Núi là vạt áo che, sông là dải đai thắt, sau lưng là sông nước, trước mặt là biển, địa thế hùng mạnh mà hiếm, rộng mà dài, có thể là nơi vua ở hùng tráng, ngôi báu vững bền.” Ngô Sĩ Liên[r]
Trang 1KIỂM TRA BÀI CŨ
• - Đọc thuộc lòng bài thơ: Ngắm trăng
của Hồ Chí Minh.
• - Em hãy cho biết nội dung và nghệ
thuật tiêu biểu của bài thơ ?
Trang 2Giáo viên: Trần Minh Nguyệt
Tiết 90
(THIÊN ĐÔ CHIẾU )
Trang 3HÃY QUAN SÁT HÌNH ẢNH SAU ĐÂY
Bức chân dung của vị vua nào trong lịch sử Việt Nam?
Tượng Lí Thái Tổ ở Hà Nội
Trang 4Tiết 90:
CHIẾU DỜI ĐÔ
Lý Công Uẩn
Trang 5Lý Công Uẩn lên ngôi vua
Trang 7Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 8Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
( THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
- Là người thông minh, nhân ái, chí
lớn và lập được nhiều chiến công.
- Khi lên ngôi ông lấy hiệu là
Thuận Thiên.
Trang 9Cảnh nhà Vua ban chiếu
Trang 10Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Năm Canh Tuất (1010), Lí
Công Uẩn viết bài chiếu bày
tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư
(Ninh Bình) ra Đại La (Hà
Nội)
Trang 11Bút tích CHIẾU DỜI ĐÔ
Trang 12Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
+ Hình thức: Viết bằng văn xuôi hoặc văn biền ngẫu
+ Mục đích: Là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh
+ Nội dung: Thường thể hiện một tư tưởng lớn lao, có ảnh hưởng đến triều đại, vận mệnh đất nước
(chiếu thư, chiếu chỉ)
Trang 13Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Phần 1: Từ đầu đến “ không thể không dời đổi” -> Phân tích những tiền
đề lịch sử và thực tiễn của việc dời đô
Phần 2: tiếp theo đến “muôn đời” -> những lý do để chọn thành Đại La
làm kinh đô mới
Trang 14- Đọc bằng giọng trang trọng, chú ý nhấn mạnh vào các câu bày tỏ tình cảm chân thành, tha thiết.
Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 15Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến vua Thành Vương ba lần dời đô Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà
tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo việc cũ của Thương,Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ hao tốn, muôn vật không được thích nghi Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi
Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất, được cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây, lại tiện hướng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân
cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước, cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời
Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở Các khanh nghĩ thế nao?
Trang 16Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 17Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
1 Lý do dời đô.
II Phân tích:
I Tìm hiểu chung:
- Trong lich sử Trung Quốc
+ Nhà Thương năm lần dời đô
+ Nhà Chu ba lần dời đô
+ Muốn định đô ở nơi trung tâm
+ Mưu toan nghiệp lớn,tính kế muôn đời cho con cháu
+ Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân.
Mục đích :
Mở đầu bài, theo sử sách Trung Quốc, Lí Công Uẩn đã nêu những dẫn chứng các vua nào từng dời
đô?
Lí Công Uẩn nêu những sự kiện ấy nhằm mục đích gì ?
Trang 18Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 19Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
+ Nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình
+ Khinh thường mệnh trời
+ Không noi theo dấu cũ Thương, Chu
Từ chuyện xưa, tác giả đã phê phán 2 triều đại Đinh ,
Lê không chịu dời đô ntn?
Từ chuyện xưa, tác giả đã phê phán 2 triều đại Đinh ,
Lê không chịu dời đô ntn?
Trang 20Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
+ Triều đại không lâu bền,số vận ngắn ngủi
+ Trăm họ phải hao tổn
+ Muôn vật không được thích nghi
Kết quả:
Kết quả của việc không chịu dời đô ấy ntn?
Trang 21Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 22Thực tế lịch sử nước ta Trong lịch sử Trung Quốc:
Lí do của việc dời đô:
làm cho đất nước vững bền, phát triển thịnh vượng Bộc lộ tình cảm yêu nước, thương dân chân thành sâu sắc.
Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Khẳng định việc dời đô khỏi Hoa Lư là cần thiết.
Nghệ thuật so sánh đối chiếu, tương phản, dẫn chứng toàn diện,
tiêu biểu ,lập luận thấu tình đạt lý
Trang 23Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
?
Trang 24Cố đô Hoa Lư – Ninh Bình
Trang 25Đường vào Hoa Lư – Ninh Bình
Trang 26Thành Cổ -Hà Nội
Trang 27“ Thế rồng cuộn hổ ngồi ”
Trang 28Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Trang 29Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
+ Được cái thế rồng cuộn hổ ngồi
+ Có núi lại có sông
+ Đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, tránh được nạn lụt
lội, chật chội
Trang 30Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
+ Là đầu mối giao lưu: “ chốn hội tụ của bốn phương”
+ Là mảnh đất hưng thịnh: “ muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi”
=> Đại La là trung tâm của đất nước, xứng đáng là “kinh đô bậc
nhất của đế vương muôn đời”
Trang 31Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
(Ngô Sĩ Liên – Đại Việt Sử Kí Toàn Thư)
Câu văn được viết theo lối biền ngẫu, các vế đối nhau, cân xứng lí
lẽ dẫn chứng thuyết phục người nghe
Chú ý đoạn văn 2, hãy
nhận xét cách đặt câu,
sắp xếp ý của tác giả?
