Mahathir Mohamad với vấn đề dân tộc và tôn giáo của Malaysia

De Vere Alien, Hashim Makaruddin là người đã nghiên cứu rất sâu sắc về sự lựa chọn hệ tư tưởng của Kelantan, vấn đề xây dựng liên bang Hồi giáo [62]; [69] trong khi những học giả như Moh

LÊ THỊ HUYỀN

MAHATHIR MOHAMAD VỚI VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ

TÔN GIÁO CỦA MALAYSIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Ngọc Chừ

HÀ NỘI - 2005

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

Chương 1: 15

MAHATHIR MOHAMAD- CHÂN DUNG NHÀ LÃNH ĐẠO KIỆT XUẤT CỦA MALAYSIA 15

1.1 Mahathir và bốn giai đoạn thăng trầm trong sự nghiệp chính trị của ông 15

1.2 Tư tưởng và tầm nhìn của Mahathir về vấn đề dân tộc và tôn giáo qua các công trình nghiên cứu của ông 22

1.2.1 Các tác phẩm chính luận của Mahathir 22

1.2.2 Các bài trả lời phỏng vấn 27

1.2.3 Các bài diễn văn của Mahathir 29

1.3 Cuộc đời và sự nghiệp Mahathir trong con mắt của cộng đồng quốc tế và nhân dân Malaysia 31

1.3.1 Các giải thưởng Mahathir giành được trong 60 năm hoạt động chính trị của ông 31

1.3.2 Các tác phẩm viết về Mahathir 33

1.3.3 Sự ghi nhận của nhân dân Malaysia 34

1.3.3 Uy tín và tiếng nói của Mahathir trong cộng đồng Hồi giáo trên toàn thế giới nói chung và Malaysia nói riêng 36

Chương 2 41

MAHATHIR VỚI VẤN ĐỀ DÂN TỘC CỦA MALAYSIA 41

2.1 “Bình đẳng tộc người là yếu tố thiết yếu cho hoà hợp dân tộc và thống nhất quốc gia” 41

2.1.1 Bình đẳng tộc người và thống nhất quốc gia 44

2.1.2 Người Malay và cuộc khủng hoảng về tư tưởng tộc người 46

2.1.3 Vấn đề nhập cư, quyền công dân và quyền ưu tiên đặc biệt của người Malay ở Malaysia 50

2.2 Bài toán dân tộc của Mahathir: Hội nhập hay hoà nhập? Vấn đề chính trị hoá tộc người ở Malaysia 55

2.3 Đa dân tộc các đảng phái chính trị ở Malaysia: Nên hay không nên Trường hợp của UMNO 60

2.4 Tộc người ở Sabah và cuộc chinh phục bền bỉ của chính quyền Mahathir 69

2.4.1 Những thách thức từ vấn đề tộc người ở Sabah 69

2.4.2 Luận cứ hai mươi điểm hay là những cam kết của chính phủ về các vấn đề nội bộ của Sabah 75

2.4.3 Tái thiết sự cân bằng tộc người thông qua chính sách di dân và sự thắng thế của UMNO ở Sabah 78

Chương 3: 87

MAHATHIR VỚI VẤN ĐỀ TÔN GIÁO 87

3.1 Hồi giáo ở Malaysia – Một vấn đề nhạy cảm 87

3.1.1 Sự thống trị của đạo Hồi 87

3.1.2 Dấu ấn Hồi giáo trong xã hội, chính trị, văn hoá Malaysia 90

3.1.3 Mahathir và sự nghiệp xây dựng một cái nhìn đúng đắn về Hồi giáo của ông 93

3.2 Hồi giáo hoá chính phủ dưới thời Mahathir 99

3.3 Hồi giáo ở Kelantan và nỗ lực trong việc giải quyết các vấn đề tôn giáo ở đây 109

3.4 Ummah – Cộng đồng các tín đồ Hồi giáo trong thế giới Melayu và ước mơ xây dựng một nhà nước Melayu rộng lớn 118

KẾT LUẬN: 131

không thực hiện được Câu hỏi đặt ra là: dựa trên những cơ sở nào mà chính

phủ Mitterand đưa ra các chính sách cải cách nói trên? Và vì sao họ phải thay đổi?

Năm 1994, sau 27 năm bị cầm tù và sau một cuộc vận động tranh cử đầy hỗn loạn và bạo động, Nelson Mandela đã được bầu làm Tổng thống Nam Phi Để có được giờ phút lịch sử đầy kịch tính này, Nam Phi đã phải trải qua một quá trình đấu tranh lâu dài nhằm xoá bỏ hệ thống ba nghị viện mang tính phân biệt chủng tộc sâu sắc và thay vào đó là nghị viện duy nhất cho mọi

người Nam Phi Câu hỏi đặt ra là: Quá trình hoạch định chính sách (sửa đổi

Hiến pháp) đã xảy ra như thế nào để cho phép Nam Phi thực hiện được sự dân chủ hoá đời sống chính trị?

Mô hình tổng thể của hệ thống chính trị và quá trình thực hiện chức năng cơ bản của nó là hoạch định chính sách là một vấn đề nhận được sự quan tâm rộng rãi của các học giả trên toàn thế giới Tri thức về khoa học chính

sách này luôn gắn liền với tên tuổi của những nhà lãnh đạo nổi tiếng trong việc thay đổi thân phận của một dân tộc

Phương Tây vẫn không hết bàng hoàng về sự vươn lên của một số quốc gia Đông Nam Á trong những năm cuối của thế kỉ 20 Họ gọi đó là “Sự phát triền thần kì” như một sự thừa nhận sức mạnh châu Á mà trước đó họ chưa hề nghĩ đến cũng như không thể nào lý giải nổi Malaysia là một minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đó Giành độc lập năm 1957 từ tay thực dân Anh, nhưng niềm vui tự do chưa được trọn vẹn thì Malaysia đã phải trải qua cuộc đại phẫu lớn vào năm 1965 khi họ buộc phải cắt bỏ Singapore ra khỏi cơ thể mình và luôn nằm trong trạng thái đe doạ bị tách biệt tiếp với Sabah và Sarawak Sự thống nhất của quốc gia này càng trở nên mỏng manh sau cuộc xung đột và bạo loạn sắc tộc năm 1969 khi mà người Malay và những người không phải Malay trở nên đối đầu và thù nghịch hơn là hoà hợp và cùng phát triển Đạo Hồi bị tộc người hoá, chính trị hoá chồng chéo Nền kinh tế què quặt với cơ cấu công nghiệp biến dạng theo toan tính của thực dân Anh những năm trước đó và nền nông nghiệp lạc hậu lỗi thời là toàn bộ gia sản Malaysia

có khi bắt đầu công cuộc tái thiết đất nước Không ai tin Malaysia chỉ mấy chục năm sau đã trở thành quốc gia phát triển nhất trong những nước đang phát triển ở Đông Nam Á, là thành trì của Hồi giáo thế giới, là biểu tượng của hợp tác dân tộc cùng chung sống hoà bình Hơn 20 năm lãnh đạo Malaysia, Mahathir Mohamad đã viết nên câu chuyện huyền thoại về sự phát triển của đất nước này Sự kính trọng của nhân dân thế giới đối với Malaysia không chỉ bắt nguồn từ sự ngưỡng mộ những thành quả Malaysia đã đạt được mà còn là

sự ngưỡng mộ những kì tích mà với tiềm năng hiện có Malaysia sẽ còn đạt được trong tương lai Chưa bao giờ Hồi giáo lại có vai trò tích cực trong xã hội Malaysia như những năm vừa qua và chưa bao giờ có một thế hệ công dân Malaysia biết đặt lòng trung thành với tổ quốc cao hơn lòng trung thành với

dân tộc Đó chính là những thành tựu to lớn hơn cả mà Thủ tướng Mahathir

đã giành được trong những năm cầm quyền Việc nghiên cứu, đặt ra câu hỏi cho những nguyên tắc làm nên sự thành công của chính quyền Mahathir là một việc làm có ý nghĩa hơn bao giờ hết

“độc tài” của Mahathir cũng như lên án sự mạnh tay trong một số chính sách của chính quyền Malaysia dưới thời Mahathir Tuy nhiên cùng với thời gian, nhân dân trên toàn thế giới đã được cung cấp nhiều tư liệu nghiên cứu chính xác và công tâm về con người Mahathir cũng như việc hoạch định chính sách dân tộc và tôn giáo của Malaysia

Đông Nam Á học Việt nam đã thực hiện nhiều công trình nghiên cứu

về dân tộc và tôn giáo ở Malaysia mà đáng kể nhất phải là những nghiên cứu của Tiến sĩ Trần Khánh [15], Tiến sĩ Châu Thị Hải [12]; [39]; [40], Nguyễn Văn Hà [43] về người Hoa ở Đông Nam Á, về phương thức tồn tại, mối quan

hệ và tương lai của họ khi sinh sống trong một cộng đồng dân tộc khác mình Nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Thiệu tác giả của cuốn sách Các dân tộc ở Đông Nam Á [25] cũng có những nghiên cứu có tính khái quát về vấn đề dân tộc của Malaysia Về đạo Hồi và những ảnh hưởng của đạo Hồi tới đời sống văn hoá chính trị xã hội của Malaysia đã được Tiến sĩ Phạm Thị Vinh nghiên cứu

rất xuất sắc trong Luận án Tiến sĩ lịch sử năm 2001 [28] và gần đây đáng kể đến phải là Công trình nghiên cứu cấp Nhà nước của Tiến sĩ Ngô Văn Doanh

về đạo Hồi trong đời sống chính trị Đông Nam Á [30] Những thông tin ít ỏi

về Mahathir đăng tải bằng tiếng Việt mới chỉ chưa đầy một trang ngắn ngủi trên Tạp chí nghiên cứu Đông Nam Á [41] chứng tỏ đây vẫn còn là một nhân vật quen thuộc trong đời sống chính trị hàng ngày những chưa được nghiên cứu một cách khái quát và quy chuẩn ở Việt Nam Đó thực sự là một điều đáng tiếc mà người viết mong muốn được khắc phục phần nào

