Dung báo cáo mô tả biện pháp bản chuẩn

Đến trường, các em không chỉ được học tập mà còn được rèn luyện, được tham gia nhiều hoạt động tập thể phù hợp với lứa tuổi, được rèn nền nếp học tập, ý thức kỉ luật, kĩ năng giao tiếp v

Bác Hồ - vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta đã dạy:“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Đảng và nhân dân ta

luôn quan tâm việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em: coi đây là sự nghiệp cao quý, là trách nhiệm to lớn đối với thế hệ tương lai, đối với tiền đề của dân tộc và của đất nước Là người giáo viên, hơn ai hết chúng ta phải thấy được trọng trách của mình trong sự nghiệp trồng người

Mục tiêu giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự nghiệp phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Như vậy, trường học là nơi trẻ em được hình thành và phát triển nhân cách toàn diện nhất Đến trường, các em không chỉ được học tập mà còn được rèn luyện, được tham gia nhiều hoạt động tập thể phù hợp với lứa tuổi, được rèn nền nếp học tập, ý thức kỉ luật, kĩ năng giao tiếp với thầy cô, bạn bè, trong gia đình và ngoài xã hội,…

Năm học 2020 – 2021 là năm học đầu tiên thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018, chương trình chú trọng vào hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Theo Thông tư 27 ban hành ngày 04/9/2020 (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/10/2020) về quy định đánh giá học sinh Tiểu học, đánh giá học sinh dựa vào quá trình học tập, sự tiến bộ, kết quả học tập của học sinh thông qua sự hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực Trong đó, có 5 phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và 10 năng lực cốt lõi bao gồm: 3 năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo) và 7 năng lực đặc thù (ngôn ngữ, tính toán, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất) Chính vì vậy, tôi nghĩ rằng, để các em có thể đạt được những năng lực và phẩm chất này nhất định phải hình thành cho các em nền nếp tốt Có nền nếp tốt chính là hoàn thành được 5 phẩm chất chủ yếu và 3 năng lực chung Từ nền móng đó các em mới có thể thực hiện tốt 7 năng lực đặc thù

Bản thân là một giáo viên đã chủ nhiệm và giảng dạy nhiều năm lớp 1, tôi nhận thấy tình hình lứa tuổi học sinh lớp 1 nói chung: Là lớp đầu cấp các em đang ở độ tuổi ham chơi nên việc thực hiện đúng nội quy trường, lớp là khó, càng khó hơn khi yêu cầu các em phải ngồi học giữ trật tự 35 phút đồng hồ Chính vì thế, ở bậc Tiểu học, nền nếp có vai trò rất quan trọng Nếu một lớp học

có nền nếp tốt thì thời gian của một tiết học sẽ được phát huy tối đa, giúp học sinh tiếp thu bài tốt ở tất cả các môn học Đồng thời, thông qua việc thực hiện tốt nền nếp giúp các em có ý thức và thói quen trong sinh hoạt tập thể cũng như trong sinh hoạt hằng ngày

Muốn vậy, các em cần được hình thành từng bước trong mọi hoạt động ở lớp, từ nền nếp học tập, ý thức kỷ luật, kĩ năng giao tiếp với thầy cô, bạn bè, trong gia đình và ngoài xã hội, rất nhiều điều cần quan tâm mà mảng nền nếp

là một mảng lớn trong giai đoạn các em đang ngồi trên ghế nhà trường Vì chưa

có định hướng cụ thể nên các em còn thực hiện chưa tốt Chính vì vậy, muốn cho các em có nền nếp trong học tập cũng như trong sinh hoạt, biết ngăn nắp, gọn gàng, khoa học trong từng hoạt động, người giáo viên phải uốn nắn, rèn giũa cho các em ngay từ khi bước chân vào ngưỡng cửa nhà trường

