BTL LTM 2 OFFICIAL

Dưới góc độ pháp lý, đấu giá được hiểu là một quan hệ dân sự và thương mại, bao gồm các yếu tố cấu thành như chủ thể, khách thể và nội dung của quan hệ đấu giá, được thể hiện như sau: Th

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP HỌC KỲ

MÔN: LUẬT THƯƠNG MẠI 2

Trình bày quy định pháp luật về đấu giá hàng hóa

HÀ NỘI – 2020

HỌ TÊN : ĐINH THÚY HƯỜNG MSSV : 442705

LỚP : N11.TL1 NHÓM : 01

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

LTM Luật Thương Mại LĐGTS Luật đấu giá tài sản

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 Khái quát chung về đấu giá hàng hóa 1

1.1 Khái niệm về đấu giá hàng hóa 1

1.2 Đặc điểm của đấu giá hàng hóa 1

2 Quy định của pháp luật về đấu giá hàng hóa 2

2.1 Quy định về khái niệm, đặc điểm của đấu giá hàng hóa 2

2.2 Quy định về đối tượng, chủ thể tổ chức đấu giá 4

2.3 Quy định về nguyên tắc thực hiện đấu giá 6

2.4 Quy định về trình tự, thủ tục đấu giá hàng hóa 8

3 Thực tiễn thi hành pháp luật về đấu giá hàng hóa 9

3.1 Thành tựu 9

3.2 Bất cập 11

4. Kiến nghị hoàn thiện toàn bộ hệ thống pháp luật về đấu giá hàng hóa một cách tổng thể và toàn diện 13

KẾT LUẬN 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

1

MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập kinh

tế quốc tế, hoạt động đấu giá nói chung ngày càng có vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội, mang tính thiết thực và là nhu cầu cần thiết cho xu thế phát triển của xã hội văn minh Bán đấu giá đã có mặt ở Việt Nam từ khá lâu nhưng bán đấu giá hàng hóa với tính chất là hành vi thương mại của thương nhân thì mới được ghi nhận trong pháp luật những năm gần đây Chính vì thế, nghiên cứu những quy định pháp luật về đấu giá không chỉ giúp chúng ta hiểu và thực hiện nghiêm túc hoạt động đấu giá trên thị trường mà hơn hết là còn tìm ra những bất cập và sửa đổi kịp thời cho phù hợp với thực tiễn Hiểu được tầm quan trọng của vấn đề, trong

khuôn khổ bài tập lớn, em xin nghiên cứu về vấn đề “Trình bày quy định của

pháp luật về đấu giá hàng hóa”

NỘI DUNG

1 Khái quát chung về đấu giá hàng hóa

1.1 Khái niệm về đấu giá hàng hóa

“Đấu giá hàng hóa là một hình thức mua bán đặc biệt, theo đó, người mua tự trả

giá dựa trên giá khởi điểm do bên bán đưa ra Người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua hàng hóa đấu giá Đấu giá được tổ chức công khai theo những nguyên

tắc và trình tự, thủ tục nhất định”

1.2 Đặc điểm của đấu giá hàng hóa

 Đấu giá hàng hóa là hoạt động bán hàng đặc thù

Hoạt động đấu giá hàng hóa ngoài những đặc điểm chung của mua bán hàng hóa thông thường thì còn có những đặc thù nhất định thể hiện bản chất của nó như: đấu giá hàng hóa mang tính cạnh tranh, công khai, lành mạnh; đấu giá hàng hóa là một hoạt động bán hàng thông qua trung gian; đối tượng của đấu giá hàng hóa là những

loại hàng hóa có đặc thù về giá trị hoặc giá trị sử dụng

 Đấu giá hàng hóa là một phương thức kinh doanh

Trong nền kinh tế thị trường mỗi bên tham gia quan hệ mua bán hàng hóa đều vì mục tiêu lợi nhuận Người tổ chức đấu giá là người đứng ra tổ chức, điều hành các cuộc đấu giá của cá nhân, tổ chức để thu phí dịch vụ; người bán hàng muốn hàng