Các học giả nước ngoài đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực để nghiên cứu về Mahathir Từ năm 1975, những cuốn sách đầu tiên về Mahathir được xuất bản thể hiện sự quan tâm của các học giả đến cuộc đời và sự nghiệp chính trị của ông từ rất sớm Khó có thể thống kê hết được những công trình nghiên cứu của Tây phương cũng như của người dân châu Á về những vấn đề

có tính nghị sự dưới thời ông nắm quyền Tiểu sử của ông được cung cấp chi tiết trong các cuốn sách của Anthony S K Shome [51]; Aziz Zariza Ahmad [55]; J Victor Morais [66]; Hasan Hji Hamzat [67]; Zainuddin Maidin [90]… Nhiều cuốn sách tìm hiểu về chu trình chính sách dân tộc và tôn giáo như một

hệ thống hoàn chỉnh như của Chung Kek Yoong [56]; Gullick [58]; In Won Hwang [60]; Jan Stark [63] nhưng các công trình này dựa vào cách tiếp cận truyền thống của khoa học chính trị, chủ yếu chú trọng đến việc đánh giá các chương trình nghị sự một cách khô cứng Một số tác phẩm có đề cập đến ảnh hưởng của nhân cách cá nhân Mahathir (tư tưởng, tình cảm, trí tuệ, bản lĩnh) tới việc quyết định chính sách như của John Funston [64]; Ho Khai Loeng, James Chin [68]; M.Rajendran [79]; Yao Souchou [91]… tuy nhiên những nghiên cứu này lại bỏ qua việc thực thi chính sách mà điều này cực kì quan trọng vì với một người có thâm niên lãnh đạo lâu đời như Mahathir thì việc thực thi chính sách sẽ góp phần khẳng định sự nhất quán trong việc ra quyết

định và thực thi quyết định, trong quyết định trước và quyết định sau của ông bởi vì lịch sử diễn tiến của chính sách luôn thay đổi một cách nhanh chóng theo các bối cảnh khác nhau

Các đảng phái chính trị ở Malaysia (UMNO, PAS, BN) cũng như những vấn đề của hai bang mà người viết quan tâm nhất là Sabah và Kelantan cũng đã được nhiều học giả bỏ công nghiên cứu J De Vere Alien, Hashim Makaruddin là người đã nghiên cứu rất sâu sắc về sự lựa chọn hệ tư tưởng của Kelantan, vấn đề xây dựng liên bang Hồi giáo [62]; [69] trong khi những học giả như Mohd Aris Hj Othman, R.S.Mline, Govin Alagasari lại tập trung vào xem xét các vấn đề tiềm ẩn nguy cơ tách biệt Sabah với Liên bang và những

nỗ lực của chính quyền Malaysia để xoá đi khoảng cách đó [59]; [80]; [85] Những công trình nghiên cứu này đã giúp cho người viết nắm được lịch sử phát triển, những nguyên tắc hành động của các đảng phái chính trị ở Malaysia cũng như có một cái nhìn tổng quan về hai bang Sabah và Kelantan, nhận thức được những thách thức trong việc hội nhập hai bang này vào không khí một dân tộc, đa tôn giáo nhưng không có phân biệt đối xử mà nhà nước Malaysia theo đuổi Tuy nhiên những tư liệu viết về vai trò của Mahathir trong hoạch định chính sách dân tộc và tôn giáo cũng như việc dân tộc hoá, tôn giáo hoá chính sách ở liên bang nói chung, Kelantan và Sabah nói riêng còn chưa được cập nhật nhiều

Như vậy có thể thấy những vấn đề người viết muốn đề cập đến đã có một lịch sử nghiên cứu tương đối phong phú ở nước ngoài nhưng nó được tiếp cận theo những nghiên cứu riêng rẽ và không nhằm mục đích nêu rõ con người Mahathir và việc hoạch định chính sách dân tộc tôn giáo của ông trong suốt hai mươi hai năm nắm quyền lãnh đạo Malaysia Người viết có được một

cơ sở thuận lợi nhất định để đi sâu vào hướng nghiên cứu của mình nhưng đưa ra một cái nhìn toàn diện trên những cơ sở ấy không phải là một việc dễ

dàng Mục đích của luận văn không phải là dựng lại chân dung tiểu sử con người Mahathir cũng như không đi vào phân tích đánh giá sự thành công hay thất bại của các chính sách dân tộc và tôn giáo mà người viết muốn gắn kết vai trò của Mahathir trong hoạch định các chính sách ấy và sự áp dụng chính sách vào trong từng bối cảnh cụ thể của Malaysia

3 Các nguồn tư liệu

Đề tài của luận văn được người viết xác định trong quá trình tiếp cận với hệ thống tư liệu chung về Mahathir và các chính sách dân tộc, tôn giáo của Malaysia được bắt đầu ngay từ những nghiên cứu nhỏ trong thời gian sau đại học Vì vậy, vấn đề có điểm tựa là một nền tảng bao gồm những thành quả nghiên cứu cơ bản hết sức đồ sộ của giới học thuật phương Tây và các nhà nghiên cứu Đông Nam Á Nguồn tư liệu người viết khảo sát có thể được phân loại thành hai hình thức sau:

- Nguồn tư liệu sơ cấp: Các chương trình nghị sự về các chính

sách dân tộc và tôn giáo của Malaysia từ khi giành độc lập đến nay; các bài diễn văn quan trọng của Mahathir từ năm 1981, những số liệu bảng biểu thống kê có liên quan đến vấn đề dân tộc và tôn giáo của Malaysia… Hầu hết nguồn tư liệu này do trang web của Chính phủ Malaysia cung cấp tại địa chỉ website http://www.pmo.gov.my

- Nguồn tư liệu thứ cấp: Các công trình nghiên cứu của các học

giả trên toàn thế giới do người viết thu thập được trong chuyến

đi thực tế của mình tại Malaysia cũng như việc tìm kiếm các nguồn tài liệu tại Thư viện Viện nghiên cứu Châu Á ARI, Viện nghiên cứu Đông Nam Á ISEAS của Đại học Quốc gia Singapore, Thư viện Quốc gia Hà Nội, Thư viện Quân đội,

Thư viện Khoa học xã hội, Thư viện Viện nghiên cứu Đông Nam Á, các website trao đổi nghiên cứu nội bộ giữa những người quan tâm đến nghiên cứu Đông Nam Á của Đại học Michigan, Trung tâm nghiên cứu Đông Tây Hawaii, Mạng H-net của NUS…

Các nguồn tư liệu được tiếp cận qua ba ngôn ngữ là tiếng Việt, tiếng Anh và Bahasa Malaysia đã tạo nên những cơ sở và thuận lợi cơ bản cho việc nghiên cứu của người viết

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong toàn bộ quá trình thực hiện đề tài này, ngay từ những bước đầu tiên tập hợp tư liệu và xác định đề tài, người viết đã luôn ý thức về việc áp dụng hiệu quả những phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội như phương pháp nghiên cứu khu vực học, phương pháp tiếp cận văn hoá, phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp nghiên cứu liên ngành Các phương pháp thống kê và so sánh được sử dụng ở mức độ nhất định để hỗ trợ cho việc nghiên cứu của luận văn Do tính đặc thù của đề tài nên người viết vận dụng một số phương pháp nghiên cứu của khoa học chính sách nhằm cố gắng nắm bắt và mô hình hoá về chu trình hoạch định chính sách cũng như tìm hiểu yếu

tố ảnh hưởng cá nhân tới việc hoạch định chính sách để có thể tìm hiểu được một cách đúng đắn nhất sự tham gia của Mahathir đối với chính sách dân tộc tôn giáo của Malaysia Việc đánh giá sự thành công hay thất bại của chính sách, tác giả cũng phải hoàn toàn thực hiện dựa trên những hiểu biết về khoa học chính trị để có thể trả lời câu hỏi về ảnh hưởng của các chính sách tới đời sống xã hội

5 Nội dung nghiên cứu và đóng góp của luận văn

Đề tài được thực hiện với mong muốn đem lại một cái nhìn tương đối sâu sắc, cơ bản và có hệ thống về cá nhân con người Mahathir và những ảnh hưởng to lớn của ông đến chính sách dân tộc và tôn giáo của Malaysia Đi sâu nghiên cứu diễn tiến lịch sử của vấn đề dân tộc và tôn giáo của Malaysia, người viết muốn lý giải những quyết định của Mahathir về việc hoạch định chính sách cho sự phát triển của Malaysia những năm vừa qua và chắc chắn

sẽ còn thể nghiệm trong nhiều năm tới

Nếu thực hiện thành công và đạt được mục đích nghiên cứu, về mặt khoa học và thực tiễn đề tài sẽ có những đóng góp như sau:

- Xây dựng chân dung Mahathir – con người của sự quả cảm và

quyết đoán, nhà lãnh đạo lâu đời nhất của Châu Á

- Đưa ra những nghiên cứu có hệ thống về chính sách dân tộc và

tôn giáo của Malaysia dưới thời Mahathir và kiểm nghiệm sự

áp dụng chính sách trong trường hợp của Sabah và Kelantan

- Rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc hoạch định chính

sách quản lý dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam vì những kinh nghiệm Malaysia đạt được cũng thích hợp và có thể áp dụng vào trường hợp Việt nam và ngược lại những sai lầm mà Malaysia gặp phải nếu không được phát hiện sớm cũng rất dễ lặp lại ở Việt Nam

- Những lập luận rút ra trong quá trình thực hiện đề tài có thể sử

dụng như những thông tin bổ trợ, tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy về Đông Nam Á nói chung và Malaysia nói riêng

6 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được bố cục thành ba chương:

Chương 1: Mahathir chân dung nhà lãnh đạo kiệt xuất của Malaysia

Trong chương này, người viết tập trung xây dựng chân dung Mahathir với tư cách là nhà lãnh đạo kiệt xuất của Malaysia thông qua việc khảo lược các tác phẩm chính luận, các bài phát biểu của ông cũng như tìm hiểu sự nhìn nhận và đánh giá của nhân dân thế giới, cộng đồng Hồi giáo và các học giả

Chương 2: Mahathir với vấn đề dân tộc của Malaysia

Những nghiên cứu trong chương 2 nhằm đưa ra cái nhìn xác thực về vấn đề dân tộc của Malaysia, cuộc khủng hoảng tư tưởng tộc người, những thách thức đặt ra cho thống nhất dân tộc, quan điểm của Mahathir về vấn đề dân tộc, những chính sách dân tộc lớn dưới thời lãnh đạo của ông cũng như việc áp dụng chính sách dân tộc tại Sabah

Chương 3: Mahathir với vấn đề tôn giáo của Malaysia

Bên cạnh việc khái quát những vấn đề tôn giáo của Malaysia, người viết cũng đi sâu vào phân tích quá trình Hồi giáo hoá chính phủ trong những thập kỉ gần đây cũng như đưa ra những quan niệm tích cực về Hồi giáo hiện đại, về cộng đồng Hồi giáo không biên giới của Mahathir và việc áp dụng cụ thể vào trường hợp của Kelantan

Mahathir Mohamad và những sự kiện:

1925: Sinh ngày 10 tháng 12 (có tài liệu cho là ngày 25/7), là con út trong 10 người con của một gia đình nhập cư mà người cha mang hai dòng máu Ấn Độ – Malay và người mẹ Malay

1953: Tốt nghiệp Y khoa trường King Edward VII tại Singapore và trở về Malaysia lúc này đang dưới thời thuộc địa Anh, làm việc trong một cơ sở y tế công cộng và không lâu sau đó đã tạo lập được một cơ sở của riêng mình 1964: Tham gia chính trị, trở thành thành viên của tổ chức Mặt trận dân tộc thống nhất Malaysia UMNO

1969: Bị trục xuất khỏi tổ chức này khi phê phán những thất bại của Thủ tướng đương nhiệm Tunku Abdul Rahman trong cuộc đương đầu với thiểu số người Hoa thống trị nền kinh tế Malaysia dẫn đến sự kiện bạo loạn 1969 1970: Viết tác phẩm “Cuộc khủng hoảng Malay” phê phán những cản trở của người Malay để vươn tới sự tiến bộ Tác phẩm là một sự mở màn đối với những cố gắng của Mahathir trong nỗ lực của người bác sĩ muốn bắt mạch,

kê đơn và chữa những căn bệnh cỗ hữu của người Malay

1972: Phục hồi lại tư cách thành viên của UMNO sau khi Tunku từ chức 1974: Được lựa chọn là thành viên quốc hội và nhanh chóng nhận được sự tín nhiệm của công chúng, tham gia đảm nhiệm rất nhiều vị trí bộ trưởng của các ban ngành khác nhau

1978: Trở thành Phó chủ tịch UMNO

1981: Đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng thứ tư của Malaysia

1982: Giới thiệu chính sách “Nhìn về phương Tây”, coi Nhật Bản là một mẫu hình về phát triển kinh tế

1985: Malaysia rơi vào cuộc suy thoái Mahathir thiết lập các biện pháp thắt lưng buộc bụng và giảm bớt các chính sách, điều luật ưu đãi người Malay

1986: Phó thủ tướng của Mahathir từ chức vì những xung đột cá nhân

1987: Mahathir từng bước sát sao đẩy lùi những thách thức đe doạ đến việc nắm quyền lãnh đạo của ông từ bộ trưởng thương mại Razaleigh Hamzah 1987: Chính phủ tấn công vào các lực lượng đối lập tháng 10/1987, bắt giữ hơn 100 người, đình bản ba tờ báo và ngăn chặn những căng thẳng dân tộc đang ngày một cao trào xung quanh các vấn đề giáo dục của người Hoa 1988: Mahathir phải tiến hành một cuộc phẫu thuật vì bệnh tim

1991: Đưa ra những phác hoạ cho Tầm nhìn 2020 với tham vọng đưa Malaysia thành một nước phát triển

1993: Ra lệnh bỏ quyền truy tố trước pháp luật của giới hoàng tộc sau sự kiện một tiểu vương hành hạ huấn luyện viên hockey trong lâu đài của ông ta 1994: Ra lệnh cấm 07 tháng đối với các hãng phim của Anh để phản kháng lại việc báo giới Anh cho rằng chính quyền của Mahathir đang sụp đổ

1997: Chủ trì hội nghị gặp gỡ giữa giới lãnh đạo các nước Asean Bất chấp phương Tây lên án vấn đề nhân quyền ở Myanmar, ông vẫn bỏ phiếu tán thành việc nước này gia nhập Asean nhân dịp kỉ niệm 30 năm thành lập tổ chức này

1998: Thiết lập kiểm soát tài chính và quản thúc đồng Ringgit ở tỷ giá hối đoái 3.8 so với đồng đô la sau khi nền kinh tế Malaysia rơi vào cuộc suy thoái

vì khủng hoảng tài chính trong khu vực

1998: Sa thải Phó chủ tịch đảng kiêm Bộ trưởng Bộ tài chính Anwar Ibrahim người không lâu trước đó vẫn được coi sẽ là người kế nhiệm với lý do phóng đãng trong cuộc sống tình dục Anwar sau đó đã bị đưa ra xét xử và bị tuyên

án 15 năm giam giữ vì có hành vi lợi dụng chức vụ và kê gian

2002: Công bố việc từ chức một cách bất ngờ trong Phiên họp của Uỷ ban điều hành UMNO hồi tháng 6 Sau đó ông đưa ra kế hoạch trì hoãn đến

tháng 10/2003 và tán thành Phó chủ tịch UMNO Abdullah Ahmad Badawi lên làm người kế nhiệm

2003: Tổ chức hội nghị thường kì của Phong trào không liên kết NAM tháng 2/2003 và tổ chức hội nghị Hồi giáo OIC tháng 10/2003 ngay trước khi ông nghỉ hưu

Chương 1:

MAHATHIR MOHAMAD- CHÂN DUNG NHÀ LÃNH ĐẠO KIỆT

XUẤT CỦA MALAYSIA

1.1 Mahathir và bốn giai đoạn thăng trầm trong sự nghiệp chính trị của ông

Không phải chỉ vì sự hùng vĩ sừng sững ngay trước mắt của tháp đôi Petronas, không chỉ vì sự hoành tráng của sân bay Sepang, cũng không phải

sự hiện đại của Putra Jaya làm người ta choáng ngợp và hào phóng lời khen với Mahathir mà chính những gì ông làm được cho đất nước, cho dân tộc Malaysia lớn hơn rất nhiều những tượng đài kinh tế đã được xây dựng trong những năm ông nắm quyền lãnh đạo

Mahathir sinh ngày 10 tháng 7 năm 1925 tại Alor Star, Kedah, là con út của Mohamad Iskandar, giáo viên dạy tiếng Anh rất nổi tiếng về tính nghiêm khắc và kỷ luật và bà Wan Tampawan, một phụ nữ người Malay đức độ và mẫu mực

(Ngôi nhà nơi Mahathir được sinh ra và lớn lên trong những năm tháng tuổi thơ)

Tại Kedah, Mahathir được đưa đến trường, tiếp thu nền giáo dục của Malaysia dưới thời cầm quyền của thực dân Anh Cậu bé Mahathir sớm bộc

lộ sự vượt trội của mình bằng những giải thưởng tiếng Anh Không thích thú

bởi thể thao như các bạn đồng trang lứa, Mahathir tập trung sự say mê của mình vào những cuốn sách và được cả lớp tin tưởng bầu làm thủ thư của lớp

và là người biên tập cuốn tạp chí của trường Sự xâm lược của Nhật Bản đã làm đứt đoạn con đường học hành của ông Mãi đến năm 1947, ông mới có cơ hội quay trở lại với trường học và trở thành 1 trong 7 sinh viên đầu tiên của Malaysia (trong đó có vợ ông) theo đuổi ngành Y khoa tại trường Y Kingward VII Tại đây Mahathir đã bộc lộ tố chất lãnh đạo của mình và được mọi người tín nhiệm bầu làm chủ tịch hội Hồi giáo ở trường Một người bạn cùng lớp đại học đã mô tả lại sự khác biệt của ông so với những thanh niên thời ấy: “Ông là một con người xuất chúng và chừng mực Khi chúng tôi gặp những khúc mắc về các học thuyết y khoa, chúng tôi mang đến cho ông, và ông bao giờ cũng hiểu vấn đề nhanh hơn cả Ông có thể chọc ghẹo, trêu đùa cho ai đó tức giận nhưng không bao giờ dính dáng vào những trò phá bĩnh ngu ngốc hay có ở bọn thanh niên”[65; 34]

Nhận bằng y khoa năm 1953, một năm sau đó, ông được bộ máy chính quyền tiếp nhận trong vai trò bác sĩ thực tập tại bệnh viện Penang và được công nhận là nhân viên y tế chính thức lần lượt tại các bệnh viện của Alor Star, Perlis và Langkawi Năm 1957, với sự hỗ trợ đắc lực của vợ, ông đã lập phòng khám đầu tiên tại Alor Star mang tên ông - Phòng khám Maha Ông không những không lấy tiền người nghèo mà thậm chí còn cho họ tiền đi về nhà nên nhanh chóng trở thành người bác sĩ nhân từ nổi tiếng khắp bang Mahathir không bao giờ do dự trước những buổi khám tại nhà bệnh nhân, tận dụng mọi phương tiện đi lại có thể, từ các phương tiện công cộng, ôtô, xe đạp

và cả đi nhờ bạn bè Lòng tốt và sự tận tuỵ với mọi người của ông đã giúp ông nhanh chóng được biết đến với cái tên trìu mến “bác sĩ UMNO” hơn là chính tên tuổi thật của ông Abdullah Pa' Chik là người đã sát cánh bên ông từ những năm tháng ông mới lập phòng khám Maha đã nhận xét rằng ông là một

người rất hào hiệp Vấn đề tài chính của phòng khám toàn do mọi người quản

lý hộ còn bản thân ông chỉ tập trung vào công việc chuyên môn Abdullah nói

“Đây là một trong những đức tính đáng được ngưỡng mộ của Mahathir, khi ông đã tin tưởng ai đó thì ông có thể tín nhiệm giao phó mọi thứ, kể cả vấn đề tiền bạc” [66; 43]

