Tuan 23 Phuong phap thuyet minh

TÇm quan träng cña ph ¬ng ph¸p thuyÕt minh II.. Mét sè ph ¬ng ph¸p thuyÕt minh.[r]

Phươngưphápưthuyếtưminh

I Tầm quan trọng của ph ơng pháp thuyết minh

II Một số ph ơng pháp thuyết minh

III Yêu cầu đối với việc vận dụng ph ơng pháp thuyết minh

IV Luyện tập

I Tầm quan trọng của ph ơng pháp thuyết minh

• Văn bản 1

Sen có nhiều ở n ớc ta,

xuất hiện ở rất nhiều

tỉnh đồng bằng Riêng

sen ở hồ Tây là đẹp

nhất Mỗi bông sen lớn

cho nhiều gạo sen

Hoa sen th ờng nở sáng

sớm, thơm ngát cả một

vùng Đây cũng là

khoảng thời gian thích

hợp cho những ng ời

trồng sen

Văn bản 2

… ở n ớc ta không biết cây sen có tự bao giờ Chỉ biết đâu

đâu cũng thấy bạt ngàn hoa sen Từ miền núi, trung du

đến đồng bằng, nhiều nhất là ở Đồng Tháp M ời, vùng

đồng trũng Hà nam, H ng Yên, Hải Phòng Song tuyệt nhất vẫn là sen Hồ Tây, đặc biệt là vùng Đồng Trị, Thuỷ Sứ thuộc làng Tây Hồ( Quảng Bá) Bông sen nơi

đây rất lớn, h ơng thơm ngát, mỗi bông cho từ 90-100g gạo sen Những hạt gạo sen trắng tinh nằm trên những tua hoa thanh mảnh, màu vàng rực Hoa sen th ờng nở vào lúc bình minh Khi mặt trời còn chìm trong s ơng sớm, hoa hàm tiếu chờ đợi Và khi những tia nắng đầu tiên bừng chiếu, hàng triệu đoá sen hồng hé nở toả h

ơng ngây ngất cả một vùng trời Đúng lúc ấy, những nông phu chống sào đẩy thuyền l ớt trên măt hồ, hai tay nâng niu từng bông nhẹ nhàng đặt vào khoang thuyền Cho đến khi lòng thuyền đầy ắp hoa, họ chống sào cập bến, sen đ ợc đ a nhanh về nhà Những thôn nữ, với đôi tay trắng ngần, nuột nà, bàn tay trái ôm chặt đài hoa, bàn tay phải khéo léo đẩy nhẹ nhàng những ngón taycho những hạt gạo( túi h ơng) rơi vào lá sen lớn Sau

đó dùng lạt buộc túm lại để nuôi h ơng.

Câu hỏi 1:Trong 2 văn bản d ới đây, em thích văn bản nào hơn? vì sao?

CH2: Nếu em đ ợc vinh dự thuyết minh giới thiệu với đại biểu về dự lễ

kỉ niệm 90 năm thành lập tr ờng LHP thì khó khăn đối với em là gì?

a.Nguồn t liệu về lịch sử và truyền thống của tr ờng.

b.Làm cách nào để bài thuyết minh đó thực sự đáp ứng nhu cầu tìm hiểu và hấp dẫn đ ợc khách tham quan.

Nhận xét:

- Để làm tốt văn TM cần có hiểu biết đầy đủ, rõ ràng, chính xác về sự vật hiện t ợng

- Muốn viết tốt văn bản thuyết minh, tạo đ ợc hứng thú theo dõi cho ng ời đọc cần có các ph ơng pháp TM phù hợp( PP là hệ thống cách thức mà ng ời TM sử dụng mong đạt mục đích)

- Ph ơng pháp TM luôn gắn liền với mục đích TM, mục

đích TM đ ợc hiện thực hoá thành văn bản thông qua các

pp TM

II Một số ph ơng pháp thuyết minh

1 Ôn tập các ph ơng pháp thuyết minh đã học

Phươngưphápưthuyếtưminh

I Tầm quan trọng của ph ơng pháp thuyết minh

Em h y nhắc lại các ph ơng pháp ã

thuyết minh đ học? ã

- PP nêu định nghĩa

- PP liệt kê

- PP nêu ví dụ

- PP dùng số liệu

- PP so sánh

- PP phân loại, phân tích

HS thực hiện phân tích ví dụ mục II.1 SGK trang 48

Ví dụ 1: Ông Trần

Quốc Tuấn … lại khéo:

Tác dụng

Ph ơng pháp thuyết minh Mục đích TM

Ví dụ

Công lao tiến

cử ng ời tài của TQT

Liệt kê: tên những trọng thần

do TQT tiến cử

- Giải thích: Vai trò của TQT

đối với triều chính

Tăng tính thuyết phục,

đảm bảo Sự chân thật lịch sử.