2

hóa của mình thông qua đấu giá để bán được với giá cao nhất; người mua hàng thông qua việc trả giá hàng hóa đấu giá sẽ mua được hàng hóa theo đúng kế hoạch của mình đưa ra là mua được hàng hóa với mức giá tốt nhất Phương thức và hình

thức đấu giá hàng hóa có tính đa dạng

- Thứ nhất, về phương thức đấu giá hàng hóa, tùy thuộc vào đối tượng hàng hóa,

mục đích và điều kiện tổ chức đấu giá mà đấu giá hàng hóa có thể được tổ chức theo nhiều phương thức khác nhau: trả giá lên, đặt giá xuống, đấu giá ngược, đấu

giá kiểu nhượng quyền, tổ hợp,

- Thứ hai, về hình thức đấu giá hàng hóa thì đấu giá hàng hóa có thể trực tiếp bằng

lời nói, bằng bỏ phiếu, thông qua mạng internet Trong thực tế khi áp dụng, mỗi phương thức đều có những ưu nhược điểm riêng

2 Quy định của pháp luật về đấu giá hàng hóa

2.1 Quy định về khái niệm, đặc điểm của đấu giá hàng hóa

Đấu giá hàng hóa được Luật thương mại (2005) ghi nhận là hoạt động thương mại, theo đó người bán hàng tự mình hoặc thuê người tỏ chức đấu giá thực hiện việc bán hàng hóa công khai để chọn người mua trả giá cao nhất.1 Đấu giá hàng hóa vừa mang bản chất kinh tế và bản chất pháp lý Dưới góc độ kinh tế, đấu giá là một phương thức bán hàng đặc biệt, chịu sự tác động của các quy luật kinh tế thị trường Dưới góc độ pháp lý, đấu giá được hiểu là một quan hệ dân sự và thương mại, bao gồm các yếu tố cấu thành như chủ thể, khách thể và nội dung của quan hệ đấu giá, được thể hiện như sau:

Thứ nhất, chủ thể tham gia vào hoạt động đấu giá hàng hóa bao gồm: Người

bán hàng hóa là chủ sở hữu hàng hóa, người được chủ sở hữu hàng hóa ủy quyền hoặc người có quyền bán hàng hóa theo quy định của pháp luật2 Người tham gia đấu giá hàng hóa chính là những người đăng kí tham gia cuộc đấu giá để mua hàng hóa, trừ những đối tượng không được tham gia đấu giá quy định tại điều 198 LTM

2005

1 Khoản 1 Điều 185 LTM 2005

2 Khoản 2 Điều 186 LTM 2005

3

Thứ hai, về hình thức đấu giá hàng hóa Nếu áp dụng theo LTM 2005, các

bên chỉ có thể áp dụng hình thức đấu giá trực tiếp bằng lời nói tại cuộc đấu giá Điều này là một điểm còn rất hạn chế của LTM 2005, những đã được LĐGTS

2016 khắc phục

Thứ ba, về cơ sở pháp lý của quan hệ đấu giá được thiết lập dưới một dạng

đặc biệt là hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá hàng hóa3 Hợp đồng đấu giá được xác lập giữa người bán và người kinh doanh dịch vụ đấu giá trong đó ghi nhận các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên

Mặt khác, Khái niệm đấu giá tài sản được LĐGTS ghi nhận, theo đó, đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản có từ hai người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc, trình tự và thủ tục được quy định tại Luật này, trừ trường hợp quy định tại Điều 49 của Luật này4