Việc rèn nền nếp cho học sinh tiểu học, nhất là học sinh lớp 1 là việc làm rất cần thiết đối với một người giáo viên giảng dạy bậc Tiểu học Nếu giáo viên chủ nhiệm làm tốt công tác xây dựng và rèn luyện ý thức tự giác, tích cực thực hiện tốt các nền nếp, có ý thức tự học tốt sẽ tạo bước đi vững chắc cho các em trong việc học tập ở các lớp trên Từ đó tạo tiền đề cho các em rèn luyện và phấn đấu thành người công dân có ích cho đất nước sau này Xuất phát từ những yếu

tố trên, bản thân tôi rất tâm đắc khi viết lên đề tài: “Một số biện pháp rèn nền nếp cho học sinh lớp 1D tại trường Tiểu học Thống Nhất”.

II NỘI DUNG BIỆN PHÁP

1 Khảo sát thực trạng nền nếp của học sinh lớp 1D

Năm học 2020 – 2021, tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1D trường Tiểu học Thống Nhất Sau khi nhận lớp, tôi thấy nền nếp lớp tôi vẫn còn nhiều tồn tại cần được khắc phục Học sinh từ mẫu giáo mới lên lớp 1 thường có

sự thay đổi hoàn toàn cả về môi trường cũng như hình thức học tập Tất cả mọi cái đều mới mẻ đối với các em Các em tập làm quen với việc nghe trống phải vào lớp; sinh hoạt 15 phút đầu giờ với nhiều hình thức khác nhau; cách chào các thầy, cô giáo khi vào lớp; tư thế ngồi viết; cách giơ bảng, lau bảng; giơ tay khi muốn phát biểu ý kiến; lắng nghe bạn trả lời và nhận xét cách trả lời của bạn; ra, vào lớp phải xin phép; nghỉ học phải xin phép,

Chính vì sự thay đổi môi trường học nên các em vẫn còn mắc phải một số những vấn đề sau khi đến lớp:

- Tự giác học tập: Các em chưa tự giác học tập, thường phải có thầy cô, bố

mẹ nhắc nhở; chưa có thói quen tập trung vào học tập, ngồi trong lớp còn chưa chú ý nghe giảng, hay làm việc riêng

- Tư thế ngồi học: Nhiều học sinh ngồi học chưa đúng tư thế: cúi quá thấp, ngồi chưa thẳng lưng

- Cách cầm bút: Còn nhiều em học sinh cầm bút chưa đúng: cầm bút tay trái, cầm bút bằng 4 ngón tay hay thói quen cầm bút dựng 90 độ

- Dụng cụ học tập: Học sinh còn quên đồ dùng học tập ở nhà như: sách giáo khoa, vở Tập viết, vở Tiếng Việt, thước kẻ, bút chì, tẩy, và các em vẫn chưa biết giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập của mình; rơi đồ dùng không nhặt lên; làm mất đồ dùng học tập,

- Giờ giấc: Còn nhiều học sinh đi học muộn, thường xuyên nghỉ học

- Vệ sinh: Các em vẫn chưa biết cách giữ gìn vệ sinh chung, vẫn còn vứt rác bừa bãi ra lớp và sân trường Một số em chưa biết tự vệ sinh cá nhân sạch sẽ

- Trang phục: Nhà trường quy định mặc đồng phục vào thứ hai và thứ sáu trong tuần, các ngày còn lại phải mặc áo có tay, quần dài qua đầu gối, đi giày hoặc dép quai nhưng học sinh vẫn không mặc đồng phục theo quy định hay vẫn còn mặc quần đùi, áo ba lỗ và đi dép lê đi học,

- Giao tiếp ứng xử: Còn học sinh xưng hô với bạn bè chưa lịch sự, gặp thầy, cô giáo chưa chào,

Qua tìm hiểu và theo dõi trong tuần 1, tuần 2 tháng 9 tôi có bảng khảo sát sau:

