truyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sự

truyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sựtruyện kiều và yếu tố miêu tả trong văn tự sự

Trang 1

CHỦ ĐỀ: TRUYỆN KIỀU VÀ YẾU TỐ MIÊU TẢ

TRONG VĂN TỰ SỰ

I Nguyễn Du

Trang 3

QUÊ HƯƠNG- GIA ĐÌNH QUÊ HƯƠNG- GIA ĐÌNH

Hà Tĩnh

Quê cha

Hà Tĩnh Quê cha Bắc NinhQuê mẹ

Bắc NinhQuê mẹ Thái Bình Quê vợ

Thái Bình Quê vợ Thăng Long nơi

Trang 4

I Nguyễn Du (1765 – 1820)

+ Tên chữ là Tố Như+ Hiệu Thanh Hiên+ Quê Hà Tĩnh

* Gia đình:

Trang 5

Ông nội Nguyễn Quỳnh – Nhà triết học Ông nội Nguyễn Quỳnh – Nhà triết học

Cha Nguyễn Nghiễm – Đỗ tiến sĩ Tể tướng

triều Lê – Sử gia, nhà thơ

Cha Nguyễn Nghiễm – Đỗ tiến sĩ Tể tướng

triều Lê – Sử gia, nhà thơ

Mẹ Trần Thị Tần – Xinh đẹp, hát hay Mẹ Trần Thị Tần – Xinh đẹp, hát hay

Anh trai Nguyễn Khản – giỏi thơ, làm quan

to dưới triều Lê – Trịnh

Anh trai Nguyễn Khản – giỏi thơ, làm quan

to dưới triều Lê – Trịnh

Anh trai Nguyễn Điều – Trấn phủ Sơn Tây Anh trai Nguyễn Điều – Trấn phủ Sơn Tây

Gia đình đại quý tộc , nhiều đời làm quan

và có truyền thống văn học, yêu văn chương nghệ thuật

Gia đình đại quý tộc , nhiều đời làm quan

và có truyền thống văn học, yêu văn chương nghệ thuật

Nguyễn Du có điều kiện trau dồi học vấn, tài năng và hiểu biết cuộc sống của quý tộc phong kiến

Trang 6

I Nguyễn Du (1765 – 1820)

* Gia đình: Ông sinh trưởng trong gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và

có truyền thống về văn học

* Thời đại:

Trang 7

THỜI ĐẠI THỜI ĐẠI

THỜI KÌ LỊCH SỬ ĐẦY BIẾN ĐỘNG DỮ DỘI THỜI KÌ LỊCH SỬ ĐẦY BIẾN ĐỘNG DỮ DỘI

Chế độ phong kiến

Việt Nam khủng

hoảng, thối nát của

triều đại phong kiến

Lê – Trịnh

Chế độ phong kiến

Việt Nam khủng

hoảng, thối nát của

triều đại phong kiến

Lê – Trịnh

Vận mệnh rạng rỡ nhưng ngắn ngủi của triều đại Quang Trung

Các cuộc khởi nghĩa nông dân khắp nơi, (Khởi nghĩa Tây Sơn)

 Khát vọng dân chủ

Các cuộc khởi nghĩa nông dân khắp nơi, (Khởi nghĩa Tây Sơn)

 Khát vọng dân chủ

Nguyễn Du gắn bó sâu sắc với những biến cố lịch sử giai đoạn

cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX Nguyễn Du gắn bó sâu sắc với những biến cố lịch sử giai đoạn

cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX

Trang 8

I Nguyễn Du (1765 – 1820)

* Thời đại: Cuộc đời Nguyễn Du gắn bó sâu sắc với những biến cố lịch sử của

giai đoạn cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX:

+ Chế độ phong kiến khủng hoảng trầm trọng+ phong trào nông dân khởi nghĩa khắp nơi

* Cuộc đời:

Trang 9

CUỘC ĐỜI CUỘC ĐỜI NGUYỄN DU (1765 -1820) Tên chữ TỐ NHƯ Tên hiệu THANH HIÊN

THỜI THƠ ẤU VÀ NIÊN THIẾU

(Sống trong vàng son, nhung lụa)

THỜI THƠ ẤU VÀ NIÊN THIẾU

(Sống trong vàng son, nhung lụa)

1778 1778

Mồ côi cả cha lẫn mẹ

Sống nhờ nhà Nguyễn Khản

THỜI THANH NIÊN

(Sự đâu song gió)

THỜI THANH NIÊN

(Sự đâu song gió)