- Giúp hiểu rõ vấn đề

Ví dụ 2: “ Ba sô là

một thi sĩ … ”

Lý do thay đổi bút danh của

Ba sô

Kết hợp phân tích và giải thích: lí do trong sáng tác và trong chặng đ ờng cầm bút của

Ba sô

Lí giải Vấn đề

- Cung cấp những hiểu biết mới, bất ngờ và thú vị

Ví dụ 3: “ Trung bình

ng ời ta … ”

-Nêu số liệu -So sánh: sự thay đổi của ptử với sự phát triển của con ng ời,

L ợng ng tử với các vì tinh tú

- Sức thuyết phục cao,

độ tin cậy lớn, mang tính khoa học lớn

- Hấp dẫn gây ấn t ợng

Ví dụ 4: “ Nhạc

cụ … ”

Một loại hình nghệ thuật dân gian

- Phân tích: chia đối t ợng

ra các ph ơng diện để TM

- Giải thích : sự giản dị mà sâu sắc của nhạc cụ.

- Cung cấp thêm hiểu biết cho ng đọc

- Cảm nhận sâu sắc, hiểu rõ đối t ợng

Cấu tạo của

tế bào

I Tầm quan trọng của ph ơng pháp thuyết minh

II Một số ph ơng pháp thuyết minh

1 Ôn tập các ph ơng pháp thuyết minh đã học

2 Tìm hiểu thêm một số ph ơng pháp thuyết minh

a Thuyết minh bằng chú thích

b Thuyết minh bằng pp giảng giải nguyên nhân kết quả

a.Thuyết minh bằng ph ơng pháp chú thích

Ví dụ: Ba sô là bút danh

?Vì sao không thể cho rằng tác giả đã TM bằng pp

định nghĩa

- Nêu đn phải chỉ ra những gì bản chất nhất để phân biệt đối t ợng

- Vd trên không thuyết minh bằng pp định nghĩa đ ợc vì câu văn không nêu ra đặc điểm bản chất phân

biệt Ba sô với các nhà thơ khác

?

Hãy cho ví dụ t ơng tự:

- Ba sô là tên hiệu; Nam là tên th ờng gọi;Thanh Hiên là tên hiệu của Nguyễn Du; Tên hiệu của Nguyễn Bỉnh Khiêm là Bạch Vân c sĩ

Nhận xét:

Cách làm trên chỉ cung cấp thêm một hiểu biết,

là một tên gọi, một cách để nhận biết mà không có tác dụng phân biệt đối t ợng.

-> PP chú thích

§Ó ph©n biÖt Ba s« víi c¸c nhµ v¨n kh¸c em sÏ viÕt l¹i

c©u trªn nh thÕ nµo?

Ba s« lµ mét thi sÜ næi tiÕng cña NhËt B¶n

Câu hỏi Hãy so sánh ph ơng pháp định nghĩa và chú thích?

PP định nghĩa

- Giống : Mô hình A là B

- Khác : Nêu ra các đặc

tính cơ bản phân biệt với

các đối t ợng cùng loại

- Tác dụng: Đảm bảo độ

chính xác và tin cậy

PP chú thích

- Giống nhau: A là B

- Khác : Nêu ra một tên gọi khác hoặc một

cách nhận biết khác

- Tác dụng: đa dạng, mềm dẻo, phong phú hoá cách diễn đạt

b Ph ơng pháp giảng giải nguyên nhân- kết quả

- Ví dụ: Sách giáo khoa tr 50

+ Mục đích chủ yếu của

đoạn văn là TM về chân dung

tâm hồn của Ba sô

+ Đoạn văn trình bày theo quan hệ nhân quả: từ niềm say mê cây chuối mà ra đời bút danh Ba sô

+ Trình tự các ý hợp lí

-> PP mang tính quy nạp, từ hiện t ợng mang nguyên nhân

mà đi đến kết luận.

Mục đích chủ yếu của

đoạn văn là gì? Các ý trong đoạn có quan hệ nhân quả không, chỉ rõ qh

đó?

- Văn bản giới thiệu về vẻ đẹp của hoa sen, ng ời viết sử dụng các pp : liệt kê, giảng giải, phân tích , nêu ví dụ Sự kết hợp các pp tạo cho vb sinh động, hấp dẫn; lời văn tinh tế, gợi cảm.

III Yêu cầu của việc vận dụng pp thuyết minh

? Tìm hiểu mục đích, ph ơng pháp thuyết minh của vb2 về hoa sen ?

Kết luận:

-Căn cứ vào mục đích TM mà lựa chọn ph ơng pháp

TM phù hợp -Ngoài việc cung cấp thông tinkhách quan, đầy đủ về đối

t ợng tm, pptm còn góp phần sinh động hoá vb,

gây hứng thú cho ng ời tiếp nhận.

IV Luyện tập

HS xem một đoạn băng

?ư Trong đoạn băng trên vấn đề đ ợc TM

là gì? Tác giả đã sử dụng các cách thức Nào khi tm? Đoạn băng có gây hứng

thú với em hay không?

Củng cố:

- Muốn làm tốt văn TM cần có chuẩn bị kĩ càng

và sự vận dụng hài hoà các pp tm

H ớng dẫn học bài:

- Thuyết minh về di tích lịch sử đền Trần em sẽ sử dụng các pptm nào? Cụ thể?

- Soạn bài tiếp theo