một số bieb pháp rèn kn đọc cho hs lop 1.doc (1)

Chúng ta đều nhận thức sâu sắc rằng, môn Tiếng Việt ở tiểu học rèn luyệncho học sinh cả bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết song mục tiêu của việc dạy và họcTiếng Việt ở lớp một là đem lại

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆP HÒA TRƯỜNG TIỂU HỌC THƯỜNG THẮNG

0 MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG ĐỌC CHO HỌC SINH LỚP 1

Họ và tên giáo viên: Nguyễn Thị Hương

Nhiệm vụ được phân công: Dạy và chủ nhiệm lớp 1A4 Đơn vị công tác: Trường tiểu học Thường Thắng

Thường Thắng, tháng 11 năm 2020

Chúng ta đều nhận thức sâu sắc rằng, môn Tiếng Việt ở tiểu học rèn luyệncho học sinh cả bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết song mục tiêu của việc dạy và họcTiếng Việt ở lớp một là đem lại cho các em kỹ năng đọc đúng, viết đúng Ngoài racòn làm giàu vốn từ, biết nói đúng các mẫu câu ngắn và tạo cho các em sự hamthích thơ văn Đây là điều kiện chuẩn bị để các em học tốt hơn môn Tiếng Việt ở cáclớp trên Khả năng nhận thức, tư duy, tưởng tượng, tình cảm, trí nhớ và nhân cáchhọc sinh đang được hình thành Học sinh lớp Một hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng,hiếu động, tò mò, thích hoạt động, thích khám phá, hay bắt chước Vì vậy sự pháttriển nhân cách của học sinh Tiểu học phụ thuộc phần lớn vào quá trình dạy học vàgiáo dục của thầy, cô giáo trong nhà trường Nghe, nói, đọc, viết là bốn kĩ năng cơbản của môn Tiếng Việt, để đạt các yêu cầu so với chuẩn kiến thức kĩ năng theoquyết định số 16/2006/ QĐ- BGD& ĐT ban hành ngày 15 tháng 5 năm 2006.

Rèn kĩ năng đọc đúng cho học sinh lớp Một góp phần giúp các em hiểu,cảm thụ văn học, rèn luyện tình cảm đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ,phát triển khả năng học tập các môn học khác là điều kiện phát triển toàn diện cho

học sinh Tiểu học trong giai đoạn hiện nay đặc biệt là phát triển về Năng Lực Phẩm Chất của các em Nhân cách học sinh Tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc phụ

thuộc vào quá trình giáo dục của người thầy mà trong đó phương tiện chủ yếu lànghe, nói, đọc, viết có được trong quá trình học tập Dạy đọc đặc biệt là chú trọngviệc rèn phát âm tiếng Việt cho học sinh lớp 1, đòi hỏi người thầy phải phát âmchuẩn và có phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinhTiểu học Ngày nay với sự phát triển của khoa học và xã hội, giáo dục cần đáp ứngnhu cầu ham hiểu biết của học sinh Tiểu học và tăng cường giáo dục đạo đức, nhâncách, rèn kỹ năng sống cho trẻ

Trường tiểu học Thường Thắng có 97,5%học sinh là con em nông dân Các

em gặp không ít khó khăn trong cuộc sống, sinh hoạt, học tập đó là: thiếu điều kiệnhọc tập, kiến thức nắm không vững chắc, thiếu động cơ học tập Biết đọc, biết viết

là mục tiêu số một của học sinh ở bậc Tiểu học

Được sự giúp đỡ của Ban Giám Hiệu trường: tổ chức thao giảng, dự giờ hàngtháng, tổ chức những buổi họp chuyên đề thảo luận về chuyên môn để rút ra những

ý kiến hay, những đề xuất kinh nghiệm tốt áp dụng trong việc giảng dạy

Là một giáo viên có kinh nghiệm dạy lớp 1, có tinh thần trách nhiệm cao vàsẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp về chuyên môn cũng như cách tháo gỡ những khókhăn khi gặp các trường hợp học sinh khó khăn về học tập cũng như năng lực, phẩmchất

chậm tiếp thu Một số em chưa biết cách cầm bút, chưa nhớ các chữ cái, không cókhả năng ghi nhớ Một số em chưa có ý thức trong học tập và không muốn đi học

Do đặc trưng người địa phương các em chủ yếu phát âm sai ở dấu thanh,một số phụ âm đầu như l / n ; r/d và vần như anh/ ach, ai / ay,

Đa số các em con nhà nông nên chưa được cha mẹ quan tâm đúng mức đếnviệc học tập, chưa tạo điều kiện tốt để kèm cặp con em mình học bài, đọc bài ở nhà