Bảng 1: Khảo sát thực trạng nền nếp học sinh lớp 1D

Lớ

p

Tổn

Số học sinh thực hiện tốt

Số học sinh chưa thực hiện

tốt Số

Số

Nhìn vào bảng theo dõi nền nếp trên, tôi thấy lớp tôi vẫn còn rất nhiều em

vi phạm nội quy của trường lớp, nền nếp học tập chưa thực sự tốt Chính vì vậy, muốn rèn các em vào một nền nếp nhất định tôi phải kiên trì, biết lựa chọn

phương pháp và hình thức tổ chức rèn luyện sao cho phù hợp, để các em luôn hứng thú tự rèn luyện bản thân mà không cảm thấy bị bắt buộc Các em có thực hiện nền nếp tốt thì mới học tập tốt được và tôi mới có thể làm tốt công tác chủ nhiệm lớp của mình

2 Nguyên nhân

Học sinh từ cấp Mầm non sang cấp Tiểu học là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng trong cuộc đời của trẻ Giai đoạn này chính là nền móng cho sự phát triển sau này của các em Tình trạng học sinh chưa thực hiện tốt nền nếp là do các em đang từ môi trường Mẫu giáo với hoạt động chủ đạo là vui chơi chuyển sang môi trường Tiểu học với hoạt động chính là học tập có nền nếp Các em còn nhỏ chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học và rèn nền nếp Đây sẽ là một sự thay đổi lớn với trẻ và khiến các em không khỏi bỡ ngỡ Bên cạnh đó, nhiều em được gia đình chiều chuộng, từ bé các em đã quen với cách nói tự do; ăn, uống, ngủ, nghỉ không quy củ Ngoài ra, một số em do bố, mẹ đi làm xa phải ở với ông, bà, chú, bác,…nên chưa có sự dạy dỗ chu đáo và sát sao

3 Một số biện pháp rèn nền nếp cho học sinh lớp 1

Để các em có sự chuyển biến về nền nếp tốt lên trong từng tuần, từng tháng tôi đặt ra mục tiêu hết học kỳ I, các em phải có nền nếp tốt, nền nếp đó phải trở thành kỹ năng của các em, ở lớp cô không phải nhắc nhở mà các em vẫn thực hiện tốt, ở nhà các em tự giác thực hiện Cuối năm, các em vẫn duy trì được nền nếp đó và tiếp các năm học sau các em vẫn thực hiện tốt

Vậy để đạt được điều này, tôi xin được đưa ra một số biện pháp rèn nền nếp cho học sinh như sau:

3.1 Rèn nền nếp cho học sinh

Khi bắt đầu cắp sách đến trường, hầu hết các em đều chưa có ý thức về nền nếp trong học tập, thói quen chưa tốt, lời nói chưa rõ ràng, các em chưa diễn đạt được đủ ý, trả lời còn chưa được đầy đủ câu, còn lúng túng khi giơ tay phát biểu

ý kiến, tư thế ngồi viết chưa đúng, việc xếp hàng ra vào lớp chưa có quy củ, chưa biết giữ gìn vệ sinh chung, Đó là những tồn tại mà hầu hết các em học sinh hay mắc phải mà nếu không sửa được thì các em không thể học tốt

Thấy được tầm trọng của việc rèn nền nếp cho các em, tôi ý thức được trách nhiệm của bản thân mình - cô giáo chủ nhiệm trực tiếp đứng lớp và quản lí các em Vì vậy, ngay từ đầu tôi đã chú trọng rèn nền nếp cho các em

3.1.1 Rèn ý thức tự giác học tập

Để rèn cho các em ý thức tự giác học tập, tôi đã thực hiện những việc làm sau:

- Tôi nhắc nhở các em về nhà buổi tối sắp xếp đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập cho ngày hôm sau dưới sự hướng dẫn của bố, mẹ Lâu dần, các em có thể tự soạn được sách vở và đồ dùng học tập cho mình

- Tôi luôn luôn nhắc ban cán sự của lớp kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, đồ dùng của từng bạn

