Bài giảng môn Ngữ văn 6 - Tiết: Liệt kê

XÐt theo ý nghÜa, cã thÓ ph©n biÖt kiÓu liÖt kª t¨ng tiÕn víi kiÓu liÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn Lop6.net... - LiÖt kª theo tõng cÆp.[r]

tra big cũ:

1/ Hãy kể tên các biện pháp tu từ đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 6 và lớp 7?

* Đáp án: + Lớp 6: So sánh, ẩn dụ, nhân hoá,hoán dụ.

+ Lớp 7: Điệp ngữ, chơi chữ.

2/ Xác định bịên pháp tu từ trong đoạn văn sau và nêu tác

dụng nghệ thuật của biện pháp tu từ đó:

… “Tôi yêu Sài Gòn da diết … Tôi yêu trong nắng sớm, một thứ nắng ngọt ngào …Tôi yêu cả đêm khuya thưa thớt tiếng ồn Tôi yêu phố phường náo động, dập dìu xe cộ vào những giờ cao

điểm.”

(Vũ Bằng)

* Đáp án: Biện pháp tu từ: Điệp ngữ: “Tôi yêu”

ỉ Làm nổi bật tình yêu nồng nhiệt, say đắm của tác giả đối với

II 1/ Ví dụ: SGK Tr.105

III Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đư ờng phèn, để trong

IV khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở,

trong

V ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống

VI thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi

chạm,

VII.ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt…

Ngoài

VIII.kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng

IX tĩnh mịch, nghiêm trang lắm…

X (Phạm Duy Tốn)

• Cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận trong câu (in đậm) ở trên có gì

2/ Nhận xét:

+ Cấu tạo: - Có mô hình cú pháp tương tự nhau.

- Sắp xếp nối tiếp nhau.

+ ý nghĩa: Đều nói về các món ăn quí hiếm, các

đồ vật xa xỉ, đắt tiền đư ợc bày biện xung quanh quan lớn.

? Tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự bằng kết cấu tương tự như thế có tác dụng gì.

I/ Thế nào là phép liệt kê”

1/ Ví dụ:

* Đáp án: Diễn tả đầy đủ hơn và làm nổi bật sự

xa hoa, hưởng lạc của viên quan phụ mẫu đối lập với tình cảnh của dân phu đang lam lũ ngoài mưa gió để cứu đê vỡ.

I/ Thế nào là phép liệt kê?

1/ Ví dụ:

* Ghi nhớ:

ỉ Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đư ợc đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng , tình cảm.

I/ Thế nào là phép liệt kê?

1/ Ví dụ: SGK Tr 104

? Tìm phép liệt kê trong đoạn văn sau và nêu tác dụng của việc sử dụng phép liệt kê đó trong đoạn văn:

…“Hò Huế thể hiện lòng khát khao, nỗi mong chờ hoài

vọng thiết tha của tâm hồn Huế Ngoài ra còn các điệu như:

Lí con sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam.”

(“Ca Huế trên sông Hương ” – Hà ánh Minh)

* Đáp án: Phép liệt kê: Lí con sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam.

ỉTác dụng: Diễn tả đầy đủ và làm nổi bật các điệu hò Huế

II/ Các kiểu liệt kê:

* Ghi nhớ :

1/ Xét về cấu tạo 2/ Xét về ý nghĩa:

Ví dụ 1: SGK Tr 105

mạng, của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập.

mạng và của cải để giữ vững quyền tự

do, độc lập ấy

( Hồ Chí Minh)

? Về cấu tạo, các phép liệt kê trong

hai phần trích trên có gì khác nhau.

a/ Liệt kê không theo từng cặp.

b/ Liệt kê theo từng cặp.

Ví dụ 2: SGK Tr 105 a/ Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.

( Thép Mới)

b/ Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành

và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia. (Phạm Văn Đồng)

? Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt

kê ở hai ví dụ trên

? Vậy xét về ý nghĩa có thể phân làm những kiểu liệt

kê nào

I/ Thế nào là phép liệt kê?

1/ Ví dụ:

a/ Liệt kê không tăng tiến.

b/ Liệt kê tăng tiến.

? Khi sử dụng phép liệt kê tăng tiến cần lưu ý điều gì.

* Lưu ý :

- Khi sử dụng phép liệt kê tăng tiến, cần sắp

xếp các thành tố sao cho đúng trình tự tăng dần theo tiêu chí đã đư ợc lựa chọn.

- Khi liệt kê về người cần chú ý đến tôn ti, tuổi tác, thân sơ, nội ngoại.

? Trình bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ.

Sơ đồ phân loại phép liệt kê:

Liệt kê

Xét về cấu tạo Xét về ý nghĩa

Theo từng cặp Không

theo từng cặp Tăng tiến

Không tăng tiến

* Ghi nhí 2: SGK tr.105

tõng cÆp víi kiÓu liÖt kª kh«ng theo tõng cÆp.

tiÕn víi kiÓu liÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn

I / ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?

1/ VÝ dô: SGK Tr 104

* Ghi nhí 1: SGK Tr 105

II/ C¸c kiÓu liÖt kª:

1/ XÐt vÒ cÊu t¹o

- LiÖt kª kh«ng theo tõng cÆp.

- LiÖt kª theo tõng cÆp.

- LiÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn.

- LiÖt kª t¨ng tiÕn.

I / Thế nào là phép liệt kê?

1/ Ví dụ: SGK Tr 104

* Ghi nhớ 1: SGK Tr 105

II/ Các kiểu liệt kê:

1/ Xét về cấu tạo

- Liệt kê không theo từng cặp.

- Liệt kê theo từng cặp.

2/ Xét về ý nghĩa:

- Liệt kê không tăng tiến.

- Liệt kê tăng tiến.

* Ghi nhớ 2: SGK tr.105

III/ Luyện tập

Bài 1: Trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” để chứng minh cho luận

điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta”, Chủ tich Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giàu sức thuyết phục Hãy

- Sức mạnh của tinh thần yêu nước : “… Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm

Quang Trung”.

Pháp:

+ Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở

miền xuôi.

+ Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận chịu đói mấy ngày để bảm sát lấy giặc

* Đáp án: Chủ tịch Hồ Chí minh đã 3 lần sử dụng phép liệt kê để diễn tả

đầy đủ, sâu sắc:

III Luyện tập

n Bài 2: Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích sau đây:

(Nguyễn ái Quốc)

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

III Luyện tập

Bµi 3: ( Lµm theo nhãm )

- §Æt c©u cã sö dông phÐp liÖt kª:

ra ch¬i.

III LuyÖn tËp

Bài 4: Viết một đoạn văn ngắn dùng

phép liệt kê để chứng minh Huế phong phú với các làn điệu dân ca.

III Luyện tập

Đ Hướng dẫn học big:

- Học thuộc 2 ghi nhớ trong big.

- Vận dụng phép liệt kê vào viết đoạn văn nghị luận.

- Đọc trước big “ Tìm hiểu chung về văn bản hành chính”