Chuẩn kiến thức – kĩ năng: - Tâm hồn giàu cảm xúc trước cảnh đẹp thiên nhiên và phong thái của Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh thử thác - Vẻ đẹp ung dung tự tại, chủ động trước mọi hoàn cảnh[r]
Trang 1Văn bản Ngày soạn: 18/ 01 / 2015
NGẮM TRĂNG (VỌNG NGUYỆT)
Hồ Chí Minh
-I Chuẩn kiến thức – kĩ năng, thái độ, năng lực:
1 Chuẩn kiến thức – kĩ năng:
- Tâm hồn giàu cảm xúc trước cảnh đẹp thiên nhiên và phong thái của
Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh thử thác
- Vẻ đẹp ung dung tự tại, chủ động trước mọi hoàn cảnh của Hồ Chí Minh
- Giá trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật rất cổ điển của Bác
- Rèn luyện kĩ năng đọc và phân tích một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
2 Thái độ: HS trau dồi cho bản thân tình yêu thiên nhiên, cuộc sống và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc
3 Năng lực:
- Thu thập, xử lí thông tin liên quan đến văn bản
- Cảm nhận văn bản thơ dựa vào hình ảnh, nhạc điệu
- Cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Hợp tác, thảo luận nhóm
II Phương tiện DH:
1 GV: Sgk, giáo án, chuẩn kiến thức và kĩ năng, tài liệu tham khảo
2 HS: Sgk, vở ghi, vở soạn
III Phương pháp DH:
Kết hợp: đọc diễn cảm, phát vấn, thuyết trình, phân tích, bình giảng
IV Tiến trình DH:
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, kiểm tra tác phong
2 Kiểm tra bài cũ:
- Đọc thuộc bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ
3 Nội dung DH:
Hoạt động 1;
Hướng dẫn tìm hiểu chung: tập thơ
Nhật kí trong tù và bài thơ Ngắm trăng.
I Tìm hiểu chung.
1 Tập thơ Nhật kí trong tù
- Hoàn cảnh sáng tác: 29/08/ 1942 –
Trang 2- GV: Hãy trình bày những hiểu biết của
em về tập thơ Nhật kí trong tù ? (Hoàn
cảnh sáng tác, đặc điểm nội dung, nghệ
thuật)
- HS thuyết trình
- GV nhận xét, chiếu hình minh họa: tập
thơ Nhật kí trong tù, nhà tù Tưởng Giới
Thạch
- HS nắm bắt
- GV đọc mẫu một số bài thơ
- GV: Hãy phát biểu cảm nhận của em
từ nhan đề “Ngắm trăng” ?
- GV hướng dẫn HS đọc bài thơ: giọng
thơ nhẹ nhàng, tha thiết
- HS đọc diễn cảm
- HS trình bày
- GV: Từ đó, hãy phân chia bố cục văn
bản ?
- HS thuyết trình
- GV ghi bảng
Hoạt động 2.
Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết bài thơ
- GV: Từ hai câu đầu của bài thơ, em
hãy cho biết Bác Hồ ngắm trăng trong
hoàn cảnh như thế nào ? Vì sao Bác lại
nói đến cảnh “Trong tù không rượu
cũng không hoa” ? Qua đó, cho biết tâm
trạng của Bác trước một đêm trăng
đẹp ?
- HS thảo luận, thuyết trình
- GV bình giảng, phân tích, liên hệ bài
thơ về trăng của Lý Bạch
- HS nắm bắt
Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giữ; Người bị giam cầm hết sức khổ cực, bị giải tới giải lui gần 30 nhà tù của
13 huyện thuộc tỉnh Quảng Tây
- Nội dung:
+ Bức tranh nhà tù và một phần của xã hội Trung Quốc thời Tưởng Giới Thạch + Bức chân dung về tinh thần của người tù Cách mạng
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ tứ tuyệt cổ điển, hàm súc + Hình ảnh tự do, gần gũi
+ Chứa đựng nội dung sâu sắc
+ Bút pháp trữ tình kết hợp tự sự, tả thực – lãng mạn, nhẹ nhàng, hóm hỉnh, triết lí thâm trầm, sâu sắc
2 Bài thơ Ngắm trăng.
- Vị trí: trích từ tập Nhật kí trong tù.