Trang 32Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
báu vững bền.”
(Ngô Sĩ Liên – Đại Việt Sử Kí Toàn Thư)
Khát vọng xây dựng đất nước, độc lập, thống nhất, hùng cường
Qua việc quyết định dời
đô, em nhận thấy Lí Công
Uẩn mong muốn gì cho
đất nước ?
Trang 33Tiết 89 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Khẳng định việc dời đô
khỏi Hoa Lư là cần thiết.
2 Nguyên nhân chọn Đại La
làm kinh đô:
Về lịch sử, địa lý, chính trị, tác giả nêu ra thuận lợi gì ?
- Kinh đô cũ của Cao
Vương.
- Trung tâm trời đất, có
sông núi, cao thoáng
- Chốn hội tụ của bốn
phương đất nước.
- Kết luận : Kinh đô bậc
nhất của đế vương Đại La là nơi xứng đáng định đô của nước Đại Việt
Dẫn chứng và cách đưa ra lập luận của
Lí Công Uẩn cuối cùng khẳng định
điều gì ?
Trang 34HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH ẢNH VỀ CỐ ĐÔ HOA LƯ
Kinh đô Hoa Lư tồn tại 42 năm ( 968-
1010).
- 13 năm ( 968-980) là triều đại Đinh.
- 29 năm tiếp ( 1009) là triều Tiền Lê
980 Đầu tháng 11 năm
1009 Lí Công Uẩn lên ngôi vua cũng chính tại mảnh đất kinh đô Hoa Lư lịch sử này.
Trang 35Đường vào cố đô Hoa Lư
Toàn cảnh cố đô Hoa Lư
Trang 36Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Cách kết thúc ấy có tác
dụng gì?
Câu hỏi cuối bài mang tính đối
thoại thể hiện sự đồng cảm sâu
sắc giữa vua với thần dân
+ Tin t ưởng ý nguyện dời đô của mình hợp ý nguyện nhân dân
3 Thông báo quyết định dời đô
Trang 37Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
3 Thông báo quyết định dời đô
- Vừa là ban bố quyết định vừa là lời phủ dụ yên dân Kết thúc
bằng câu hỏi tu từ cho thấy Lý Công Uẩn là một vị vua thấu
Trang 38Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở Các khanh nghĩ thế nào?
Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
II Phân tích:
Câu văn cuối cùng bộc lộ một cách sâu sắc tình cảm của vị vua giàu lòng nhân ái Bên cạnh lí lẽ xác đáng, là tình cảm chân thành có sức lay động rất lớn đến tình cảm người đọc
Sự kết hợp hài hòa giữa lý và tình là một nét đặc thù rất cơ bản
của các thể chiếu nói chung Qua đây, chúng ta nhận thấy Lý Công Uẩn là một vị vua anh minh, sáng suốt, hết lòng vì nước vì dân Đặc biệt là ý chí và khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, độc lập, thống nhất.
3 Thông báo quyết định dời đô
Trang 39Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt?
Vì sao nói “Chiếu dời đô” ra đời phản ánh ý chí độc lập, tự cường và
sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt?
Việc dời đô -> chứng tỏ triều Lý hùng mạnh.
+ Thế lực dân tộc Đại Việt đủ sức sánh ngang hàng phương Bắc
+ Đóng đô ở Đại La -> thu giang sơn về một mối, xây dựng đất nước độc lập, tư cường
3 Thông báo quyết định dời đô
Trang 40Tiết Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
Ý nghĩa lịch sử của sự kiện dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long và
nhận thức về vị thế, sự phát triển đất nước của Lí Công Uẩn
Nêu ND ý nghĩa của bài Chiếu?
Nêu ND ý nghĩa của bài Chiếu?
Trang 41Nền cũ Thành Đại La
Trang 42Thành Đại La có những thuận lợi
gì để chọn làm kinh đô của đất nước ?
Lịch sử Địa lí Hình thế núi sông Chính trị, văn hóa
3-4 PHÚT
T H À N H Đ Ạ I L A
Trang 432/ Ý nghĩa việc dời đô.
Thành Đại La là kinh đô bậc nhất của
đế vương muôn đời.
Trang 44Hà Nội - Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa.
Hội trường Ba Đình Phủ Chủ tịch
Thủ đô Hà Nội Hồ Hoàn Kiếm – Tháp Rùa
Trang 49Hội đủ mọi điều kiện
Lợi thế của Đại La
Lý tưởng về mọi mặt
Trang 50Dấu tích Hoàng Thành Thăng Long xưa Chùa Một Cột
Lễ hội tưởng nhớ vua Lý Thái Tổ
Hoạt cảnh “Lý Công Uẩn ban Chiếu dời đô”
Củng cố
Trang 51Học thuộc nội dung ghi bài
Nội.
luận giàu sức thuyết phục.
- Đọc trước văn bản SGK/ 55 lưu loát;
-Tìm hiểu tác giả Trần Quốc Tuấn và cuộc kháng chiến chống quân Mông- Nguyên ;
- Trả lời các câu hỏi ở SGK.