Sự nghiệp chính trị

Mahathir sớm có những quan tâm về chính trị từ thời còn ngồi trên ghế nhà trường nhưng chỉ thực sự tham gia từ sau sự liên đới của ông với phong trào chống khối Malaya được gọi là Massa Melayu Ông lãnh đạo một nhóm sinh viên tham gia các cuộc biểu tình và gia nhập đảng UMNO năm 1945 khi mới 20 tuổi, cái tuổi còn quá trẻ để sớm trăn trở với những vấn đề của quốc gia dân tộc

Năm 1959, Mahathir từ chối đề xuất trở thành uỷ viên hội đồng lập pháp bang Kedah và đến năm 1964 thì giành thắng lợi trong cuộc bầu cử và là thành viên của quốc hội Kota Star Selantan, nơi ông được ghi nhận như là một chính trị gia trẻ tuổi nhưng sớm bộc lộ tính kiên định và quyết tâm theo đuổi mục đích của mình Khoảng thời gian làm việc dưới thời Tunku là những năm tháng đầu tiên Mahathir làm quen với các vấn đề chính trị Mahathir có nhiều quan điểm khác với Tunku Abdul Rahman “Không có gì là sự chỉ trích

cá nhân ở đây, chỉ là những khác biệt về tầm nhìn mà thôi Chúng ta không phản đối quan điểm của từng người nhưng chúng ta đối lập với họ về những

gì họ đã làm hoặc không làm Tôi hoàn toàn ủng hộ vai trò lãnh đạo của Tunku nhưng tôi không đồng ý với một số chính sách của ông” [68;17] Nhiều học giả đã nhận định rằng Mahathir có cái may mắn lớn là được làm việc trong bộ máy chính quyền của tất cả các thủ tướng tiền nhiệm nên hơn ai hết ông hiểu rõ sự vận hành cũng như nắm được những nguyên tắc mang lại

sự thịnh vượng và ổn định cho Malaysia

Từ 1969 đến năm 1972 là thời kì lạnh lẽo ảm đạm với Mahathir mà đỉnh cao là sự kiện ông bị trục xuất khỏi UMNO ngày 26 tháng 9 năm 1969 sau khi ông đệ trình lên Tunku một lá thư trong đó công kích nặng nề những điểm yếu của cá nhân Tunku cũng như bộ máy chính quyền thời đó bên cạnh việc đưa ra những khuyến cáo về một bộ phận của UMNO đã quá nuông chiều những người Malay, đưa ra cho họ những cam kết về quyền lợi đặc biệt, tạo tâm lý ỷ lại, dựa dẫm trong cộng đồng dân cư này nhất là những người Malay ở nông thôn Abdul Rahman đọc bản thông báo bãi bỏ chức vụ của Mahathir trong đảng “ Mahathir Momamad bị đình chỉ tư cách thành viên của Hội đồng tối cao kể từ ngày 12 tháng 7 năm 1969” [81;54] Datuk Zainuddin

Maidin sau này đã viết trong cuốn sách Một con người Mahathir khác ca ngợi

sự dũng cảm của Mahathir khi ông một mình đối mặt với chính quyền đương thời “Bức thư chứa đựng những nội dung quan trọng mà trước hết nên được thảo luận bởi Hội đồng tối cao của UMNO nhất là về vấn đề vị thế hiện nay của đất nước Hành động của Mahathir có thể xem như là một sự phá vỡ những nghi thức mặc nhận của đảng UMNO có thể dẫn tới sự mất đoàn kết trong nội bộ Đảng và chính phủ với sự hậu thuẫn của Đảng” [90; 84] Zainudin cũng viết rằng Mahathir cảm thấy hết sức cô độc và lần đầu tiên trong cuộc đời mình ông lo âu đợi đến cái ngày sẽ bị bắt giữ Nhà của ông bị lục soát, bạn bè lãnh đạm, những ai đã từng lảng vảng trước nhà ông nay đều tránh xa và bản thân ông được nhìn nhận như một nhân tố nguy hiểm nếu có bất kì sự tiếp cận nào Bị đày ải về chính trị, Mahathir quay trở lại nghề y tại Pekan Melayu, Alor Star

Quay trở lại UMNO

Một nhóm UMNO tiến bộ mà đứng đầu là Datuk Harun Hidris đã tích cực hoà giải và tạo áp lực trong đảng để đưa Mahathir quay trở lại UMNO Harun đến tận nhà Mahathir ở Titi Gajah để thuyết phục ông quay trở lại và

điều này làm Mahathir rất cảm động khi nhận được một tiếng nói ủng hộ trong lúc mọi người đều đang thờ ơ và né tránh mình Ông làm đơn xin gia nhập lại UMNO Về sự kiện này, Zainudin viết “Lá đơn ấy dường như rất khó được chấp nhận bởi vì Mahathir không tuyên thệ sẽ tuân theo các điều lệ của Đảng cũng như không tỏ ra có bất kì một sự ăn năn hối lỗi nào” [90; 103] Bất chấp những lời lẽ khuyên can của mọi người, Mahathir vẫn kiên định gửi lá thư nêu lên những vấn đề của đảng tới những người nắm quyền lãnh đạo và ông quan niệm “Nếu mọi người muốn loại trừ tôi, thì hãy để cho họ làm thế” [90; 104] Sự ương bướng ấy không chỉ là tính cách cá nhân của một người bộc trực mà nó còn là tố chất của một nhà lãnh đạo kiên định và quyết đoán trong tương lai Malaysia chỉ khoảng hơn 10 năm sau đó UMNO đã thông qua

lá đơn xin gia nhập lại của Mahathir ngày 7/3/1972 và nhanh chóng sau đó ông trở thành Nghị sĩ năm 1973 và là Bộ trưởng Bộ Giáo dục năm 1974

Aziz nhận định “Giáo dục là bước đầu tiên trong kế hoạch thay đổi con người và quốc gia của Mahathir Với tư cách là một người lãnh đạo, ông mong muốn xoá đói giảm nghèo và mang lại sự công bằng cho tất cả mọi người, để được chứng kiến mỗi con người đều có những cơ hội để cải thiện chất lượng cuộc sống của họ” [55; 17] Trong nhiệm kì làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục của mình, Mahathir đã tiến hành cải cách nhằm nâng cao vị thế của người Malay thông qua giáo dục như khuyến khích họ tham gia các loại hình học tập sau đại học, chuyên sâu, thay đổi hạn ngạch, đa dạng hoá lĩnh vực đào tạo cho người Malay và thay đổi một số chi tiết về quy chế tuyển chọn

Với những nỗ lực không ngừng ấy, năm 1975, Mahathir giành thắng lợi trong cuộc bầu cử và trở thành Phó chủ tịch UMNO Điều này khởi đầu cho những bước tiến chính trị của ông sau này Một thời gian sau Mahathir chuyển sang làm Bộ trưởng thương mại của Malaysia và đã có những động thái tích cực để thúc đẩy buôn bán của Malaysia với các quốc gia khác Dù ở

cương vị nào ông cũng đã chứng tỏ được khả năng kiệt xuất và sự tận tuỵ với công việc của mình Ngày 16/7/1981 ông được bổ nhiệm làm Thủ tướng Malaysia

Cuộc đời chính trị của Mahathir đã trải qua những thăng trầm mà không phải bất kì nhà lãnh đạo nào cũng gặp Với 22 năm nắm quyền Thủ tướng, một kỉ lục của Châu Á, nhìn nhận lại một cách khái quát, sự nghiệp chính trị của Mahathir Mohamad có thể được chia thành 4 giai đoạn

Giai đoạn 1 (1981-1984): Tinh thần của chính quyền giai đoạn này có thể nắm bắt qua câu khẩu hiệu: “Chính phủ trong sạch, hiệu quả và đáng tin cậy” sử dụng trong cuộc bầu cử năm 1982 Chính quyền Mahathir đã cố gắng xem xét cẩn thận vấn đề các doanh nghiệp nhà nước quản lý yếu kém và không sinh lợi, loại bỏ tham nhũng, cải thiện tính hiệu quả của nền kinh tế hành chính quốc gia, ngăn chặn các xung đột chính trị ở mọi cấp độ từ liên bang tới tiểu bang Trong buổi phát động chiến dịch “Chính quyền mẫu mực”

“Lãnh đạo làm gương” ở Kuala Lumpur ngày 19/3/1983 Mahathir đã nói:

“Một chính quyền chỉ trong sạch hiệu quả và đáng tin cậy đúng với ý nghĩa của nó khi các nhà lãnh đạo, những người đứng đầu và các quan chức có được đức tính này và họ cam kết thực thi nó trong đời sống hàng ngày”[106; 3] Sự kiên quyết của ông trong việc cải tạo bộ máy chính quyền đã được chứng minh trong giai đoạn này Đây có thể nói là thời kì êm đẹp ngọt ngào trong cuộc đời chính trị của Mahathir Là thời kì “trăng mật” trong cuộc “hôn phối” giữa ông với chính trị Malay Người ta gọi chính quyền 2M (Sự kết hợp giữa Mahathir và Musa Hitam) là nhà nước của sự trong sạch và hiệu quả, gửi vào tên gọi đó niềm tin về sự chấm dứt một thời kì đen tối trước đó và mở ra những ngày tháng tươi đẹp

Giai đoạn 2 (1985- 1989): Chính quyền của Mahathir trong thời kì này phải trải qua nhiều sóng gió vì sự tham ô, xung đột chính trị trong nội bộ