- Nhan đề:
+ Thái độ thẩm mỹ trước cuộc sống: biết trân trọng cái Đẹp
+ Cách sống: sống thanh thản, lạc quan, yêu đời
- Bố cục:
+ Hoàn cảnh ngắm trăng
+ Ngắm trăng – cuộc vượt ngục về tinh thần
II Đọc – hiểu văn bản.
1 Hoàn cảnh ngắm trăng
- Không gian “Trong tù”: nghiệt ngã, tàn bạo, mất tự do
- không rượu, không hoa: cái thiếu của
một thi nhân trước khát khao thưởng trăng một cách trọn vẹn
- Điệp từ diệc nhấn mạnh sự thiếu thốn,
khó khăn của Người
- Câu hỏi tu từ Đối thử lương tiêu nại
nhược hà ?: nỗi day dứt, băn khoăn của
thi nhân trước một đêm trăng đẹp; cái xốn xang, bối rối rất nghệ sĩ
Trang 3- GV: Hãy phân tích hiệu quả của những
nghệ thuật ở câu thơ cuối ?
- HS thuyết trình
- GV giảng giải bằng sơ đồ
- HS nắm bắt
- GV: Qua hai câu thơ cuối, em hãy rút
ra nhận xét về tâm hồn của Bác
- HS trả lời
Hoạt động 3
Hướng dẫn tổng kết bài học
- GV: Trình bày những đặc trưng nghệ
thuật của bài thơ ?
- HS liệt kê
- GV: Giá trị nội dung rút ra từ bài thơ ?
- HS trả lời
- GV hệ thống, ghi bảng
=> Tấm lòng của người nghệ sĩ say đắm, rung động mãnh liệt trước đêm trăng mộng mơ
2 Ngắm trăng – cuộc vượt ngục về tinh thần
Nhân -song - nguyệt Nguyệt -song - thi nhân
Cái Đẹp của Cái Đẹp của một
Tự Nhiên bao la hồn yêu thiên nhiên
Vô tận, vĩnh cửu lạc quan, tin tưởng
- Trăng và người đồng điệu, giao hòa
- Cái Đẹp có sự tương giao
=> Bài thơ “mang chất thép mà không lên giọng thép”
III Tổng kết.
1 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật đối sánh, tương phản có tác dụng thể hiện sức hút của những vẻ đẹp khác nhau
- Ngôn ngữ có tính hàm súc cao
2 Nội dung:
- Bài thơ thể hiện sự tôn vinh cái đẹp
tự nhiên
- Tinh thần của người chiến sĩ cách mạng vĩ đại
4 Củng cố - dặn dò:
a Củng cố: Bài tập nâng cao
1 Bài tập 1: “Tinh thần cổ điển và tinh thần thép” được thể hiện như thế nào qua bài thơ ?
Gợi ý:
- Thi đề: trăng, hoa, tửu => nét đẹp trong thơ xưa
- Phong thái ung dung, vượt lên sự tàn bạo của kẻ thù
2 Bài tập 2: So sánh ánh trăng của Bác trong các bài thơ sau: Nguyên tiêu,
Cảnh khuya, Báo tiệp, Đèn trung thu.
Trang 4Gợi ý:
- Nguyên tiêu: trăng tròn đầy, lồng lộng, bát ngát
- Cảnh khuya: trăng đẹp, kì ảo, bao trùm vạn vật
- Báo tiệp: dí dỏm, chủ động đòi thơ
- Đèn trung thu: trăng hồn nhiên, vời vợi, sáng như gương
b Dặn dò:
- Học thuộc lòng bài thơ Ngắm trăng.
- Chuẩn bị bài: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh:
+ Đọc văn bản “Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn”
+ Tìm hiểu địa danh nhà thờ Gỗ Kon Tum
5 Rút kinh nghiệm:
………
………
………