Như vậy, nếu so với khái niệm đấu giá hàng hóa được ghi nhận trong LTM

2005 thì có thế thấy khái niệm đấu giá hàng hóa được hiểu hẹp hơn, bởi lẽ tất cả hàng hóa là tài sản nhưng có một số tài sản không được coi là hàng hóa Hơn nữa, theo LTM 2005, đấu giá hàng hóa là hoạt động thương mại tức là hoạt động của thương nhân thì LĐGTS lại không hạn chế chủ thể tham gia đấu giá và có thể hiểu đây là hoạt động của bất cứ cá nhân tổ chức nào bán hàng theo phương thức đấu giá Khái niệm về đấu giá tài sản trong LĐGTS 2016 và đấu giá hàng hóa trong LTM 2005 nêu trên đều có thể hiểu là cùng điều chỉnh về đối tượng là hàng hóa trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức tự nguyện lựa chọn bán thông qua đấu giá theo trình tự, thủ tục quy định tại LĐGTS 2016 và các trường hợp còn lại theo trình tự, thủ tục quy định tại LTM 2005 Dưới góc độ pháp lý, khái niệm đấu giá tài sản theo LĐGTS phản ánh mối quan hệ dân sự và thương mại, bao gồm các yếu tố cấu thành như chủ thể, khách thể và nội dung của quan hệ đấu giá, cụ thể:

Thứ nhất, chủ thể tham gia vào hoạt động đấu giá hàng hóa bao gồm:

3 Điều 193 LTM 2005

4 Khoản 2 Điều 5 LĐGTS 2016

4

(i) Người bán hàng hóa là chủ sở hữu hàng hóa, người được chủ sở hữu hàng hóa ủy quyền hoặc người có quyền bán hàng hóa theo quy định của pháp luật như tổ thanh toán tài sản (Luật Phá sản) hay các trường hợp xử lý tài sản cầm cố; thế chấp theo quy định của pháp luật dân sự5

cuộc đấu giá để mua hàng hóa, trừ những đối Tượng không được tham gia đấu giá quy định tại Điều 198 LTM 2005

Thứ hai, về hình thức bán đấu giá hàng hóa:

Nếu áp dụng theo LĐGTS 2016, hình thức đấu giá hàng hóa là rất đa dạng, các bên có thể tự thỏa thuận lựa chọn một trong các hình thức như: (i) Đấu giá trực tiếp bằng lời nói tại cuộc đấu giá; (ii) đấu giá bằng bỏ phiếu trực tiếp tại cuộc đấu giá; (iii) đấu giá bằng bỏ phiếu gián tiếp; (iv) đấu giá trực tuyến 6

Thứ ba, về cơ sở pháp lý, quan hệ đấu giá được thiết lập dưới một dạng đặc

biệt là Biên bản đấu giá7 và hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá hàng hóa8 (trong trường hợp người bán hàng yêu cầu tổ chức đấu giá tổ chức cuộc đấu giá) Hợp đồng đấu giá được xác lập giữa người bán và người kinh doanh dịch vụ đấu giá trong đó ghi nhận các quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên Văn bản đấu giá hàng hóa thực chất là hợp đồng mua bán hàng hóa xác lập quyền sở hữu của người mau đối với hàng hóa đấu giá

2.2 Quy định về đối tượng, chủ thể tổ chức đấu giá

Thứ nhất, về đối tượng của hoạt động đấu giá

Trong LTM 2005 quy định đối tượng của hoạt động đấu giá hàng hóa là các loại hàng hóa được phép giao dịch9 (nếu hàng hóa đó thuộc trường hợp hạn chế lưu thông hoặc kinh doanh có điều kiện thì chủ sở hữu hàng hóa đó phải thỏa mãn điều kiện luật định và không nằm trong danh mục bị cấm lưu thông theo quy định của pháp luật) Thông thường, chỉ những hàng hóa có đặc thù về giá trị cũng như giá trị

