Môn Thể dục là một môn học hết sức quan trọng trong nhà trường, sẽ góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, đảm bảo các yêu cầu về sức khỏe để học tốt các môn học khác cũn
Trang 1PHÒNG GD - ĐT HUYỆN NAM TRỰC TRƯỜNG TIỂU HỌC NGHĨA AN
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
DỰ THI GV GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2020 - 2021
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 THỰC HIỆN TỐT
NỘI DUNG ĐỘI HÌNH ĐỘI NGŨ”
Tác giả: Phạm Thị Mai Chức vụ: Giáo viên Trình độ chuyên môn: Đại học Nơi công tác: Trường Tiểu học Nghĩa An
Trang 2Nam Trực, tháng 11 năm 2020
THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến:
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 THỰC HIỆN TỐT
NỘI DUNG ĐỘI HÌNH ĐỘI NGŨ.”
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Thể dục
3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 06 tháng 9 năm 2019 đến 15 tháng 04 năm 2020
4 Tác giả:
- Họ và tên: Phạm Thị Mai
- Năm sinh: 1989
- Nơi thường trú: 7/130 đường Kênh - p.Cửa Bắc – tp.Nam Định
- Trình độ chuyên môn: Đại học
- Chức vụ công tác: Giáo viên Thể dục
- Nơi làm việc: Trường Tiểu học Nghĩa An
- Điện thoại : 0943387531
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến
Tên đơn vị: Trường Tiểu học Nghĩa An
Địa chỉ: Thôn Bái Thượng – Nghĩa An – Nam Trực – Nam Định
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 THỰC HIỆN TỐT
NỘI DUNG ĐỘI HÌNH ĐỘI NGŨ”
I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:
Với xu thế phát triển của thời kỳ CNH-HĐH đất nước và nhất là trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế (WTO), toàn cầu hoá trên mọi phương diện hiện nay, đòi hỏi mỗi cá nhân, mỗi cấp, ngành cần phải tự vận động, đổi mới mình để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của xã hội Việt Nam nói chung và giáo dục Việt Nam nói riêng cũng đang từng bước đổi mới và hoàn thiện mình để theo kịp sự đổi mới của đất nước, sự phát triển của cộng đồng thế giới với nội dung: Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục
và Đào tạo
Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng trong chương trình giáo dục phổ thông Yêu cầu cấp thiết là hình thành và phát triển nhân cách học sinh với mục tiêu giáo dục toàn diện (đức, trí, lao, thể, mỹ)
Môn Thể dục là một môn học hết sức quan trọng trong nhà trường, sẽ góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, đảm bảo các yêu cầu về sức khỏe để học tốt các môn học khác cũng như thực hiện tốt các mặt hoạt động mà nhà trường đề ra
Giáo dục thể chất trong nhà trường nói riêng góp phần bảo vệ, tăng cường sức khỏe, phát triển thể lực, cung cấp những kiến thức cơ bản về vệ sinh cơ thể, vệ sinh môi trường, … , hình thành thói quen tập luyện thể dục thể thao, biết thực hiện một số động tác cơ bản trong thể dục thể thao, trò chơi vận động, … tạo nên môi trường phát triển tự nhiên của trẻ, tạo cho trẻ có một cuộc sống vui tươi lành mạnh, bồi dưỡng đạo đức tác phong con người mới xã hội chủ nghĩa