Trong quá trình truyền thụ kiến thức một số học sinh hay nghỉ học, tiếp thubài chậm cộng với số học sinh lưu ban của năm học trước, số học sinh ham chơikhông học bài làm cho giáo viên lớp một vốn đã khó khăn nay lại càng khó khănhơn

Kết quả khảo sát nhận diện chữ cái

Tổngsố HS Học sinh

không biếtchữ cái nào

Biết 2 – 5chữ cái

Biết 15 –

20 chữ cái

Nhận biếthết bảngchữ cái

Nhận biết

âm haichữ cái

Như vậy tỉ lệ học sinh nhận diện một cách chắc chắn chính xác bảng chữ cáicòn thấp dẫn đến kết quả học tập còn gặp nhiều khó khăn

Tuy nhiên với các em học sinh lớp Một thì Tiếng Việt là môn học mà các emgặp rất nhiều khó khăn Cho nên, khi dạy môn Tiếng Việt nhất là trong thời gianđầu năm, các em rất lúng túng khi sử dụng đồ dùng học tập và tham gia đọc, viếtbài Thực tế cho ta thấy việc giúp học sinh lớp Một học tốt Tiếng Việtlà việc làm cầnthiết Rèn phát âm Tiếng Việt là nhiệm vụ rất quan trọng đối với giáo viên Tiểu học.

Do đó, vấn đề dạy rèn phát âm tiếng Việt hiện nay đang được quan tâm, chú trọng

Có nhiều chuyên đề, phương pháp đặt ra nhằm nâng cao chất lượng phát âm TiếngViệt, chất lượng đọc cho sinh lớp Một Đối với học sinh, Tiếng Việt là ngôn ngữ đểcác em tiếp thu kiến thức và nhận biết thế giới xung quanh Một số giáo viên chưachú ý đến việc rèn phát âm cho học sinh, chưa thấy được tầm quan trọng của việcđọc đúng, đọc tốt có tác dụng cao trong quá trình dạy học và chưa hiểu hết tầm quantrọng của môn học Tiếng Việt trong hệ thống giáo dục quốc dân Một số giáo viênthì đã thực hiện tuy nhiên việc thực hiện chưa đúng cách, chưa phù hợp với thực tếdẫn đến hiệu quả đạt được chưa cao Đa số học sinh mặc dù đã được học qua trườngmầm non nhưng chưa nắm được 29 chữ cái Một số em gia đình khó khăn cha mẹ đilàm xa không quan tâm nhắc nhở các em học tập Một số em gia đình không hòathuận, bố mẹ không chung sống với nhau nữa phải ở với ông bà nên thiếu sự giúp

đỡ, an ủi khi học tập Một số em hay nghỉ học nên tiếp thu kiến thức không liềnmạch dẫn đến không đọc, viết được Một số em do khả năng tiếp thu bài hạn chế.Nhận thức được sự cần thiết của việc nghe, nói, đọc, viết Tiếng Việt đối với các emhọc sinh lớp Một, tôi đã tìm tòi đổi mới hình thức tổ chức, đổi mới phương pháp dạyhọc với mục đích nâng cao kĩ năng đọc đúng nhằm nâng cao hiệu quả học mônTiếng Việt đối với học sinh

Việc học Tiếng Việtvới học sinh đặc biệt là học sinh lớp Một chủ yếu học quacác hoạt động ở trường Ở nhà bố mẹ, anh, chị và những người sống xung quanh các

em còn nói sai Tiếng Việt Chính vì vậy các em không được tiếp cận với cách phát

âm chuẩnTiếng Việt nên việc dạy học sinh lớp Một càng khó khăn đối với các thầy,

cô giáo, những người tâm huyết với nghề dạy trẻ Bên cạnh đó một số gia đình còncho con em nghỉ học tùy tiện khi gia đình có việc Một số em ít được cha mẹ quantâm nhắc nhở các em đi học, còn đổ lỗi và đẩy trách nhiệm cho giáo viên Việc đihọc không đều cũng ảnh hưởng đến việc học tập của các em Lớp học có nhiều đốitượng khác nhau, việc phân chia kiến thức trong một tiết học còn nhiều khó khăn vàhạn chế

Nhận thức rõ điều này, thấy rõ được những khó khăn cơ bản, tôi đã thực hiệnnghiên cứu một số biện pháp: “Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớpMột” để giúp các em học tốt môn Tiếng Việt.

