Trong trường hợp người nói muốn gây sự chú ý hoặc để người nghe hiểu sâu hơn một hàm ý nào đó thì có thể không tuân thủ một phương châm hội thoại nào đó... Không tuân thủ phương châm hội[r]
Trang 1Tiết 13:
Trang 2I Quan hệ giữa ph ơng châm
hội thoại với tình huống
giao tiếp.
1 Ví dụ:
Chào hỏi
Anh chàng nọ ở nhà vợ tại một vùng quê, đ ợc ng ời nhà dặn là ược ngưười nhà dặn là ược ngưười nhà dặn là phải luôn chào hỏi mọi ng ời xung ược ngưười nhà dặn là quanh.
Một hôm, anh ta ra đ ờng và thấy ược ngưười nhà dặn là một ng ời đang đốn cành trên một ược ngưười nhà dặn là cây cao, liền ra dấu gọi.
Ng ời kia dừng việc, lật đật trèo ược ngưười nhà dặn là xuống, hỏi:
-Có chuyện gì thế?
-Có gì đâu! Bác làm việc vất vả l m ắm phải không?
( Truyện c ời dân gian Việt Nam)
2. Nhận xét:
-Cú tuõn thủ phương
chõm lịch sự vỡ cú sự
quan tõm đến người
khỏc
- Cõu hỏi được sử
dụng khụng đỳng
lỳc, đỳng chỗ.
3 Kết luận: Ghi nhớ:
(SGK – 36)
TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (TT)
Trang 3
Quả bí khổng lồ
Hai anh chàng đi qua một khu v ược ngưười nhà dặn là ờn trồng bí Một anh thấy quả bí to, kêu lên :
- Chà, quả bí kia to thật !
Anh bạn có tính hay nói khoác, c ược ngưười nhà dặn là ời mà bảo rằng:
-Thế thì đã lấy gì làm to Tôi đã từngthấy những quả bí to hơn nhiều Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa.
Anh kia nói ngay:
-Thế thì đã lấy gì làm lạ Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.
Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi:
- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?
Anh kia giải thích:
- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói ấy mà.
Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác .
NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đó già Đụi mắt ụng đỏ hoe,nước mắt
ụng giàn giụa, đụi mụi tỏi nhợt,ỏo quần tả tơi ễng chỡa
tay xin tụi:
Tụi lục hết tỳi nọ đến tỳi kia, khụng cú lấy một xu, khụng
cú cả khăn tay,
chẳng cú gỡ hết ễng vẫn đợi tụi Tụi chẳng biết làm thế
nào Bàn tay tụi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ụng:
- Xin ụng đừng giận chỏu! Chỏu khụng cú gỡ cho ụng cả ễng nhỡn tụi chăm chăm, đụi mụi nở nụ cười:
- Chỏu ơi, cảm ơn chỏu! Như vậy là chỏu đó cho lóo rồi.
Khi ấy tụi chợt hiểu ra: Cả tụi nữa, tụi cũng vừa nhận
được một cỏi gỡ đú
của ụng.
(Theo Tuốc-ghờ-nhộp )
Trang 6THẢO LUẬN NHÓM :3’
Hình ảnh và các câu chuyện trên chúng ta
đã được học trong các tiết trước,hãy cho biết trong các trường hợp trên ,ví
dụ nào tuân thủ phương châm hội thoại
và ví dụ nào vi phạm?
Trang 7* Các tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại: Lợn cưới áo mới, Quả bí khổng lồ, Thành ngữ : Ông nói gà bà nói vịt,
*Tình huống tuân thủ phương
châm hội thoại: Người ăn xin
Trang 8TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
(TT)
II Những trường hợp không
tuân thủ phương châm hội
thoại:
1 Ví dụ: (SGK – 37).
Câu trả lời của Ba không đáp ứng yêu cầu của An
Phương châm về lượng không được tuân thủ.
->Vì muốn tuân thủ phương châm
về chất nên mới nói chung chung như vậy.
VÝ dô 1:
An: - CËu cã biÕt chiÕc m¸y
bay ®Çu tiªn ® îc chÕ t¹o vµo
n¨m nµo kh«ng?
Ba:- §©u kho¶ng ®Çu thÕ kØ
XX
Trang 9TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
(TT)
II Những trường hợp không
tuân thủ phương châm hội
thoại:
Ví dụ 2:
->Phương châm về chất không được
tuân thủ.
Chấp nhận được vì có lợi cho bệnh
nhân, giúp bệnh nhân lạc quan hơn.
Nếu nói thật bệnh nhân sẽ hoảng sợ,
tuyệt vọng
Khi người nói muốn ưu tiên cho
một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn thì có thể không tuân thủ một
phương châm hội thoại nào đó.
Trang 10TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
(TT)
II Những trường hợp không
tuân thủ phương châm hội
thoại:
Ví dụ 3:
Xét về nghĩa hiển ngôn thì phương
châm về lượng không được tuân thủ
Xét về nghĩa hàm ẩn thì phương châm
về lượng vẫn được tuân thủ.
Trong trường hợp người nói muốn
gây sự chú ý hoặc để người nghe hiểu
sâu hơn một hàm ý nào đó thì có thể
không tuân thủ một phương châm hội
thoại nào đó
Không tuân thủ phương châm hội thoại có thể do người nói vô ý hoặc thiếu văn hóa giao tiếp
2 Ghi nhớ: (SGK – 37)
Trang 11III Luyện tập:
1 Tìm phương châm hội thoại bị vi phạm:
a Bài tập số 1 (SGK – 38).
Phương châm cách thức bị vi phạm vì với cậu
bé 5 tuổi không biết đâu là cuốn Tuyển
tập……
b Bài số 2(SGK – 38).
Không tuân thủ phương châm lịch sự vì khi
khách đến nhà phải chào hỏi rồi mới nói chuyện
Trang 12Bài 3: Hết bao lâu
Một bà già tới phòng bán vé máy bay hỏi:
- Xin làm ơn cho biết từ Anh tới Mĩ bay hết bao lâu? Nhân viên đang bận đáp:
- 1 phút nhé.
-Xin cảm ơn!
- Bà già đáp và đi ra.
(truyện c ời Tây Ban Nha) ược ngưười nhà dặn là
Nhân viên vi phạm ph ơng châm lịch sựương châm lịch sự
-> Ng ời nói thiếu văn hoá giao tiếp ược ngưười nhà dặn là
Trang 13H ớng dẫn về nhà :
-Học thuộc nội dung hai ( ghi nhớ ) để nắm nội dung cơ bản
của tiết học.
- Làm hoàn thiện các bài tập trong SGK và bài tập bổ sung SBT vào vở
- Xem tr ớc nội dung tiết Tiếng Việt: " X ng hô trong hội
thoại"