- Cấu trúc đối xứng : + Người vượt song sắt nhà tù để đến với vầng trăng tự do + Trăng cũng vượt song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ - Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất thép - Tình cảm giữ[r]
Trang 2Hãy nêu hiểu biết của
em về tác giả Hồ Chí Minh và tác phẩm Vọng nguyệt ?
- Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969 ) tên khai sinh
là Nguyễn Sinh Cung
- Bác là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, là người chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam cập bến vinh quang.
- Người không chỉ là chiến sĩ cách mạng kiệt suất mà còn là nhà văn, nhà thơ lớn, danh nhân văn hóa thế giới
I/ Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Ngắm trăng ( Hồ Chí Minh )
Trang 32 Tác phẩm
Nhật ký trong tù (tên Hán là Ngục trung nhật ký) là một tác
phẩm văn học gồm 133 bài thơ bằng chữ Hán của Hồ Chí Minh viết từ ngày 29 tháng 8 năm 1942 đến ngày 10 tháng 9 năm 1943
* Bài thơ Vọng nguyệt (trích trong tập “Nhật ký trong tù”) sáng tác trong khoảng thời gian Bác bị Tưởng Giới Thạch vô cớ bắt giam ở Quảng Tây- Trung Quốc ( 8/1942 – 9/1943 )
Trang 4Phiên âm Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt , Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
II/Đọc- hiểu văn bản
Dịch nghĩa Trong tù không rượu cũng không hoa, Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào? Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân) Trong tù không rượu cũng không hoa, Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ, Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
1/Đọc- tìm hiểu chú thích
Trang 5Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
4Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả
Trang 6Câu thơ thứ hai thể hiện điều gì?
Câu hỏi tu từ “Đối thử lương tiêu nại nhược hà?” thể hiện sự bối rối của một tâm hồn nghệ sĩ
Qua đó, ta thấy tình yêu thiên nhiên trong Bác như thế nào?
=> Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt đã giúp Bác quên đi cảnh thiếu thốn đọa đày nơi tù ngục
Câu đầu sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
=> Điệp từ “vô” nhấn mạnh sự thiếu thốn
3 Phân tích
a Hai câu thơ đầu – tâm hồn nghệ sĩ của Bác
Trang 7- Hoàn cảnh ngắm trăng: trong tù, bị đày đọa khổ sở
Không rượu, không hoa để thưởng lãm, khơi gợi nguồn thi hứng
- Câu nghi vấn thể hiện tâm trạng xốn xang, bối rối trước cảnh trăng đẹp
Tâm hồn nghệ sĩ đích thực của Người: tình yêu thiên nhiên say đắm, dù là thân tù nhưng vẫn rung động mãnh liệt trước vẻ đẹp của trăng
Trang 8b Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác
Em hãy nhận xét cấu trúc của hai câu cuối?
Trang 9Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Người ngắm trăng soi ngoài của sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
Nhân
Nguyệt
Song Song
Minh nguyệt Thi gia
Cấu trúc đối xứng
Trang 10Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia
Người ngắm trăng soi ngoài của sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
Sự hài hòa giữa chất THÉP và chất TÌNH
Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất THÉP
Tình cảm giao hòa giữa trăng và người => chất TÌNH
Trang 11NHÀ TÙ ĐEN TỐI
THẾ GIỚI CỦA SỰ TÀN BẠO
Song sắt
VẦNG TRĂNG THƠ MỘNG
THẾ GIỚI CỦA TỰ DO VÀ
CÁI ĐẸP
Song sắt nhà tù đã trở nên bất lực, vô nghĩa
- Sức mạnh tinh thần kỳ diệu, phong thái ung dung của người chiến sĩ vượt lên cảnh ngục tù
- Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt, tâm hồn thi nhân say đắm của một nghệ sĩ đích thực
Trang 12b Hai câu thơ cuối – tinh thần lạc quan của Bác
- Cấu trúc đối xứng :
+ Người vượt song sắt nhà tù để đến với
vầng trăng tự do
+ Trăng cũng vượt song sắt nhà tù để ngắm nhà thơ
- Cuộc vượt ngục về tinh thần => chất thép
- Tình cảm giữa trăng và người => chất tình
- Nghệ thuật nhân hóa “ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ” => Kẻ tri âm tìm đến người tri kỉ ( Bác và trăng là đôi bạn tri âm)
Trang 134 Tổng kết
a Nghệ thuật
b Nội dung
Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên say mê và phong thái ung dung của Bác ngay cả khi trong cảnh tù đày.
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc
- Sử dụng thành công phép đối, phép nhân hóa.
c Ý nghĩa
Bài thơ cho thấy tình yêu thiên nhiên say mê và phong thái ung dung của Bác ngay cả khi trong cảnh tù đày.
Trang 15Nhà văn Hoài Thanh nhận xét “Thơ Bác đầy trăng” Em hãy tìm thêm những bài thơ khác của Bác cũng
có hình ảnh ánh trăng?
Trang 16Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Trang 17Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên Xuân giang, xuân thuỷ, tiếp xuân thiên Yên ba thâm xứ đàm quân sự
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền
Trang 18Một canh… hai canh… lại ba canh
Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt, Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh
Trang 19Trăng vào cửa sổ đòi thơ Việc quân đang bận xin chờ hôm sau
Chuông lầu chợt tỉnh giấc thu,