Slide bài giảng môn tài trợ dự án

NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNHChương 1: Tổng quan về tài trợ dự án Chương 2: Các chủ thể tham gia trong tài trợ dự án Chương 3: Cấu trúc sở hữu và cấu trúc tài trợ Chương 4: Các hình thứ

Lê Hoài Ân, CFA

TÀI TRỢ DỰ ÁN

KHOA HỌC VỀ DỰ ÁN

Thẩm định dự án

Tài trợ dự án

Cách lập mô hình dự toán tài chính cho dự án

Cách xây dựng cấu trúc tài trợ cho dự án

MỤC TIÊU MÔN HỌC

Sinh viên có thể nắm được những vấn đề lý luận cơ bản về sự khác biệt giữa phương thức tài trợ dự án và tài trợ truyền thống.

Sinh viên hiểu được cách thiết lập cấu trúc tài trợ của các dự án.

Sinh viên thực hành đánh giá cấu trúc tài trợ của các dự án

CÁC MÔN HỌC LIÊN QUAN

Thẩm định dự án đầu tư.

Tài chính doanh nghiệp.

Quản trị tài chính doanh nghiệp.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tham khảo chính:

Project Financing – John D.Finnerty

Tài liệu kèm theo:

Introduction of Project Finance – Andrew Fight

Project Finance in Theory and practice – Stefano Gatti

International Project Finance – John Dewar

Finance Large Projects – M.Fouzul Kabir Khan and Robert J

NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH

Chương 1: Tổng quan về tài trợ dự án

Chương 2: Các chủ thể tham gia trong tài trợ dự án

Chương 3: Cấu trúc sở hữu và cấu trúc tài trợ

Chương 4: Các hình thức đảm bảo trong tài trợ dự án

Chương 5: Lập kế hoạch tài trợ

Chương 6: Các nguồn tài trợ trong tài trợ dự án

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ TÀI TRỢ DỰ ÁN

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG

1. Gợi nhớ một số kiến thức căn bản của dự án và tài chính của

4. Sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của dự án trong

việc phát triển cơ sở hạ tầng ở các quốc gia đang phát triển

NỘI DUNG CHƯƠNG

1. Các vấn đề cơ bản về dự án

2. So sánh tài trợ dự án và tài trợ truyền thống

3. Đặc điểm của tài trợ dự án

4. Phân loại tài trợ dự án

5. Lịch sử phát triển của tài trợ dự án

6. Các loại hình tài trợ dự án

7. Điều kiện thực hiện tài trợ dự án

8. Lợi ích và hạn chế của tài trợ dự án

9. Các chủ thể thương tham gia trong cấu trúc tài trợ

CÁC ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA

DỰ ÁN ĐẦU TƯ

 Dự án có tuổi thọ, có điểm khởi đầu và điểm kết thúc riêng

 Dự án luôn đáp ứng một nhu cầu chuyên biệt

 Dự án tạo ra một cái gì đó khác hoạt động kinh doanh

thường kỳ

 Dự án là một thực thể ở tương lai nên có mức độ rủi ro cao

PHÂN BIỆT TÀI CHÍNH CỦA DỰ ÁN

VÀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

Về cơ cấu tài sản

Về cơ cấu tài trợ

Về việc sử dụng dòng tiền tạo ra

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA

& nhu cầu đầu vào

Thẩm định Thị trường

Dự án đầu tư

MỘT DỰ ÁN ĐƯỢC TÀI TRỢ

TRUYỀN THỐNG NHƯ THẾ NÀO?

ĐỊNH NGHĨA VỀ TÀI TRỢ DỰ ÁN

(PROJECT FINANCE)

Tài trợ dự án là phương thức tài trợ trên cơ sở truy đòi có giới hạn nhằm mục đích xây dựng các dự án lớn mà ở đó chủ thể đi vay là các đơn vị độc lập (SPV) phục vụ cho một mục đích cụ thể nào đó và nguồn hoàn trả của người đi vay phụ thuộc hoàn toàn vào dòng tiền tạo ra và tài sản từ chính dự án.

