Thơ của thi nhan biểu hiện tình cảm cá nhân song ở những bài thơ có giá trị tình cảm của tác giả bao giờ cũng có tính chất đại diện cho những tình cảm tiến bộ, mang màu sắc nhân bản đậm [r]
Trang 1Tiết 66
Ôn tập tác phẩm trữ tình
Trang 2KHỞI ĐỘNG
Trang 3Đây là ai
Quan sát tranh và cho biết tên những nhà văn nhà thơ mà em đã học
Trang 4Lý Bạch
Là nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc được mệnh danh là Thi Tiên
Trang 5ĐỖ PHỦ
Là nhà thơ nổi tiếng Trung Quốc thời đường, ông được mệnh danh là Thi Thánh
Trang 6Nhà thơ đỗ tiến sĩ sinh sống và làm quan 50 năm ở kinh đô
Trường An, khi về quê đau đớn, xót xa khi bị coi là khách?
HẠ TRI CHƯƠNG
Trang 7Người được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ, coi
trọng tình bạn, vượt qua
sự thiếu thốn về vật chất vẫn giữ được tình bạn nồng nàn, thắm thiết.
Nguyễn Khuyến
Trang 8Là nhà thơ nữ của Việt Nam được mệnh danh là
bà chúa thơ Nôm.
Xu©n Quúnh
Xuân Quỳnh
Trang 9Bài 1: Hãy nêu tên tác giả của những tác phẩm sau: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh, Phò giá về kinh, Tiếng gà trưa, Cảnh khuya, Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê, Bạn đến chơi nhà, Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra, Bài ca nhà tranh bị gió thu phá
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Lý Bạch
Phò giá về kinh Trần Quang Khải
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê Hạ Tri Chương
Bạn đến chơi nhà Nguyễn Khuyến
Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra Trần Nhân Tông
Bài ca nhà tranh bị gió thu phá Đỗ Phủ
Trang 10Bài tập 2+3
Hãy sắp xếp lại để tên tác phẩm khớp với thể thơ,nội dung tư tưởng, tình cảm được biểu hiện
Trang 11Tác phẩm Thể thơ Nội dung tư tưởng tình cảm được biểu
hiện
Bài ca nhà tranh bị gió thu
phá Cổ thể Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả. Qua Đèo Ngang Thất ngôn bát
cú Nỗi nhớ thương quá khứ với nỗi buồn cô đơn… hoang sơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi
mới về quê Thất ngôn tứ tuyệt Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót xa lúc mới về quê Sông núi nước Nam Thất ngôn tứ
tuyệt Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt địch Tiếng gà trưa 5 tiếng Tình cảm quê hương qua những kỷ niệm
đẹp của tuổi thơ.
Bài ca Côn Sơn Lục bát Nhân cách thanh cao và sự giao hoà tuyệt
đối với thiên nhiên.
Cảm nghĩ trong đêm thanh
tĩnh Ngũ ngôn tứ tuyệt Tình cảm quê hương sâu lắng qua khoảnh khắc đêm vắng.
cảnh khuya Thất ngôn tứ
tuyệt Tình cảm yêu thiên nhiên, yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan
của Hồ Chí Minh.
Sau phút chia ly Song thất lục
bát Tố cáo chiến tranh phi nghĩa, khát vọng hạnh phúc lứa đôi.
Trang 12- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.
- Tình cảm biểu hiện : Tình cảm tiến
bộ, mang màu sắc nhân bản.
(Tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, tình bạn, tình yêu,… )
TÁC PHẨM TRỮ TÌNH
Trang 13Tác phẩm trữ tình là văn bản biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống
Trang 14Có ý kiến cho rằng :
Đã là thơ thì nhất thiết phải trữ tình
Đã là văn xuôi thì nhất thiết thuộc tự sự
Em có đồng ý với ý kiến đó không?
Theo em, chuẩn để xác định “trữ tình”
là gì?
* Thơ là thể loại văn học phù hợp để biểu
hiện tình cảm, cảm xúc; tuy nhiên, cũng có
thơ tự sự, truyện thơ (Truyện Kiều – Nguyễn
Du; Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiểu).
* Văn xuôi phù hợp với kể chuyện, tuy nhiên
cũng có loại văn xuôi trữ tình hoặc mang nặng tính chất trữ tình như tùy but ( Mùa xuân của
tôi – Vũ Bằng; Cốm, một thứ quà của lúa non – Thạch Lam).
* Chuẩn để xác định “ trữ tình ” là “ biểu hiện
tình cảm, cảm xúc ” chứ không phải là thơ
hay văn xuôi.