Trang 4Trong chương trình Thể dục Tiểu học từ lớp 1 đến 5 có 4 phần cơ bản tương ứng với 4 Chương, từ Chương I đến Chương IV, riêng lớp 4 và 5 có thêm Chương V là nội dung lựa chọn Nội dung Chương trình được xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm và được nâng cao dần về kiến thức và kĩ năng
Nghiên cứu chương trình Thể dục từ lớp 1 đến lớp 5 tôi thấy Bộ Giáo dục Đào tạo (BGD-ĐT) sắp xếp chương đầu tiên là Chương Đội hình đội ngũ Bởi vì muốn dạy tốt Chương II là Bài Thể dục phát triển chung phải sử dụng phần Đội hình đội ngũ như đội hình hàng dọc, đội hình hàng ngang, dóng hàng, dồn hàng, nghiêm, nghỉ, mới dạy được Chương II là Bài Thể dục phát triển chung cũng như Chương III và IV đều phải sử dụng đến Đội hình đội ngũ Chính vì vậy, chương trình Thể dục từ lớp 1 đến lớp 5 đều phải học Chương Đội hình đội ngũ Học tốt Chương này sẽ là tiền đề để học sinh có kiến thức - kỹ năng tốt hơn để học các chương còn lại
- Chương trình Thể dục lớp 5 gần như là ôn tập những nội dung chương trình mà các em đã được học từ lớp 1 đến lớp 4 và được nâng dần, mở rộng về kiến thức, kĩ năng
- Nhiều năm được phân công giảng dạy môn Thể dục lớp 5 tôi nhận thấy về kĩ năng thực hành về Đội hình đội ngũ của các em còn nhiều hạn chế Các em còn mắc phải những lỗi như sau:
1/ Đối với cán sự bộ môn (cán bộ chỉ huy):
- Thường dùng thuật ngữ chuyên môn sai (khẩu lệnh)
- Dóng hàng sai
- Vị trí phát lệnh tập hợp, vị trí chỉ huy không đúng
- Tác phong chỉ huy chưa nghiêm túc
2/ Đối với học sinh (HS) còn nhiều em mắc phải các lỗi sau:
- Dóng hàng không phân biệt dùng tay nào, cự li quá gần
- Điểm số hay quay cả người về sau
- Tư thế đứng nghiêm, nghỉ đặt bàn chân, tay chưa đúng, thường khom người về trước
Trang 5- Quay phải, quay trái không xác định được hướng xoay, xoay quá 90 độ, không xoay theo chiều kim đồng hồ
- Giậm chân tại chỗ và đi đều sai chân, sai nhịp, đi đều không biết chân nào bước trước, chân nào bước sau, đánh tay sai, chân bước quá dài hay quá ngắn, co gối quá cao, đặt cả bàn chân xuống mặt đất, đi khom người
- Xô đẩy, chen lấn nhau khi tập hợp hoặc dồn hàng, dàn hàng
Vậy phải làm thế nào để giúp các em học sinh hoàn thành tốt nội dung về Đội hình đội ngũ thì tự bản thân tôi luôn nghĩ mình phải luôn tìm tòi, sáng tạo để có giải pháp hữu hiệu góp phần giữ vững, đẩy mạnh, nâng cao chất lượng nội dung Đội hình đội ngũ của môn Thể dục và chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường Chính vì
lý do trên tôi đưa ra sáng kiến:
“Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 thực hiện tốt nội dung Đội hình đội ngũ.”
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến.
1.1 Thực trạng:
- Trong những năm học gần đây tôi được nhà trường phân công giảng dạy bộ môn Thể dục lớp 5.Qua thực tế nhiều năm giảng dạy chuyên Thể dục lớp 5 tôi nhận thấy học sinh còn nhiều lỗi mắc phải Hầu hết các em chưa nắm vững kiến thức, kĩ năng cần đạt được Đặc biệt là kiến thức, kĩ năng về chương Đội hình đội ngũ, dẫn đến khó khăn khi học các chương khác