UMNO Năm 1985- 1986, nền kinh tế đất nước rơi vào suy thoái Những khó khăn về kinh tế diễn ra trên nhiều lĩnh vực Nội bộ và bên ngoài có tiếng nói lên án Mahathir vì sự khủng hoảng của đất nước với một số chính sách thất bại như ưu tiên công nghiệp nặng, những dự án khổng lồ như dự án voi ma mút và chủ nghĩa thân hữu (ưu tiên các tập đoàn Malay) Vực dậy sau giai đọn này là một nhiệm vụ hết sức khó khăn

Giai đoạn 3:(1990-1997): Đây là giai đoạn Mahathir đưa ra rất nhiều biện pháp để thống nhất thể chế và nền tảng chính trị của ông bao gồm: đa dân tộc đảng phái UMNO, làm mềm đi những căng thẳng giữa các bang với nhà nước vốn là do vấn đề phân biệt sắc tộc gây ra Phương châm chính trong giai đoạn này là thiết lập và triển khai chính sách phát triển dân tộc (NDP) trong đó có việc đưa ra tầm nhìn 2020 Chính sách phát triển dân tộc được chính phủ thông qua năm 1991 về cơ bản là tiếp tục tinh thần của NEP (Chính sách kinh tế mới) và đặt nền tảng cho sự phát triển của kinh tế Malaysia trong

20 năm sau đó Sự phục hồi kinh tế giai đoạn này đạt đến mức có thể góp phần làm giảm sự căng thẳng do xung đột sắc tộc gây ra Tầm nhìn 2020 trở thành trụ cột cho mọi chính sách của chính phủ Năm 1994, UMNO đã thắng lợi ở Sabah trong cuộc bầu cử ở liên bang Thắng lợi ở Sabah đồng nghĩa với

sự thắng lợi trên toàn lãnh thổ và điều này chứng tỏ UMNO có sức thuyết phục cao đối với các tộc người Malaysia Với những tiến triển tích cực như vậy, Mahathir dường như đã đạt đến đỉnh cao của sự nghiệp chính trị Tuy nhiên cuộc đời và sự nghiệp của Mahathir không dừng lại ở đó Những tầm nhìn ông tạo dựng nên không phải đã kết thúc Malaysia bắt đầu có những dấu hiệu đầu tiên của tự do hoá chính trị và tự do hoá kinh tế Cuộc bầu cử năm

1995 càng khẳng định uy tín của Mahathir và loại bỏ được những nguy cơ từ đối thủ Tengku Razaleigh Mahathir tuyên bố về Tầm nhìn 2020 và ghi dấu

ấn của mình vào chính sách phát triển dân tộc, đưa Malaysia bước vào một

thiên niên kỷ mới với một vị thế mới Tuy nhiên sự sụp đổ của đồng Bath hai năm sau đó đã gây ra cuộc khủng hoảng tiền tệ trong toàn khu vực mà đồng Ringgit của Malaysia cũng không phải là ngoại lệ Một tháng sau khi đồng Bath sụp đổ, người ta bắt đầu nghi ngờ về tính hiệu quả của bộ máy chính quyền Mahathir

Giai đoạn 4 (1997-10/2003): Bất ổn về kinh tế và chính trị là trạng thái thường trực trong giai đoạn này Sau cuộc bầu cử năm 1993, Mahathir và Anwar bất đồng trong nhiều quyết định về các vấn đề kinh tế Cũng trong thời gian này, có một áp lực khác từ UMNO đối với Mahathir là sự trở lại của phái thân hữu Anwar Năm 1997, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đã làm cho

sự xích mích giữa hai người càng trở nên găy gắt Tháng 9/1998, Mahathir không còn khoan nhượng với Anwar và đã cách chức Phó chủ tịch, tuyên bố bắt giữ Anwar Các cuộc biểu tình của những người ủng hộ Anwar nổ ra trên đường phố thủ đô Mahathir đã giải quyết một cách êm thấm, không gây ra một thiệt hại nào tới các vấn đề chính trị, xã hội của đất nước Một lần nữa ông lại chứng tỏ được bản lĩnh chính trị của mình Đây cũng là giai đoạn Mahathir từ chối các kế hoạch hồi phục của IMF mà huy động nội lực để vượt qua khủng hoảng tài chính tiền tệ Tháng 10/2003 Mahathir từ chức sau khi tổ chức thành công Hội nghị Hồi giáo thế giới ở Malaysia, chấm dứt 22 năm lãnh đạo của mình

1.2 Tư tưởng và tầm nhìn của Mahathir về vấn đề dân tộc và tôn giáo qua các công trình nghiên cứu của ông

1.2.1 Các tác phẩm chính luận của Mahathir

Mahathir đã viết rất nhiều cuốn sách bày tỏ tâm huyết, những trăn trở của ông về các vấn đề dân tộc và tôn giáo của Malaysia

Cuốn sách bắt nguồn từ một cuộc tranh luận khởi xướng

từ những thách thức có tính học thuật của Giáo sư Ungku Aziz ở trường đại học Malaya những năm cuối

1960 Trong một cuộc hội thảo năm 1966 tổ chức tại Kuala Lumpur về vấn đề kết quả giáo dục thấp kém của sinh viên người Malay, Mahathir đã đặt ra câu hỏi về tính di truyền và những ảnh hưởng của môi trường bên ngoài để lý giải cho nền giáo dục kém hiệu quả của người Malay

Nhiều nhân tố đã được thừa nhận như là chính sách giáo dục chưa khoa học, cơ sở vật chất nghèo nàn, giáo viên không được đào tạo căn bản…dẫn đến việc học hành rất chểnh mảng của sinh viên gốc Malay Thêm vào đó, Mahathir cho rằng hiện tượng học vấn của người Malay thấp kém còn là vì những hạn chế có tính di truyền trong cộng đồng Malay Quan điểm của ông

đã gây ra một cuộc xung đột sâu sắc trên khía cạnh học thuật với một nhóm học giả mà đứng đầu là giáo sư Ungku vì ông này và những người cùng nhóm của mình cho rằng ý kiến của Mahathir ám chỉ những người Malay vốn đương nhiên là một thuộc cấp thấp kém, một sự hạ đẳng được di truyền từ đời này sang đời khác và không bao giờ có thể thay đổi được Để giải thích cho thành ý của mình về những hạn chế có tính sinh học và tính xã hội của người

Malay, Mahathir đã viết cuốn sách Cuộc khủng hoảng của người Malay nhằm

tập trung vào những yếu tố bên trong làm chậm sự phát triển của người Malay

và đặc biệt ông muốn nhấn mạnh vào những yếu tố có thể khắc phục được Điều này không dễ dàng được chấp nhận với những người Malay vốn đang hô hào khí thế là công dân hạng nhất ở Malaysia

Trước khi trở thành Liên hiệp Malay thống nhất, Malaysia bị chia cắt thành rất nhiều tiểu quốc có quá trình dựng và giữ nước hoàn toàn riêng biệt Chính vì thế chỉ sau sự xuất hiện của người phương Tây, người dân Malaysia mới ý thức họ thuộc về một nhà nước rộng lớn hơn tiểu quốc của mình và chia sẻ sứ mệnh giải phóng khỏi ách thực dân với những người anh em khác Nhưng chính sách chia để trị, chính sách ngu dân của phương Tây đã gây ra những bất hoà giữa các thành phần dân cư khác nhau của Malaysia, hình thành nên mối đe doạ tiềm ẩn nguy cơ bộc phát lên thành xung đột dân tộc Đạo Islam vốn khuyến khích các tín đồ năng động hơn và tìm cách gia tăng quyền lực của mình hơn lại bị tuyên truyền như một tôn giáo đi ngược lại với tiến trình phát triển của lịch sử, gắn liền với nghèo nàn và lạc hậu

Sự nhầm lẫn ấy là mối nguy cơ đến sự phát triển và thịnh vượng lâu dài

của người Malay Chính điều đó đã thôi thúc Mahathir viết cuốn sách Sự

thách thức để đưa ra cái nhìn trung thực về phương thức tư duy và cách sống

của người Malay, ưu thế cạnh tranh và hạn chế của họ trong cuộc sống hiện đại Với sự thẳng thắn và cởi mở, Mahathir đã đạp tan những ảo tưởng sai lầm

và vạch trần sự bóp méo xuyên tạc về đạo Hồi, về giáo dục, về dân chủ, chủ nghĩa cộng đồng, tự do và kỷ luật vốn là những mối quan tâm của thế giới hiện đại Ông khẳng định rằng người Malay chỉ có ở vị thế nhìn nhận khách quan giữa thần thánh và thế tục mới có thể hy vọng đối mặt và vượt qua

những thách thức của mình Sự thách thức là những suy nghĩ trở trăn của

Mahathir từ khi nó xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1986 cho đến tận ngày nay

trong nỗ lực đi tìm bình đẳng dân tộc và sự ôn hoà tôn giáo Ông dẫn giải nhu cầu về một hệ giá trị mới mà theo đó mọi người phải chấp thuận trong nỗ lực của Malaysia vươn tới vị thế của một quốc gia phát triển vào năm 2020

Sự thách thức và Cuộc khủng hoảng của người Malay là hai cuốn sách

phản ánh một cách đầy đủ nhất những tư tưởng hết sức mới mẻ của Mahathir

về vấn đề dân tộc và tôn giáo của Malaysia Có thể nói hai cuốn sách này là hai kinh điển trong hệ thống tư tưởng của ông Ngoài ra một số cuốn sách khác cũng rất đáng tìm hiểu như :

Con đường tiến lên phía trước

Khi Malaysia giành độc lập năm 1957, rất nhiều người

dự đoán rằng một quốc gia với sự hỗn dung về dân tộc

sẽ không thể ổn định về chính trị và thịnh vượng về kinh

tế Bốn mươi năm sau, Malaysia một trong những con rồng kinh tế của Đông Nam Á đã có được những bước tiến đáng ngạc nhiên và theo sau sự phát triển kinh tế ấy,

sự hoà hợp dân tộc cũng có những thành tựu đủ để xua tan mối lo ngại của những kẻ hoài nghi về thống nhất dân tộc Malaysia