Ghi chú: SPV – Special Purpose Vehicle: các đơn vị pháp nhân được thành lập cho một mục đích đặc biệt, khác với doanh nghiệp thông thường khi được thành lập đa mục

PHÂN BIỆT HAI LOẠI HÌNH TÀI TRỢ

Vốn CSH

Tiền vay

Ngân hàng

Đơn vị khởi xướng

Công ty dự án

Trách nhiệm Trả nợ

Tiền vay

Vốn CSH

Tài trợ truyền thống Tài trợ dự án

ĐẶC ĐIỂM CỦA TÀI TRỢ DỰ ÁN

Một đơn vị pháp lý phục vụ mục đích riêng biệt của dự án được thành lập

Ngân hàng chỉ thẩm định dựa vào dòng tiền của chính dự án

Các dự án thường được tài trợ với tỷ số nợ cao

Thường được tài trợ cho các dự án có mức độ rủi ro cao.

LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA

TÀI TRỢ DỰ ÁN

Từ thời phong kiến…

Đến thời cận đại…

Thời hiện đại…

 Dòng tiền và tài sản của dự án được tách riêng so với công ty khởi xướng.

 Mức độ kiểm soát cao hơn

 Các hợp đồng nợ và việc tách biệt tài sản giúp nâng cao tính minh bạch đối với nhà đầu tư vào dự án.

 Rủi ro được giảm thiểu thông qua sự

 đơn vị cho vay bị giới hạn quyền truy đòi.

 Cơ chế quản lý rủi ro của dự án

 Cao hơn, phụ thuộc và nhu cầu của dự án

 Tận dụng hiệu quả lợi thế của lá chắn thuế từ lãi vay

Khi tình hình

tài chính của

 Dự án sẽ bị ảnh hưởng  Dự án sẽ không bị ảnh hưởng

19

PHÂN BIỆT TÀI TRỢ DỰ ÁN VỚI CÁC LOẠI HÌNH TÀI TRỢ KHÁC

Tài trợ dự án và chứng khoán hóa (securitization)

Tài trợ dự án và đầu tư mạo hiểm

(Venture investment)

Tài trợ dự án và thâu tóm thông qua vay nợ (Leverage

buy-CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH MỨC ĐỘ

PHÙ HỢP

thái nợ hiện tại của công ty khởi xướng

 Các lợi ích về thuế dựa trên cấu trúc tài trợ độc lập

YÊU CẦU ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN

ĐƯỢC CHỌN ÁP DỤNG

Mức độ khả thi về thị trường, công nghệ và quản lý của dự

án ở mức cao và ổn định

Các rủi ro là có thể xác định được

Nguồn tài trợ được đảm bảo

ƯU ĐIỂM CỦA TÀI TRỢ DỰ ÁN

Chia sẻ rủi ro giữa các chủ thể tham gia dự án.

Vượt qua các giới hạn trong hợp đồng nợ của công ty khởi xướng.

Các khoản nợ miễn truy đòi và được hạch toán ngoại bảng đối với người khởi xướng.

Lợi ích lá chắn thuế từ mức độ đòn bẩy cao.

Có thể có chi phí vốn đối so với trường hợp công ty khởi

xướng tự đi vay.

Lợi ích từ chính sách thuế ưu đãi cho các dự án mới.

HẠN CHẾ CỦA TÀI TRỢ DỰ ÁN

Mức độ phức tạp của các hợp đồng.

Chi phí giao dịch cao cho việc sắp xếp các hợp đồng

Có thể có chi phí vay vốn cao do chỉ có chủ yếu là các hỗ trợ tín dụng gián tiếp.