- Các em hay bị nhầm lẫn giữa khẩu lệnh môn Thể dục với khẩu lệnh của Đội TNTP Hồ Chí Minh
- Khi dóng hàng dọc, dóng hàng ngang không xác định được sử dụng tay nào cho đúng Cán sự bộ môn không xác định được khi phát lệnh tập hợp hàng ngang hay hàng dọc đưa ra tay nào cho đúng, tư thế không đứng nghiêm, vị trí phát lệnh tâp hợp,
vị trí người chỉ huy,
- Sai về tư thế đứng nghiêm, đứng nghỉ, các động tác quay phải, quay trái, quay sau không xác định được chiều xoay cho đúng (phần này đã học từ lớp 1 đến lớp 4)
Trang 6- Khi giậm chân tại chỗ và đi đều không xác định được chân nào bước trước, chân nào bước sau, tay vung như thế nào,
Đầu năm học 2019 - 2020 tôi tiến hành khảo sát các em học sinh lớp 5 nội dung
về Đội hình đội ngũ đã học ở các lớp 1, 2, 3, 4 được kết quả như sau:
STT Lớp Sĩ
số
Hoàn thành tốt
Tỉ lệ Hoàn
thành
Tỉ lệ Chưa
hoàn thành
Tỉ lệ Ghi chú
1 5A 30 10 33,33 12 40 8 26,67
2 5B 29 8 27,59 14 48,28 7 24,13
3 5C 29 11 37,93 13 44,83 5 17,24
1.2 Nguyên nhân:
Nhà trường có sân chơi, bãi tập thoáng mát, có diện tích khoảng 140m2 rất thuận lợi để học môn Giáo dục Thể chất Có đồ chơi, thiết bị vận động cho học sinh, đảm bảo điều kiện cho học sinh vui chơi và tập luyện an toàn Giáo viên giảng dạy bộ môn Giáo dục Thể chất có trình độ chuyên môn, nhiệt tình trong công tác Học sinh ngoan ngoãn có ý thức học tập
Bên cạnh những thuận lợi thì trường còn những khó khăn như:
- Sân tập còn gần sát khu lớp học, khi học sinh tập luyện và vui chơi gây tiếng ồn ảnh hưởng đến xung quanh
- Do trường có 15 lớp nhưng lại chỉ có 1 giáo viên giảng dạy môn Thể dục nên học sinh lớp 5 chỉ được học 1 tiết/tuần
- Thời tiết ngoài trời đôi khi ảnh hưởng tới việc học tập, nắng mưa thất thường dẫn đến các em hay quên (nhất là đối với lưa tuổi học sinh Tiểu học)
- Học sinh chưa tự tin, chủ động khi tham gia tập luyện cũng như tham gia vào trò chơi
- Một số phụ huynh còn chưa quan tâm đến việc học môn Thể dục của con em mình
và xem nhẹ bộ môn
Trang 72 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
- Để kịp thời khắc phục những thiếu sót, những lỗi của học sinh thường mắc phải,
đảm bảo yêu cầu cần đạt được về chuẩn kiến thức, kĩ năng đối với học sinh theo Quyết định số 16/2006 QĐ-BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông - Cấp Tiểu học Trong quá trình dạy học sinh, tôi đã tập trung nghiên cứu chương trình Thể dục lớp mình phụ trách và cả bậc Tiểu học để xây dựng cho mình một kế hoạch giảng dạy phù hợp với tình hình hiện nay Tôi nhận thấy chương Đội hình đội ngũ Thể dục lớp 5 học sinh còn nhiều lỗi mắc phải cần đầu tư công sức nhiều hơn để khắc phục những thiếu sót mà học sinh mắc phải như tôi đã trình bày ở các phần trên Trong quá trình giảng dạy tôi đã áp dụng một số biện pháp như sau:
