kinh tế chính trị mác lê nin

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA LỊCH SỬ TIỂU LUẬN LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG VÀ Ý NGHĨA TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SỨC LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY HỌC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LỊCH SỬ

TIỂU LUẬN

LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG VÀ Ý NGHĨA TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

SỨC LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

HỌC PHẦN: POLI200214 – KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 09 năm 2021

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LỊCH SỬ

TIỂU LUẬN

LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG VÀ Ý NGHĨA TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG

SỨC LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

HỌC PHẦN: POLI200214 – KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC LÊNIN

Họ và tên: Nguyễn Ngọc Minh Châu

Mã số sinh viên: 46.01.608.011

Mã lớp học phần: POLI200214 Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Quỳnh Trang

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 09 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Lý luận về hàng hóa sức lao động 2

1.1 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa 2

1.2 Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động 2

1.3 Giá cả sức lao động 3

2 Ý nghĩa trong việc phát triển thị trường sức lao động ở việt nam hiện nay 5

2.1 Thị trường sức lao động là gì 5

2.2 Ý nghĩa việc phát triển thị trường sức lao động 5

KẾT LUẬN 7

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

1

MỞ ĐẦU

Sức lao động là một trong những điều kiện tiên quyết để thúc đẩy sự tang trưởng kinh tế của quốc gia, là tài sản quý giá và to lớn Trong thời đại ngày nay, sự lớn mạnh của một quốc gia không chỉ dựa vào nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú

mà còn ảnh hưởng bởi nền tảng văn minh trí tuệ của con người Lý luận về hàng hóa sức lao động, Chủ nghĩa Mác Lênin đã có những luận điểm khoa học, toàn diện và biện chứng, tạo tiền đề vững chắc cho việc lý giải và áp dụng vào thực tiễn xã hội những giải pháp nhằm ổn định và phát triển thị trường của loại hàng hóa đặc biệt này cùng những vấn đề liên quan Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, em đã chọn đề tài: “Lý luận về hàng hóa sức lao động và ý nghĩa trong việc phát triển thị trường sức lao động

ở việt nam hiện nay”

2

NỘI DUNG

1 LÝ LUẬN VỀ HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG 1.1 Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa

Theo Karl Marx, có hai điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa:

- Người có sức lao động phải được tự do về thân thể Với điều kiện này, người lao động mới có thể có quyền quyết định đối với sức lao động của bản thân mình; bán hay không bán, bán cho ai, với điều kiện như thế nào

- Người lao động không có vốn liếng hay tư liệu sản xuất, tài sản duy nhất đảm bảo sự sống của họ chỉ là sức lao động

Nói rộng hơn là người lao động cần thiết phải biến sức lao động thành hàng hóa,

kể cả trường hợp họ có vốn liếng không phải lo sự sống của mình, nhưng do sự hấp dẫn của thu nhập như các công việc quản lý, chuyên gia, hay do nguyện vọng muốn

làm việc (Hỏi đáp môn Kinh tế Chính trị Mác - Lênin, 2004)

Ngoài ra, còn phải xét đến chất lượng sức lao động, bởi vì khả năng tạo ra lợi ích của sức lao động chính là cơ sở trước tiên khiến cho nó có thể trở thành hàng hóa Những đó chỉ là những điều kiện xét về cung sức lao động Mặc dù biết rằng cung kích thích cầu, ta cũng phải xét đến những điều kiện liên quan đến nhu cầu sử dụng sức lao động Đó là phải có những cá nhân hay chủ thể có khả năng vốn liến, mua sắm tư liệu sản xuất, cần sử dụng sức lao động để tiến hành sản xuất và tình hình

sản xuất kinh doanh phải có triển vọng sáng sủa (Hỏi đáp môn Kinh tế Chính trị Mác

- Lênin, 2004)

1.2 Giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động là công dụng của nó, cần thiết cho nhu cầu của người mua và sử dụng nó, mà trước hết là khả năng tạo ra một lượng giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân nó Đó là nguồn gốc của giá trị thặng dư và là chìa khóa giải đáp mâu thuẫn của công thức chung của tư bản Quá trình sử dụng sức lao động làm thuê cũng là quá trình làm tăng giá trị