Trang 15b)Thơ trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.
c) Ca dao trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.
d) Tùy bút cũng là một kiểu văn bản biểu cảm.
e) Thơ trữ tình chỉ được dùng lối nói trực tiếp để biểu hiện tình cảm, cảm xúc
g) Thơ trữ tình có thể biểu hiện gián tiếp tình cảm,
cảm xúc qua kể chuyện, miêu tả và lập luận.
h) Ngôn ngữ thơ trữ tình cần cô đọng, giàu hình ảnh và gợi cảm
i) Thơ trữ tình phải có một cốt truyện hay và một hệ
thống nhân vật đa dạng.
k) Thơ trữ tình phải có một hệ thống lập luận chặt chẽ.
b)Thơ trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.
c) Ca dao trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.
d) Tùy bút cũng là một kiểu văn bản biểu cảm.
g) Thơ trữ tình có thể biểu hiện gián tiếp tình cảm,
cảm xúc qua kể chuyện, miêu tả và lập luận.
h) Ngôn ngữ thơ trữ tình cần cô đọng, giàu hình ảnh và gợi cảm
Chọn những ý kiến đúng trong các ý kiến sau
Trang 16Thơ trữ tình là những tác phẩm thơ
biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống
-Tình cảm : Mang đậm dấu ấn cá nhân
(thông qua những rung động của cá nhân để
tìm đến cái chung).
- Thể thơ: Đa dạng, phong phú.
- Ngôn ngữ : cô đọng, giàu hình ảnh, gợi
cảm.
Trang 17Bài tập 5
a)Khác với tác phẩm của các cá nhân, ca dao trữ tình (trước đây) là những bài thơ, câu thơ có tính chất ……… và ………
b)Thể thơ được ca dao trữ tình sử dụng nhiều
Điền từ còn thiếu vào chỗ trống
Trang 18Ca dao trữ tình là loại thơ biểu hiện
những tình cảm, nguyện vọng tha thiết và chính đáng, vốn được lưu truyền trong
Trang 20Hai cách biểu hiện tình cảm, cảm xúc trong tác phẩm trữ tình:
- Trực tiếp (qua từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc, các lời than, nhận xét…)
- Gián tiếp (qua tự sự, miêu tả, lập luận)
* Cảm thụ, phân tích tác phẩm trữ tình :
- Bám vào ngôn từ và các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản.
- Kết hợp với một số kiến thức ngoài văn bản
như: hoàn cảnh sáng tác, tình hình xã hội, gia đình, bản thân tác giả, … để hiểu rõ, hiểu sâu
hơn về văn bản.
Trang 21Câu 1: Câu thơ sau của tác giả nào, trong bài thơ nào?
“Mục đồng sáo vẳng trâu về hết,
Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng”
d Hồ Xuân Hương – Bánh trôi nước
a Tr n ần Quang Khải – Phò giá về kinh
b Nguy n ễn Trãi – Côn S n ca ơn ca.
c Trần Nhân Tông – Thiên Trường vãn vọng.
VUI ĐỂ HỌC
c.
Trang 22Câu 2: Đoạn văn sau của tác giả nào, trong văn bản nào?
“Tôi yêu sông xanh, núi tím; tôi yêu đôi mày ai như trăng mới in ngần và tôi cũng xây mộng ước
mơ, nhưng yêu nhất mùa xuân không phải là vì
thế.”
d Minh Hương– Sài gòn tôi yêu.
a Thạch Lam – Một thứ quà của lúa non: cốm
b Vũ Bằng – Mùa xuân của tôi.
c Nguyễn Khuyến – Bạn đến chơi nhà.
VUI ĐỂ HỌC
b.
Trang 24Ghi nhớ
Tác phẩm trữ tình là văn bản biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tac giả trước cuộc sống.thơ là thể loại văn học phu hợp để biểu hiện tình cảm,cảm xúc,tuy nhiên cũng có thơ tự sự, truyện thơ.Văn xuôi phù hợp với kể chuyện, tuy
nhiên cũng có những loại văn xuôi trữ tình hoặc mang nặng tính chất trữ
tình như tùy bút.
Ca dao trữ tình là loại thơ biểu hiện những tình cảm, nguyện vọng tha thiết
và chính đáng, vốn được lưu hành trong dân gian Thơ của thi nhan biểu
hiện tình cảm cá nhân song ở những bài thơ có giá trị tình cảm của tác giả bao giờ cũng có tính chất đại diện cho những tình cảm tiến bộ, mang màu sắc nhân bản đậm nét: tình yêu quê hương đất nước, gia đình,tình yêu…
Tình cảm cảm xúc có khi được biểu hiện một cách trực tiếp song thường được biểu hiện một cách gián tiếp.Phân tích, bình giá và thưởng thức thơ trữ tình không được thoát li văn bản song không thể chỉ dừng ở bề mặt ngôn từ văn bản.Phải thông qua ngôn từ giàu tính chất khơi gợi, những cảnh vật,sự việc được miêu tả,tường thuật,… mà suy ngẫm mới đông cảm dược với tác giả và lĩnh hội được đúng và đầy đủ ý vị của bài thơ.