2.1 Giải pháp 1: Tập trung nghiên cứu kĩ chương trình, yêu cầu Chuẩn kiến thức, kĩ năng.
Trong quá trình giảng dạy tôi tập trung nghiên cứu chương trình thể dục từ lớp 1 đến lớp 5 Khi giảng dạy chương I là chương Đội hình đội ngũ tôi học sinh có nhiều lỗi mắc phải, nội dung kiến thức dược dàn trải đều khắp từ lớp 1 đến lớp 5, có liên quan đến tất cả các chương còn lại) Nếu học sinh nắm vững kiến thức chương này tốt sẽ là
cơ sở để học sinh học tốt các chương khác
Như chúng ta đã biết trong chương trình Thể dục bậc Tiểu học gồm có 4 phần cơ bản như sau:
Trang 8Cộng: 35 70 70 70 70
Trong quá trình giảng dạy giáo phải đảm bảo về chuẩn kiến thức và kĩ năng, nội
dung từng bài dạy cần phải đạt được (xem phân phối chương trình từng lớp)
2.2 Giải pháp 2: Tập trung bồi dưỡng cán sự bộ môn, sửa sai các lỗi học sinh thường mắc phải:
a/ Sửa sai về cách dùng thuật ngữ chuyên môn ( khẩu lệnh):
Phần khẩu lệnh có dự lệnh và động lệnh, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách hô kéo dài dự lệnh còn động lệnh hô dứt khoát và nhấn giọng phần động lệnh Muốn cán
sự bộ môn sử dụng đúng thuật ngữ chuyên môn là phải cho học sinh ghi chép vào sổ tay hoặc vở và yêu cầu các em phải học thuộc lòng Khi sử dụng thuật ngữ chuyên môn không được thừa hay thiếu, cần phải ngắn gọn, chính xác và có tính thống nhất
Ví dụ: Khi tập hợp hàng dọc (hàng ngang) cán sự hô:
Khi tập đi đều vòng phải (vòng trái) dùng khẩu lệnh:“Vòng bên phải (bên trái)
…bước!” Động lệnh “Bước!” bao giờ cũng rơi vào chân phía bên sẽ vòng của đội
hình hàng dọc
b/ Sửa sai về dóng hàng ngang và hàng dọc:
“Thành 3
hàng ngang - tập hợp!”
“Thành 3
hàng dọc - tập hợp!”
Trang 9- Nội dung dóng hàng các em đã được học từ lớp 1 đến lớp 5 Trong quá trình thực hành các em thường đặt tay sai khi tay phải khi tay trái, em đứng gần quá, em đứng xa quá dẫn đến khom người giáo viên thường xuyên quan tâm uốn nắn
- Giáo viên sửa sai bằng cách cho học sinh xem tranh hoặc cho các em xem mẫu, làm mẫu để các em làm theo
Khi dóng hàng dọc (hàng ngang) cán sự hô:
c/ Sửa sai về tư thế đứng nghiêm, đứng nghỉ:
- Tư thế các em đã học từ lớp 1 và trong quá trình lên lớp trên luôn đuợc nhắc lại nhưng còn một số em thực hành sai, giáo viên cần thường xuyên kiểm tra, thực hành mẫu, nhắc nhở, cho một số em thi thực hành, biểu diễn theo tổ hoặc nhiều hình thức khác
“Nhìn phải - thẳng!”
“Nhìn trước - thẳng!”
“Thôi!”
“Thôi!”
Trang 10
d/ Sửa sai quay phải, quay trái, quay sau:
- Thường thuờng chúng ta thấy các em không xác định được góc quay, quay phải hay trái quá 90 độ, quay sau thường hay té ngã Do tư thế đứng sai, thuờng vung tay ra ngoài khi thực hiện các động tác Giáo viên sửa sai bằng cách phân tích, làm mẫu thật nhiều lần và tăng cuờng thực hành, bồi duỡng cho cán sự bộ môn, dành thời gian tập luyện và thi theo nhóm tổ, cặp đôi, tập riêng đối với những em tiếp thu chậm, tổ chức thi biểu diễn Trong quá trình thi biểu diễn nên xếp loại tập thể tổ kèm theo việc nhận xét, sửa sai, tuyên dương khen thưởng
e/ Sửa sai khi đi đều, đi đều vòng bên phải, bên trái:
- Muốn cho học sinh đi đều đúng giáo viên cần tập kỹ phần giậm chân tại chỗ rồi mới cho đi đều Khi các em thực hiện phần giậm chân đúng nhịp, nhuần nhuyễn, đúng nhịp 2-4 (nhịp 2-4 đã đuợc học ở môn âm nhạc) Trong quá trình tập giậm chân tại chổ nên cho các em tập đếm thầm theo 1-2, 1-2… Nhịp 1 rơi vào chân trái, nhịp 2 rơi vào chân phải Để tạo hứng thú cho các em khi tập luyện chúng ta có thể vận dụng, sử dụng các bài hát theo nhạc hành khúc nhịp 2/4 như bài: Hành khúc Đội Thiếu niên tiền phong hoặc bài Đội ta lớn lên cùng đất nuớc…