Người kiến trúc sư trưởng của sự chuyển đổi Malaysia không ai khác chính là

vị thủ tướng thứ tư Mohamad Mahathir Trong cuốn sách Con đường tiến lên, Mahathir đã phân tích những thành công và thất bại của Chính sách kinh tế mới NEP (1971-1990) sau sự kiện xung đột sắc tộc năm 1969 với vấn đề chủ chốt là sự mất cân bằng giữa các nhóm dân tộc ở Malaysia Chương trình kinh

tế mới được xem là một hành động cứng rắn nhằm tìm kiếm cơ hội tái phân phối lại sự thịnh vượng của xã hội Malaysia bằng cách đưa người Malay và các tộc bản địa khác đi vào quỹ đạo kinh tế của đất nước mà họ vốn từ lâu đã không còn đặt chân lên được Thành tựu của chương trình này không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn mang lại những thay đổi sâu sắc ở khía cạnh xã hội văn hoá mang lại cho người bản địa một sự tự tin mới vào chính bản thân mình Điều này vừa đảm bảo được tăng trưởng kinh tế mà vừa giải quyết được công bằng xã hội, đưa lại sự phát triển cho tất cả các cộng đồng dân cư sinh sống ở Malaysia

Chính sách kinh tế xã hội mới của Châu Á

Cuốn sách đặt ra câu hỏi liệu Châu Á sẽ duy trì sức mạnh của mình thế nào trong một thiên niên kỉ mới sau

sự đảo lộn của cuộc khủng hoảng kinh tế Theo Mahathir, bây giờ không phải là thời điểm của buộc tội lẫn nhau sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm

1997 mà là thời điểm để tái kiểm nghiệm lại con đường hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu Bây giờ cũng càng phải là thời điểm nhìn về phía trước, hành động và cố gắng chi tiết hoá tương lai để đạt được các mục tiêu đặt

ra

Tất cả những điều đó không thể thực hiện một cách riêng biệt Bài học

mà thế giới có được từ cuộc khủng hoảng là mọi người phải cùng chia sẻ một

số phận chung Cuốn sách cũng phản ánh một số vấn đề lớn trong chương trình nghị sự của Mahathir với tư cách là người hoạch định chính sách của Malaysia trong những thập kỉ gần đây

1.2.2 Các bài trả lời phỏng vấn

Sau khi sa thải Phó chủ tịch Anwar Ibrahim, Mahathir đối mặt với một phong trào phản ứng mạnh mẽ của tầng lớp thanh niên thành thị, những người vốn được coi là thành phần được hưởng lợi nhất từ các chính sách của chính phủ Trong ba năm liên tiếp, báo chí thông tin đại chúng mà cụ thể là Uỷ ban bảo vệ báo giới (CPJ) có trụ sở ở New York đã xem ông là một trong mười kẻ thù của báo giới Bất chấp những điều ấy, Mahathir vẫn giữ vai trò lãnh đạo quyền năng và không khoan nhượng của mình Hành động và lời nói của ông

đã chỉ ra rằng ông thực sự là một con người quyết đoán, có lập trường vững vàng và là người sẵn sàng gánh chịu “các sự kiện tiếng tăm” hơn là trông đợi thời cơ đến với mình Trước hết, ông là nhà dân tộc người Malay, thứ hai ông

là một nhà hiện đại hoá và thứ ba là một chính trị gia thực tế Dưới hai mươi năm cầm quyền của Mahathir, ông đã lãnh đạo một đất nước nhỏ với hơn 20 triệu dân từ vị thế của một quốc gia đang phát triển nay có thể tự hào là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương Hai mươi năm là khoảng thời gian đủ dài để định giá thành công

và thất bại của Mahathir với tư cách là thủ tướng Malaysia

Mahathir luôn là người được báo giới quan tâm hàng đầu và cũng là người sẵn sàng thực hiện các cuộc đối thoại công khai về những vấn đề của đất nước với một thái độ đề cao sự cởi mở của báo chí, làm rộng đường dư luận với mọi người Đài BBC đã có phát sóng trên cả truyền thanh và truyền hình những cuộc phỏng vấn với ông và đặc biệt là các cuộc phỏng vấn trong khuôn khổ của OIC (Hội nghị các quốc gia Hồi giáo) Các tổ chức Hồi giáo thế giới thường muốn có được ý kiến của ông, người được coi là lãnh đạo của thành trì Hồi giáo Đông Á trong bối cảnh phức tạp của thế giới Hồi giáo hiện nay Tư tưởng và quan điểm của Mahathir cũng như những giải thích của ông

về các chính sách quốc gia dân tộc và tôn giáo đã được bộc lộ nhiều qua những đối thoại này

Với những sự kiện liên tiếp xảy ra có liên quan đến người Hồi giáo BBC đã đặt ra cho ông câu hỏi: Liệu có phải Hồi giáo là một nhân tố tiêu cực cản trở tiến trình phát triển của khoa học và xã hội? Mahathir cho rằng bản thân Hồi giáo không có tính chất ấy nhưng sự truyền bá không đúng về Hồi giáo đã mang đến hậu quả như vậy

Ông cũng khẳng định với một thời báo trong nước rằng sự phát triển của người Malay không phải là một nhân tố đe doạ đến vị thế vốn có của người Hoa Ở Malaysia các dân tộc có thể cùng phát triển trong sự thịnh vượng chung của đất nước và trong mối quan hệ hoà hợp dân tộc chứ không phải là một mối quan hệ bài trừ Những tuyên bố của ông về vấn đề này được

nhắc lại rất nhiều lần trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng khác nhau khẳng định quyết tâm của ông trong việc xoá nhoà ranh giới tộc người, ranh giới lãnh thổ đã tồn tại dai dẳng như một nghịch lý xã hội trên đất nước Malaysia “ Mơ ước lớn nhất của tôi là có thể mang lại sự công bằng về tộc người, mang lại cho mỗi người cơ hội để phát huy và phát triển khả năng của mình” [136; 6] Cuộc phỏng vấn với OIC tháng 8/2003 ông nói: Tôi không ưu

ái ai hết nhưng nếu như người nào đó phải chịu những bất công thì tôi sẽ giúp

đỡ Tôi còn làm Thủ tướng làm gì nếu như không giúp đỡ được mọi người?

1.2.3 Các bài diễn văn của Mahathir

Với tư cách là Thủ tướng Malaysia, Mahathir có rất nhiều cơ hội để phát biểu ý kiến của mình trước công chúng trong nước, trước cộng đồng Hồi giáo và cả nhân dân toàn thế giới Thư viện điện tử của chính phủ Malaysia tại địa chỉ website http://www.pmo.gov.my cung cấp cho chúng ta biết hàng nghìn bài diễn văn của ông trong suốt 22 năm ở cương vị đứng đầu nhà nước Malaysia

Bài diễn văn gần như cuối cùng cũng là một bài diễn văn của ông được

cả cộng đồng Hồi giáo tung hô là phát biểu nhân dịp khai mạc Hội nghị các quốc gia Hồi giáo tổ chức tại Malaysia tháng 10/2003 ngay trước khi ông nghỉ hưu Trong bài diễn văn này ông đã công khai hơn nữa việc kêu gọi tín đồ Hồi giáo tuân thủ trung thành với giáo lý chính thống và tăng cường cam kết duy trì bổn phận và vai trò cũng như quyền lợi của mỗi thành viên trong Cộng đồng Hồi giáo trên toàn thế giới Ummah vốn là một ước mơ sâu thẳm mà những năm trước còn nhiều khó khăn và phụ thuộc vào phương Tây Malaysia

đã không dám nghĩ đến Trong Hội nghị phô trương thanh thế của Hồi giáo này, Mahathir đã không tiếc lời ngợi ca những người đang có mặt “Dù họ có

là người Hồi giáo hay không nhưng sự có mặt của họ tại Hội nghị này sẽ mang lại một hiểu biết hơn nữa về Hồi giáo và những người theo đạo Hồi, nó

giúp chúng ta loại trừ nhận thức sai lầm rằng Hồi giáo là tôn giáo của những người lạc hậu và những kẻ khủng bố” “Cả thế giới đang nhìn vào chúng ta Chắc chắn 1,3 tỉ người theo Hồi giáo, 1/6 dân số thế giới đang trao gửi hy vọng vào chúng ta mặc dù họ hoài nghi về nguyện ước của chúng ta và khả năng của chúng ta trong quyết định khôi phục lại danh dự của đạo Hồi và những người theo Hồi giáo” [139; 14]

Vấn đề dân tộc cũng được ông đề cập đến nhiều lần trong các phát biểu

có tính chính thức của mình Quan niệm người Malay là một bộ phận dân tộc như các nhóm dân tộc khác tích hợp nên xã hội Malaysia có quyền lợi và trách nhiệm tương đương nhau nhưng do sự phát triển còn có tính hạn chế theo dân tộc nên người Malay đang nhận được sự hậu thuẫn lớn từ chính phủ

để vươn lên Ý tưởng về thế hệ “người Malay mới” bắt nguồn từ mong ước xoá bỏ những tính cách không được chờ đợi của thế hệ “Malay cũ” Ngay từ khi mới bắt đầu nhiệm kì của mình, ông đã nhận thức được rằng những người Bumiputera có thể sẽ thất vọng vì ông đã không ưu đãi, nuông chiều họ bằng những quyền hạn ông có được Nhưng cùng với thời gian họ đã nhanh chóng nhận ra rằng chỉ có dưới thời lãnh đạo của Mahathir, đất nước Malaysia mới mang lại được cho họ một sự phát triển rực rỡ đến thế Những nhận định của Mahathir về vấn đề dân tộc của Malaysia có thể nói như là phương châm cho

sự nghiệp vì sự hoà bình ổn định và phát triển bền vững của quốc gia này

“Chúng ta không bao giờ được quên rằng sự thống nhất quốc gia là tài sản lớn nhất của chúng ta Sự thống nhất quốc gia trong một đất nước đa chủng tộc và