Trang 251 Bài vừa học :
- Nắm vững các khái niệm
-Chỉnh sửa, hoàn thiện bảng tổng kết các tác phẩm trữ
tình.
-Viết đoạn văn cảm nhận về một bài, một đoạn hay một
câu… trong một văn bản trữ tình mà em yêu thích.
2 Bài sắp học
Soạn : ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH (tiếp theo)
- Làm các bài tập trong sách giáo khoa.
- Xem lại để nắm vững đặc điểm của một số thể loại:
ca dao, thơ Đường luật, cổ thể, thơ hiện đại…
Hướng dẫn học ở nhà
Trang 261 Nguyễn Trãi có những câu thơ như sau :
- Suốt ngày ôm nỡi ưu tưĐêm lạnh quàng chăn ngủ chẳng yên
- Bui một tấc lòng ưu ái cũĐêm ngày cuồn cuộn nước triều đông
? Em hãy nói rõ nội dung trữ tình và hình thức
thể hiện của những câu trên
Trang 27Đáp án đúng:
Nội dung trữ tình trong những câu thơ của Nguyễn Trãi là tấm lòng ưu ái lo cho nước, cho dân của tác giả.
Hình thức thể hiện ở đây không phải là tự sự hay miêu tả mà là lối ẩn dụ.
Trang 282 So sánh tình huống thể hiện tình yêu quê hương
và cách thể hiện tình cảm đó qua 2 bài thơ Cảm
nghĩ trong đêm thanh tĩnh và Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về quê.
Trang 29Đáp án đúng:
Tình huống thể hiện tình yêu quê hương :
- Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh: ở xa xứ, trông trăng nhớ quê
- Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê: về lại quê nhà Tình cảm quê hương thể hiện thái độ đau xót kín đáo trước sự thay đổi của quue hương
Trang 303 So sánh bài Đêm đỗ thuyền ở Phong Kiều với bài
Rằm tháng giêng về 2 vấn đề:
- Cảnh vật được miêu tả.
- Tình cảm thể hiện.
Trang 31Đáp án đúng:
Cảnh vật: Ít nhiều có nét tương đồng ( đêm khuya, trăng sáng, thuyền, dòng sông )
Tình cảm: Nếu Đêm đỗ thuyền ở Phong Kiều là cảm
xúc, tâm trạng của khác xa xứ thao thức thì Rằm
tháng giêng là tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nước, động thời tâm hồn nghệ sĩ hoà hợp với tâm hồn chiến sĩ
Trang 324.Lựa chọn vào câu trả lời đúng:
a Tuỳ bút có nhân vật và cốt truyện
b Tuỳ bút không có cốt truyện và có thể không có nhân
vật
c Tuỳ bút sử dụng nhiều phương thức nhưng biểu cảm
là chủ yếu
d Tuỳ bút thuộc thể loại tự sự
e Tuỳ bút có những yếu tố gần với tự sự nhưng chủ yếu
thuộc thể loại trữ tình
bbb
ccc
êe
Trang 33Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất:
1 Tác phẩm trữ tình là gì ?
A Những văn bản viết bằng thơ
B Những tác phẩm kể lại một câu truyện cảm động
C Thơ và tuỳ bút
D Những văn bản thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác
giả
D
Trang 342 Văn bản Sau phút chia ly là:
A Thơ Đường
B Thơ tứ tuyệt
C Thơ thất ngôn bát cú
D Thơ song thất lục bát.D
Trang 353 Bài thơ nào sau đây không thuộc nội dung
lòng yêu nước, chống ngoại xâm,tự hào dân tộc và yêu cuộc sống thanh bình ?
A Qua Đèo Ngang
B Sông núi nước Nam
C Phò giá về kinh
D Thiên trường vãn vọng
A
Trang 364 Bài thơ nào sau đây không thuộc thể thất ngôn
Trang 375 Chọn Đ hoặc S :
- Nguyên văn tác phẩm
Chinh phụ ngâm khúc
viết bằng chữ Hán
- Bài Nam quốc sơn hà
là bài thơ Đường
- Bài Ngẫu nhiên viết
nhân buổi mới về quê
của Hạ Tri Chương
ĐÚNG
SAI
SAI
ĐÚNG
Trang 38Bánh trôi nước
6 Hãy điền đúng tên tác phẩm vào chỗ chấm để hoàn chỉnh đoạn văn :
Ở tiếng lòng xót xa cho thân phận long
đong chìm nổi mà vẫn trong trắng, sắt son của người phụ nữ ; Ở tâm trạng ngậm ngùi, da diết nhớ về quê
hương đất nước trước cảnh thiên nhiên
hoang dã
Qua Đèo Ngang
Trang 39BUỔI HỌC KẾT THÚC