Kiêu binh nổi loạn Nguyễn Khản bỏ chạy Nguyễn Du mất chỗ dựa

1784 1784

1783 1783 Thi đỗ tam trường làm quan ở Thái Nguyên

9 tuổi mất cha, 12 tuổi mất mẹ

Trang 10

1813 1813 Được cử làm chánh sứ đi Trung Quốc

THỜI LÀM QUAN CHO NHÀ NGUYỄN

Về ở ẩn tại quê nội Hà Tĩnh

Trang 11

I Nguyễn Du (1765 – 1820)

* Thời đại: Cuộc đời Nguyễn Du gắn bó sâu sắc với những biến cố lịch sử của

giai đoạn cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX:

+ Chế độ phong kiến khủng hoảng trầm trọng+ phong trào nông dân khởi nghĩa khắp nơi

* Cuộc đời: Nhiều thăng trầm tâm hồn Nguyễn Du tràn đầy cảm thông, yêu

thương con người.

 Nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn

Trang 12

Cuộc đời nhiều bi

- Từng trải cuộc sống hơn

10 năm gió bụi

- Đi sứ Trung Quốc

Trái tim nhạy cảm

Tình yêu thương dành cho những kiếp người nhỏ bé, bất hạnh; cho những người tài hoa bạc mệnh, đặc biệt là phụ nữ

Kết tinh nên thiên tài Nguyễn Du

Trang 13

SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC

Chữ Hán Chữ Hán

- Bắc hành tạp lục

(ghi chép trong những

ngày đi sứ sang Tr.Q)

- Nam trung tạp ngôn

- Thanh Hiên thi tập

Chữ Nôm Chữ Nôm

- Đoạn trường tân thanh

(Thường gọi Truyện Kiều ) -

Kiệt tác có giá trị lớn

- Văn chiêu hồn (văn tế

thập loại chúng sinh)

Trang 14

* Sự nghiệp văn học:

+ Thiên tài văn học, có hiểu biết sâu rộng, có vốn sống phong phú

+ Sáng tác bao gồm chữ Hán và chữ Nôm

+ Đóng góp to lớn cho nền văn học dân tộc, nhất là thể loại truyện thơ

II Truyện Kiều

1 Nguồn gốc:

Trang 15

- Đoạn trường tân thanh - Đoạn trường tân thanh (tiếng kêu đau đớn đứt ruột) (tiếng kêu đau đớn đứt ruột)

Thường gọi “Truyện Kiều” Thường gọi “Truyện Kiều”

Dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân

Là truyện thơ Nôm (thể thơ lục bát) Toàn truyện dài 3254 câu thơ lục bát

Trang 16

2 Thể loại:

dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm tài

nhân (Trung Quốc) nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du rất lớn.Truyện thơ Nôm

3 Bố cục

Trang 17

PHẦN MỘT:

GẶP GỠ VÀ ĐÍNH ƯỚC

Thúy Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn, con gái lớn của một gia đình họ Vương lương thiện Trong Tết thanh minh, Kiều cùng hai em

là Thúy Vân và Vương Quan đi du xuân Kiều gặp Kim Trọng, cả hai

đã chớm nở tình ý ban đầu Kim Trọng đến ở trọ cạnh nhà Kiều và tìm cơ hội gặp nhau Cả hai đã chủ động, tự do đính ước với nhau.

Trang 18

PHẦN HAI GIA BIẾN VÀ LƯU LẠC

Trong khi Kim Trọng về quê thọ

tang chú thì gia đình Kiều bị mắc

oan, Kiều trao duyên lại cho Thúy

Vân, còn mình thì bán mình chuộc

cha Nàng bị bọn Mã Giám Sinh,

Tú Bà, Sở Khanh lừa gạt đẩy vào

lầu xanh Sau đó, nàng được Thúc

Sinh chuộc thân cưới về làm thiếp

nhưng bị vợ lớn của Thúc Sinh là

Hoạn Thư ghen tuông, đày đọa

phải trốn vào nương nhờ cửa

phật

Sư Giác Duyên vô tình gửi nàng cho Bạc Bà – kẻ buôn người như Tú Bà, nên Kiều lần thứ hai rơi vào lầu xanh Ở đây, Thúy Kiều gặp từ Hải, một anh hung “đội trời đạp đất” Từ Hải cưới Kiều, giúp nàng báo ân, báo oán Nhưng do mắc lừa quan Tổng đốc trọng thần Hồ Tôn Hiến, Từ Hải bị giết, Thúy Kiều phải hầu đàn, hầu rượu

Hồ Tôn Hiến rồi bị ép gả cho viên thổ quan Đau đớn tủi nhục, Kiều trẫm mình ở song Tiền Đường Nhưng nàng được

sư Giác Duyên cứu và lần thứ hai Kiều nương nhờ cửa Phật.