5 Khoản 2 Điều 186 LTM 2005 và khoản 5 Điều 5 LĐGTS 2016

6 Khoản 1 Điều 40 LĐGTS 2016

7 Điều 44 LĐGTS 2016

8 Điều 193 LĐGTS 2016

9 Khoản 11 Điều 5 LĐGTS 2016

5

sử dụng mới được cân nhắc để lựa chọn bán theo phương thức bán đấu giá Tại LĐGTS 2016 quy định, đối tượng của hoạt động đấu giá hàng hóa là các loại hàng hóa được phép giao dịch10, và cụ thể hóa trong phân loại tài sản:

 Loại 1 là tài sản thuộc quyền sở hữu của cá nhân/tổ chức Đây là loại tài sản thuộc quyền sở hữu của cá nhân/tổ chức (ví dụ: bất động sản, tác phẩm nghệ thuật, vật dụng gia đình, ) Đây là loại tài sản mà có thể được bán đấu giá tự nguyện

 Loại 2 là tài sản phục vụ hoạt động tư pháp Đây là tài sản để thi hành án theo quy định của pháp luật, ví dụ tang vật của các vụ án, phương tiện vi phạm pháp luật, tài sản sung công, Đây là các tài sản phải được tiến hành bán đấu giá theo quy định quản lý tài sản của Nhà nước

Tuy nhiên, hàng hóa là đối tượng của hoạt động đấu giá hàng hóa chỉ có thể là các tài sản thuộc loại 1 như nêu ở trên, các tài sản tư pháp không được coi là hàng hóa vi không thỏa mãn điều kiện về được phép giao dịch và phải thực hiện theo quy định về quản lý tài sản của Nhà nước

Thứ hai, về chủ thể tổ chức đấu giá

Theo quy định của LTM 2005, người tổ chức đấu giá là thương nhân có đăng kí kinh doanh dịch vụ đấu giá hoặc là người bán hàng của mình trong trường hợp người bán hàng tự tổ chức đấu giá11, bao gồm 2 trường hợp: (i) Trường hợp người bán hàng tự tổ chức đấu giá, đối với trường hợp này, người bán hàng cũng đồng thời là người tổ chức đấu giá trong LTM 2005, người này có đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người bán hàng và người tổ chức đấu giá như quy định tại Điều 186,

189, 190 LTM 2005; (ii) trường hợp người bán hàng thông qua thương nhân có đăng kí kinh doanh dịch vụ đấu giá: theo trình tự, thủ tục quy định trong LTM

2005

Chủ thể tổ chức đấu giá được quy định trong LĐGTS 2016 khác so với LTM 2005,

cụ thể, tổ chức đấu giá tài sản chỉ bao gồm Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản và

10 Khoản 11 Điều 5 LĐGTS 2016

11 Khoản 1 Điều 186 LTM 2005

6

doanh nghiệp đấu giá tài sản, người có tài sản đấu giá ký kết hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản với tổ chức đấu giá tài sản để thực hiện việc đấu giá tài sản Hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản phải được lập thành văn bản, được thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định của LĐGTS 201612 Từ quy định trên, người

có hàng hóa đẩu giá bắt buộc thông qua tổ chức đấu giá tài sản để tổ chức đấu giá bất kể tự nguyện lựa chọn hay thuộc các trường hợp pháp luật quy định phải bán thông qua đấu giá theo trình tự, thủ tục quy định tại LĐGTS 2016 Nếu người tổ chức đấu giá là doanh nghiệp đấu giá tài sản thì phải có đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ đấu giá như quy định tại Điều 23 LĐGTS 2016

2.3 Quy định về nguyên tắc thực hiện đấu giá

LTM 2005 quy định cuộc đấu giá cần tuân thủ những nguyên tắc như sau:

Thứ nhất, nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết trong đấu giá hàng hóa Đây

là nguyên tắc tối cao trong quan hệ hợp đồng nói chung và quan hệ đấu giá nói riêng Nguyên tắc này được thể hiện trong suốt quá trình đấu giá là khi các bên tham gia phải hoàn toàn tự nguyện, không bên nào được áp đặt, cấm đoán, cưỡng

