NGHỊ LUẬN TRONG văn tự sự

TIẾT 42 NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰI/ TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ 1 Ví dụ/ sgk.. Tha ra thì cũng may đời Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen” Truyện Kiều – Nguyễn Du

Trang 2

1) Nội tâm là gì?

2) Thế nào là miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự ?

3) Và nêu những cách miêu tả nội tâm nhân vật?

Trả lời

1) Nội tâm là suy nghĩ, tâm trạng, thái độ , tình cảm sâu kín của nhân vật

2) Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ , cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật

3) Những cách thức khác nhau để miêu tả nội tâm nhân vật : diễn tả trực tiếp những ý nghĩ cảm xúc , tình cảm của nhân vật ; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp thông qua miêu tả ngoại hình của nhân vật

KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ

Trang 3

TIẾT 42 NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I/ TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ

LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

1) Ví dụ/ sgk.

2) Nhận xét

a/ Đoạn trích: Lão Hạc – Nam Cao

- Nêu vấn đề: những người xung ta thương

- Phát triển vấn đề:

+ Một người đau chân…

+ Khi người ta khổ…

+ Cái bản tính tốt của người ta thường bị

những … che lấp mất

- Kết thúc vấn đề: Tôi chỉ biết buồn chứ

không nỡ giận

(1) Chao ôi! (2) Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố mà tìm hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương (3)Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi.(4) Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khácđâu? (5)Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa (6)Cái bản tính tốt của người ta thường bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất (7)Tôi biết vậy, nên chỉ buồn chứ không nỡ giận

( Lão Hạc – Nam Cao )

Trang 4

TIẾT 42 NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

1) Ví dụ/sgk

2) Nhận xét

a/ Đoạn trích: Lão Hạc – Nam Cao

- Nêu vấn đề: những người xung ta thương

-Phát triển vấn đề: Một người đau chân…

Khi người ta khổ…

Cái bản tính tốt của người ta thường … che lấp mất

- Kết thúc vấn đề: Tôi chỉ biết buồn chứ không nỡ giận

-> Mang tính chất nghị luận: Nếu thì ; Vì thế

=> Góp phần thể hiện tín cách của nhân vật ông giáo - người có hoc thức, hiểu biết, giàu lòng thương người, luôn suy nghĩ, trăn trở,dằn vặt về cách sống, cách nhìn người, nhìn đời.

Trang 5

Thoắt trông nàng đã chào thưa:

“Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!

Đàn bà dễ có mấy tay , Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!

Dễ dàng là thói hồng nhan,

Càng cay nghiệt lắm càng oan trái nhiều.”

Hoạn thư hồn lạc phách xiêu,

Khấu đầu dưới trướng liệu điều kêu ca

Rằng: “ Tôi chút phận đàn bà,

Ghen tuông thì cũng người ta thường tình

Nghĩ cho khi gác viết kinh,

Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo

Lòng riêng riêng những kính yêu, Chồng chung chưa dễ ai chiều cho ai Trót lòng gây việc chông gai, Còn nhờ lượng bể thương bài nào chân”,

Khen cho: “ Thật đã nên rằng, Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời

Tha ra thì cũng may đời Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen”

( Truyện Kiều – Nguyễn Du)

I/ TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

1) Ví dụ/sgk

b Đoạn trích: Truyện Kiều- Nguyễn Du

Trang 6

TIẾT 42 NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

1) Ví dụ/sgk

b/ Đoạn trích: Truyện Kiều – Nguyễn Du

- Lí lẽ 1: Rằng: “ Tôi chút phận đàn bà,

Ghen tuông thì cũng người ta thường tình

- > Nàng nói chuyện đàn bà ( thì ai cũng ghen)

- Lí lẽ 2: Nghĩ cho khi gác viết kinh,

Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo

- > Nhắc đến đạo lí làm người ( kể công, Kiều bỏ trốn không theo)

- Lí lẽ 3: Lòng riêng riêng những kính yêu,

Chồng chung chưa dễ ai chiều cho ai

- > Nàng nói đến quan hệ xã hội ( chồng chung)

- Lí lẽ 4: Trót lòng gây việc chông gai,

Còn nhờ lượng bể thương bài nào chân

- > Nhận hết lỗi về mình và xin được khoan hồng

Trang 7

1)Ví dụ/sgk

2)Nhận xét

b/Đoạn Thúy Kiều báo ân báo oán.

- Nêu vấn đề: Kiều báo ân báo oán

- Phát triển vấn đề :

+ Kiều trừng trị Hoạn Thư với những lời mỉa mai đay nghiến (xưa nay đàn bà ghê

gớm, cay nghiệt càng chuốc nhiều oan trái)

+ Lời lẽ của Hoạn Thư khôn khéo: chuyển từ tội hại người thành tội ghen tuông thường tình, từng tha khi Kiều chạy trốn, nhận lỗi, xin sự rộng lượng khoan hồng

-Kết thúc vấn đề: Kiều tha bổng cho Hoạn Thư

-> Dùng câu khẳng định, các cặp từ nối, lời thoại sinh động.