- Rèn cho các em tự giác học tập, chú ý nghe giảng, hăng hái phát biểu

Để các em tập trung và tự giác học tập trong giờ học, tôi đã quy ước một

số kí hiệu cho các em thực hiện thành thói quen Ví dụ: Khi tôi đặt nam châm vào kí hiệu các em sẽ thực hiện:

+ S: Lấy sách

+ V: Lấy vở

+ B: Lấy bảng con

+ N: Hoạt động nhóm

Ảnh 1: Một số kí hiệu

Trong giờ Tiếng Việt, tôi quy ước khi tôi đặt dọc thước vào vần, tiếng học sinh sẽ đọc trơn, khi tôi đặt ngang thước vào vần, tiếng đó thì học sinh sẽ đánh vần Khi tôi gõ hai tiếng thước vào bảng học sinh sẽ đọc đồng thanh Tôi kết hợp sử dụng tay để làm hiệu lệnh: khi tôi đưa tay về phía tổ 1, cả tổ sẽ đọc đồng thanh, khi đưa cả 2 tay thì cả lớp sẽ đọc đồng thanh,

Ngoài ra, tôi dùng thêm hiệu lệnh rung chuông (khi tôi rung chuông học sinh sẽ ngồi đúng tư thế, trật tự, chú ý nhìn lên bảng; chuông này được sử

dụng khi cần học sinh tập trung hoặc sau khi thảo luận nhóm hay bắt đầu trò chơi) Trong tiết học, tôi là người hướng dẫn và học sinh luôn chủ động tiếp thu kiến thức

Với cách làm như trên, các em đã dần quen với những hiệu lệnh mà tôi yêu cầu Từ đó, các em đã tập trung vào bài học và tự giác thực hiện hơn Qua việc rèn ý thức tự giác học tập tôi đã hình thành cho các em được phẩm chất chăm chỉ và trách nhiệm; năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo Giúp các em học tập ngày càng tiến bộ hơn

3.1.2 Rèn tư thế ngồi học đúng

Tỷ lệ học sinh bị cận thị và cong vẹo cột sống đang gia tăng theo cấp học Nguyên nhân chính của hai căn bệnh học đường này là do ngồi học không đúng

tư thế, không gian học chưa đủ ánh sáng, hay xem ti vi, điện thoại, máy tính quá nhiều, Chính vì vậy, tôi rất quan tâm đến vấn đề rèn cho các em tư thế ngồi học sao cho đúng Cũng qua đó, rèn cho các em phẩm chất trách nhiệm với chính sức khỏe của bản thân mình

Sau khi nhận lớp, tôi đã thấy có những em học sinh ngồi giữa và cuối lớp không nhìn thấy chữ trên bảng, rất nhiều em ngồi học không đúng tư thế Khi ngồi học không đúng tư thế, trẻ sẽ dễ bị cong vẹo cột sống, lệch góc xương bả vai, gù lưng hoặc cận thị Kéo theo đó là những vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe như thở ngắn, yếu ớt và chậm phát triển Về kết quả rèn chữ viết, trẻ ngồi sai tư thế sẽ gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cỡ chữ, chiều cao chữ, chiều rộng chữ cũng như không thể điều khiển các nét thanh, đậm và khó đạt được tiêu chuẩn chữ viết nối liền theo quy định Chưa kể, các dấu đặt không đúng vị trí, thậm chí sai dấu Tất cả những điều này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học tập của trẻ

Trong từng tiết học tôi luôn chú ý và uốn nắn các em khi ngồi học cần thực hiện: Ngồi thẳng lưng; không tì ngực vào bàn; đầu hơi cúi; mắt cách xa sách/vở khoảng 25-30 cm; hai chân để song song, thoải mái; khi viết tay phải cầm bút, tay trái tì nhẹ vào mép vở để giữ