3

Giá trị hàng hóa sức lao động được xác định căn cứ vào lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra nó, bao gồm những chi phí “lao động quá khứ

và lao động sống” (Hỏi đáp môn Kinh tế Chính trị Mác - Lênin, 2004)

Chi phí lao động quá khứ là chi phí đã đầu tư để có được sức lao động gồm một phần bù đắp những chi phí nuôi sống người lao động đến trưởng thành; một phần bù đắp những điều kiện vật chất cần thiết để đảm bảo trình độ tay nghề của người lao động, tạo nên chất lượng, giá trị sử dụng của sức lao động

Chi phí lao động sống gồm có: Những chi phí về tư liệu sinh hoạt cần thiết đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần để bù đắp hay tái sản xuất sức lao động cho người lao động; một phần chi phí để nuôi sống các thành viên trong gia đình người lao động, tái sản xuất sức lao động cho xã hội; một phần trang trải những chi phí tái đào tạo;

những chi phí bảo hiểm xã hội, dành khi không còn khả năng lao động (Hỏi đáp môn

Kinh tế Chính trị Mác - Lênin, 2004)

Giá trị hàng hóa sức lao động được xác định gián tiếp qua giá trị những tư liệu tiêu dùng cần thiết đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần của bản thân và gia đình của người lao động

Việc xác định giá trị sức lao động thường không tính đến quá trình hình thành sức lao động, chưa tính đầy đủ các yếu tố lịch sử và yếu tố xã hội, không đảm bảo sự tái sản xuất sức lao động xã hội đúng nghĩa

1.3 Giá cả sức lao động

Giá cả sức lao động chính là tiền công Tiền công là giá cả của sức lao động, chứ không phải là giá cả của lao động Cái mà người công nhân bán là sức lao động chứ không phải là lao động Lao động là sự sử dụng sức lao động theo nghĩa chung chung, không đặt vấn đề thời gian, điều kiện hay mục tiêu cụ thể Còn sức lao động thì được xác định cụ thể rõ ràng như công việc lao động là gì, điều kiện làm việc ra

sao, thời gian lao động trong ngày là bao nhiêu (Hỏi đáp môn Kinh tế Chính trị Mác

- Lênin, 2004)

Giá cả sức lao động, trước hết phải dựa trên cơ sở giá trị sức lao động, sau đó mới tính đến những yếu tố khác như tình hình cung – cầu trên thị trường sức lao động,

4

giá trị của tiền tệ, sự thỏa thuận giữa đôi bên, sự cạnh tranh, giá cả hàng hóa liên quan, giá cả các yếu tố sản xuất khác trong đó có máy móc, giá cả hàng tiêu dùng, giá cả dịch vụ, tiền thuê nhà

5

2 Ý NGHĨA TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SỨC

LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Sức lao động là hàng hóa đã được Đảng và Nhà nước ta thừa nhận khi có đủ các điều kiện, cho nên việc phát triển thị trường sức lao động cũng là một vấn đề tất yếu Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề cốt lõi, trọng tâm của Đảng ta Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đòi hỏi phải có sự phát triển đồng bộ các loại thị trường và Nghị quyết Đại hội IX cũng

đã nhấn mạnh phải tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường, thị trường lao động

từ chỗ không tồn tại đã bắt đầu hình thành và phát triển

2.1 Thị trường sức lao động là gì

Thị trường sức lao động là thị trường mà trong đó các dịch vụ lao động được mua bán thông qua một quá trình để xác định số lượng lao động được sử dụng cũng như mức tiền công và tiền lương Đây là một trong những loại thị trường cơ bản và

có vị trí đặc biệt trong hệ thống các thị trường của nền kinh tế Quá trình hình thành

và phát triển cũng như sự vận động của thị trường lao động có những đặc điểm hết sức riêng biệt Thị trường lao động cũng như các loại thị trường khác tuân thủ theo những quy luật của thị trường như quy luật cung cầu, quy luật giá trị và quy luật cạnh tranh Tính chất của hàng hóa sức lao động là điểm đặc biệt lớn nhất của thị trường này

