Vấn đề dân tộc và tôn giáo

Bài giảng phục vụ chương trình đào tạo đại học, tín chỉ. Trong bài làm rõ khái niệm dân tộc, tôn giáo, cũng như chỉ ra đặc trưng của dân tộc và tôn giáo theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin

NỘI DUNG BÀI HỌC TRƯỚC

1 1 Dân tộc và

các đặc trưng

của dân tộc

1.2 quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về hai

xu hướng khách quan của sự phát triển dân tộc

Chương VI VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Chương VI VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO

TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (tiếp)

1.3 Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác - Lênin

Nội dung cương lĩnh dân tộc

Các dân tộc hoàn

toàn bình đẳng

Các dân tộc được quyền tự quyết

Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc

Các dân tộc

có nghĩa vụ

và quyền lợi

như nhau

Không một dân tộc nào

có đặc quyền, đặc lợi, áp bức bóc lột dân tộc khác

Quyền làm chủ đối với vận mệnh dân tộc, quyết định chế

độ chính trị và con đường phát triển

Quyền tách ra thành lập quốc gia độc lập, quyền tự nguyện liên hiệp với dân tộc khác

Thể hiện bản chất quốc tế của phong trào công nhân

Có vai trò liên kết

cả 3 nội dung trong cương lĩnh dân tộc

1.4 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về quan hệ giai cấp – dân tộc

Vai trò của

giai cấp đối

với dân tộc

 Quy định sự hình thành dân tộc,

xu hướng, bản chất xã hội, tính chất quan hệ giữa các dân tộc

Áp bức giai cấp là cơ sở, nguyên

nhân của áp bức dân tộc

Giai cấp là nhân tố cơ bản trong phong trào giải phóng dân tộc

Mối quan hệ giữa giai cấp – dân tộc

Vai trò của

dân tộc đối

với giai cấp

  Vấn đề dân tộc là vấn đề hàng đầu của cách mạng giải phóng giai cấp

Áp bức dân tộc tác động mạnh mẽ tới áp bức giai cấp, nuôi dưỡng áp bức giai cấp,

làm sâu sắc thêm áp bức giai cấp

Đấu tranh dân tộc tác động mạnh mẽ tới đấu tranh giai cấp

Mối quan hệ giữa giai cấp – dân tộc

Dân tộc là cơ sở của giai cấp, nuôi dưỡng đấu tranh giai

cấp, tạo cơ sở sức mạnh giai cấp

2 Vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 2.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về tôn giáo và nguồn gốc, bản chất, tính chất, chức năng của tôn giáo

a Khái niệm tôn giáo

Tôn giáo là một hình

thái ý thức xã hội, phản

ánh một cách hoang

đường, hư ảo hiện

thực khách quan, thông

qua sự phản ánh đó,

các lực lượng tự nhiên

trở thành siêu tự

nhiên, thần bí.

Bài hát đồng giao:

Ông đếm cát, ông tát bể (biển), ông kể sao, ông đào sông, ông trồng cây,

ông xây rú (núi), ông trụ trời

Thần trụ trời - Thần thoại Việt Nam

b Nguồn gốc tôn giáo

Sự bất lực của

con người trong

cuộc đấu tranh

với tự nhiên, xã

hội để giả quyết

yêu cầu, mục

đích KT - XH

Kinh tế - xã hội

Ở một giai đoạn nhất định nhận thức của con người về tự nhiên, xã hội, chính bản thân có

giới hạn

Nhận thức

Sự sợ hãi, bất lực trước sức mạnh của tự nhiên và xã hội

Tâm lý

c Bản chất của tôn giáo

Tôn giáo là một hiện

tượng xã hội - văn

hóa do con người

sáng tạo ra vì mục

đích, lợi ích hoặc

phản ánh ước mơ,

nguyện vọng, suy

nghĩ của họ

Tôn giáo mang thế giới quan duy tâm, có sự khác biệt với thế giới quan duy vật biện chứng của chủ nghĩa

Mác - Lênin

d Tính

chất của

tôn giáo

Tính lịch sử

Tính quần chúng

Tính chính trị

Được hình thành, tồn tại và phát triển trong

giai đoạn lịch sử nhất định

Có khả năng biến đổi để thích nghi với nhiều chế độ chính trị - xã hội và các thời kì lịch sử

Là hiện tượng xã hội phổ biến ở tất cả các

dân tộc, quốc gia, châu lục

Số lượng tín đồ đông đảo, là nơi sinh hoạt văn

hóa, tinh thần của bộ phận nhân dân

Tính chính trị xuất hiện khi xã hội phân chia giai cấp, có sự khác biệt và đối kháng giai cấp Phản ánh nguyện vọng của các giai cấp khác nhau trong cuộc đấu tranh giai cấp, dân tộc

e Chức năng của tôn giáo

1 Chức năng đền bù hư ảo

4 Chức năng giao tiếp

2 Chức năng thế giới quan

3 Chức năng điều chỉnh hành vi

5 Chức năng liên kết cộng đồng

Phân biệt tín ngưỡng, tôn giáo

và mê tín dị đoan?

CÙNG SUY NGHĨ VÀ TRAO ĐỔI NHÉ !

Nội dung so sánh Tín ngưỡng Tôn giáo Mê tín dị đoan

Giống nhau Đều xuất phát từ niềm tin của con người,

thể hiện thế giới quan duy tâm

Khác nhau Niềm tin Niềm tin hư ảo Đức tin Niềm tin mù quáng

Hệ thống giáo lý giáo luật

Không có Có hệ thống giáo

lý, giáo luật chặt chẽ

Không có

Cơ cấu

tổ chức

Không có Có cơ cấu tổ chức

rõ ràng, công khai

Hầu như không có, hoạt động bí mật

Giá trị mang lại cho đời sống cá nhân và

xã hội

Xu hướng tích cực Xu hướng tích cực Xu hướng tiêu cực Phân biệt giữa tín ngưỡng, tôn giáo và mê tín dị đoan

2.2 Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

C Mác (1818 - 1883)

“Sự đau khổ của tôn giáo, một mặt là

biểu hiện của sự đau khổ hiện thực và

mặt khác là sự phản kháng chống lại

sự khổ đau hiện thực ấy Tôn giáo là

tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức,

là trái tim của thế giới không có trái tim,

là tinh thần của những trật tự không có

tinh thần Tôn giáo là thuốc phiện của

nhân dân”.

“Góp phần phê phán triết học

pháp quyền Hegels”  (1844) Tr.35

Nguyên tắc giải quyết vấn đề tôn giáo

Tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân

Khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn liền với quá

trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

Phân biệt hai mặt chính trị và tư tưởng, tín ngưỡng tôn giáo và lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo trong quá trình giải quyết vấn đề tôn

giáo

Quan điểm lịch sử cụ thể trong giải quyết vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng

1

2

3

4

Khái quát tình hình, đặc điểm của dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam hiện nay ?

Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học (lưu hành nội bộ), Trường Đại học Sao Đỏ, tr.50-55

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

1 Tên bài: chương 6: (tiếp)

2 Nội dung cần tập trung nghiên cứu:

- Phần 3.1 Khái quát tình hình, đặc điểm dân tộc; quan điểm chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong giải quyết vấn đề dân tộc ở Việt Nam.

sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với tôn giáo.

3 Tài liệu nghiên cứu:

Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học (lưu hành nội bộ), Trường Đại học Sao Đỏ, tr.66-72.

ĐỊNH HƯỚNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU BÀI HỌC TIẾP THEO