II BIỆN PHÁP

Việc rèn kĩ năng đọc đúng Tiếng Việtcho học sinh lớp Một là việc làm cấpbách nhằm giúp các em học tốt môn Tiếng Việt Thông qua đó phát triển các kĩ năngnghe, nói, đọc, viết cho các em Giúp học sinh hiểu nội dung kiến thức được học,

mở rộng vốn từ, khắc sâu kiến thức, nắm chắc âm vần vừa học, biết vận dụng vàotừng trường hợp cụ thể Từ đó nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt cho họcsinh lớp Một Đó cũng là giúp các em có kĩ năng giao tiếp, kĩ năng sống tốt trongcuộc sống hằng ngày Để giúp học sinh rèn luyện và phát triển kỹ năng đọc đúng tôi

đã áp dụng những biện pháp sau:

1.Biện pháp thứ nhất: Nắm bắt đặc điểm cá nhân và lập kế hoạch giúp đỡ

Sự tiếp thu của các em khác nhau tuỳ thuộc vào thể trạng và khả năng tiếp thucủa từng em vì vậy chúng ta cần phải nắm rõ đặc điểm tâm lí,…của các em để cónhững phương pháp hình thức dạy học phù hợp Ví dụ em Nguyễn Huy Hoàng tiếpthu bài thì chậm mà bắt chước thì nhanh thích gì thì em thường hay bắt chước vàthường làm đi làm lại hành động đó nhiều lần Còn em Nguyễn Gia Hưng thì tínhtình rất thất thường có lúc vui thì tham gia học, có khi cả buổi chỉ ngồi trong lớp màkhông tham gia hoạt động học cùng các bạn Còn Nguyễn Thị Thu Hà có tiếp thuđược bài nhưng lại mau quên Em Lê Văn Bảo tiếp thu bài rất chậm mặc dù em

đã học năm thứ hai ở lớp Một Việc tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý qua thực tếgiao tiếp với các em, tôi luôn nắm bắt đặc điểm tâm lý của từng em để xây dựng kếhoạch cá nhân, phát triển các mặt tích cực, tạo nhiều tình huống giúp các em tự bộc

lộ khả năng nhận thức của mình một cách thích thú khi vào các tiết học

Ở lớp tôi có 36 học sinh nhưng trình độ tiếp thu của các em rất khác nhau

Ví dụ : Lê Văn Bảo, Nguyễn Thị Thu Hà nhận thức rất chậm suốt buổi emchỉ loay hoay với quyển sách và hộp chữ nhưng lại không nhận biết được mặt chữcái và chỉ biết lặp lại theo lời của cô Vì vậy cần có kế hoạch dạy cho em vừa thaotác trên đồ dùng bộ đồ dùng tiếng Việt, vừa nhận biết được chữ cái ( âm), biết phát

âm theo yêu cầu chuẩn kiến thức kĩ năng Tôi luôn phải chú ý trong quá trình dạy

em, theo dõi mức độ hợp tác của em xem em gặp khó khăn trong vấn đề nào hay vềtâm lý thất thường của em, ghi chép mức độ tiến bộ của em.

Và những học sinh khác trong lớp, tôi cũng có những kế hoạch giáo dục cá nhân cụ thể cho từng em và được theo dõi liên tục từng tuần, từng tháng để nắm được sự phát triển của từng em qua sổ theo dõi cá nhân, … Khi đó, tôi sẽ có những phương pháp, biện pháp phù hợp hơn

2 Biện pháp thứ hai: Biện pháp tác động giáo dục

Từ thực trạng trên tôi đã tiến hành họp cha mẹ học sinh đầu năm học, thôngqua buổi họp tôi đề nghị và yêu cầu các bậc cha mẹ học sinh trang bị đầy đủ sách

vở, đồ dùng cần thiết phục vụ cho môn học và thường xuyên nhắc nhở việc học bàiđọc bài ở nhà của con em mình, đồng thời hướng dẫn phụ huynh cơ bản về cáchđọc, cách phát âm chữ cái, cách đánh vần vần, đánh vần tiếng …để phụ huynh nắm

rõ cách dạy học hỗ trợ giáo viên kèm cặp con em mình ở nhà

Tham mưu với nhà trường mua sắm đầy đủ tài liệu tham khảo, đồ dùng dạyhọc, tự làm thêm tranh ảnh mô hình, sưu tầm thêm những mô hình vật thật để tiếtdạy vui, sinh động Đồng thời tăng cường vận dụng ứng dụng công nghệ thông tintrong dạy học, qua những hình ảnh, video cũng góp phần gây hứng thú giúp các emhưng phấn trong luyện đọc

Xây dựng đôi bạn cùng tiến, em có năng khiếu giúp em còn khó khăn tronghọc tập

Sắp xếp chỗ ngồi đảm bảo thuận tiện cho việc học tập của các em như em cónăng khiếu ngồi bên em còn khó khăn trong học tập để bạn có năng khiếu sẽ giúpbạn còn khó khăn trong học tập khi chỉ chữ đọc bài, giúp bạn đánh vần, đọc tiếng vàgiúp bạn trong thao tác cài chữ để ghép vần, ghép tiếng.