ép, đe dọa, ngăn cản bên nào Quyền tự do cam kết, thỏa thuận của các bên làm xác lập quyền và nghĩa vụ trong quan hệ đấu giá hàng hóa được pháp luật bảo đảm nếu cam kết, thỏa thuận đó không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội

Thứ hai, nguyên tắc bảo đảm tính độc lập, trung thực, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan Đấu giá là hình thức công khai lựa chọn người mua hàng

hóa nên mọi vấn đề liên quan đến cuộc đấu giá và những thông tin về hàng hóa bán đấu giá phải được công khai cho tất cả những người mua biết bằng các hình thức như: Niêm yết, thông báo, trưng bày, giới thiệu về hàng hóa; công khai về thời gian, địa điểm tiến hành tổ chức đấu giá; tên loại hàng hóa đấu giá; số lượng, chất lượng, giá khởi điểm của hàng hóa…Người bán hàng hóa, người tổ chức bán đấu giá, người điều hành đấu giá cần phải thông tin đầy đủ về cuộc đấu giá, về hàng hóa, các giấy tờ có liên quan đến hàng hóa bán đấu giá Người bán hàng hóa cần

12 Điều 33 LĐGTS 2016

7

phải trung thực khi xác định giá khởi điểm của hàng hóa, không nên dựa ra các mức giá khởi điểm quá cao so với giá trị thực tế của hàng hóa Ngoài ra, yêu cầu

về tính trung thực còn thể hiện ở việc pháp luật quy định những người có thân phận pháp lý hay hoàn cảnh đặc biệt mà sự tham dự của họ ảnh hưởng đến sự trung thực, khách quan của cuộc đấu giá thì không được tham gia trả giá

Thứ ba, nguyên tắc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia đấu giá hàng hóa Trong quan hệ đấu giá hàng hóa thì quyền lợi và lợi ích hợp

pháp của tất cả các bên phải được coi trong và bảo đảm Người bán hàng có quyền xác định giá khởi điểm của hàng hóa, có quyền yêu cầu tổ chức đấu giá thanh toán đầy đủ tiền bán hàng hóa ngay sau khi cuộc đấu giá kết thúc, được bồi thường thiệt hại nếu tổ chức đấu giá hoặc bên mua có hành vi xâm hại đến lợi ích của mình Người mua hàng có quyền xem hàng hóa, yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa, được tự đặt giá, được xác lập quyền sở hữu đối với hàng hóa sau khi hoàn thành văn bản đấu giá và thực hiện xong nghĩa vụ thanh toán Người mua có quyền trả lại hàng hóa cho tổ chức đấu giá và yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại nếu chất lượng hàng hóa không đúng như thông báo Tổ chức đấu giá được thu của người bán hàng hóa lệ phí và các khoản chi phí khác cho việc tổ chức đấu giá theo quy định của pháp luật Trường hợp người bán hàng hóa không thông tin đầy đủ về giá trị, chất lượng hàng hóa thì người tổ chức đấu giá không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người mua hàng hóa

Về cơ bản, nguyên tắc thực hiện đấu giá theo LĐGTS 2016 cũng giống với quy định tại LTM 2005, chỉ khác một nguyên tắc, đó là: Nguyên tắc cuộc đấu giá phải do đấu giá viên điều hành, trừ trường hợp cuộc đấu giá do Hội đồng đấu giá tài sản thực hiện13 Theo đó, quy chế pháp lý về đấu giá viên được quy định cụ thể

từ Điều 10 đến Điều 21 trong LĐGTS 2016, là người trực tiếp điều hành cuộc đấu giá, trừ trường hợp quy định tại Điều 60 LĐGTS 2016 về các trường hợp mà việc đấu giá phải thông qua Hội đồng đấu giá tài sản để thực hiện

13 Khoản 4 Điều 6 LĐGTS 2016