2.2 Ý nghĩa việc phát triển thị trường sức lao động

Đại hội VIII của Đảng nêu rõ: “Khuyến khích mọi thành phần kinh tế, mọi công dân, mọi nhà đầu tư mở mang ngành nghề, tạo nhiều việc cho người lao động Mọi công dân đều được tự do hành nghề, thuê mướn nhân công theo pháp luật Phát triển dịch vụ việc làm Tiếp tục phân bố lại dân cư và lao động trên địa bàn cả nước, tăng dân cư trên các địa bàn có tính chiến lược về kinh tế, an ninh quốc phòng Mở rộng kinh tế đối ngoại, đẩy mạnh xuất khẩu Giảm đáng kể tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị và

thiếu việc làm ở nông thôn” (Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, 1996)

Đảng và Nhà nước ta đã ban hành các chính sách và cơ chế quản lý cho sự phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, tạo thêm điều kiện thuận lợi để mở rộng thêm

6

hình thức kinh tế, các vùng phát triển và các ngành tạo thêm nhiều việc làm đáp ứng yêu cầu của người lao động, do đó cơ hội làm việc của người lao động ngày càng được mở rộng Vì vậy người lao động từ thụ động như trong thời kỳ bao cấp đã trở nên chủ động hơn trong việc tìm kiếm việc làm Các quan hệ lao động – việc làm thay đổi theo hướng các cá nhân được tự do phát huy năng lực của mình và tự chủ hơn trong việc tìm kiếm việc làm phù hợp với quan hệ cung cầu lao động trên thị trường Ngoài ra, người sử dụng lao động cũng được khuyến khích làm giàu hợp pháp, đẩy mạnh đầu tư để tạo việc làm Khu vực kinh tế tư nhân được thừa nhận và khuyến khích phát triển, mở ra khả năng to lớn giải quyết việc làm tạo ra nhiều cơ hội cho người lao động

Kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập với kinh tế thế giới thông qua việc Việt Nam đã tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới Đây là một cơ hội để Việt Nam sửa đổi các luật về lao động nhằm bảo vệ người lao động trước các hành vi phân biệt đối xử, không thiện chí của người sử dụng lao động trong đối thoại

và thương lượng ở doanh nghiệp Việc này sẽ giúp cho thị trường lao động vận hành linh hoạt hơn và có khả năng hồi phục tốt hơn trước các biến động kinh tế bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID – 19 thời gian qua Trong xu hướng hội nhập quốc tế với việc tham gia các FTA, trong đó có Hiệp định Đối tác tiến bộ và toàn diện xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), Việt Nam cần tiếp tục phát triển thị trường lao động theo hướng

hiện đại để nắm bắt các cơ hội mới (Tạp chí Cộng sản, 2021)

7

KẾT LUẬN

Tóm lại, sức lao động là một loại hang hóa đặc biệt Để phát huy hết tiềm năng nguồn lực lao động của Việt Nam với mục đích xây dựng một thị trường lao động sôi nổi, ổn định, có hiệu quả tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế cần phải sớm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, thể chế và chính sách thị trường lao động dựa trên các nguyên tắc công bằng, bình đẳng, minh bạch Tiếp tục tạo cơ hội việc làm, đào tạo và nâng cao khả năng thương lượng về việc làm của người lao động và tổ chức đại diện của họ với người sử dụng lao động Đặc biệt là vai trò kiến tạo của Nhà nupwsc đẻ thị trường sức lao động mới được định hình và phát triển

8

TÀI LIỆU THAM KHẢO

TS Phạm Thị Thu Lan (2021) Thị trường lao động trong nền kinh tế thị trường

hiện đại, đầy đủ Nhận từ: https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/- /2018/821657/thi-truong-lao-dong-trong-nen-kinh-te-thi-truong-hien-dai%2C-day-du.aspx

(1996) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Nhận từ:

TS Trần Thanh Dũng (2004) Hỏi đáp môn Kinh tế Chính trị Mác – Lênin Nhà

xuất bản Trẻ