Trang 19

PHẦN BA : ĐOÀN TỤ Sau nửa năm về Liêu Dương chịu tang chú, Kim Trọng trở lại tìm Kiều Hay tin gia đình Kiều bị tai biến và nàng phải bán mình chuộc cha, chàng đau đớn vô cùng Tuy kết duyên với Thúy Vân nhưng Kim Trọng chẳng thể nào nguôi được mối tình đầu say đắm Chàng quyết cất công lặn lội đi tìm Thúy Kiều Nhờ gặp được sư Giác Duyên mà Kim, Kiều gặp nhau, gia đình đoàn tụ Chìu ý mọi người, Thúy Kiều nối lại duyên với Kim Trọng nhưng cả hai cùng nguyện ước “duyên đôi lứa cũng là duyên bạn bầy”.

Trang 20

3 Bố cục: 3 phần

+ Phần 1: Gặp gỡ và đính ước+ Phần 2: Gia biến và lưu lạc+ Phần 3: Đoàn tụ

dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm tài

nhân (Trung Quốc) nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du rất lớn

2 Thể loại: Truyện thơ Nôm

Trang 21

3 Giá trị

a Nội dung

* Hiện thực: Phản ánh xã hội đương thời với:

+ Bộ mặt xấu xa, tàn bạo của xã hội phong kiến đương thời (thế lực quan lại, bọn

buôn thịt bán người, thế lực đồng tiền)

+ Số phận những con người bị áp bức đau khổ (người dân lương thiện, đặc biệt là phụ nữ)

* Nhân đạo:

+ Cảm thông trước những nổi khổ của con người.

+ Lên án, tố cáo những thế lực tàn bạo.

+ Đề cao trân trọng con người từ vẻ đẹp hình thức, phẩm chất

+ Ước mơ công lí, khát vọng về quyền sống, tự do, tình yêu, hạnh phúc

b Nghệ thuật

+ Thể loại: Truyện thơ Nôm viết bằng thể lục bát

+ Ngôn ngữ: hay, điêu luyện, phong phú, biểu cảm cao

+ Nghệ thuật tự sự đã có bước phát triển vượt bậc

Trang 22

III Đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”

Trang 23

Đầu lòng hai ả tố nga, Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân

Mai cốt cách tuyết tinh thần, Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.

Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.

Hoa cười ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.

Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn:

Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,

Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời, Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm Cung thương lầu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.

Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.

Phong lưu rất mực hồng quần, Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.

Êm đềm trướng rủ màn che, Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

Trang 25

Mai cốt cách tuyết tinh thần, Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.

Kiều càng sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn:

Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,

Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời, Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm Cung thương lầu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.

Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.

Phong lưu rất mực hồng quần, Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.

Êm đềm trướng rủ màn che, Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

Trang 27

Mai cốt cách tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.

? Em hiểu " hai ả tố nga " có nghĩa là gì?

? Tác giả giới thiệu vẻ đẹp của chị em Thuý Kiều qua những hình ảnh thơ nào?

? Qua cách giới thiệu đó, em thấy bức chân dung của chị em Thuý Kiều có gì đặc biệt ?

Trang 28

Đầu lòng hai ả tố nga, Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân

hai ả tố nga - lời giới thiệu tự nhiên, trang trọng

=> Hai cô có vẻ đẹp trong trắng, cao quí

hai ả tố nga - lời giới thiệu tự nhiên, trang trọng

=> Hai cô có vẻ đẹp trong trắng, cao quí

Giới thiệu thứ bậc: Giới thiệu thứ bậc:

Chị là Thuý KiềuChị là Thuý Kiều

Em là Thuý VânEm là Thuý Vân

Trang 29

Mai cốt cách, tuyết tinh thần Mai cốt cách, tuyết tinh thần

Hai chị em đều duyên dáng, thanh cao, trong trắng Cốt cách giống như cây mai (ẩn dụ) và tâm hồn trong trắng như tuyết (ẩn dụ)

Mười phân vẹn mười Mười phân vẹn mười

Cả hai đều đẹp hoàn hảo, nhưng mỗi người lại mang một vẻ đẹp khác nhau

Trang 30

 Vẻ đẹp thanh tao, tâm hồn trong trắng của hai chị em.

+ Hình ảnh ẩn dụ, ví ngầm

+ Bút pháp ước lệ (dùng hình tượng đẹp của thiên

nhiên  vẻ đẹp con người)

+ Dùng thành ngữ “mười phân vẹn mười”

Trang 31

a Vẻ đẹp chung của hai chị em

Mai cốt cách, tuyết tinh thần  Bút pháp ước lệ

Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười

 Vẻ đẹp mỗi người một khác nhưng đều hoàn hảo nổi bật đặc điểm hai chị em

b Vẻ đẹp Thúy Vân

 vẻ đẹp duyên dáng, thanh tao

Trang 32

Vân xem trang trọng khác vời, Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.

Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.

? Em hiểu câu thơ “Vân xem trang trọng khác vời” có nghĩa là : ………

? Dựng lại bức chân dung của Thuý Vân qua cách miêu tả của nhà thơ Nguyễn Du?

Trang 33

Thuý Vân có vẻ đẹp cao sang, quí pháiThuý Vân có vẻ đẹp cao sang, quí phái

Vân xem trang trọng khác vời

tươi thắm như hoa nở

trong trẻo thốt ra những lời nói ngọc ngàđen óng, mượt hơn mây

Trang 34

? Thiên nhiên tạo hoá có thái độ gì trước vẻ đẹp của Thuý Vân ? Em dự cảm được điều gì về cuộc đời qua miêu tả bức chân dung Thuý Vân ?

Dự báo Thúy Vân sẽ có cuộc đời bình lặng, suôn sẻ Dự báo Thúy Vân sẽ có cuộc đời bình lặng, suôn sẻ

Thiên nhiên tạo hoá Thiên nhiên tạo hoá

Vẻ đẹp Thuý Vân tạo ra sự hoà hợp, êm đềm với cảnh vật xung quanh.

Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da

(Mây, tuyết) (Mây, tuyết)

“thua, nhường”: cảm mến “thua, nhường”: cảm mến

Trang 35

a Vẻ đẹp chung của hai chị em

Mai cốt cách, tuyết tinh thần  Bút pháp ước lệ

Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười

 Vẻ đẹp mỗi người một khác nhưng đều hoàn hảo nổi bật đặc điểm hai chị em

b Vẻ đẹp Thúy Vân

….trang trọng khác vời  vẻ đẹp cao sang, quý phái, đoan trang.

- Chân dung được miêu tả cụ thể:

vẻ đẹp duyên dáng, thanh tao

Trang 36

+ khuôn mặt+ mái tóc

+ làn da+ nụ cười+ giọng nói

 Vẻ đẹp phúc hậu

b Vẻ đẹp Thúy Kiều

 Bút pháp ước lệ

 Tạo sự hòa hợp  Dự báo cuộc đời suôn sẻ, bình lặng

- Chân dung được miêu tả cụ thể:

Trang 37

So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh Một hai nghiêng nước nghiêng thành, Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

Thông minh vốn sẵn tính trời, Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm Cung thương lầu bậc ngũ âm, Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.

Khúc nhà tay lựa nên chương, Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.

Trang 38

So bề tài sắc lại là phần hơn Làn thu thủy, nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Một hai nghiêng nước nghiêng thành, Sắc đành đòi một tài đành họa hai.

Em hiểu câu thơ “Kiều càng sắc sảo, mặn mà” có nghĩa là gì ?

Khi gợi tả nhan sắc của Thuý Kiều, tác giả cũng sử dụng hình tượng nghệ thuật mang tính ước lệ, theo em có điểm nào giống và khác so với tả Thuý Vân?

Cách miêu tả trên cho thấy Kiều có vẻ đẹp như thế nào? Dự đoán về số phận của Kiều?

Trang 39

Kiều càng sắc sảo mặn mà

Khái quát đặc điểm của nhân vật về trí tuệ và mặn mà

Bút pháp ước lệ tượng trưng

Đôi mắt trong sang,

long lanh như làn nước

mùa thu

Đôi mắt trong sang,

long lanh như làn nước

mùa thu

Đôi mày thanh tú như nét

núi mùa xuân

Đôi mày thanh tú như nét

núi mùa xuân

gợi lên vẻ đẹp giai nhân tuyệt sắc gợi lên vẻ đẹp giai nhân tuyệt sắc

Trang 40

Hoa ghen thua thắm ,liễu hờn kém xanh Một hai nghiêng nước nghiêng thành Sắc đành đòi một tài đành họa hai

Vẻ đẹp Thúy Kiều khiến cho hoa ghen, liễu hờn, nước nghiêng, thành đổ

số phận đầy giông tố, bất hạnh số phận đầy giông tố, bất hạnh

Trang 41

b Vẻ đẹp Thúy Kiều

* Về sắc:

- Sắc đẹp của Kiều không thể miêu tả cụ thể như Thúy Vân, chỉ gợi tả vẻ

đẹp đôi mắt bằng nghệ thuật ước lệ: “Làn thu thủy nét xuân sơn’’

- Sắc đẹp của Kiều là vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế: “nghiêng nước

nghiêng thành”

- Kiều đẹp đến độ “hoa ghen… , liễu hờn”  dự báo số phận trắc trở

* Về tài:

Định dạng
Số trang	70
Dung lượng	13,27 MB