CÁC LOẠI TÀI TRỢ

Tài trợ miễn truy đòi (Non Recourse Finance):

 Tất cả rủi ro sẽ được gánh chịu bởi những người cho vay nếu như dự án không trả được nợ

 Dự án thất bại không thể làm phá sản công ty khởi xướng dự án.

Tài trợ truy đòi giới hạn (Limitted Recourse Finance):

 Một số rủi ro sẽ được người cho vay gánh chịu nếu như dự án không sinh ra đủ tiền để trả nợ vay

 Dự án thất bại có thể làm phá sản công ty khởi xướng dự án.

Tài trợ truy đòi toàn bộ (Full Recourse Finance):

 Tất cả rủi ro do công ty khởi xướng gánh chịu

CÁC LOẠI HÌNH TÀI TRỢ

Công ty KX chịu tòan bộ RRTD trên CĐKT của họ Công ty KX bị truy đòi truy đòi

một phần trên CĐKT

Không truy đòi

Truy đòi giới hạn

Truy đòi toàn bộ

NHỮNG NHẦM LẪN VỀ TÀI TRỢ DỰ ÁN

Nghĩ rằng dòng tiền từ dự án là nguồn trả nợ duy nhất.

Nghĩ rằng tài trợ dự án là đầu tư mạo hiểm.

Nghĩ rằng tài trợ dự án là cần ít vốn chủ sở hữu tham gia.

Nghĩ rằng tài sản của dự án sẽ được dùng 100% làm tài sản đảm bảo.

CÁC CHỦ THỂ THAM GIA TRONG MỘT

HỢP ĐỒNG TÀI TRỢ DỰ ÁN

Cổ đông

(Công ty KX, Thành viên

chiến lược, nhà đầu tư thụ

Đơn vị CC NVL Đơn vị CC DV

BD & SC

Tổ hợp XD Đơn vị CC TB

HĐ mua

Hợp đồng vay

Hợp đồng góp vốn

HĐ CC NVL

HĐ EPC

HĐ bảo trì

NHỮNG CON SỐ VỀ PHƯƠNG THỨC

TÀI TRỢ DỰ ÁN

CÁC LĨNH VỰC THƯỜNG ÁP DỤNG TÀI TRỢ DỰ ÁN TRÊN THẾ GIỚI

Lĩnh vực Quy mô (triệu USD)

QUY MÔ CÁC DỰ ÁN

QUY MÔ CÁC DỰ ÁN

PHÂN BỔ THEO KHU VỰC

Năm Số lượng DAĐT Mức cho vay (tỷ VND)

Các ngành nghề được tài trợ

TT Ngành Số lượng DAĐT Tổng mức đầu tư (tỷ VND) Mức cho vay (tỷ VND) Tỷ lệ cho vay (%)

Các phương thức TTDA được các TCTD thực hiện

TT Phương thức TTDA Số lượng DAĐT (tỷ VND) Tổng mức đầu tư (tỷ VND) Mức cho vay (tỷ VND) Tỷ lệ cho vay (%)

Loại hình DNDA được tài trợ

TT Loại hình DNDA Số lượng DAĐT Tổng mức đầu tư (tỷ VND) Mức cho vay (tỷ VND) Tỷ lệ cho vay (%)

Tình tình cấp tín dụng cho các DAĐT tại các TCTD

ở Việt Nam từ 2008 – 2012

CHƯƠNG 2

CHỦ THỂ TRONG TÀI TRỢ DỰ ÁN

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG

1. Sinh viên có thể phân loại được các chủ thể liên quan đến dự

án theo từng giai đoạn

2. Sinh viên xác định rõ chức năng và nhiệm vụ của mỗi chủ thể

trong mỗi giai đoạn

3. Sinh viên xác định được vai trò chia sẻ rủi ro của các chủ thể

liên quan.

