Bộ mặt tàn ác của xã hội thực dân Pháp a Hoàn cảnh gia đình chị Dậu - Nghèo, chị Dậu phải lo sưu thuế, phải bán cả con để lấy tiền nộp sưu, chồng bị đánh đập, đau ốm -> Hoàn cảnh đáng th[r]
Trang 1Tiết 9: Tức nước vỡ bờ
( Trích “ Tắt đèn’’ Ngô Tất Tố)
1.Tác giả
- Xuất thân là một nhà Nho gốc nông dân, học giỏi và
viết văn, làm báo, dịch thuật.
- Viết nhiều về đề tài nông dân và phụ nữ trước Cách
mạng.
2 Tác phẩm
a) Xuất xứ: Trích từ chương XVIII của tiểu thuyết ‘’Tắt Đèn’’ b) Đọc, tóm tắt
c)Từ khó (Sgk)
d) Bố cục : 2 phần:
p1: Cảnh chị Dậu chăm chồng
p2: Chị Dậu vùng lên chống lại
e) PTBĐ: Tự sự + miêu tả + biểu cảm
II Tìm hiểu chung
1 Bộ mặt tàn ác của xã hội thực dân Pháp
a) Hoàn cảnh gia đình chị Dậu
- Nghèo, chị Dậu phải lo sưu thuế, phải bán cả con để lấy tiền
nộp sưu, chồng bị đánh đập, đau ốm
-> Hoàn cảnh đáng thương, rơi vào bế tắc cùng đường.
=> Tố cáo xã hội phong kiến với chính sách thuế quá nặng nề b) Nhân vật cai lệ
- Là tay sai đắc lực trong bộ máy cai trị của xã hội phong kiến + Với chị Dậu, hắn buông giọng quát nạt, không để ý đến lời van xin của chin, trơ tráo, tàn nhẫn.
+ Đối với anh Dậu, hắn chỉ trực đánh và trói anh.
Trang 2 Là một kẻ mất hết nhân tính, độc ác, tàn bạo.
Bộ mặt của xã hội thực dân phong kiến thối nát, xấu xa, số phận
người nông dân cực khổ điêu đứng.
2 Vẻ đẹp tâm hồn và sự phản kháng mãnh liệt của chị Dậu.
a) Đối với chồng
- Anh Dậu bị đánh, ốm yếu, chị nấu cháo cho chồng ăn, quạt cho nguội, dung lời lẽ nhẹ nhàng: ‘‘ Thầy em…’’, xem chồng ăn có ngon miệng
không.
dịu dàng, thương chồng
- Va xin cho chồng, đánh nhau với tên cai lệ để bảo vệ chồng.
b) Đối với tên cai lệ
- Van xin tên cai lệ tha cho chồng, khất tiền sưu, chị Dậu dung những lời lẽ những nhường : “ ông –cháu”những tên cai lệ không nghe buông lời quát mắng chị, sấn sổ đến chỗ anh Dậu.
- Tức quá, không thể chịu được, chị Dậu đã cự lại:
+ Bằng lí lẽ: ‘‘Chồng tôi đau ốm, ông không… hành hạ’’
Xưng hô: “ Mày trói chồng bà… cho mày xem”
Cách xưng hô thay đổi
+ Bằng hành động: túm lấy cổ, ấn dúi ra cửa, tên cai lệ ngã chỏng
quèo.
+ Bằng câu nói: “Thà ngồi tù… tôi không chịu được”
Nghệ thuật xây dựng nhân vật: nhân vật được thể hiện qua ngôn ngữ, hành động, diễn biến tâm lí phù hợp với tính cách của nhân vật.
Chị Dậu mang vẻ đẹp của một người hết long vì chồng, vì con, đồng thời cũng chứa đựng một sức sống, một tiềm năng phản kháng tiềm tà, mãnh liệt.
- Nhan đề “ Tức nước vỡ bờ” mang dụ ý của tác giả :
+ Thể hiện tình thế, hoàn cảnh của chị Dậu: “Đã đến lúc không thể
chịu đựng nổi, phải phản kháng lại bọn địa chủ phong kiến áp bức
bóc lột Đó cũng là chân lí : Có áp bức thì sẽ có đấu tranh
+ Sự vùng lên của chị Dậu dự báo sự nổi dậy của tầng lớp nông dân
dưới sự lãnh đạo của Đảng đề ra chống lại xã hội thự dân phong
kiến bất công, tàn ác
Trang 3III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật sinh động qua lời lẽ, cử chỉ, tâm trạng.
- Xây dựng tình huống truyện kịch tính
- Nghệ thuật tự sự đặc sắc: kết hợp lời đối thoại của nhân vật với ngòi bút miêu tả linh hoạt, sống động.
- Ngôn ngữ giản dị, mang tính quần chúng, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày.
2 Nội dung
- Tố cáo xã hôi phong kiến tàn ác với chính sách sưu thuế nặng nề, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn và sức sống mãnh liệt của người phụ nữ nông thôn.
* Ghi nhớ (SGK)*