=> Làm nội dung tự sự mạch lạc, khúc chiết Tăng tính triết lí cho câu chuyện

Trang 8

1) Ví dụ/sgk

2) Nhận xét

3) Kết luận: Ghi nhớ sgk

Trong văn bản tự sự, để người đọc (người nghe) phải suy nghĩ

về một vấn đề nào đó, người viết (người kể) và nhân vật có khi

nghị luận bằng cách nêu lên các ý kiến, nhận xét, cùng những lí

lẽ và dẫn chứng Nội dung đó thường được diễn đạt bằng hình

thức lập luận,làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.

Trong văn bản tự sự, để người đọc (người nghe) phải suy nghĩ

về một vấn đề nào đó, người viết (người kể) và nhân vật có khi

nghị luận bằng cách nêu lên các ý kiến, nhận xét, cùng những lí

lẽ và dẫn chứng Nội dung đó thường được diễn đạt bằng hình

thức lập luận,làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.

Trang 9

(1) Chao ôi! (2) Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố mà tìm hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương (3)Vợ tôi không ác, nhưng thị khổ quá rồi.(4) Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khácđâu? (5)Khi người

ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa (6)Cái bản tính tốt của người ta thường bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất (7)Tôi biết vậy, nên chỉ buồn chứ không nỡ giận ( Lão Hạc – Nam Cao )

II/ LUYỆN TẬP

Bài tập 1 /sgk

- Lời ông giáo (nội tâm)

- Đối thoại, thuyết phục với chính mình

- Vấn đề: vợ ông không ác để “chỉ buồn chứ không nỡ giận”

Trang 10

II/ LUYỆN TẬP

Bài tập 2 /sgk

Trình tự lập luận:

Phận đàn bà, ghen tuông cũng là lẽ thường tình:

tội hại người – tội ghen tuông->nạn nhân của chế

độ đa thê

Kể công từng tha cho Kiều khi Kiều chạy trốn.

Nhận lỗi và cầu mong sự rộng lượng.

Trang 11

Tiết 43: LUYỆN TẬP

VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN I/ THỰC HÀNH TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG ĐOẠN VĂN TỰ SỰ

1.Đoạn văn mẫu: Lỗi lầm và sự biết ơn

Trang 12

Đoạn văn mẫu: Lỗi lầm và sự biết ơn

Hai người bạn cùng đi qua sa mạc Trong chuyến đi, giữa hai người

có xảy ra một cuộc tranh luận, và một người nổi nóng không kiềm chế được đã nặng lời miệt thị người kia Cảm thấy bị xúc phạm, anh không nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác

đi những gì tôi nghĩ”.

Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo, và quyết định đi bơi Người bị miệt thị lúc nãy bây giờ bị đuối sức và chìm dần xuống Người bạn kia đã tìm cách cứu anh Khi đã lên bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc trên đá:

“Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi”.

Người kia hỏi: “Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh lại khắc lên đá”?

Anh ta trả lời: “Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo

thời gian, nhưng không ai có thể xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người”.

Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá.

( Hạt giống tâm hồn , tập 4, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2004 )

Trang 13

VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN

I/ THỰC HÀNH TÌM HIỂU YẾU TỐ NGHỊ LUẬN TRONG ĐOẠN VĂN TỰ SỰ

1.Đoạn văn mẫu: Lỗi lầm và sự biết ơn

2 Nhận xét.

a/ Câu văn có yếu tố nghị luận

- Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xoá nhoà theo thời gian, nhưng không ai có thể xoá được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người

- Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá

b/ Vai trò của yếu tố nghị luận

- Câu chuyện thêm sâu sắc, giàu tính triết lí

- Bài học về lòng bao dung, sự tha thứ và ghi nhớ ân nghĩa

Trang 14

II/ THỰC HÀNH VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN

1.Viết đoạn văn kể lại buổi sinh hoạt lớp.

- Buổi sinh hoạt lớp diễn ra lúc nào?

- Nội dung buổi sinh hoạt là gì?

- Em đã phát biểu về vấn đề gì?

- Tại sao phải phát biểu vấn đề đó?

- Em đã thuyết phục cả lớp Nam là người bạn tốt như thế nào?

2 Viết đoạn văn kể về những việc làm hoặc những lời dạy bảo giản dị mà sâu sắc của người bà kính yêu đã làm cho e cảm động.

Trang 15

II/ THỰC HÀNH VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ

DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN

2 Viết đoạn văn kể về những việc làm hoặc những

lời dạy bảo giản dị mà sâu sắc của người bà kính

yêu đã làm cho e cảm động.

- Người em kể là ai ?

- Người đó đã để lại một việc làm, một lời nói, một suy

nghĩ?

- Điều đó diễn ra trong hoàn cảnh nào?

- Nội dung cụ thể là gì? Nó giản dị và sâu sắc như thế

nào?

- Suy nghĩ về bài học rút ra từ câu chuyện trên

Trang 16

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

- Hoàn chỉnh đoạn văn.

- Ôn bài, chuẩn bị cho tiết Ôn tập giữa kỳ

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	6,56 MB