NỘI DUNG CHƯƠNG

Giai đoạn 1: Khởi xướng

Giai đoạn 2: Tìm nguồn tài trợ

Giai đoạn 3: Xây dựng

GIAI ĐOẠN 1: KHỞI XƯỚNG

Công ty khởi xướng (sponsor)

Chính phủ

Công ty dự án

Nhà tư vấn

CÔNG TY KHỞI XƯỚNG (SPONSOR)

Mô tả:

công ty khởi xướng.

Lợi ích đi kèm:

được những lợi ích khác như có được hợp đồng xây dựng, hợp đồng cung ứng hoặc hợp đồng đầu ra đối với dự án…

đòi có giới hạn

CHÍNH PHỦ

Mô tả:

Có thể cung cấp các bảo lãnh tín dụng cho dự án

Hỗ trợ các khía cạnh khác cho dự án như: ưu đãi thuế, thuê đất, chuyển đổi ngoại tệ

Chính phủ cũng có thể đóng vai trò người mua sản phẩm từ dự

án (procurer authority)

Chính phủ cũng có thể đóng vai trò đơn vị khởi xướng.

Lợi ích đi kèm:

Giảm áp lực cho ngân sách

Tối ưu hóa những lợi ích tạo ra từ đầu tư từ ngân sách

CÔNG TY DỰ ÁN

Mô tả:

Là một pháp nhân độc lập về pháp lý và tài chính đối với công ty khởi xướng

Thường được thành lập vào cuối giai đoạn khởi xướng

Chịu trách nhiệm ký kết các hợp đồng trong các giai đoạn về sau Lợi ích kèm theo:

Mức xếp hạng tín nhiệm và chi phí vay vốn không phụ thuộc vào công ty khởi xướng

GIAI ĐOẠN 2: TÌM NGUỒN TÀI TRỢ

Nhà đầu tư vốn cổ phần

Chủ nợ

Các định chế quốc tế

Chính phủ và các cơ quan

Lợi ích đi kèm:

Lợi ích duy nhất đối với những nhà đầu tư này đó là mức

CHỦ NỢ THƯƠNG MẠI (COMMERCIAL LENDERS)

Mô tả:

Có thể là ngân hàng các quỹ đầu tư hoặc các chủ trái phiếu.

Chia ra làm chủ nợ trong giai đoạn xây dựng (ngân hàng thương mại, các định chế quốc tế…) và chủ nợ trong giai đoạn hoạt động (quỹ REITs và các công ty bảo hiểm)

Mục tiêu:

Cung cấp nguồn vốn dài hạn cho dự án cả trong giai đoạn xây dựng và trong giai đoạn hoạt động.

CHO VAY HỢP VỐN

Các ngân hàng thương mại thường tham gia tài trợ cho dự

án theo hình thức cho vay hợp vốn để giảm thiểu rủi ro

Một (hoặc nhiều) ngân hàng được ủy thác sẽ đứng ra đại diện kêu gọi các ngân hàng khác tham gia thông qua quá trình đấu thầu cạnh tranh

Các ngân hàng sẽ phân chia các khoản phí dựa trên mức độ cam kết của từng ngân hàng.

CHO VAY HỢP VỐN

Các loại phí các ngân hàng được hưởng:

Phí dành cho ngân hàng được ủy thác

Phí dành cho các ngân hàng tham gia làm đầu mối

Phí dành cho các ngân hàng cam kết tài trợ

Mức phí chênh lệch dành cho các ngân hàng đầu mối

HAI DỊCH VỤ TỪ NGÂN HÀNG ĐẦU MỐI

Nỗ lực tối đa (Best-effort): trong trường hợp này ngân hàng đầu mối cam kết sẽ nỗ lực hết sức có thể chứ không cam kết tài trợ trong mọi trường hợp

Cam kết tài trợ (Fully committed): Ngân hàng đầu mối cam kết sẽ tài trợ trong trường hợp không thể dàn xếp đủ nguồn vốn.