Ảnh 2: Tư thế ngồi học

3.1.3 Rèn cách cầm bút đúng

Ở lớp 1, các em được làm quen với hoạt động học Để đạt được mục tiêu quan trọng là làm thế nào để học sinh viết đúng, viết đẹp thì một kĩ năng không thể thiếu đối với học sinh lớp 1 là cách cầm bút cho các em Tôi quan sát thấy trong lớp có học sinh cầm bút bằng tay trái, cầm bút bằng 4 ngón tay hay thói quen cầm bút dựng 90 độ

Trước tiên, tôi làm mẫu cách cầm bút, cách di chuyển bút trên không để cổ tay khi viết thật mềm mại, uyển chuyển Hướng dẫn học sinh cầm bút bằng tay phải, sử dụng 3 ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) để cầm bút với độ chắc vừa phải, nghiêng một góc 60 độ Sau khi làm mẫu xong, tôi cho các em quan sát một đoạn video về cách cầm bút để khắc sâu thêm một lần nữa Tôi nhắc nhở các em khi viết bài luôn luôn phải dùng giấy trắng kê vở để vở không bị bẩn Ngoài ra, tôi cũng khuyến khích các em quan sát các bạn đã cầm bút đúng để học tập

Vào đầu năm học, tôi đã tặng mỗi em học sinh một chú “cá định vị” để cầm bút cho đúng Nhờ có chú cá này mà các em học sinh đã cầm bút đúng và viết chữ đẹp hơn Chỉ sau một tháng, hầu hết các em đã cầm bút đúng và không cần sử dụng đến “cá định vị” nữa

Ảnh 3: Cầm bút đúng với” cá định vị” Ảnh 4: Học sinh cầm bút đúng

Qua việc rèn cho học sinh cách cầm bút đúng, tôi đã hình thành cho các em được phẩm chất chăm chỉ và trách nhiệm; năng lực tự chủ và tự học

3.1.4 Rèn cách sắp xếp và sử dụng sách, vở; đồ dùng học tập

Bước vào học lớp 1, các em chưa viết được nên đầu năm học tôi phát cho các em một thời khoá biểu, hướng dẫn các em mang về dán ở góc học tập

Tại lớp, trong từng môn học tôi hướng dẫn kỹ càng về sách vở, đồ dùng học tập cho từng môn Dùng sách vở, đồ dùng học tập phải nhẹ nhàng, không đặt mạnh, không làm quăn mép sách vở, đặc biệt không gõ bút và thước kẻ

Về đồ dùng học tập của các em, tôi yêu cầu mỗi em có hai bút chì đã gọt đầu, tẩy, thước kẻ, bút màu Vào đầu năm học, tôi chuẩn bị tập nhãn đã in tên cho từng em học sinh để các em dán lên đồ dùng của mình, tránh tình trạng nhầm lẫn với các bạn trong lớp

Ảnh 5: Đồ dùng học tập đã dán tên

Về vở viết, các em viết vào vở ô li, mà vở ô li thì giống nhau các em lại chưa đọc được tên môn học hoặc đọc được nhưng chưa nhanh Để lấy được đúng vở cô giáo yêu cầu, tôi đã quy định chung cho các em như sau: Vở Tiếng Việt (1), vở Toán ôn (2) và vở Tiếng Việt ôn (3), vở Tiếng Anh (4), vở nháp (5) Khi tôi yêu cầu lấy vở môn gì, số mấy thì các em chỉ cần nhìn vào nhãn vở số mấy sẽ lấy được luôn

Ảnh 6: Tập vở dán nhãn theo quy định

Khi đến lớp, việc đầu tiên các em phải treo cặp sách đúng móc bên cạnh chỗ ngồi, không được đặt xuống đất hoặc ghế ngồi của mình Khi lấy đồ trong cặp xong phải kéo khóa cặp cẩn thận cho lớp học thoáng và đẹp hơn

