dùng biện pháp nói quá.

٭Mẫu: ngáy như sấm

Bài tập 6.Thảo luận những tình huống giao tiếp như thế nào thì không nên sử dụng cách nói giảm nói tránh.

-Khi cần bộc lộ tư tưởng, quan điểm của mình

 nói thẳng.

-Khi trình bày, tương thuật một việc nào đó tránh để người nghe hiểu nhầm

CỦNG CỐ

CỦNG CỐ

Biện pháp tu từ

Nói giảm, nói

nói tránhNói quá

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

I.- BÀI VỪA HỌC:

1 Hiểu được phép tu từ nói quá, Nói giảm nói tránh.

2 Nắm được tác dụng của các biện pháp tu từ

3 Sưu tầm thơ văn, thành ngữ, tục ngữ, ca dao có sử dụng

biện pháp nói quá, Nói giảm nói tránh

4 Làm bài tập còn lại.

II.- BÀI SẮP HỌC:

1 Lập bảng thống kê các văn bản đã học trong phần truyện

kí Việt Nam theo mẫu trong sách giáo khoa