Bai 24 Nghia tuong minh va ham y

- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.... Nối cột 1 với cột 2 sao cho phù hợp với khái niệm.[r]

1 Sắp đến giờ vào lớp,

thầy giáo hỏi một bạn

học sinh:

- Mấy giờ rồi em?

2 An đi học muộn, đến sân trường gặp thầy giáo, thầyhỏi:

- Mấy giờ rồi em?

Mục đích của hành động nói trong hai câu hỏi

trên có gì khác nhau?

Thầy giáo muốn hỏi giờ học sinh

Thầy giáo muốn hỏi giờ học sinh

Thầy giáo muốn nhắc nhở việc An đi học muộn

Thầy giáo muốn nhắc nhở việc An đi học muộn

- Thầy giáo hỏi học sinh ?

1 Thầy giáo muốn hỏi giờ

2 Thầy giáo muốn nhắc

việc An đi học muộn

I.Phân biệt nghĩa tường minh

và hàm ý:

1.Tìm hiểu :

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

Qua câu nói “Trời ơi, chỉ

còn có năm phút!”, em

hiểu anh thanh niên muốn nói gì ?

C1.Thời gian còn 5 phút

C2.Tiếc quá, thế là phải chia tay

rồi.C3.Thế là tôi chỉ còn lại một

mình.

C4.Giá mọi người ở lại thêm

ít phút nữa thì hay biết bao…

Trong số các cách hiểu đó, cách

hiểu nào mang tính phổ biến mà ai

cũng hiểu? Tại sao?

I.Phân biệt nghĩa

tường minh và hàm ý:

1.Tìm hiểu :

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút !

C1.Thời gian còn 5 phút

C2.Tiếc quá, thế là phải chia tay

rồi.C3.Thế là tôi chỉ còn lại một

mình.

C4.Giá mọi người ở lại thêm

ít phút nữa thì hay biết bao…

-Cách hiểu nào mang tính phổ biến?

-> Muốn che giấu tình cảm của mình

I.Phân biệt nghĩa

tường minh và hàm ý:

1.Tìm hiểu :

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

C1.Thời gian còn 5 phút

C2.Tiếc quá, thế là phải chia tay

rồi.C3.Thế là tôi chỉ còn lại một

mình.

C4.Giá mọi người ở lại thêm

ít phút nữa thì hay biết bao…

- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi

soa đây này ! <- Câu nói này có ẩn ý gì không ?( Tường minh)

Giống

nhau: Đều là phần thông báo của người

nói gửi đến người nghe

Khác

nhau:

Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp

bằng từ ngữ trong câu

Là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

I.Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:

1.Tìm hiểu :

1.Ghi nhớ :

- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt

trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

Nối cột 1 với cột 2 sao cho phù hợp với khái niệm.

Muốn chấm dứt cuộc thoại

Không biết rõ ý câu nói

Khi không muốn nói thẳng

Muốn người nghe không hiểu

- Chào em.Em đẹp như Hằng Nga.

Anh chàng thứ hai nói:

- Em xinh như tiên nữ

Cô gái:

- Thế hai anh là bạn của chú Cuội à?

Cho câu "Trời sắp mưa rồi đấy !"

Câu nào có nghĩa tường minh, câu nào chứa hàm ý ?

A.Trời sắp mưa

B.Mang áo mưa theo

C.Đừng đi nữa sẽ bị ướt

D.Ra mang quần áo nhà

Tường minh

Hàm ý

Hàm ýHàm ý

-Trời sắp mưa rồi đấy!

- Hôm qua, nhà tớ mất điện

- Tớ còn làm bài tập Tiếng Anh…

-> Hàm ý:

-> Một câu mang nghĩa tường minh có thể diễn đạt bằng nhiều câu chứa hàm ý

XIN NƯỚC LẠNH

Chủ nhà dọn cơm đãi khách, mang thiếu một đôi đũa Ai nấy đều cầm đũa mời nhau, còn người khách không có đũa đứng dậy nói với chủ nhà rằng:

- Cho tôi xin một chén nước lạnh.

Chủ nhà hỏi:

- Hả, để làm gì vậy?

- Để rửa tay cho sạch mà bốc đồ ăn.

=>Hàm ý: Gia chủ tiếp đón khách không chu đáo

- Để rửa tay cho sạch mà bốc đồ ăn

-Vì sao người khách không nói thẳng vào việc

thiếu một đôi đũa?

Tìm câu chứa hàm ý trong truyện cười dân gian sau:

Lưu ý:

1 - Dựa vào tình huống để hiểu hàm ý

3 - Đảm bảo tế nhị, lịch sự trong giao tiếp

4 - Dễ dàng chối bỏ trách nhiệm khi cần

2 - Một câu mang nghĩa tường minh có thể diễn đạt bằng nhiều câu chứa hàm ý

- Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và

quay vội đi

Bài tập1:

- Câu văn nào cho thấy nhà hoạ sĩ chưa muốn chia tay ? -Trong câu cuối đọan văn, những từ ngữ nào miêu tả thái độ

của cô gái liên quan đến chiếc mùi soa ?

a Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.

- Từ : Tặc lưỡi => Luyến tiếc

( Đây là cách dùng hình ảnh để diễn đạt ý của ngôn ngữ

nghệ thuật )

b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái :

“ Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi "

Hàm ý: cô gái đang bối rối đến vụng về vì ngượng ( vì

cô đã kín đáo để khăn lại làm kỉ vật cho anh thanh niên, anh lại thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại)

Bài tập 1:

Bài tập 2:

->Tuổi già cần nước chè : Ở Lào Cai đi sớm quá

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái :

- Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sĩ lão thành nhé

Và cô đây là kỹ sư nông nghiệp Anh đưa khách về

nhà đi Tuổi già cần nước chè : Ở Lào Cai đi sớm

quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa

thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh

Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:

Hàm ý: Ông hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đấy

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng:

- Vô ăn cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi

“Ba vô ăn cơm”.Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:

- Cơm chín rồi!

Anh cũng không quay lại

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

Đọc các đoạn trích sau và cho biết những câu in đậm

có chứa hàm ý không? Vì sao?

a Có người hỏi:

- Sao bảo Làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy ! Ông Hai trả

tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt

một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà, nắng gớm, về nào …

Ông Hai vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng

Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên

ấy vẫn dõi theo

-> Hà, nắng gớm, về nào …

->Không chứa hàm ý (đánh trống lảng, cố ý nói sang chuyện khác)

Bài tập 4:

-Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên:

-Biết rồi!

Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi hiu hắt

->Tôi thấy người ta đồn…

->Không chứa hàm ý

(Câu nói dở dang, chưa trọn ý hoặc không muốn nói hết ý.)

Bài tập 4:

1.Vẽ lại bản đồ tư duy khái quát nội dung bài theo

ý tưởng của các em.

2.Hoàn thiện các bài tập vào vở ?

3.Tìm thêm các tình huống trong đời sống có sử

dụng hàm ý.

4.Soạn bài: Nghĩa tường minh và hàm ý( tiếp theo)