Thói quen sắp xếp đồ dùng ngăn nắp cũng là yếu tố giúp học sinh học tập nghiêm túc hơn Tôi hướng dẫn các em cách lấy sách vở trong cặp nhanh không gây tiếng động, thực hiện theo kí hiệu tôi yêu cầu Khi đọc sách giáo khoa hay làm bài tập, tôi hướng dẫn các em để sách vở ngay ngắn, cầm làm sao để quyển sách không bị bẻ gãy, quăn mép Cuối mỗi giờ học, tôi yêu cầu học sinh cất hết sách vở, đồ dùng học tập của mình vào cặp sách rồi kéo khóa cặp cẩn thận để tránh tình trạng rơi đồ, mất đồ,

Rèn được nền nếp như vậy, học sinh không những giữ gìn được sách vở, đồ dùng học tập mà khi vào tiết học giáo viên không mất nhiều thời gian để giải quyết những việc bên ngoài tiết học như: việc học sinh mất đồ, lấy lẫn đồ của nhau, Tôi thấy tiết học rất nhẹ nhàng và đảm bảo đủ thời gian cho các hoạt động học tập Bên cạnh đó, hình thành được cho các em phẩm chất chăm chỉ và trách nhiệm; năng lực tự chủ và tự học, giải quyết vấn đề và sáng tạo

3.1.5 Rèn giờ giấc cho học sinh

Cần rèn cho học sinh lớp 1 nền nếp đi học đúng giờ, đặc biệt là những hôm trời mưa, trời rét Trước hết, tôi trao đổi với phụ huynh về quy định giờ học của trường Với học sinh, tôi thường xuyên nhắc nhở các em đi học đúng giờ Nếu học sinh vi phạm nhiều lần mà không có sự thay đổi, tôi tiếp tục trao đổi với phụ huynh để gia đình sắp xếp cho con mình đi học đúng giờ hơn Từ đó hình thành cho các em phẩm chất trách nhiệm

3.1.6 Rèn thói quen giữ vệ sinh sạch sẽ

Vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học cũng là một nền nếp đáng quan tâm đối với thầy cô và các em học sinh Có vệ sinh sạch sẽ học sinh mới có sức khỏe tốt đến trường, giáo viên mới có thêm sự hứng thú trong công việc

Để học sinh có thói quen, biết cách vệ sinh hằng ngày tôi luôn nhắc nhở và hướng dẫn các em những việc sau:

- Vệ sinh cá nhân: Ăn mặc gọn gàng, chân tay lúc nào cũng sạch sẽ Phải rửa tay trước khi ăn cơm, sau khi viết phấn và sau khi đi vệ sinh

- Vệ sinh lớp học: Trong lớp học không được vứt rác, chỗ ngồi của mình luôn luôn sạch sẽ Rèm cửa luôn luôn cài lên gọn gàng

- Vệ sinh trường: Buổi học đầu tiên, tôi đã dẫn các em ra khu vệ sinh của học sinh và hướng dẫn các em đi vệ sinh như thế nào cho đúng quy định và sạch

sẽ Tôi hướng dẫn các em vứt rác đúng nơi quy định Không ăn quà vặt vứt rác bừa bãi ra sân trường, thấy rác phải nhặt cho vào thùng rác

Ảnh 7: Cô giáo hướng dẫn các em đi vệ sinh Ảnh 8: Hãy cho tôi xin rác bạn nhé!

Đất nước ta đang trong cuộc chiến với đại dịch Covid-19, vấn đề vệ sinh chăm sóc sức khỏe lại càng đáng được quan tâm Để đảm bảo an toàn sức khỏe cho các em, tôi nhắc nhở các em phải đeo khẩu trang khi đến nơi đông người Đặc biệt, tôi còn phân công cho từng học sinh thay nhau đến sớm vào buổi sáng làm nhiệm vụ khử khuẩn tay cho các bạn trước khi vào lớp Bên cạnh đó, tôi luôn nhắc nhở các em khi ra chơi và trước bữa ăn trưa phải rửa tay sạch sẽ bằng

xà phòng diệt khuẩn

Ảnh 9: Học sinh khử khuẩn Ảnh 10: Rửa tay sát khuẩn trước khi vào lớp