- Huớng dẫn cho học sinh giậm chân trái rơi vào nhịp mạnh, chân phải rơi vào nhịp yếu của bài hát
Ví dụ: Lời bài hát: Đi ta đi lên nối tiếp bao anh hùng…( Hành khúc Đội TNTP )
+ - + - + - +
P T P T P T P
Trang 11(P: giậm chân phải, T: giậm chân trái)
- Khi các em đã giậm chân tại chổ nhuần nhuyễn, đúng nhịp lúc đó chúng ta mới chuyển sang cho các em sang đi đều sẽ rất dễ dàng hơn
- Khi đi đều nhịp 1 chân trái bước lên, nhịp 2 chân phải bước lên và cứ thế lặp đi lặp lại theo nhịp 1-2, 1-2, Khi học sinh đã đi đều tốt chúng ta mới dạy cho các em đi đều vòng phải vòng trái
- Trong quá trình giảng dạy chúng ta thấy khi các em đi đều thường sai nhịp chân thì chúng ta huớng dẫn cách đổi chân, khi đi sai nhịp bằng cách giậm đúp chân trái một nhịp nữa gọi là nhịp đệm Nhịp 1 chân trái buớc lên, chân phải nhanh chóng buớc tiếp, mũi chân sát gót chân trái đồng thời chân trái buớc nhanh lên phía trên 1 bước nhỏ, tiếp theo chân phải buớc lên vào nhịp 2, buớc đệm cần thực hiện nhanh mới khớp nhịp 1-2,1-2,
g/ Phối hợp với cán sự bộ môn tăng thực hành, vận dụng phương pháp dạy học mới:
- Cán sự bộ môn lớp là lực luợng nòng cốt, quan trọng của 1 lớp học, lực luợng này không thể thiếu đựơc Trong 1 tiết Thể dục nguời giáo viên cần có những định hướng thực hiện đổi mới phương pháp dạy học tích cực:
+ Tăng cường thực hành cho người học
+ Phát huy tính tích cực chủ động của người học
+ Chú trọng rèn luyện ý thức, tổ chức kỹ luật cho người học
+ Người học hứng thú tập luyện với bài học được giao, tăng cường hoạt động theo nhóm
+ Thầy và trò tham gia vào quá trình đánh giá
- Để thực hiện tốt những yêu cầu trên chúng ta cần xây dựng bồi duỡng lực lượng cán
bộ cán sự bộ môn có năng lực, là lực lượng cốt cán giúp cho giáo viên tổ chức thực hiện một tiết dạy hiệu quả, thành công
- Chính vì vậy, nguời giáo viên phải thường xuyên bồi dưỡng cho lực lượng cán sự bộ môn Nội dung cần tập trung bồi dưỡng là: Tư thế chỉ huy, vị trí chỉ huy, tác phong, lời
Trang 12nói, cách điều hành, thực hành bài học, đặc biệt là sử dụng các khẩu lệnh rõ ràng, ngắn gọn, biết hướng dẫn các tổ viên trong tổ cùng tham gia thực hành, tham gia điều khiển, tham gia hoạt động nhóm
h/ Tổ chức thi đua biểu diễn, khen thuởng:
- Trong những phương pháp dạy học đối với bộ môn Thể dục tôi nhận thấy việc tổ chức cho các em thi đua biễu diễn là một trong những phương pháp đem lại hiệu quả cao nhất Qua phương pháp này, tạo ra cho các em tinh thần thi đua học tập, hứng thú học tập và giúp cho giáo viên nhận đuợc những thiếu xót để kịp thời uốn nén sửa chữa
- Trong quá trình tổ chức thi đua biểu diễn giáo viên có thể tổ chức thi biểu diễn theo
tổ hoặc cá nhân Giáo viên nên khen nhiều hơn chê để động viên các em
Các tổ lần lượt lên trình diễn 2.3 Giải pháp 3: Làm đồ dùng dạy học và tu bổ một số thiết bị dạy học:
Trong môn Giáo dục Thể chất thì điều kiện cơ sở vật chất, dụng cụ học tập rất quan trọng, nên áp dụng triệt để vì nó dễ tạo nên hưng phấn Cho nên mỗi nội dung, mỗi tiết học, giáo viên nên thay đổi dụng cụ như: bóng đá, bóng chuyền, dây nhảy,…