đa tôn giáo chỉ có thể được duy trì trên sự hiểu biết sâu sắc lòng khoan dung

và sự kính trọng lẫn nhau giữa một tập thể đa dạng Chúng ta đã chứng kiến nhiều xã hội đa sắc tộc thất bại trước vấn đề của mình bởi vì quyền lợi của dân tộc được đặt lên trên quyền lợi của quốc gia Do đó nếu chúng ta không thận trọng, chúng ta sẽ thất bại và sẽ bị huỷ hoại” [75; 46]

1.3 Cuộc đời và sự nghiệp Mahathir trong con mắt của cộng đồng quốc tế và nhân dân Malaysia

1.3.1 Các giải thưởng Mahathir giành được trong 60 năm hoạt động chính trị của ông

Trong suốt mấy chục năm cống hiến vì sự hoà hợp và phát triển bền vững của Malaysia, Mahathir đã được ghi nhận bằng rất nhiều giải thưởng trong nước Với những đóng góp của mình cho cộng đồng Hồi giáo trên thế giới cũng như vì sự hoà bình tiến bộ của nhân loại, ông cũng đã được trao tặng rất nhiều danh hiệu cao quý Đó chính là phần thưởng cho cuộc đời tận tuỵ của ông, là sự biểu dương tính quyết đoán và sự cương nghị của vị lãnh đạo lâu nhất châu Á này

GIẢI THƯỞNG QUỐC TẾ NĂM TÊN GIẢI THƯỞNG QUỐC GIA TRAO TẶNG

1981 Huy chương Bạch tượng (Hạng đặc biệt) Thái Lan

1983 Huân chương Gang Hwa Hàn Quốc

1983 Nishan I – Quaid – Azam (Lãnh đạo tối cao) Pakistan

1986 Grand Cross Đức

1987 Mahaputra Adiputra Inđônêsia

1989 Giải thưởng danh dự Tự do thờ cúng Hiệp hội Anh

1990 Huân chương Giải phóng hạng hai Venezuela

1991 Huy chương De Valparaiso Chile

1991 Huy hiệu Phương Nam hạng hai Brazil

1991 Huân chương giải phóng San Martin Argentina

1991 Giải thưởng Paul Harris Mỹ

1991 Huy chương danh dự Chile Chile

1991 Huy chương danh dự Mexico Mexico

1991 Huy chương Mặt trời mọc Nhật Bản

1991 Giải thưởng của Hiệp hội giải phẫu Ai len Ai len

1993 Công dân danh dự An ba ni

1993 Thành viên danh dự Hiệp hội kiến trúc Malaysia

1994 Thành viên danh dự Viện nghiên cứu xây dựng

Malaysia

1994 Huy chương cao quý Tây ban nha

1994 Giải thưởng Al-Nahda hạng nhất Jordan

1994 Công dân danh dự Turkmenistan Turkmenustan

1994 Huy chương vàng vì sự lãnh đạo nền kinh tế

xuất sắc và vì đóng góp cho tiến bộ khoa học

kĩ thuật

Malaysia

1995 Huy hiệu hoa hồng trắng Phần Lan

1995 Huy hiệu Mặt trời Peru Peru

1995 Giải thưởng Alcaldia de Cartagena Acgentina

1996 Huy chương Thiên thần nhỏ Hàn quốc

1996 Giải thưởng Con rồng Bosnia Bosnia

1996 Giải thưởng Nehru Ấn Độ

1996 Giải thưởng Mubarakh Al-Kabir Ku oét

1997 Huy chương cao quý Hy vọng tốt lành hạng

nhất

Nam phi

1997 Huy chương Al-Albar Lebanon

1997 Huy chương Người được nhân dân kính

trọng

Brunei Darusalem

1997 Bác sĩ danh dự Mông cổ

1997 Huy chương Jose Marti Cu ba

1997 Thành viên danh dự của Hiệp hội bác sĩ

Edinburgh

Scotland

1998 Huy chương Atsumi Nhật bản

1998 Thành viên danh dự của Viện marketing Anh

quốc

Anh

1998 Bác sĩ danh dự Xu đăng

1998 Bác sĩ danh dự Ai cập

1998 Huy chương ngọn cờ dân tộc hạng nhất Hàn quốc

1998 Danh hiệu người tạo ra những tin tức Tạp chí Time

1999 Huy chương hoà bình San Francisco Mỹ

1999 Lãnh đạo quốc tế nổi bật trong năm Tổ chức NASYO

2000 Giải thưởng Thành tựu cuộc sống Mỹ

2000 Huy chương Núi băng xanh Quân đội Malaysia

2001 Giải thưởng Thành tựu Asean Diễn đàn doanh nghiệp

Asean

2001 Bác sĩ danh dự Đại học Meiji Nhật Bản

2001 Giải thưởng lãnh đạo Asean xuất sắc Diễn đàn doanh nghiệp

Asean

2001 Huân chương Hữu nghị Nga

2003 Huân chương Tuyết tùng Lebanon

2003 Đại sứ vì hoà bình Tổ chức đa tôn giáo quốc tế

(Nguồn: Thư viện điện tử của Chính phủ Malaysia)

đỡ của IMF để tự mình dùng sức mạnh nội lực vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm 1997 Người ta cũng đã tốn không biết bao nhiêu giấy mực cho những tranh luận không bao giờ dứt về những giải pháp chính trị xung quanh các vấn đề dân tộc và tôn giáo của ông Cá nhân ông với tính cách và vị thế của mình cũng là một đề tài hấp dẫn để các học giả khai thác Năm 1975, Chung Kek Yoong xuất bản cuốn sách đầu tiên công bố tiểu sử Mahathir một cách chi tiết Những cuốn sách cung cấp các thông tin về Mahathir ngày một nhiều hơn và nhất là sau sự kiện ông thắng cử năm 1981 Nhiều học giả nước ngoài bắt đầu quan tâm đến ông như J.Victoria Morais năm 1982 đã viết cuốn “Chân dung con người dũng cảm Mahathir” như một lời ca ngợi đến tính quyết đoán và sự quả cảm của ông trước bối cảnh chính trị thời bấy giờ

Các công trình nghiên cứu đáng kể về ông phải kể đến những cuốn sách được xuất bản những năm cuối của thập kỉ tám mươi như “Chính quyền Mahathir đã lãnh đạo và thay đổi một xã hội đa dân tộc như thế nào” của Chung Kek Yoong năm 1987, “Mahathir của Malaysia, một chính khách, một nhà lãnh đạo” của Robin Ashead năm 1989, “Mahathir người anh hùng vĩ đại của Malaysia” của Hasan Hj Hamzah năm 1989, “Một con người khác của Mahathir” của Zainudin Maidin năm 1990, “Mahathir: Sự thức tỉnh” năm

1995 của Goven Alagasari

1.3.3 Sự ghi nhận của nhân dân Malaysia

Với người dân Malaysia, Mahathir là một anh hùng - một người anh hùng theo đúng những phẩm chất tốt đẹp nhất mà danh hiệu này truyền tải Dưới thời Mahathir nhiều công trình lớn được xây dựng, trở thành niềm tự hào của đất nước này, ngoài cao su và hương liệu là những sản phẩm họ đã nổi tiếng trong quá khứ nhưng sau đó nhanh chóng bị chôn vùi trong thời khai thác thuộc địa của thực dân Anh Cũng dưới thời Mahathir, Malaysia đã đạt được những thành tựu kinh tế đáng kể, cải thiện được đời sống và giải quyết được nhiều vấn đề mà các thời thủ tướng trước chưa làm được Chính vì vậy khắp nơi trên đất nước Malaysia luôn có hình ảnh của Mahathir Và quan trọng hơn là trong tâm trí những người dân Malaysia, ông luôn dành được sự yêu mến và kính trọng sâu sắc

Trong một cuộc phỏng vấn, Mahathir nói ông không quan tâm đến việc mọi người có thể nhớ tới ông hay lãng quên ông sau khi ông mất Ông nhấn mạnh rằng ngay cả khi còn đang sống đây, ông đã nhận thấy rằng con người đang phải trải qua tất cả mọi sự phán xét mà không có một sự kiểm soát nào

có thể mạnh hơn được cả Mahathir là một con người kiên cường, luôn bộc lộ nguồn sinh lực dồi dào để theo đuổi mục đích của mình Lo lắng cho cuộc đua

xe công thức một vốn đầy thanh thế được tổ chức ở Kuala Lumpur năm 1999, ông đã bay đến London để vận động các nhà tổ chức trao quyền đăng cai cho Malaysia Một trong những quan chức này nói rằng sự nhiệt tình của ông đã thuyết phục được các nhà tổ chức Việc này có vẻ như không dính dáng gì đến chính trị nhưng nó đã tỏ ra được là Mahathir có cái khả năng đè bẹp các đối thủ khác để giành được mục tiêu của mình Sự quyết đoán của Mahathir trong việc thiết lập quyền lực đã được củng cố bởi chính niềm tin của ông rằng ông không bao giờ sai lầm Chính sự tận tuỵ và những tố chất của một chính trị gia kiệt xuất đã mang lại cho ông sự thành công trong sự nghiệp của mình và tình yêu mến rộng rãi của nhân dân Malaysia

Một điều đáng ghi nhận ở Mahathir, đó là khả năng đương đầu của ông đối với những phác thảo to lớn về tương lai nhưng lại đồng hành với việc kiểm tra kỹ lưỡng những chi tiết nhỏ nhất trong hiện tại Ông luôn mang theo mình sổ tay và nếu có một sự kiện tình cờ nào đó cuốn hút ông, ông ghi nhanh bất kể chỉ là một cái ống nước bị tắc hay một cái thùng rác nhỏ Ông luôn luôn quan tâm đến các nhà vệ sinh công cộng và có thể nói là người đã nghĩ

ra cái toilet cho người Hồi giáo bởi vì nó là sự kết hợp giữa việc tuân thủ các giáo huấn Hồi giáo và những máy móc hiện đại Những sự quan tâm nhỏ nhặt