Phát động các phong trào thi đua có tổng kết khen thưởng bằng những vậtthật

3 Biện pháp thứ ba: Giúp học sinh nắm vững các âm, vần

Ngay từ đầu năm, sau khi phân loại học sinh, tôi tiến hành bồi dưỡng, luyệntập cho học sinh theo các mức năng khiếu, khó khăn Đối với các học sinh còn khókhăn trong học tập, các em chưa nhận diện được mặt chữ cái hoặc chưa nhớ đủ 29chữ cái đơn giản, tôi dành nhiều thời gian để bồi dưỡng cho đối tượng này, ôn vàdạy lại 29 chữ cái cơ bản cho các em bắt đầu học lại những nét cơ bản

* Đối với phần học các nét chữ cơ bản

Ngay sau những buổi học đầu tiên ổn định tổ chức nề nếp cho học sinh, tôicho các em làm quen với các nét chữ cơ bản Tôi dạy thật kỹ, thật tỉ mỉ tên gọi vàcách viết các nét chữ đó Để giúp các em dễ hiểu và dễ nhớ những nét cơ bản đó tôi

đã chia các nét chữ cơ bản đó theo tên gọi và cấu tạo gần giống nhau của các nétchữ đó thành từng nhóm để học sinh dễ nhận biết và so sánh Dựa vào các nét chữ

cơ bản đã học mà các em phân biệt được các chữ cái, kể cả các chữ cái có hìnhdạng, cấu tạo giống nhau hoặc gần giống nhau

- Các nét chữ cơ bản quen thuộc

Dạy về các nét cơ bản, tôi đã sắp xếp, phân chia các nét cơ bản thành các nhóm để khi đọc học sinh ít nhầm lẫn và dễ dàng nhận biết.

+ Nhóm nét thẳng: nét thẳng đứng, nét thẳng ngang

+ Nhóm nét xiên: nét xiên trái, nét xiên phải

+ Nhóm nét cong: nét cong kín, nét cong trên, nét cong dưới

+ Nhóm nét móc: nét móc xuôi phải, nét móc xuôi trái, nét móc ngược phải, nét móc ngược trái, nét móc hai đầu, nét móc hai đầu có thắt ở giữa

+ Nhóm nét khuyết: nét khuyết trên, nét khuyết dưới

+ Nhóm nét thắt: nét thắt, nét móc hai đầu có thắt ở giữa

Khi các em đã học thuộc tên các nét cơ bản, tôi cùng các em phân chia các chữ cáitheo nhóm các chữ cái đồng dạng để dễ dàng luyện đọc

+ Nhóm 4: Nhóm các chữ cái có nét cơ bản là nét lượn dọc (lượn ngang)phối hợp với nét cong: D, D , L, S (gồm 4 chữ cái)

+ Nhóm 5: Nhóm các chữ cái có nét cơ bản là nét khuyết: H, G, Y(gồm 3chữ cái)

* Phần học âm

Âm đơn

Sau khi học sinh học thuộc tên gọi và cấu tạo các nét chữ cơ bản thì tôi giảngdạy tiếp phần học âm (chữ cái) Giai đoạn học chữ cái là giai đoạn vô cùng quantrọng Các em có nắm vững chắc các chữ cái thì mới ghép được thành vần, rồi thànhtiếng và cuối cùng là thành một câu, một đoạn văn hoàn chỉnh

Giai đoạn này tôi hướng dẫn các em phân tích từng nét chữ cơ bản trong từngchữ cái và nếu chữ cái đó có cùng một tên gọi song có nhiều chữ viết khác nhaunhư chữ a, chữ g thì tiến hành phân tích cho học sinh hiểu và hướng dẫn học sinhcách nhận dạng để các em không bị lúng túng khi gặp các chữ này

Ví dụ:

Âm: a – a ; g – g

+ Âm a (âm a in thường) gồm hai nét: nét cong kín và nét sổ thẳng;

+ Âm a (âm a viết thường) cũng gồm hai nét đó là nét cong kín và nét mócdưới

+ Âm g (âm g in thường) gồm: nét cong kín và nét móc dưới;

+ Âm g (âm g viết thường) cũng gồm nét cong kín và nét khuyết dưới

Vì vậy, khi các em đã nắm các nét chữ cơ bản thật kỹ và tỉ mỉ sẽ giúp các emphân tích được cấu tạo của các âm, từ đó các em dễ phân biệt được sự khác nhau vềcấu tạo lẫn tên gọi của bốn âm quen thuộc sau: d; b; p; q

+ Âm q gồm hai nét: nét cong kín (nằm bên trái) và nét sổ thẳng (nằm bênphải) Đọc là: “quy”.

