Bài 22. Chiếu dời đô (Thiên đô chiếu)

Vốn là người thông minh, có sức khoẻ và chí lớn, Công Uẩn từ đó ngày càng được tin cậy trong triều, về sau làm tới Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ và trở thành trụ cột của nhà tiền Lê

Tiết 90

Chiếu dời đô

(Thiên đô chiếu)

Lý Công Uẩn

I.ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG

Hãy nêu những nét chính về vua

Lí Công Uẩn?

1.Tác giả, tác phẩm.

Lý Công Uẩn (974 - 1028)

-Là người thông minh, nhân

ái , có chí khí hơn người và

lập được nhiều chiến công.

Khi mới 20 tuổi, Lý Công Uẩn được đưa vào triều làm một chức quan võ Vốn là người thông minh,

có sức khoẻ và chí lớn, Công Uẩn từ đó ngày

càng được tin cậy trong triều, về sau làm tới Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy

sứ và trở thành trụ cột

của nhà tiền Lê.

Vì vậy ngay sau khi Lê Long Đĩnh mất, mọi triều thần mà người chủ xướng là quan Chi Hậu Đào Cam Mộc nhận thấy

Lý Công Uẩn là người khoan hòa, nhân thứ và được lòng muôn dân nên đã tôn ông lên làm vua Lý Công Uẩn lên ngôi vua, lấy niên hiệu

là Thuận Thiên, triều Lý được thành lập Cuộc chuyển giao triều đại từ

họ Lê sang họ Lý đã diễn ra một cách hoà bình êm thấm

Ra đời năm 1010 khi vua Lí Thái Tổ có ý

định rời đô từ Hoa Lư - Ninh Bình ra Thành Đại La (Hà Nội ngày nay)

b, Tác phẩm

Cố đô Hoa Lư – Ninh Bình

HỒ GƯƠM,THÁP RÙA

+ Nội dung: Thường thể hiện một tư tưởng lớn lao,

có ảnh hưởng đến triều đại, vận mệnh đất nước.

2 Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục

9

Nhà vua ban chiếu

X ưa nhà Thương đến vua Bàn Canh năm lần rời đô; nhà Chu đến vua Thành Vương cũng ba lần rời đô Phải đâu các vua thời Tam đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, m ưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu, trên vâng mệnh trời, d ưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi Cho nên vận n ước lâu dài, phong tục phồn thịnh Thế

mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh th ường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Th ương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tốn, muôn vật không được thích nghi Trẫm thấy đau xót về

việc đó, không thể không dời đổi

1: Lý do dời

đô

Mở đầu tác giả đã viện dẫn điều gì ?

Sự viện dẫn đó mang lại tác dụng

gì ?

II Đọc hiểu văn bản:

1 Lí do dời đô?

- Trong lich sử Trung Quốc

+ Nhà Thương năm lần dời đô + Nhà Chu ba lần dời đô

+ Muốn định đô ở nơi trung tâm

+ Mưu toan nghiệp lớn,tính kế muôn đời cho con cháu+ Trên vâng mệnh trời,dưới theo ý dân

- Mục đích :

- Kết quả:

=>Việc dời đô làm cho đất nước phát triển thịnh vượng.

+ Vận nước lâu bền + Phong tục phồn thịnh

Từ chuyện

xưa, liên hệ vào tình hình thực tế để làm

gì ?

- Thực tế lịch sử nước ta:

+ Nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình

+ Khinh thường mệnh trời

+ Không noi theo dấu cũ Thương ,Chu

+ Triều đại không lâu bền,số vận ngắn ngủi

+ Trăm họ phải hao tổn

+ Muôn vật không được thích nghi

- Hậu quả:

12

* Nghệ thuật so sánh đối chiếu, tương phản, dẫn chứng

toàn diện, tiêu biểu ,lập luận thấu tình đạt lý.

Thực tế lịch sử nước ta Trong lịch sử Trung Quốc:

Lí do của việc dời đô:

* Khẳng định việc dời đô là cần thiết , làm cho đất nước vững bền, phát triển thịnh vượng Bộc lộ tình cảm yêu nước, thương

dân chân thành sâu sắc.

• Huống gì thành đại La, kinh đô cũ của Cao Vương: Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ

ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện h ướng

nhìn sông dựa núi; địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt t ươi Xem khắp đất Việt

ta, chỉ nơi này là thắng địa Thật là chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất n ước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế v ương muôn đời.

• Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở Các khanh nghĩ thế nào?

2/ Nguyên nhân chọn Đại La

Theo tác giả địa thế

thành Đại La có

những thuận lợi gì để

có thể chọn làm nơi

đóng đô?

2 Lí do chọn thành Đại La.

-Về vị thế địa lí:

+ Ở vào nơi trung tâm đất trời, mở ra bốn hướng nam bắc, đông tây

+ Được cái thế rồng cuộn hổ ngồi

+ Có núi lại có sông

=>Đại La là trung tâm của đất nước, xứng đáng là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

Câu văn được viết theo lối biền ngẫu, các vế đối

nhau, cân xứng lí lẽ dẫn chứng thuyết phục người nghe

2/ Nguyên nhân chọn Đại La

Hội đủ điều kiện Kinh đô

Dời đô là điều đã từng xảy ra trong lịch sử

Hạn chế của việc đóng đô ở Hoa Lư

Đại La có nhiều lợi thế Đại La đã từng là kinh đô

Mong được sự đồng thuận của mọi ng ười

Đại La là nơi tốt nhất để định đô

Bố cục về lập luận của bài

Câu hỏi cuối bài mang tính đối thoại thể hiện sự đồng cảm sâu sắc giữa vua và thần dân

+ Tin t ưởng ý nguyện dời đô của mình hợp ý nguyện nhân dân

Tại sao khi kết thúc bài chiếu, nhà vua không ra lệnh mà lại hỏi ý kiến của quần

thần?

Cách kết thúc ấy có

tác dụng gì?

•Nội dung: Bằng những luận cứ cụ thể vua Lí

Công Uẩn đã khẳng định thành Đại La có đủ mọi điều kiện để trở thành kinh đô của đất nước.

•Nghệ thuật: Câu văn viết theo lối biền ngẫu, các

vế đối nhau cân xứng nhịp nhàng.

Cố đô Hoa Lư

Chùa Một Cột Một số công trình tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội

Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh

Văn miếu Quốc Tử Giám

Nhà hát lớn Hà Nội

Đại học Y Hà Nội

Chợ Đồng Xuân

Sân vận động quốc gia Mỹ Đình

“Chiếu dời đô ” có sức thuyết phục

mạnh mẽ bởi lập luận chặt chẽ, sắc bén,

sử dụng câu văn biền ngẫu giầu hình ảnh

và sự kết hợp hài hòa giữa lí và tình.

* Ghi nhớ Sgk/51

THẢO LUẬN NHÓM

Thủ đô Hà Nội luôn là trái tim của tổ quốc.

Thăng Long – Hà Nội luôn vững vàng trong mọi thử thách (trải qua các cuộc chiến tranh từ xưa đến nay).