ấy và một khả năng cống hiến không mệt mỏi đã làm ông trở nên vô cùng gẫn gũi với người dân Malaysia và họ yêu mến gọi ông là “người bác sĩ của mọi căn bệnh”

Anwar, Phó Thủ tướng của ông và cũng là người ông đã ra lệnh bắt giam sau khi phát hiện là có những biểu hiện suy đồi về lối sống đạo đức cá nhân, đã đưa ra một tổng kết rất công bằng về ông dù nó được nói ra khi đang

là người cấp phó của Mahathir “Ông không ngừng học hỏi và suy luận Ông luôn có thể thay đổi vị thế của mình Tôi không thể biết một người nào có thể dân chủ được hơn thế Nhưng ông luôn kiên định Ông là một con người cứng rắn Tôi có thể bất đồng với điều đó Nhưng đất nước Malaysia và chúng tôi cần một người lãnh đạo kiên định và cứng rắn như thế.” [70; 12]

Đối với Mahathir, chính trị là một sự dấn thân Ông nhìn nhận bản thân mình như một người xây dựng, một người triển khai, một người thúc đẩy những thành tựu của Malaysia, người thông ngôn cho tiếng nói của đạo Hồi

và một người khởi xướng cho sự hoà hợp dân tộc Người dân Malaysia không thấy ở Mahathir phong cách lãnh đạo của những người tiền nhiệm mặc dù ông

đã có được cái may mắn làm việc dưới thời của nhiều thủ tướng trước đó Ông có thể ghen tỵ với sự nồng hậu mà Tunku nhận được, có thể tự hào về cách hành xử mẫu mực của Razak Tuy nhiên nói một cách ngắn gọn, ông

không phải là người nào trong những tính cách ấy, và điều đó làm cho ông có một phong cách hoàn toàn khác biệt Tính linh động mà ông có được đã mang lại cho ông một nguồn sinh lực dồi dào để miệt mài với sự nghiệp chính trị của mình Không ai trong số các lãnh đạo trước đó lại có được một chủ nghĩa lý tưởng lạ thường như của Mahathir vừa bao gồm cả sự “bài trừ thánh tượng” và sự “bất kính” đến thế

Rất nhiều các trang web điện tử được xây dựng từ những công dân Malaysia yêu mến Mahathir Đầu đề của một trang web đã giới thiệu “Một website đặc biệt dành cho vị thủ tướng mà chúng ta hết sức kính trọng và yêu thương Ngài Mahathir Mohamad Website này không trực thuộc cũng như không có lợi nhuận từ bất kì tổ chức chính quyền nào Website này là để bày

tỏ lòng biết ơn tới vị thủ tướng đã nghỉ hưu của chúng ta vì sự cống hiến của ông cho dân tộc Chúng tôi mong muốn duy trì nó đến năm 2020 để kỉ niệm

sự thành công của Tầm nhìn 2020 Chúng tôi mong muốn nhận được 4.818.000 lời nói bày tỏ lòng cảm ơn trên Cuốn sách lưu niệm trực tuyến để tượng trưng cho số phút mà ông đã đóng góp cho đất nước trong nhiệm kì của mình” Đó là một sự đền đáp của những cá nhân rất bình thường trong hơn hai mươi triệu dân số Malaysia đã dành tặng cho ông như một sự ghi nhận sâu sắc nhất về những đóng góp của ông cho đất nước này

1.3.3 Uy tín và tiếng nói của Mahathir trong cộng đồng Hồi giáo trên toàn thế giới nói chung và Malaysia nói riêng

Tại hội nghị quốc tế của các nhà lãnh đạo Hồi giáo trẻ tuổi được tổ chức ở Kuala Lumpur, các đoàn đại biểu đại diện cho hơn 50 quốc gia đã đề

cử Mahathir là người kế nhiệm cho Kofi Annan vào chức vụ Tổng thư ký Liên hợp quốc Nhiều người cho rằng chính Mahathir chứ không phải ai khác

đã viết nên một câu chuyện kinh tế thần kì và chuẩn bị cho Malaysia có thể gia nhập vào thị trường kinh tế tự do toàn cầu Một số người tán dương ông là

tinh thần, là hơi thở của thế giới Hồi giáo không chỉ vì ông đã bảo vệ được những cộng đồng tôn giáo bản địa ở Malaysia- một nhiệm vụ được nhận thức

là rất khó khăn vào thời điểm mà các dân tộc trong khu vực có một số dân theo đạo Hồi nhất định đang chia rẽ bởi những nhân tố cực đoan

Với việc tổ chức thành công Diễn đàn các quốc gia Hồi giáo OCI trước khi nghỉ hưu vào tháng 10/2003, Mahathir đã gây được một ảnh hưởng to lớn đến các nước theo Hồi giáo Họ tin tưởng rằng ông là người dẫn đường mới cho một sự phát triển mới của Hồi giáo khi ông đã đưa ra được những nhận định hết sức sâu sắc về sự phát triển, sự truyền bá và những tiềm năng cũng như những thách thức cho cộng đồng Hồi giáo trên toàn thế giới Mahathir đã bộc lộ một cái nhìn thẳng thắn và trung thực “Ngày nay những người theo đạo Hồi gọi là những người Hồi giáo không còn là những người vĩ đại như họ đã từng trong kỷ nguyên đầu tiên của Hồi giáo Nền văn minh Hồi giáo gần như

đã biến mất và những người Hồi giáo ngày nay bị nhìn một cách khinh mạn,

bị xúc phạm, bị đàn áp Tôn giáo của họ bị coi là tôn giáo sản sinh ra những tên khủng bố, được truyền bá bởi những tên khủng bố” [124;; 7] Mahathir đã dám nhìn thẳng vào thực tế mà nhiều người Hồi giáo né tránh Với ông sức mạnh Hồi giáo vĩ đại trong quá khứ chỉ có thể được tìm lại khi người Hồi giáo trên toàn thế giới đoàn kết lại trong một cộng đồng Hồi giáo không biên giới Những lời kêu gọi của ông về việc xây dựng cộng đồng Hồi giáo không biên giới đã được các quốc gia Hồi giáo tích cực ủng hộ: “Đạo Hồi không chỉ là của một người Mỗi cá nhân thuộc về một cộng đồng Hồi giáo rộng lớn, Ummah Sự thịnh vượng của Ummah là trách nhiệm gây dựng của tất cả các thành viên trong cộng đồng Hồi giáo Nếu sự thịnh vượng này không được mỗi cá nhân chăm lo đến và không được tổng hợp bởi sức mạnh cộng đồng thì mỗi người Hồi giáo sẽ phải lấy đó như một điều tội lỗi” [124; 9]

Sau sự kiện 11 tháng 9, Mỹ đang giao phó cho Malaysia vai trò thiết lập nên trung tâm chống khủng bố trong khu vực Đông Nam Á Mặc dù Mỹ đứng đầu trong cuộc chiến tranh chống Iraq mà Mahathir kịch liệt phản đối nhưng điều đó không ngăn cản Washington tiếp tục nhìn nhận Malaysia như

là thành trì cho sự ổn định an ninh trong khu vực Và rõ ràng rằng sự lựa chọn của Mỹ về thành trì Hồi giáo thế giới trong kỷ nguyên này không phải là sai lầm khi mà càng ngày Malaysia càng có ảnh hưởng to lớn đến cộng đồng Hồi giáo và bản thân Malaysia cũng đang củng cố được sức mạnh của một quốc gia Hồi giáo nhưng phát triển về kinh tế và không liên quan đến những tranh chấp tôn giáo hay các vấn đề sắc tộc khủng bố mà những người Hồi giáo anh

em nhiều nơi trên thế giới đang đương đầu

Tiểu kết

Mahathir trong kế hoạch Tầm nhìn 2020 đã ước mơ xây dựng một đất nước Malaysia vươn lên vị thế của một quốc gia phát triển dựa trên tiến bộ khoa học, kĩ thuật và kinh tế, sánh vai với các cường quốc năm châu Rất nhiều trí thức và học giả tiến bộ trong cộng đồng Hồi giáo cũng như trên thế giới đã ngợi ca ông về khả năng bắt kịp với cuộc sống hiện đại

Có thể nói Mahathir bằng những đóng góp của mình đã viết nên câu chuyện huyền thoại về người lãnh đạo quốc gia Hồi giáo có nhiệm kì hơn hai thập kỉ, một con người kiên định, dám mơ ước những điều táo bạo cũng như

có thể làm những điều không ai nghĩ đến được Báo giới Mỹ gọi ông là “độc tài châu Á” coi ông là “kẻ thù của báo giới” nhưng không ngăn được nhân dân Malaysia yêu mến và kính trọng ông như vị anh hùng vĩ đại nhất Malaysia ngày nay được là thành trì của Hồi giáo thế giới, là một trong những nước phát triển nhất trong những nước đang phát triển có một phần đóng góp lớn lao của Mahathir

Xây dựng quốc gia một dân tộc đa tôn giáo chính là ước mơ trước hết

và trên hết của Mahathir Ông đã từng nói không biết sự cân bằng tộc người

và tự do tôn giáo phải bao lâu nữa mới có được ở Malaysia nhưng nhất định

là phải có được Người dân Malaysia không bao giờ quên hình ảnh ông nói chuyện với người Hoa ở Sabah bằng ba thứ tiếng: Anh, Malay và tiếng Hoa kêu gọi mọi người hãy hành động, xây dựng Malaysia như một đại gia đình lớn của tất cả các tộc người Từ sau 10/2003, Mahathir không còn đảm nhiệm cương vị Thủ tướng Malaysia nhưng những kế hoạch và tầm nhìn của ông vẫn sẽ còn tiếp tục vận hành với sự phát triển của đất nước này