Âm ghép

Sang phần âm ghép (nghĩa là ghép hai hoặc ba âm đơn lại với nhau thànhmột âm ghép) Tôi cho học sinh sắp xếp các âm ghép có âm h đứng sau thành mộtnhóm và cho các em nói lên điểm giống nhau và khác nhau giữa các âm đó

+ Bên cạnh đó, tôi cho học sinh nhận biết từng cặp những âm có tên gọigiống nhau hoặc gần giống nhau:

Để giúp trẻ học tốt phần vần, tôi tập cho học sinh thói quen nhận diện, phântích cấu tạo của vần, nhận biết vị trí các âm trong vần

Ví dụ : Bài 41: ui – ưi

Việc đầu tiên tôi yêu cầu học sinh tìm trong bộ đồ dùng tiếng Việt rồi ghépvần ui Sau đó cho học sinh nhận diện về cấu tạo vần ui.: vần ui gồm 2 âm, âm u

đứng trước và âm i đứng sau Nếu em nào ghép chưa đúng thì ghép lại và nêu vị trí

âm trong vần: âm u đứng trước, âm i đứng sau

Việc thứ hai là đánh vần vần ui., tôi gọi 1 em đánh vần rồi nêu cách đánh vần

âm u đứng trước ta đọc u trước, âm i đứng sau ta đọc i sau : u – i – ui

Việc thứ ba là đọc trơn vần ui

Với cách dạy trên tôi đã tạo cho các em kỹ năng phân tích, nhận diện vàghép vần từ đó các em có kĩ năng đánh vần, đọc trơn vần một cách dễ dàng và thànhthạo Khi đã nắm được cấu tạo của vần thì các em sẽ vận dụng để đọc các từ ngữ vàcâu ứng dụng Lúc này tôi tiến hành đưa ra câu hỏi gợi mở giúp các em nhận biết vàđọc tiếng mới cụ thể như muốn có tiếng túi, ta thêm âm và dấu thanh gì? ( ta thêm

âm t và dấu thanh sắc) Dựa vào đó học sinh ghép tiếng túi rồi phân tích cấu tạo vàđọc đúng hơn

Để khắc sâu kiến thức giúp các em nắm một cách chắc chắn các vần thì taphải cho các em so sánh vần vừa học Cụ thể tôi yêu cầu các em so sánh vần ui vớivần ưi Qua việc so sánh học sinh nhận ra âm giống nhau là âm i ở cuối, khác nhau

là âm u và âm ư đứng ở đầu Nhận biết được sự giống và khác nhau các em sẽ phát

âm đúng hơn và có kĩ năng so sánh đối chiếu, khắc sâu các vần trong phân môn Họcvần

Ví dụ: dạy vần am, ăm, âm trong bài 34, sách giáo khoa Tiếng Việt 1, tập 1 có từquả cam

Sau khi học sinh nắm vững vần am, nhìn và đọc được vần am một cách chắcchắn Tôi giới thiệu quả cam và giúp học sinh nhận biết: Âm gì đứng trước vần am(âm c) , vậy ta có thể ghép và đánh vần : cờ - am - cam, đọc trơn : cam, ghép từ quảcam Trong trường hợp này các em hay nhầm lẫn về cách đọc giữa tiếng cam vớitiếng can( tiếng có âm cuối m với âm cuối n) Lúc này, tôi hướng dẫn cụ thể và kĩcàng hơn về cách phát âm giữa môi và lưỡi, răng (tiếng cam có âm cuối m nên khiphát âm môi khép lại, tiếng can có âm cuối n nên khi ph át âm lưỡi chạm vào răng)

Để phần học vần có kết quả thì giáo viên cần sử dụng nhịp nhàng giữa lờigiảng với tranh minh họa được nhìn vào tranh ảnh sinh động hoặc mẫu vật thật sẽtạo sự hứng thú, gợi trí tò mò, ham học hỏi cho học sinh giúp các em chủ động tronggiờ học

* Phần tập đọc

Đây là giai đoạn khó khăn đối với học sinh Nhất là đối tượng học sinh cònkhó khăn trong học tập Học sinh năng khiếu đã vững phần chữ cái, nắm vững phầnvần chỉ nhìn vào bài là các em đọc được ngay tiếng, từ hoặc câu khá nhanh vì khả