CHÍNH PHỦ

Chính phủ hỗ trợ cho dự án trên nhiều lĩnh vực khác nhau:

Chính phủ có thể sẽ góp vốn cổ phần vào dự án.

Chính phủ có thể góp vốn cổ phần trung gian vào dự án

Chính phủ có thể đóng vai trò chủ nợ đối với dự án

Chính phủ có thể bảo lãnh cho dự án.

CƠ QUAN HỖ TRỢ XUẤT KHẨU

(ECA)

Lịch sử ra đời

Ra đời lần đầu tiên ở Thụy Sĩ năm 1906

Chương trình hỗ trợ xuất khẩu bài bản đầu tiên được thực hiện ở Anh năm 1911

Sau đó chương trình lan ra các quốc gia phát triển khác

Làn sóng lan mạnh sang các quốc gia đang phát triển vào thập niên 70

CƠ QUAN HỖ TRỢ XUẤT KHẨU

CƠ QUAN HỖ TRỢ XUẤT KHẨU

Đáp ứng các nhu cầu vốn liên quan:

Cho vay vốn lưu động tiền xuất khẩu

Cho vay hỗ trợ ngắn hạn và trung dài hạn đối với nhà nhập khẩu ở các nước khác

Tài trợ dự án

Tài trợ xuất khẩu đặc biệt như cho thuê, tài trợ mua máy bay…

GIAI ĐOẠN 3: XÂY DỰNG

Nhà thầu xây dựng

Các đơn vị tư vấn: tư vấn lựa chọn nhà thầu, tư vấn đấu

thầu, tư vấn dự toán công trình, tư vấn giám sát công trình,

tư vấn các hợp đồng bảo lãnh cho việc xây dựng công trình.

Đơn vị bảo lãnh trách nhiệm hoàn tiền ứng trước cho nhà thầu.

NHÀ THẦU

Mô tả: bao gồm các nhà thầu xây dựng (chính, phụ), các

nhà thiết thiết kế, kiến trúc và các giám đốc dự án.

Chức năng: mỗi chủ thể có những vai trò và chức năng khác nhau nhằm đảm bảo cho mục tiêu chung là công trình có

thể hoàn thành đúng hạn, đạt chất lượng yêu cầu và trong giới hạn chi phí cho phép.

CHỨNG THƯ BẢO LÃNH (PERFORMANCE BOND)

Nhằm đảm bảo rằng công ty đủ nghiêm túc và khả năng để thực hiện hợp đồng.

Có thể do công ty bảo hiểm phát hoặc do ngân hàng phát hành.

NHÀ TƯ VẤN KỸ THUẬT TRONG

GIAI ĐOẠN XÂY DỰNG

Đóng vai trò tham mưu cho chủ đầu tư trong việc lựa chọn cách đấu thầu, nhà thầu, thiết kế…

Chức năng: tư vấn và giám sát chất lượng thi công công

trình.

GIAI ĐOẠN 4: HOẠT ĐỘNG

Đơn vị vận hành

Đơn vị bảo trì

Đơn vị cung cấp nguyên liệu

Người mua

NHÀ CUNG CẤP NGUYÊN LIỆU

Bao gồm nhà cung cấp thiết bị và nhà cung cấp nguyên vật liệu

Đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của dự án

Các ngân hàng thường yêu cầu dự án phải đảm bảo các hợp đồng dài hạn cùng các nhà cung cấp.

NGƯỜI MUA

Người mua theo hợp đồng cam kết dài hạn (Off-taker).

Người mua không theo hợp đồng cam kết trước.

PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG

DỰ ÁN ĐỒNG ĐIỆN NHIỆT

CHƯƠNG 3

CẤU TRÚC TÀI TRỢ CỦA DỰ ÁN

MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG

1. Sinh viên hiểu được các nội dung cần phân tích của một cấu

NỘI DUNG CHƯƠNG

3.1 Các nội dung của một cấu trúc tài trợ

3.2 Cấu trúc cho vay kỳ hạn

3.3 Cấu trúc cho thuê

3.4 Cấu trúc PPP (BOT, BOOT, BTO, BOO…)

3.5 Cấu trúc thanh tóan sản phẩm

CÁC NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CẤU

TRÚC TÀI TRỢ

Cơ cấu tài trợ vốn cho dự án

Thời gian cho tài trợ nợ

Đồng tiền tài trợ nợ

Cơ chế giải ngân vốn cho dự án

Cơ chế thu nợ cho dự án

CẤU TRÚC TÀI TRỢ

3.1 Cấu trúc cho vay kỳ hạn

3.2 Cấu trúc cho thuê

3.3 Cấu trúc PPP (BOT, BOOT, BTO, BOO…)

3.4 Cấu trúc thanh tóan sản phẩm

3.2 CẤU TRÚC CHO VAY

trong giai đoạn xây dựng

của tài trợ dự án

 Là một hình thức của

cho vay kỳ hạn

Các điều khoản của một hợp đồng

cho vay tài trợ dự án

Số tiền vay Mục đích vay Lãi suất

Kế hoạch hoàn trả

Cấu trúc phí

Điều kiện phát sinh nghĩa vụ (e.g quyền lựa chọn pháp lý, cơ quan giải quyết)

Cam kết và bảo đảm Các điều khoản hợp đồng nợ Các tỷ lệ bảo đảm

Hạn chế vay nợ (như điều khoản đảm bảo thiếu, điều khoản ngang nhau)

Trường hợp vỡ nợ Thông tin về thực hiện dự án

CẤU TRÚC CHO VAY: LỊCH RÚT VỐN

6 tháng 12 tháng 18 tháng 24 tháng

CẤU TRÚC CHO VAY: GĐ XÂY DỰNG

(2) bảo lãnh thực

hiện HĐ

(4a) vay

v ốn

(4b) Lãi trong thời gian XD

(5) Chi phí xây dựng

(3a) (3b) Chuyển nhượng

- HĐXD

CẤU TRÚC CHO VAY:GĐ HOẠT ĐỘNG

Uỷ thác đảm bảo

(7) Giá mua

(8) Trả nợ

(9) Phần tiền còn lại

Chuyển nhượng:

- HĐ bán hàng

TÍNH PHÙ HỢP CỦA

CẤU TRÚC CHO VAY

3.2.2 CẤU TRÚC CHO THUÊ

Cấu trúc cho thuê bao gồm một thoả thuận trong đó một bên

(người cho thuê) mua và sở hữu một thiết bị và cho phép bên khác (người đi thuê) sử dụng thiết bị đó Trong thời gian cho thuê,

người đi thuê thực hiện các khoản thanh toán định kỳ, gọi là tiền thuê, cho người cho thuê

Cho thuê có thể được cấu trúc theo cách các khoản tiền thuê thích hợp được thanh toán nhiều hơn một kỳ đầu để cho phép người cho thuê thu lại giá mua, chi phí tài trợ và cũng kiếm được lợi nhuận

CẤU TRÚC CHO THUÊ

Thường được sử dụng trong lĩnh vực hàng hải và hàng không

để tài trợ cho tàu thuyền và máy bay

Tận dụng những những lợi ích về miễn giảm thuế trên tài sản là thiết bị và nhà xưởng cho thuê

Hợp đồng thương lượng giữa người cho thuê và các ngân hàng bảo lãnh về “sự truy đòi” các khoản thanh tóan tiền thuê sau sự kiện vỡ nợ và việc thực thi và thanh lý đảm bảo là phần thương lượng khó khăn (người cho thuê muốn giữ lại quyền sở hữu và quyền lấy lại tài sản trong khi ngân hàng muốn nắm lấy đảm bảo trên tài sản để bảo vệ những trách nhiệm bảo lãnh của họ)

 Có thể có nhiều đơn vị cho thuê